2016-cı ilin dövlət və icmal büdcələrinin layihələrinin təqdimatı

Embed Size (px)

Text of 2016-cı ilin dövlət və icmal büdcələrinin layihələrinin təqdimatı

  • BAKI-2015

  • M N D R C A T

    1. 2015-ci ilin 6 ay zr makroiqtisadi mnzr 1

    2. 2016-c il v sonrak il zr makroiqtisadi proqnoz 5

    3. Bdc - vergi siyastinin sas istiqamtlri 7

    4. cmal v dvlt bdclrinin proqnoz gstricilri 10

    cmal bdcnin gstricilri 10

    Dvlt bdcsinin sas gstricilri 11

    5. 2016-c il dvlt bdcsinin glirlrinin strukturu v sas mnblri 11

    6. 2016-c il dvlt bdcsi xrclrinin strukturu v sas istiqamtlri 15

    7. Sosialynl xrclrin sas istiqamtlri 18

    Elm, thsil, shiyy, sosial mdafi v sosial tminat, mdniyyt v idman xrclrinin sas istiqamtlri

    18

    Elm 19

    Thsil 20

    Shiyy 22

    Sosial mdafi v sosial tminat 23

    Mdniyyt, incsnt, informasiya, bdn trbiysi v digr kateqoriyalara aid edilmyn sahd faliyyt

    24

    8. Mdafi v thlksizlik, mhkm hakimiyyti, hquq-mhafiz v prokurorluq orqanlarnn saxlanlmas xrclri

    25

    9. sasl xrclrin istiqamtlri 25

    10. Mnzil v kommunal, knd tsrrfat, me tsrrfat, balqlq v ovuluq, yanacaq v enerji, snaye v tikinti, nqliyyat v rabit xrclrinin sas istiqamtlri

    26

    11. qtisadi faliyyt v sas blmlr aid edilmyn xrclrin istiqamtlri 27

    12. Dvlt borcunun idar edilmsi il bal xrclr 28

    13. Beynlxalq faliyyt, beynlxalq tkilatlara zvlk haqlar v digr beynlxalq faliyytl bal xrclr

    29

    14. Dvlt bdcsinin yerli glir v xrclri 29

    15. Dvlt bdcsi ksirinin maliyyldirilmsi 33

    16. Azrbaycan Respublikas Dvlt Neft Fondunun 2016-c il n bdcsi 34

    17. Azrbaycan Respublikas Dvlt Sosial Mdafi Fondunun 2016-c il n bdcsi

    34

    18. Naxvan Muxtar Respublikasnn 2016-c il n bdcsi 35

  • Azrbaycan Respublikasnn 2016-c ilin dvlt v icmal bdclri zr layihlrin TQDMATI

    1

    2015-ci ilin 6 aynda dnya iqtisadiyyatndak qeyri-sabitlik, inin iqtisadi

    artm srtinin gerilmsi v fond birjalarndak tlatmlr qlobal iqtisadi artm proqnozuna mnfi tsir gstrn sas amillrdn olmaqla, xammal mhsullarna, o cmldn neft v neft mhsullarnn qiymtlrin d mnfi tsir gstrmkddir.

    Dnya zr neft hasilatnn artmas, tklifin tlbi xeyli stlmsi, neft v neft mhsullarnn qiymtlrinin 2014-c ilin ortalarndan kskin aa dmsini rtlndirmidir. Bu prosesin qlobal iqtisadi artma msbt tsir edcyi bard beynlxalq maliyy institutlar trfindn veriln proqnozlar (illik 0,5 faiz artm) da zn tam dorultmam, bu dvrd dnya iqtisadiyyat nzrarpan qeyri-myynlikl sciyylnmidir. Eyni zamanda, neftin qiymtinin aa dmsi onu ixrac edn lklrin iqtisadiyyatna mnfi tsir gstrmi v hmin dvltlrin bir oxu artan bdc ksirini v cari hesablar balansnda yarana bilck problemlri aradan qaldrmaq n

    milli valyutalarn devalvasiya etmilr ki, bu da ksr lklrin iqtisadiyyatlarnda yksk inflyasiya riski yaratmaqla yana, iqtisadi artm srtinin azalmasna sbb olmudur.

    Cari ilin tn dvrnd qlobal iqtisadi artm proqnozu Beynlxalq Valyuta Fondu (BVF) trfindn nvbti df aa salnmdr ki, bu da hazrda beynlxalq iqtisadi v maliyy durumunda mvcud olan mrkkbliyi tsdiq

    edir. Bel ki, BVF-un mlumatna gr 2015-ci ild dnya lklri zr real iqtisadi artm srtinin 3,3 faiz (ilkin olaraq 3,5 faiz), 2016-c ild is 3,8 faiz (ilkin olaraq 3,9 faiz) olaca proqnozladrlr.

    2,5% 2,6%

    3,3%3,8%

    3,2%

    1,4%1,8%

    2,1% 2,4% 2,2%

    4,9%4,4% 4,4%

    5,3% 5,4%

    0%1%

    2%3%

    4%

    5%6%

    2013 2014 2015 2016 2017

    Art

    m s

    rt

    i

    Mnb: Beynlxalq Valyuta Fondu

    Dnya lklrinin iqtisadi artm srti (faizl)

    Qlobal nkiaf etmi lklr nkiaf etmkd olan lklr

    1. 2015-ci ilin 6 ay zr makroiqtisadi mnzr

  • Azrbaycan Respublikasnn 2016-c ilin dvlt v icmal bdclri zr layihlrin TQDMATI

    2

    Beynlxalq maliyy institutlarnn (Dnya

    Bank, Beynlxalq Valyuta Fondu) proqnozlarna gr xammal v mtlrin qiymtlrinin azalmasnn cari ilin sonunadk davam edcyi, enerji dayclarnn qiymtlrinin is ken il nisbtn 39 faiz dcyi proqnozladrlr.

    2016-c il n qlobal iqtisadiyyatda mumi daxili mhsulun (DM) real artmnn 3,8 faiz proqnozladrlmasna baxmayaraq, Avrozona lklri zr BVF-du daha aa artm, yni 1,7 faiz, Azrbaycann da daxil olduu corafi region olan MDB lklri zr 0,3 faiz, Trkiy Respublikas zr 3,6 faiz, dnya iqtisadiyyatnda byk xsusi kiy malik olan in Xalq Respublikas zr is 6,3 faiz proqnozladrmdr.

    Qlobal iqtisadi proseslr Azrbaycann iqtisadi inkiafna da tsirsiz tmmi, lknin valyuta daxilolmalarnn v tdiyy balansnn msbt saldosunun azalmasna sbb olmudur. Bununla yana, ortamddtli dvrd lk iqtisadiyyat n regionda geosiyasi grginliyin artmas, xarici iqtisadi mhitin daha da pislmsi, dvlt v zl sektorlarn glirlrinin azalmas nticsind sahibkarln iqtisadi fallnn v maliyy-bank sektorunun dayanqllnn ziflmsi

    gzlnilir. Qeyd olunan qeyri-sabit iqtisadi mhit fonunda 2015-ci ilin 6 aynda lkd 26,3

    mlrd. manat DM istehsal edilmidir. DM-i artm sasn qeyri-neft sektorunun hesabna ba verrk onun 66,9 faizini tkil etmidir.

    DM-in 36,0 faizi snayenin, 16,4 faizi is sosial v digr xidmt sahlrinin, 12,5 faizi tikintinin,10,5 faizi ticart v nqliyyat vasitlrinin tmiri zr xidmtlrin, 8,4 faizi mhsula v idxala xalis vergilrin, 5,8 faizi nqliyyat v anbar tsrrfatnn, 5,6 faizi knd tsrrfat, me tsrrfat v balqln, 2,9 faizi turistlrin yerldirilmsi v ictimai ia xidmtlri sahsinin, 1,9 faizi informasiya v rabit xidmtlri sahsinin payna dmdr.

    Cari ilin ilk 6 aynda sas kapitala 7,9 mlrd. manat vsait ynldilmidir ki, bunun da 4,5 mlrd. manat v yaxud 57,0 faizi qeyri-neft sektorunun payna dr. vvlki ilin mvafiq dvr il mqayisd sas kapitala ynldilmi vsaitin hcmi 3,7 faiz artmdr. mumi investisiyalarn 29,3 faizi dvlt v 70,7 faizi zl sektorun payna dmdr.

    Praknd ticart dvriyysi 13,4 faiz artaraq 12,0 mlrd. manat, haliy gstriln pullu xidmtlrin hcmi is 6,0 faiz artaraq 3,2 mlrd. manat olmudur.

  • Azrbaycan Respublikasnn 2016-c ilin dvlt v icmal bdclri zr layihlrin TQDMATI

    3

    Cari ilin 6 aynda halinin glirlri tn ilin eyni dvr il mqayisd 6,2 faiz artaraq 19,8 mlrd. manata atmdr.

    nflyasiya tn ilin mvafiq dvrn nisbtn 3,5 faiz tkil etmidir.

    2015-ci ilin ilk 6 aynda lk zr xarici ticart dvriyysi 10,9 mlrd. Amerika

    Birlmi tatlar (AB) dollar tkil etmidir. Idxal mliyyatlar 4,7 mlrd. AB dollar hcmind olmudur ki, bu da 2014-c ilin

    mvafiq dvr il mqayisd 0,6 mlrd. AB dollar v yaxud 13,6 faiz ox, 2013-c ilin mvafiq dvr il mqayisd is 0,5 mlrd. AB dollar v yaxud 9,2 faiz azdr.

    Ixrac mliyyatlarnn hcmi is 6,2 mlrd. AB dollar tkil etmidir ki, bu da 2014-c ilin mvafiq dvr il mqayisd 5,0 mlrd. AB dollar v yaxud 44,6 faiz azdr.

    Azri Layt markal neftin orta bazar qiymti cari ilin ilk 6 ay zr 59,4 AB dollar olmudur ki, bu da tn ilin mvafiq dvr il mqayisd 1,9 df azdr.

    Xarici iqtisadi mhitin lk iqtisadiyyatna tsiri valyuta bazarnda xarici valyutaya olan tlbi artrmdr. Valyuta bazarnda mvcud vziyyt nzr alnaraq, lknin ixrac potensialn v beynlxalq rqabt qabiliyytini daha da gclndirmk, beynlxalq tdiy qabiliyytinin dayanqln tmin etmk, milli iqtisadiyyatn axlndirilmsin lav stimul v qeyri-neft sektorunun inkiafna dstk mqsdi il cari ilin fevral aynda manatn devalvasiyas hyata keirilmidir. Bu, sonrak aylarda valyuta ehtiyatlarnn kskin kild azalmasnn qarsnn alnmasna v sabit saxlanlmasna imkan vermidir.

    2015-ci ilin 6 aynda lknin valyuta ehtiyatlar 44,3 mlrd. AB dollar olmudur ki,

    9,6

    8,3

    16,7

    20,8

    1,5

    5,77,9

    1,12,4 1,4

    3,5

    0%

    5%

    10%

    15%

    20%

    25%

    2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015

    nflyasiya (faizl)

  • Azrbaycan Respublikasnn 2016-c ilin dvlt v icmal bdclri zr layihlrin TQDMATI

    4

    bunun da 35,8 mlrd. AB dollarn Azrbaycan Respublikas Dvlt Neft Fondunun aktivlri tkil etmidir.

    Azrbaycan Respublikasnda hyata keiriln sosial-iqtisadi siyast iqtisadiyyatn davaml inkiaf n zmin yaratm, makroiqtisadi tarazlq tmin edilmi, lkd inflyasiyann birrqmli olmaqla, aa sviyyd saxlanlmasna nail olunmudur. Qeyd ediln msbt amillr beynlxalq institutlarn hesabatlarnda da z ksini tapmdr. lk iqtisadiyyatna knardan mnfi tsirlrin minimuma endirilmsi istiqamtind atlm addmlar nfuzlu beynlxalq maliyy-iqtisadi institutlar trfindn (BVF, DB) yaranm makroiqtisadi vziyyt adekvat qiymtlndirilmkl dstklnmidir.

    Beynlxalq reytinq agentliklrinin lk haqqnda verdiyi rylr, bir daha Azrbaycan iqtisadiyyatnn dayanql inkiafn gstrmidir. Bel ki, Fitch Ratings v Standard and Poors beynlxalq reytinq agentliklrinin hazrlad hesabatda qeyd

    olunur ki, dnyada neftin qiymtlrinin kskin aa dmsinin Azrbaycann mvcud fiskal v xarici valyuta mvqeyin neqativ tsirlrin baxmayaraq, atlan qtiyytli addmlar dvlt maliyysin v xarici valyuta ehtiyatlar mvqeyin mmkn risklri azaldaraq, lknin mhkm xarici kreditor kimi yerini qoruyub saxlamasn tmin edck, evik fiskal v monetar siyast xarici valyuta ehtiyatlarnn azalmasnn hmiyytli drcd qarsn alacaqdr.

    Hazrda neftin qiymtinin kskin aa dmsin v dvlt glirlrinin azalmasna baxmayaraq, Fitch Ratings v Standard and Poors reytinq agentliklri trfindn Azrbaycan Respublikasna vvllr daha mnbit iqtisadi raitd verilmi investisiya sviyysi BBB-d saxlanlmdr.

    Azrbaycan Respublikas qtisadiyyat v Snaye Nazirliyinin hazrlad makroiqtisadi proqnozlara sasn, 2015-ci ilin sonuna lk zr DM istehsalnn 57,2 mlrd. manat tkil edcyi gzlnilir ki, bu da 3,3 faiz real artm demkdir. Qeyd etmk lazmdr ki, bu gstricilr ilkin myyn edilmi proqnozlardan 3,9 mlrd. manat v 1,1 faiz-bnd aadr.

    Neft sektoru zr DM-in hcminin 0,6 faiz (ilkin proqnoz 1,6 faizdir) az olacana baxmayaraq, qeyri-neft sektorunda 5,9 faiz (ilkin proqnoz 8,5 faizdir) hddind artm gzlnilir. Bu gstricilr ilkin myyn edilmi proqnozlardan mvafiq olaraq 1,0 v 3,5 faiz-bnd azdr.

    2015-ci ilin sonuna sas kapitala ynldiln mumi investisiyalarn hcminin 19,7 mlrd. mana