Click here to load reader

01 Predavanja Osnovi Ekonomije

  • View
    67

  • Download
    3

Embed Size (px)

DESCRIPTION

uft

Text of 01 Predavanja Osnovi Ekonomije

  • *

    OSNOVI EKONOMIJE

    P - 1

    Doc. dr Boko Mandi

    07.10.2014.

  • *Pojam ekonomijeUtemeljena u 17. i 18. vijekuPovezanost kapitalizma i ekonomijePojam ekonomske naukeKao praksu, nauku i vjetinu koja trai odgovore na pitanja: -ta (koja dobra, koje robe) proizvoditi; -kako oni treba da se proizvode (koji naini proizvodnje su najbolji); -za koga ih proizvoditi (kako se rasporeuje to to se proizvede).

  • Da bi nalazila odgovore na ta pitanja ekonomija prouava niz pojava: privredna kretanja, cijene, zaposlenost, trgovinu, izvoz, uvoz, politike koje vode drave (njihovi organi), firme (preduzea), novac, bankarstvo, kapital, bogatstvo i siromatvo, itd... *

  • Ekonomija trai naine i kako uticati na kretanje ovih pojava u eljenom pravcu a sa ciljem poveanja ukupnih efekata privrede.

    Ekonomija trai i odgovore kako subjekti optimalno da koriste oskudne i ograniene proizvodne resurse (rad, opremu, sirovine) u proizvodnji razliitih roba.

    *

  • *Na osnovu navedenog - ekonomija bi se mogla definisati kao nauna oblast kojom se istrauje kako drutvo da koristi oskudne resurse da bi proizvelo vrijedne robe i usluge i raspodjelili ih meu razliitim subjektima drutva Aristotel:oekonomija=nomos+oikos nomija = zakon + uapolis grad, dravaPojam ekonomika ili nomija nastanak neoklasnine kole

  • Podjela ekonomije kao naukeunutranja i meunarodna; po pojedinim privrednim granama (ekonomija poljoprivrede, industrije, saobraaja, itd.); politika (koja tretira principe), i primjenjena (koja tretira primjenu principa na konkretne situacije i probleme).

    *

  • Jedna od vanijih podjelamikroekonomija - koja prouava ponaanje pojednih djelova ukupne privrede, kao to su preduzea, privredne grane, domainstva i makroekonomija - koja prouava funkcionisanje privrede neke zemlje ili vie njih kao cjeline.

    *

  • Mikroekonomija se uglavnom odnosi na izuavanje slijedeih fenomena:

    ostvarivanje rezultata rada, politika cijena, politika i struktura trokova poslovanja, odnos izmeu ulaganja i rezultata poslovanja, faktori koji uslovljavanju proizvodnju, cijene faktora proizvodnje. Osnovni principi mikroekonomije - tenja da se ostvare to vei rezultati sa to manjim ulaganjima, ime se osigurava maksimiranje profita*

  • Makroekonomija redovno istrauje osnovne privredne agregate:drutveni proizvod, zaposlenost, inflaciju, izvoz, uvoz, ukupna ponuda i tranja novca, finansijska trita, globalna raspodjela kao i njihove meusobne odnose i efekti tih odnosa.

    *

  • Uspjenost makroekonomske politike jedne zemlje zavisi od stepena ostvarenja osnovnih ciljeva ekonomskog razvoja: optimalne stope privrednog rasta, pune zaposlenosti, stabilnost cijena i uravnoteenje odnosa u platnom i trgovinskom bilansu.

    *

  • Ekonomija danas oznaava ukupnost ekonomskih nauka. U Francuskoj ekonomskoj literaturi i marksistika ekonomska misao govore o politikoj ekonomiji. U Njemakoj je odomaen termin nacionalna ekonomija. u Engleskoj nakon pojave Principa ekonomije A. Marala istisnuta je rije politika a ostala je samo rije ekonomija.

    *

  • Isto je bilo i u SAD, posebno poslije pojave Ekonomije P. Samuelsona, koja je prevedena na 80 stranih jezika i samim tim izvrila snaan uticaj naroito u zemljama u razvoju.

    I kod nas je, poetkom ovog vijeka, za ovaj predmet uveden naziv Ekonomija ili Ekonomika.

    *

  • *Zaeci teorijske misliAntiko doba Platon i Aristotel: Ekonomske aktivnosti su nedostojne AtinjanaRimsko carstvo ekonomski stavovi nisu posebno znaajniSrednji vijek:Najliberalnija religija bio je islamPravoslavlje je tolerisalo trgovinuKatolika crkva je kontrolisala sve ekonomske aktivnosti

  • *rkantilizamItalija, Francuska i Velika Britanija (V. Peti)Period od 15. do poetka 18. vijekaIzvor poveanja bogastva drave spoljna trgovina jedini put za poveanje bogastva (prirodna bogastva su ograniena)Dominantna sfera je sfera prometa (vei izvoz od uvoza omoguava priliv zlata u zemlju)Zalau se za dravni protekcionizam (kako bi ostavrili suficit u spoljnoj trgovini)

  • *FiziokratizamFrancuska, 18. vijek F. KenejDominantna sfera je proizvodnja (poljoprivredna)Dravni aparat je izdravan od poljoprivrede vikovirenta se uzimala u naturalnom oblikuprotive se mijeanju drave u ekonomijuZalau se za ekonomski liberalizam:laissez faire, laissez passe = neka stvari idu svojim tokom

  • *lasina politika ekonomijangleska, 18. vijekNajznaajniji predstavnici:Adam Smith: Istraivanje o prirodi i uzorcima bogastva naroda (sadraj: kako su trita organizovana, ekonomski ivot i proizvodnja, tj. ekonomski razvoj)David Ricardo: Principi politike ekonomije (problemi raspodjele)Jean Baptiste SayJohn Stuart Mill

  • *Ideje klasine politike ekonomije:

    Teorija radne vrijednosti - cijena svake robe primarno je odreena kvanitetom i kvalitetom utroenog minulog i ivog rada, objektivno utroenih faktora proizvodnje (sredstava za proizvodnju i predmeta rad) u njenom sastavu, koja je sadrana u njenoj vrijednosti.Ekonomski liberalizamKlasina podjela drutva:radnicizemljoradnici i kapitalistiPodjela radaSejov zakon tritaMetod istraivanja (apstrakcija)

  • *arksarakteristike Marksove teorije:

    ekspolatacija

    klasna borba i

    ekonomske krize

  • *arginalizampredstavnici:

    engleska kola: Jevons i Marshall

    lozanska kola: Walras i Pareto

    beka kola: Menger i Wieser

  • *snovne ideje marginalista:bogatstvo jednog naroda je odreeno koliinom zlata kojim raspolae pojedinac (mikroekonomija)korisnostprivredna ravnotea (Paretova efikasnost) efikasno je ono stanje u kojem se niko ne moe dovesti u bolji poloaj bez da se neko drugi ne dovede u slabiji poloaj ne postoji optimalnije od optimalnijegfaktori proizvodnjespoljna trgovina jedini put za poveanje bogatstva.

  • *Istorijska kolaU Njemakoj, polovinom19. vijeka predstavnici:Friedrich ListWilhelm RoscherNegiraju metod apstrakcije negiraju realne postavkeZalau se za istorijski metod potovati uticaj istorijskogInsisitiraju na dravnom intervencionizmu

  • *John Maynard Keynesdjelo: Opta teorija zaposlenosti, kamata i novca(1936) ponuen instrumentarij za rjeavanje nastalih ekonosmkih kriza 1890. I 1930.osnovne ideje:- aktivno uee drave- problem nedovoljne tranje (osporava Sejov zakon - Svaka ponuda kreira sopstvenu tranju. Zalagao se za konkurenciju, slobodnu trgovinu i ukidanje prepreka biznisu. Krize hiperprodukcije nisu mogue) - postoji stanje nevoljne nezaposlenosti - stanje pune zaposlenosti, po prirodi stvari, iskljuuje stanje nevoljne nezaposlenosti. - naglasak sa mikroekonomskih vratio na makroekonomske probleme

  • *Novije kole ekonomske misliTeorija nesavrene konkurencije30-tih godina 20. vijekaEdward Chamberlin Joana Robinson

    neoklasina sinteza60-tih godina 20. vijekaPaul Samuelson pokuao je da prevlada razdvojenost postmaralijanske mikroekonomije i postkenzijanske makroekonomiojeosnovno pitanje: ta, kako i za koga proizvoditi

  • *teorija igara - 30-tih godina 20. vijeka (Don fon Nojman i Oskar Morgenschtern) - najmanje dva uesnika, od kojih svaki za sebe bira strategiju nastupa na tritu- najprije se razvila u vojne svrhe (amerika vojska)

    monetarizamMilton Friedmandominantnost monetarne politikesmanjiti dravni intervencionizam dovodi do stagflacije (stanje inflacije koju prati nezaposlenost)

    nova klasina ekonomija kola ekonomije ponude (trita se iste, tj. izjednaava se ponuda i tranja)- (Robert Lukas), 70- 20.

    2.kola racionalnih oekivanja (pojedinac na osnovu relevantnih pokazatelja daje najbolja predvianja u budunoati)

  • *Ekonomija nauka ili vjetinaPo vrstoi svojih zakona nalazi se izmeu drutvenih i prirodnih naukaEkonomija kao vjetinaUloga matematike u ekonomijiEkonomija je ipak vie od vjetineEkonomija- nauka iji zakljuci nemaju potpuno egzaktan, ve stohastiki karakter

  • *Interdisciplinarni pristup ekonomijeOdnos politike i ekonomije

    Pozitivna i normativna ekonomijaPozitivna ekonomija-prouava ciljeve i nauno objanjenje kako privreda funkcionie. Cilj pozitivne ekonomije je da proui kako drutvo donosi odluke o proizvodnji, potronji, raspodeli i razmeni dobara i usluga..Normativna ekonomija-nudi preporuke u funkcionisanju privrede, zasnovane na linom proraunu miljenja. Shvatanje pojma politika ekonomija- Savremena politika ekonomija prouava ekonomski oblik organizacije savremenog drutva, sa ciljem da utvrdi njegove pokretake faktore i tendencije razvoja.Suprotnosti politike i ekonomije

  • *Politika ekonomija ili ekonomikaOd antike Grke do srednjeg vijekaklasina politika ekonomijaPredmet istraivanja: proizvodnja i raspodjelaNeoklasina ekonomija (ista ekonomija)Predmet istarivanja: razmjenaSamuelson: ekonomija, mikroekonomija i makroekonomijapolitika ekonomija zakonitosti procesa drutvene reprodukcijeekonomija primjenjuje opte zakone na konkretan sluaj

  • *Vrijednosni sudovi u ekonomskoj teorijisnovni principi u ekonomiji:efikasnostpravednostdemokratijaMo je odgovorna na onima na koje djelujePostoje garancije graanskih prava i linih slobodaGraani imaju priblino jednak pristup politikim sredstvima i uticajimaVrijednosni sudovi esto su suprostavljeni i/ili se iskljuuju

    **

Search related