b. Kovacevic Nove Religije

  • View
    56

  • Download
    12

Embed Size (px)

Text of b. Kovacevic Nove Religije

  • Braco Kova~evi}

    NOVE RELIGIJE

  • 1Braco KovaeviNOVE RELIGIJE

  • 2Izdava:Evropski defendologija centar za nauna, politika, ekonomska, socijalna, bezbjednosna, socioloka i

    kriminoloka istraivanjaBanja Luka

    Za izdavaa:Dr Duko Vejnovi

    Recenzenti:Dr Zoran Miloevi

    Dr Lazo RistiDr Duko Vejnovi

  • 3Braco Kovaevi

    NOVE RELIGIJE

    Banja Luka, 2012.

  • 4

  • 5SADRAJ

    PREDGOVOR .......................................................... 7

    1. NOVE RELIGIJE ............................................... 9 Nastanak i pojam ................................................ 11Vrste ..................................................................... 21Razlozi pristupanja ............................................. 25

    2. ODNOS PREMA NOVIM RELIGIJAMA ..... 43

    LITERATURA ......................................................... 57

  • 6

  • 7PREDGOVOR

    Od ezdesetih i sedamdesetih godina XX vijeka u Zapadnom svijetu je nastao veliki broj raznih novih religija, religijskih pokreta, sekti, kultova i alternativnih duhovnih pokreta. Sociolozi pokazuju veliko interesovanje za njih ne samo zato to se masovno pojavljuju i to su interesantni za analizu, nego i zato to imaju znaajnu ulogu u drutvu i istoriji religije i to su kontroverzni.

    Postojanje novih religija, religijskih pokreta, sekti i alternativnih duhovnih pokreta i nije nekakva novost, jer ih je u istoriji religija uvijek i bilo. Novo je to to se u savremenom dobu izrazitog postojanja pluralizma naina ivota i postojanja religijskog pluralizma, pojavio veliki broj novih i obnovljenih religija i pokreta i, u dobroj mjeri, kao rezultat susreta kultura i religija, sjedinjavanja religijskih tradicija, pa i otpora prema stranim kulturama i religijskim tradicijama.

  • 8

  • 91.NOVE RELIGIJE

  • 10

  • 11

    Nastanak i pojam

    Prve sekte su se pojavile jo u doba ranog hri-anstva zbog nezadovoljstva prema religijskim dogmama. Crkva je u srednjem vijeku koristila izraz sekta da stigmatizira sva jeretika ue-nja koja su joj se suprotstavljala, a kasnije je na-ziv sekta predstavljao oznaku za odvojenost od neke vjere.

    Pojava novih religijskih pokreta posebno se vee za period nakon Drugog svjetskog rata.

    Da li su novi vjerski i novi religijski pokreti sekte?

    Neki teoretiari potvrdno odgovaraju na pret-hodno pitanje, i veoma esto pojmove novih reli-gija i sekti izjednaavaju, ali to je previe simplifi -cirajue stajalite. S druge strane, smatra se da se izmeu novih religijskih zajednica i pokreta i sekti ne moe stavljati znak jednakosti; smatraju da novi vjerski pokreti predstavljaju grupe i udruenja koji su se od 60-tih godina prolog stoljea pojavili na Zapadu, i koji ne odgovaraju pojmu sekti, i da je za njih karakteristino egzotino porijeklo, novi kulturoloki stil ivota, vei nivo harizmatinosti, vee prisustvo mladih, obrazovanijih i kultivisa-nijih osoba srednjeg stalea.1

    1 J. Vernette, Sekte: sve o novim religioznim pokretima i sljedbama, Split, Verbum, 2006, str. 111.

  • 12

    Pod pojmom sekte (latinski secta od sequi pratiti naela kojih se neko dri, stranka, kola) se u obinom govoru odreuje vjerska i religijska grupa koja se odvojila od neke vjerske zajednice.

    Teko je precizno defi nisati pojam sekte, a da je to tako, naveemo nekoliko gledita koja istiu da je sekta:

    mala grupa istomiljenika koja se odvoji-la od neke religijske zajednice u samostalnu reli-gijsku grupu u kojoj zahtijeva potpunu pokornost svojih lanova; ona ima neprijateljski odnos pre-ma tradicionalnim religijskim zajednicama;

    manja vjerska stranka, ili manje udruenje koje se odvojilo od neke vee vladajue vjerske stranke ili religije, kao neko ko slijedi, prati naela kojih se dri;

    skup vjernika neke institucionalizovane re-ligije koja je zauzela posebno gledite o pitanjima uenja, obreda, ivota;

    manja drutvena grupa koja slijedi neku linost, uenje, neki pravac uenja ili kolu, s ci-ljem odbacivanja opteprihvaenih drutvenih ili crkvenih ciljeva, normi i sredstava drutvene sre-dine iji dio predstavlja i, suprostavljajui se po-stojeem vrijednosnom sistemu i normama, stvara svoje vlastite smatrajui ih jedino ispravnim;

    zajednica koja izgrauje vlastite norme i vrijednosti, sa strogim obrascem ponaanja; od-bacuje mnoge norme i vrijednosti drutva (kontra-kultura) mijenjajui ih svojima koja se nevjerni-ku ponekad ine neobinim;

  • 13

    posebni, autonomni i manjinski religijski pokret koji obuhvata grupu sljedbenika odreenog vjerskog shvatanja ili pravca;

    naprijateljski raspoloena zajednica pre-ma tradicionalnoj religijskoj zajednici koja, uz to, snano pokorava svoje sljedbenike i doslijedno slijedi svoga osnivaa, odnosno vou;

    zajednica koje je formirana na nekoj tota-litarnoj ideologiji, a ije ponaanje njenih lanova dovodi u pitanje slobode ljudi i stabilnost drutva;

    svaki oblik ideolokog i politikog ma-njinskog grupisanja sa elementima zastraivanja; zatvorena i nepristupana grupa zasnovana na lo-jalnosti i prisnom odnosu u grupi;

    zajednica koja raskida sa ranijim vjerova-njima i nainom ivota, odbacuja crkvene istitu-cije, hijerarhiju i simbole, bez birokratske mree slubenika, odbacuju hijerarhiju plaenih slube-nika i institucionalnu birokratsku organizaciju.2

    U teolokom pogledu, sekte predstavljaju odvajanje neke manje religiozne grupe od vee, manjinske grupe od tradicionalne veinske crkvene 2 I. Cvitkovi, Rjenik religijskih pojmova, Sarajevo, 1991, str. 249; M. Vujaklija, Leksikon stranih rei i izraza, Beograd Prosveta, 1970, str. 860 ; Rjenik sociologije i socijalne psihologije, Zagreb, Informator, 1977, str. 568; Socioloki leksikon, Beograd, Savremena administracija, 1982, str. 575; Socioloki renik, Beograd, Zavod za udbenike, 2007, str. 507; V. Pavievi, Sociologija religije sa elementima fi lozofi je religije, Beograd, BIGZ, 1980, str. 161; E. Gidens, Sociologija, Beograd, Ekonomski fakultet, 2003, str. 552; Z. Miloevi, Sekte i demokratija, abac, VHT, 1999.

  • 14

    organizacije; pod pojmom sekte se podrazumijeva religijska grupa koja osporava (negira) tradicionalnu crkvu i cijelo drutveno ureenje i kulturu, nastojei da odvajanjem pojedinaca od istih stvore neto drugo ili bar da razore postojee. Sekte nastaju odvajanjem od vee religijske zajednice, a u novije vrijeme i samofi nansiranjem od nekog ivog mesije-proroka, a koji je to jer je sam sebe proglasio za takvog. Otuda sekta, zajedno sa kultom, ima duboko destruktivno znaenje i ulogu kada je u pitanju tradicionalna crkva, drava, kultura, tj. sistem vrijednosti. Sutina sekte se upravo sastoji u njenoj opoziciji prema Crkvi, u poricanju crkvene vjere, crkvene organizacije i crkvene vlasti.3

    Evo odredbe koja pojam sekte dovodi jedino u vezu sa iskrivljenim biblijskih hrianstvom: sekta je izopaeno, iskrivljeno biblijsko hrianstvo i kao takvo odbacuje istorijsko uenje hrianske crkve.4

    I naredna defi nicija pojam sekte dovodi u odnos sa odstupanjem od pravovjernog hrian-stva: sekta je, dakle, grupa ljudi okupljenih oko neijeg tumaenja Biblije, karakterie se velikim odstupanjem od pravovjernog hrianstva u vezi sa bitnim doktrinama hrianske vjere, naroito i-njenice da je Bog postao ovjek u Isusu Hristu. Za sekte je karakteristino skretanje od biblijskog 3 Z. Miloevi, Verske sekte i kultovi (Rasprava o nekim hrianskim, istonjakim i okultnim sektama i kultovima), abac, Beli aneo, 1997, str. 45; L. Milin, Nauno oprav-danje religije, knj. 6, Crkva i sekte, Beograd, 1982, str. 33. 4 D. Mekdauel, D. Stjuart, Kako razumeti sekte: Prirunik o dananjim religijama, s.l., LDI Veternik, 1997, str. 15.

  • 15

    hrianstva, a znak raspoznavanja sekti je ono to propovijedaju o linosti Isusa Hrista. Sve sekte sigurno poriu injenicu da je Isus Hrist Boji Sin, druga osoba Trojstva i jedina nada ovjeanstva.5

    to je karakteristino za sekte i po emu se one razlikuju od nekih drugih religija i vjerskih pokreta?

    Ono to je za njih karakteristino i to ih bitno odvaja od drugih religija i vjerskih pokreta je ue-nje o novoj istini, novo tumaenje Biblije, ue-nje o neobiblijskom izvoru autoriteta, drugom Isusu, odbacivanje pravovjernog hrianstva, ne-obiblijsko uenje o Boijoj prirodi (Trojstvu), pro-mjena teologije, snano vostvo, spasenje djelima, lano proroanstvo.

    Mnogi smatraju da su novi religijski pokreti marginalni u odnosu na velike religije. Iako je te-ko osloniti se na tanost statistikih podataka kada je u pitanju broj novih religijskih pokreta, sekti i alternativnih pokreta u svijetu, ipak emo, sa odre-enom manjom rezervom, navesti neke podatke kako bi predstava o ovim drutvenim pojavama bila potpunija.

    Preko10.000 novih religija i pokreta ima meu plemenskim narodima, u Japanu nekoliko hiljada, u Evropi 2.000 i isto toliko u SAD. U SAD ima preko 20.000 sekti, malih vjerskih zajednica, no-vih religijskih pokreta. U SAD djeluje preko 450 hrianskih zajednica i denominacija, a u toku svog ivota Amerikanci prosjeno tri puta pro-mijene svoje religijsko opredjeljenje. Veliki broj 5 W. Martin, The Rise of the Cult; Cit. prema: D. Mekdauel, D. Stjuart, op. cit. p. 15, 26.

  • 16

    osoba pripada vjerskim zajednicama jer religija zauzima sredinju ulogu kako u privatnom, tako i u politikom ivotu Amerikanaca.6 U Velikoj Britaniji svakih sedam dana hiljadu osoba pree u neku religijsku grupu, a najee u islam, budizam i New Age.7

    U Austriji broj lanova koji okupljaju razliite sekte do sredine 90-tih iznosio je oko 200.000, sa tendencijom porasta broja pripadnika; u Francu-skoj deluje 1.300 sekti i njihovih ogranaka, a broj pripadnika iznosi i do 700.000. Sekte su prisutne i u Njemakj, Belgiji, vajcarskoj, Albaniji, Japa-nu, Ukrajini, Srbiji, Bosni i Hercegovini, Ru