CNS Primat

  • View
    32

  • Download
    6

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Centralni nervni sistem fiziologija

Transcript

  • CENTRALNI NERVNI SISTEM CNSAnatomski obuhvata:- kimena modina - produena modina - mozakFunkcije CNS-aNervna regulacija putem usmjeravanja nervnih impulsaKoordinacija dejstava nervnih impulsaStvaranje uslova za nastanak nervnih impulsa, njihovo irenje i integracijuOpenito sloen sistem regulacije koji morfoloki i funkcionalno ini jedinstvenu i nedjeljivu cjelinuCNS ini vezu sa ostalim oblicima regulacija

  • KIMENA MODINA

  • Funkcije kimene modineSjedite spinalnih refleksnih centara (somatskih i vegetativnih)Relejna skretnica senzitivnih informacija za pravac cerebralni korteks, odnosno ventralni korjenovi prema motornim korjenovima kimene modineProvodnik ushodnih aferentnih puteva i nishodnih motornih traktova

  • Kimena modina kao sjedite refleksnih centaraSpinalni centri eksteroceptivnih i interoceptivnih refleksa, te vegetativni centriImpulse nastale djelovanjem podraaja iz vanjske i unutra. sredine u centre donose af. nervna vlakna koja u ki. mo. ulaze kroz dorzalne korjenove i zavravaju oko elija dorzalnih rogovaImpulsi iz k. mod. prema periferiji odlaze efer. vlaknima koja izlaze kroz ventralne korjenoveIzvan k. mod. sva se vlakna prostiru u zajednikom mijeanom nervuU centrima veza izmeu afer. i efer. neurona ostvaruje se preko posrednikog neurona ovim se omoguavaju procesi: irenja, sumacije i inhibicije refleksa

  • Spinalni vegetativni centriSpinalni centar za disanje nii centri za disanje: motorni neuroni koji daju nervna vlakna za kontrolu interkostalnih miia (torakalni dio ki. m.)Nii vazomotorni centri (grade ih some preganglijskih simpatikusnih neurona) iz kojih izlaze simpatikusana vlakna za kontrolu vazomotora regulacija krvnog pritiskaCentar za refleksnu kontrolu mikcije (vezikospinalni centar) u sakralnom dijeli sive maseCentar za refleksnu kontrolu defekacije (anospinalni centar) u sakralnom dijeluCentar seksualnih funkcija (erekcija i ejakulacija)

  • Kimena modina kao provodni aparatBijela masa, sastavljena je od mijelinskih aksona grupisanih u snopove nervnih vlakana (traktove) i grade ushodne i nishodne puteve- provodna uloga spaja spinalne centre s viim dijelovima CNS-a ili pojedine centre meusobnoPodijeljena je u tri kolumne: - dorzalne kolumne se sastoje iz vlakana koja uspostavljaju vezu izmeu ki. mo. i senzorne kore velikog mozga - lateralne kolumne sadre vlakna koja povezuju motornu koru velikog mozga sa motornim neuronima kimene modine - ventralne kolumne preteno nose vlakna za transmisiju nocicepcije i termosenzitivnosti, mada sadre i dio motornih vlakana

  • Spinalni provodnici se dijele na: - ushodni - nishodni

  • Modano stablo: produena modina, pons i mezencefalon:

  • U izvjesnom smislu modano stablo je proirenje kimene modine navie u kranijalnu duplju- sadri motorna i senzorna jedra koja izvode motorne i senzorne funkcije za lice i glavu na isti nain kao to ventralni i dorzalni sivi rogovi kimene modine izvode ove funkcije od vrata nanie Ima i specijalne kontrolne funkcije: kontrola - respiratornih funkcija - kardiovaskularnih funkcija (rad srca, pritisak, preraspodjela krvi) - digestivnih funkcija - mnogih stereotipnih pokreta - ravnotee - onih pokretaIz modanog stabla izlaze modani nervi: od III - XII

  • Funkcija diencefalona: talamusa i hipotalamusa

  • Talamus: osnovna relejna stanica za senzorne informacije (izuzetak su olfaktorne informacije)

  • Informacije iz malog mozga i bazalnih ganglija, prije nego to dospiju u cerebralnu koru, prolaze kroz talamus

  • Talamus je povezan s kortikalnim i subkortikalnim strukturama znaajnim za somatske i autonomne funkcije - veze sa korom su dvosmjerne, prekid tih veza dovodi do gaenja funkcija odreenog dijela koreTalamus i kora v. mozga su osnovne anatomske strukture odgovorne za percepciju iz vanjskog svijetaOsim to povezuje senzorne puteve s korteksom, jedra talamusa vre i odreenu kontrolu korelacije pojedinih podruja velikog mozga

  • HIPOTALAMUSPodruje CNS od kljune vanosti za homeostazuSjedite regulacija ponaanja vezanih za preivljavanje individua i odravanje vrstaPodruje u kome se ostvaruje jedinstvo humoralne i nervne regulacije

  • Hipotalamus

  • Funkcije hipotalamusa

    - Regulacija funkcije prednjeg renja hipofize

    - Regulacija bilansa vode

    - Regulacija aktivnosti autonomnog nervnog sistema

    - Regulacija uzimanja hrane (apetit) i vode (e)

    - Regulacija reprodukcije

    - Regulacija odreenih ponaanja

    - Regulacija cikadrijalnog ritma

    - Regulacija tjelesne temperature

  • Hipotalamus, kao glavni efektorni izlazni put LIMBUSNOG SISTEMA integrie fizioloke mehanizme u odreene oblike ponaanja jedinkeLimbusni sistem je dobio ime po tome to mu pripadaju granine strukture bazalnih ganglija i to obuhvata dijelove CNS koji okruuju modano stablo - on zapravo formira zakrivljenu granicu izmeu kore i modanog stabla, oko korpusa kalozumaAnatomski gledano LS obuhvata medijalne i bazalne povrine modanih hemisfera poznate kao: - limbusna (granina), emocionalna ili visceralna kora - subkortikalna jedra - hipotalamusSvi ovi dijelovi LS funkcioniu povezano u kontroli najrazliitijih funkcija

  • Funkcije limbusnog sistema:Regulacija motivacije: motivacioni dio NS je vaan zato to izaziva interes za zapoinjanje, trajanje i prekid neke aktivnosti Regulacija emocija: emocije nemaju samo mentalne, nego posjeduju i fizike komponente koje su diktirane iz simpatikih i parasimpatikih centara u okviru LS, a podrazumijevaju vegetativnu ekspresiju u vidu:- pojaanog ili smanjenog znojenja- kolebanja krvnog pritiska, frekvence i ritma rada srca- promjene protoka krvi kroz kou- izmjene dubine, frekvence i ritma disanja- promjene motorike i sekrecije digestivnog trakta- podizanja ili sputanja dlaka ......

  • Regulacija ponaanja: obzirom da regulie ponaanje u razliitim situacijama LS zapravo kontrolie ispoljavnje i intenzitet raznih nagona i instikata kao to su: - borbenost, smirenost, liderstvo, razjarenost, ponaanje pri uzimanju hrane, e, glad, apetit, strah, zadovoljstvo, polni nagon i materinski instiktLS omoguava razliito ponaanje dom. iv. zavisno od vrste, pola, uzrasta, sredine u kojoj ive, godinjeg doba....Za kontrolu ponaanja posebno su znaajni polni hormoni, zato to mijenjaju ekscitabilnost neurona LS - androgeni pojaavaju agresivnost i diktiraju karakteristino muki tip ponaanja- enski p. hormoni, posebno estrogeni, potenciraju tipino ensko ponaanje

  • Usklaivanje rada unutranjih organa: limbusna kora kontrolie autonomne centre hipotalamusa i preko njih, zahvaljujui visceralnim refleksima,- usklauje rad unutranjih organa, meusobno i shodno uslovima vanjske sredineLS ima i ulogu biolokog sata: kontrola funkcija koje se ritmino ponavljaju, u zavisnosti od stalnih i periodinih promjena uslova vanjs. sred. (dan-no, godinje doba idr.)LS izaziva: - smjenu budnosti i spavanja, - dnevne i sezonske varijacije luenja nekih hormona (regulie ritminost estralnih, tj. menstrualnih ciklusa, porast konc. STH tokom spavanja i porast nivoa kortizola u vrijeme budnosti, - oscilacije krvnog pritiska, tj. temperature i krvne slike

  • Uloga LS u konsolidovanju pamenja: LS ima kljunu ulogu u memoriji jer, osim to obrauje motivaciju za uenje i pamenje, - omoguava i konsolidaciju kratkotrajnog pamenja u dugotrajnoNeki dijelovi LS (amigdalna jedra i hipokampus) memoriu podatke i tako doprinose odreivanju reakcije na iste ili sline informacije u bliskoj ili daljoj budunosti

  • MALI MOZAKLokalizacija: kaudalno od velikog mozga, iznad produene modine i ponsa

  • Funkcije malog mozga: uestvuje u kontroli motorikeKoordinacija pokreta: - oteenjem m. mozga nastaju nekoordinisani i netani pokreti (ataksija) koji remete brzinu, snagu, duinu i pravac pokretaZapoinjanje i zaustavljanje brzih pokreta: dobijajui informacije o stanju i poloaju ekstremiteta u svakom trenutku, MM kontrolie i vodi voljne pokrete

  • Regulacija tonusa ekstenzornih miia:- Mali mozak koriguje eventualne greke: greke koje nastaju u toku obavljanja voljnih pokreta MM prima istovremeno informacije - iz motorne kore VM o namjeri, - kinetikih receptora iz perifernih dijelova tijela i vestibularnog aparata o tonusu miia - ulo dodira, sluha i vida informiu ga o trenutnom poloaju jedinke i njenih dijelova tijela Tako dolazi do uporeivanja pristiglih informacija sa namjerom te se prave signale greke, koje alje nazad u motornu koru VM, kako bi korekcijom pokreta koji traju obezbjedio preciznost

  • Odravanje ravnotee: pri naglim promjenama poloaja tijela, sa receptora iz srednjeg uha (ulo ravnotee) odlaze signali u antagonistike miie, najee ekstenzore, koji spreavaju dalji razvoj promjene - na ovaj nain MM koriguje miini tonus u cilju odravanja ravnotee izmeu kontrakcija fleksora i ekstenzora, pri emu se regulie stav i poloaj tijela = ravnotea tijela

  • Vegetativni (autonomni) Nervni Sistem - VNSOpta funkcija: zajedno sa sistemom humoralne regulacije obavlja korelaciono-regulacionu ulogu funkcije pojedinih organa ili sistema, usklaujui im funkciju s potrebama organizmaFunkcionie na bazi informacija koje neprekidno prima iz unutranjih organa, slino somatskom i VNS je organizovan na principu refleksnog luka takozvanih visceralnih (autonomnih) refleksa - generalno gledano, posredstvom hormona, simpatikom i parasimpatikom regulacijom, visceralni refleksi kontroliu homeostazu, reproduktivne funkcije i reguliu emocijeVisceralni refleksni luk, isto kao i somatski, posjeduje pet osnovnih komponenti:

  • Funkcionalna organizacija VNS-a sastoji se iz 2 dijela: Centralni dio VNS: pripadaju mu strukture - limbikog sistema (limbusna kora, odgovarajua sub