Adviesverslag Bijzondere Collecties 2

  • View
    107

  • Download
    0

Embed Size (px)

Transcript

  • 1

    Van Leeszaal naar

    Erfgoedinstelling

    Adviesrapport voor de afdeling Bijzondere Collecties

    van de Universiteitsbibliotheek Groningen

    Jaline de Groot

    November 2016

  • 2

  • 3

    Inhoud

    Samenvatting ......................................................................................................................................4

    Voorwoord .........................................................................................................................................5

    Inleiding ..............................................................................................................................................6

    1. Onderzoeksopzet ............................................................................................................................7

    2. Uitkomsten .....................................................................................................................................8

    3. Aanbevelingen ................................................................................................................................9

    1. Kernaanbevelingen ................................................................................................................... 11

    2. Aanbevelingen per doelgroep.................................................................................................... 13

    3. Algemene aanbevelingen voor alle doelgroepen ....................................................................... 18

    4. Resultaten onderdeel 1 ................................................................................................................. 25

    5. Resultaten onderdeel 2 ................................................................................................................. 27

    A. Gesprekken met medewerkers van de afdeling Bijzondere Collecties Groningen....................... 27

    B. Gesprekken met andere medewerkers van de UB of Erfgoed Groningen. .................................. 30

    C. Gesprekken met personen uit andere erfgoedinstellingen......................................................... 31

    Lijst met beleidsplannen en jaarverslagen ......................................................................................... 39

    Lijst met aanbevolen literatuur ......................................................................................................... 40

    Bijlage 1: Lijst met activiteiten die erfgoedinstellingen organiseren met betrekking tot

    publieksbereik............................................................................................................................... 41

    Bijlage 2: Gebruikersonderzoek leeszaal Bijzondere Collecties Groningen ..................................... 43

    Bijlage 3: promotie voor een activiteit van de BC........................................................................... 44

    Bijlage 4: een tekst ter promotie van de introductiebijeenkomst ................................................... 44

    Bijlage 5: Mogelijke topics voor een nieuwe website (voorlopige versie) ....................................... 45

    Bijlage 6: Ideen voor tentoonstellingen ....................................................................................... 46

    Bijlage 7: Nieuwe formulering huisregels....................................................................................... 47

    Bijlage 8: Ideen voor samenwerking ............................................................................................ 48

  • 4

    Samenvatting

    Als stagiaire heeft Jaline de Groot in het najaar van 2016 onderzoek gedaan naar de vraag hoe de

    Afdeling Bijzondere Collecties, deel van de sector Erfgoed van de Groningse Universiteitsbibliotheek,

    haar collecties onder de aandacht zou kunnen brengen bij haar doelgroepen. De uitkomsten zijn

    gebaseerd op de resultaten van een onderzoek naar beleidstukken van

    (academische)erfgoedinstellingen, interviews met medewerkers van de UB Groningen en interviews

    met medewerkers van andere erfgoedinstellingen. Op basis daarvan zijn aanbevelingen gegeven.

    Erfgoedinstellingen zijn op twee onderscheidende manieren bezig met publiek. Dat is op het gebied

    van zichtbaarheid en publiekspresentatie. De instellingen stellen zich met name twee doelen. Dat is

    als eerste het binnenhalen van een groter en divers publiek en als tweede streven zij er bijna

    allemaal naar digitaal toegankelijk te zijn. Uit de beleidstukken bleek dat succesvolle projecten en

    activiteiten altijd voortkomen uit een samenwerking met verschillende organisaties.

    De medewerkers van de Bijzondere Collecties in Groningen vinden dat de collecties er zijn

    voor het gebruik. Een belangrijke doelgroep daarvoor zijn docenten, maar er zijn ook kansen voor

    genteresseerd publiek. Medewerkers van de Universiteitsbibliotheek en het Universiteitsmuseum

    vinden dat mogelijke bezoekers door voldoende promotie moeten weten dat er een Bijzondere

    Collecties bestaat en als zij langskomen moeten zij gastvrij worden onthaald.

    Medewerkers van andere erfgoedinstellingen noemen dat zij hun collectie het meeste onder

    de aandacht brengen door activiteiten als lezingen, tentoonstellingen en activiteiten die hier verwant

    aan zijn. Voor promotie is een goedlopende website belangrijk evenals actief zijn op sociale media.

    Erfgoedinstellingen die hun doelgroepen actief te bereiken hebben een paar personen in dienst om

    zich hiermee bezig te houden.

    De Bijzondere Collecties in Groningen hebben veel potentie om aantrekkelijk te worden aangeboden

    aan publiek. Actief samenwerken en verbinding zoeken met de bibliotheek, sector Erfgoed en andere

    instellingen op het gebied van zichtbaarheid en publiekspresentatie kan veel voordeel opleveren.

    Duidelijkheid, personele bezetting en het nemen van initiatief zijn ook onontbeerlijk. Concrete

    aanbevelingen zijn gedaan op het gebied van zichtbaarheid en publiekspresentatie. Naast veel

    aanbevelingen per doelgroep zijn in dit adviesverslag drie kernaanbevelingen gegeven die het

    minimum zijn om aan de slag te gaan. Dat zijn het maken van een duidelijke website, het organiseren

    van een introductiecollege voor studenten en genteresseerden en ten slotte het organiseren van

    minimaal twee lezingen en tentoonstellingen per jaar. Het uitvoeren van deze aanbevelingen zal

    eraan bijdragen dat het mooie academische erfgoed in Groningen voor een breed publiek

    zichtbaarder en toegankelijker wordt.

  • 5

    Voorwoord

    Een unieke verzameling boeken en documenten en een mooie leeszaal in het hart van de binnenstad.

    Zo kijk ik als masterstudent geschiedenis naar de afdeling BC in de Universiteitsbibliotheek in

    Groningen. Hier kan meer mee gedaan worden, bedacht ik me, tijdens de uren dat ik in de

    vernieuwde leeszaal helemaal alleen oude brieven zat te lezen voor mijn afstudeerscriptie.

    Aangemoedigd door anderen heb ik bij de afdeling aangeklopt met het idee of ik een stage zou

    kunnen lopen om na te denken over deze vraag door middel van een inventariserend onderzoek.

    Vanwege mijn interesse in wetenschaps- en universiteitsgeschiedenis en publieksgeschiedenis leek

    een dergelijke stage mij heel leerzaam.1 Met enthousiasme werd dit idee goedgekeurd en ik werd

    hartelijk welkom geheten om drie maanden bij de afdeling BC mee te lopen, gesprekken te voeren en

    mijn onderzoek uit te werken. Enerzijds zijn adviesrapporten en beleidsdocumenten prettig omdat ze

    de koers uitzetten en richtlijnen geven, maar anderzijds kunnen ze erg ontmoedigend werken als er

    weinig van terecht komt of kan komen. Hoewel een adviesverslag ingaat tegen mijn idee om na te

    hebben nagedacht ook vooral praktisch aan de slag te gaan, kan ik niet anders dan hopen dan dat er

    initiatief wordt genomen vanuit de medewerkers en zij daar eventueel de nodige aansturing en

    middelen voor ontvangen. Het zou een aanwinst zijn voor het universitaire onderwijs en het

    genteresseerd publiek in Groningen, als studenten, docenten, onderzoekers en publiek de weg naar

    deze mooie bronnencollecties vaker en eenvoudiger vinden.

    1 Een publiekshistoricus is getraind in onderzoek doen op academisch niveau maar kan naast het schrijven van academische publicaties ook historisch onderzoek vertalen naar een breder publiek. Vaak is dat in de vorm van een documentaire, tentoonstelling, website of educatieproject, maar dat kan ook een heel ander publieksproduct zijn.

  • 6

    Inleiding

    De Rijksuniversiteit in Groningen (RUG) vindt haar erfgoed belangrijk. In het visiedocument van de

    bibliotheek wordt het erfgoed, bestaande uit de Universiteitsbibliotheek (UB), de afdeling Bijzondere

    Collecties (BC) en het Universiteitsmuseum (UM), het visitekaartje genoemd dat de zichtbaarheid,

    attractiviteit en representatie van de universiteit kan versterken. Daarvoor is het nodig dat de fysieke

    en digitale erfgoedcollecties breed gepresenteerd worden en de verschillende instanties die het

    erfgoed van de universiteit bewaren samenwerken.2 Deze samenwerking werd deels gerealiseerd

    door het erfgoed van universiteit in n sector te verenigen. Dat betekent dat het UM en de BC,

    binnen de bibliotheekorganisatie n sector vormen en dat zij n erfgoedhoofd hebben. Deze

    sector valt vervolgens onder de UB. Sinds mei 2016 ligt er een beleidsplan klaar voor deze sector dat