Def versie Hoe pakt men het zwerfkattenprobleem het beste aan

  • View
    57

  • Download
    0

Embed Size (px)

Transcript

  1. 1. 1 Aanpak zwerfkattenproblematiek: Een overzicht. Cogen Kelly - Projectverantwoordelijke 'Zwerfkatten' - Rato vzw Kerselaers Wendy Research Biostatistician antropoloog -Feline Welfare Foundation Vervaecke Hilde Bioloog KAHO Sint-Lieven
  2. 2. 2 Inhoud De gedomesticeerde kat Felis sylvestris catus.........................................................................................................3 Wat zijn zwerfkatten? ......................................................................................................................................................4 Waar komen zwerfkatten vandaan? ..........................................................................................................................7 Opbouw kolonie zwerfkatten........................................................................................................................................9 Effecten van ongecontroleerde kolonies zwerfkatten.....................................................................................10 Methoden om populaties te verkleinen.................................................................................................................21 Maatschappelijk draagvlak .........................................................................................................................................39 Aanpak in praktijk: combinatie van methoden ..................................................................................................41 Lijst van figuren en vergelijkingen ..........................................................................................................................50 Bronnenlijst.......................................................................................................................................................................52
  3. 3. 3 De gedomesticeerde kat Felis sylvestris catus Herkomst Figuur 1: Afkomst Felis sylvestris catus (op basis van mitochondriaal DNA) (Driscoll et al., 2007) De gedomesticeerde kat, Felis sylvestris catus is afkomstig van twee ondersoorten: de F. s. sylvestris (Europese wilde kat); de F. s. lybica (wilde kat uit het Midden-Oosten). De F. s. sylvestris kwam in Vlaanderen voor tot in de tweede helft van de 18e eeuw (nog enkele decennia langer in het Zoninwoud) (Verkem et al., 2003). De F. s. lybica werd hier door de Romeinen gentroduceerd (Driscoll et al., 2007). Inheemse of uitheemse soort? De F. s. catus wordt door sommigen bestempeld als een 'exoot' of een uitheemse soort. Dit is een soort die als gevolg van menselijk handelen in een nieuw leefgebied terechtgekomen is, waar ze van oorsprong niet thuis is.1 Soorten die echter al zo lang in onze gebieden leven, worden dan ook niet meer aanzien als exoten, maar als een inheemse soort.2 Beschouwen we de kat wel als een exoot, dan moeten we ook konijnen, fazanten, huismussen en dergelijke meer als exoten aanzien.3 4 1 http://www.invasieve-exoten.nl/pagina55.html 2 http://www.invasieve-exoten.nl/pagina55.html 3 http://ecopedia.be/fiche/Exoot_of_uitheems
  4. 4. 4 Wat zijn zwerfkatten? Definitie Bij de definitie van het begrip 'zwerfkat' begint al een groot probleem: de meeste gemeenten hanteren hier een andere definitie voor. Vaak dekt deze definitie de lading niet of is ze onvolledig. Hierbij enkele vaak gehanteerde definities. Een zwerfkat is een kat die niet gedentificeerd is of geen medaille draagt. Verplichte identificatie via microchip van de kat is momenteel in Belgi nog niet verplicht. Binnen enkele jaren komt hier verandering in met het "Meerjarenplan voor de sterilisatie van katten", van de FOD Volksgezondheid.5 Een microchip geeft echter ook geen 100 % garantie op identificatie. Een microchip kan zijn werking verliezen of kan migreren binnen het lichaam van het dier.6 Daarbij dient men de kat nog steeds te vangen vr men ze kan identificeren als zwerfkat of kat met eigenaar. Een medaille of halsbandje is een zichtbaar kenmerk van eigendom en wordt best zoveel mogelijk aangemoedigd. Voor de veiligheid van de kat zelf, is een halsbandje dat kan opengaan onder trekkracht aangewezen. Dit voorkomt dat katten vast komen te zitten of zware verwondingen oplopen doordat de poot mee in het halsbandje wordt gewrongen. Het nadeel is dat katten zulke halsbandjes dan ook makkelijk weer kwijtspelen. Dit zorgt er echter ook voor dat het nut van identificatie op deze manier daalt. Een zwerfkat is een kat die zich vrij verplaatst en voortplant. Vele huiskatten hebben een vrije loop en begeven zich buitenshuis. Afhankelijk van het geslacht en het al dan niet steriel zijn, is hun homerange groter. Daarnaast is het ook zo dat een groot percentage van de huiskatten zich vrij kan voortplanten. Een zwerfkat is een kat die geen voedsel krijgt van mensen. Een studie in Florida toonde aan dat 12 % van de mensen zwerfkatten voederen. De helft van deze mensen bezit zelf geen huisdieren (Julie et al., 2004). Ook in Oost-Vlaanderen zijn er heel veel mensen die zwerfkatten voederen, al dan niet gegroepeerd.7 8 Het grote probleem hierbij is dat mensen de katten wel voederen, maar niet de verantwoordelijkheid dragen voor het steriel maken van het dier. Het ongecontroleerd voederen is echter een zeer groot probleem. Meer voedsel = meer katten! Jammer genoeg zijn deze mensen vaak zeer hardnekkig en weigeren ze hiermee te stoppen. Wat een gemeente het beste kan doen is deze mensen betrekken binnen de zwerfkattenaanpak. Zij weten immers waar de zwerfkattenpopulaties zitten en monitoren deze populaties door het dagelijks voederen. 4 http://nl.wikipedia.org/wiki/Lijst_van_exoten_in_de_Benelux#Zoogdieren 5 http://www.health.belgium.be/eportal/AnimalsandPlants/19078427 6 http://noble-leon.com/letters/microchip-implants-questions-and-answers.html 7 http://www.kattensite.be/onderwerp/41476-in-de-steek-gelaten-zwerfkatjes-eten-geven/page__st__15 8 http://www.nieuwsblad.be/article/detail.aspx?articleid=CG245G6I
  5. 5. 5 Een zwerfkat is een kat die geen eigenaar heeft Een huiskat heeft een eigenaar, ook al komt ze misschien niet elke dag naar huis of moet ze 's nachts buiten slapen en dergelijke meer. Ze is afhankelijk van haar baasje voor verzorging en welzijn. Rekening houdend met de voorgaande definities voor zwerfkatten kan men volgende bedenkingen maken: momenteel zijn de meeste huiskatten nog niet voorzien van een microchip; de meesten mogen buiten van hun baasjes en vaak zijn ze nog intact. Daarnaast is het zo dat heel veel zwerfkatten op vaste plaatsen gevoederd worden door mensen met een groot hart voor dieren. Jammer genoeg heeft dit het omgekeerde effect, maar hier wordt later nog op teruggekomen bij de aanpak in praktijk. Maar wanneer is iemand een eigenaar van een kat die niet binnen mag? Als men ze dagelijks voedert? Of als men die wekelijks voedert? Er is geen definitie van een zwerfkat omdat de wet niet voorschrijft wanneer iemand een eigenaar is. Er zijn gemeentes die zeggen dat wanneer men een kat voedert die er niet goed uitziet en deze laat slapen in het tuinhuis, men eigenaar is. Andere zeggen dan weer van niet.
  6. 6. 6 Verwilderde of tamme zwerfkat? Binnen de groep zwerfkatten hebben we twee grote subgroepen: de verwilderde zwerfkatten of de ferals; de tamme zwerfkatten of de strays. Stray katten of tamme zwerfkatten Dit zijn voormalige huiskatten. Deze dieren worden zwerfkatten omdat ze gedumpt zijn door hun eigenaar of omdat ze verloren gelopen zijn. Ze zijn ooit gesocialiseerd met mensen waardoor ze minder bang van hen zijn (Farnworth et al., 2011; Baker et al., 2008; Robertson, 2008). Hierdoor hangen ze vaak rond in woonwijken, zijn ze zichtbaar voor de directe buurtbewoners en kunnen ze vaak rekenen op voedsel van deze mensen. Feral katten of verwilderde zwerfkatten Deze katten hebben ofwel nooit contact gehad met mensen of het is al zodanig lang geleden dat ze enorm schuw geworden zijn (Farnworth et al,.2011; Baker et al., 2008; Bradshaw et al., 1999). Vaak zijn dit al nakomelingen van nakomelingen. Dit zijn de katten die buurtbewoners vaak niet eens opmerken op het zicht. Ze verstoppen zich voor mensen en gaan 's nachts op zoek naar voedsel. Katten kunnen gedurende hun leven dan ook tot meerdere (sub)groepen behoren: het dier kan bijvoorbeeld eerst een huisdier zijn, dan een stray kat, eventueel terug een huisdier of van stray kat naar feral kat gaan, afhankelijk van de benvloedende factoren (Miller & Zawitowski, 2004; Bradshaw et al., 1999). Figuur 2: Stray kat9 9 http://photos.nola.com/tpphotos/2012/05/woman_feeds_stray_feral_cats_i_4.html Figuur 3: Feral kat
  7. 7. 7 Waar komen zwerfkatten vandaan? Zwerfkatten ontstaan uiteraard niet zomaar. Ze zijn afkomstig vanuit drie luiken: huiskatten; natuurlijke aangroei met natuurlijke selectie; natuurlijke aangroei zonder natuurlijke selectie (door het bijvoederen). Huiskatten De grootste groep zwerfkatten is afkomstig vanuit huiskatten die door onverantwoord huisdierbezit op straat belanden. De meest voorkomende oorzaken hierbij zijn: het niet laten castreren/steriliseren van eigen kat (omwille van verschillende achterliggende redenen); het achterlaten bij een verhuis/sterftegeval; het niet opvolgen van de kittens van de huiskat die buiten bevallen is; het moedwillig dumpen (Robertson, 2008). Daarnaast zijn er ook huiskatten die de weg naar huis niet meer terug vinden (Robertson, 2008). Eigenlijk spreken we dus niet van een kattenprobleem, maar van een bevolkingsprobleem!! Het "Meerjarenplan voor de sterilisatie van katten", van de FOD Volksgezondheid, zal hopelijk binnen enkele jaren zorgen voor een reductie van instroom wegens het verplicht steriel maken en chippen van de huiskat (indien deze van eigenaar verandert).10 Een hiaat in deze wetgeving is dat eigenaars die hun kat niet willen laten steriliseren en de kittens niet weggeven, buiten deze wet vallen. Het slagen van deze wetgeving zal voor een groot deel rusten op sociale controle omdat