Devizno tržište-Zukic

  • View
    385

  • Download
    2

Embed Size (px)

Transcript

Devizno trite Podjela finansijskih trita prema tipu finansijskih istrumenata (aktive) kojima se trguje: Trite novca Trite kapitala Devizno trite Trite finansijskih derivata Devize i devizni kursevi Devize i devizni kursevi su finansij. ist. i aktiva kojima se moe trgovati na deviznom tritu. Devize nisu isto to i valute. Valuta predstavlja efektivni strani novac (kovani ili papirni) kojim se raspolae u zemlji razliitoj od zemlje njegovog porijekla. Devize su sva potraivanja u stranoj valuti prema inostranstvu (Npr. potraivanje domaih banaka u britanskim funtama kod banaka u VB predstavljaju devize. Predmet trgovine na DT su devize i devizni kursevi. Devizni kurs je cijena strane valute izraene u domaem novcu ili cijena po kojoj se jedna valuta razmjenjuje za drugu valutu. Devizno trite moemo definisati kao segment finansijskog trita na kome dolazi do susretanja ponude i tranje za devizama. Na deviznom tritu se obavljaju poslovi: kupoprodaje domae valute za devize kupoprodaja jedne vrste deviza za drugu trgovanje kratkoronim deviznim HoV poslovi zatite od deviznog rizika i dr.

U irem smislu rijei, u devize se ukljuuju i efektivne valute (gotov novac), pa i zlato. Devize mogu biti konvertibilne, nekonvertibilne, klirinke, neklirinke, vrste i meke, promptne i terminske.

Konvertibilne su one devize koje se mogu bez ikakvih ogranienja i formalnosti pretvoriti u bilo koju drugu devizu ili zlato. Nekonvertibilne se uopte ne mogu pretvoriti u neku drugu devizu ili zlato, ili je ta mogunost ograniena. Klirinke su one koje nastaju putem kliringa, dok neklirinke nastaju putem slobodnog deviznog plaanja. vrste devize posjeduju stabilnu meunarodnu vrijednost, tj. stabilni kurs i mogunost slobodne konverzije. Kod mekih je kurs kolebljiv, a mogunosti raspolaganja ograniene. Promptne su devize sa kojima se moe raspolagati odmah po njihovom sticanju, a terminske su one sa kojima se moe raspolagati tek po isteku izvjesnog roka (termina).

Uloga CB na deviznom tritu sprovodi deviznu politiku odrava stabilnost deviznog kursa ciljeve ekonomske politike ciljeve kreditno-monetarne politike Organizacija deviznog trita kao dio trita novca u okviru samostalnih institucija devizne berze-institucionalizovano trite definisana pravila poslovanja vrijeme poslovanja uesnici poslovanja nain plaanja nain isporuke ... Organizacija deviznog trita Neinstitucionalizovana devizna trita (crna trita ili crne berze deviza) neposredno obavljanje kupo-prodaje deviza na ulici na pijaci u radnjama u transakcijama izmeu privrednih subjekata ZNAAJ DT u FS jedne zemlje Veza nacionalne privrede sa meunarodnim okruenjem nesmetano odvijanje meunarodnog platnog prometa odranje meunarodne likvidnosti zemlje Dobijaju znaaj ukidanjem zlatnog standarda i fiksnih deviznih kurseva poetkom 70-ih godina. Specifinosti DT Fina. istrum- deviza sredstvo plaanja u nekoj drugoj zemlji Na poslove DT utie veliki broj faktora kao to su: mjere ekomomske politike mjere kreditno monetarne politike mjere devizne politike stanje platnog bilansa nivo privredne aktivnosti trite veoma osjetljivo na politike uticaje i poremeaje mjere spoljno trgovinske politike rigorozna pravila poslovanja njegova organizovanost je ogledalo funkcionisanja zakonitosti u jednoj zemlji Poslovi na deviznom tritu Davanje i uzimanje meunarodnih deviznih depozita- stariji poslovi Kupovina i prodaja deviza Poslovi u vezi odbrane od deviznog rizika Poslovi formiranja cijena devizni kurs

Direktno notiranje- iskazivanje jedinice domae valute u protivuvrijednosti strane valute (1 USD =1,1403 E, 1 KM = 1.95 E) Indirektno notiranje gdje se jedinica strane valute iskazuje u protivuvrijednosti domae valute, (1 E = 0,869 USD, 1 E = 0,513 KM)

Devizna mara U transakcijama na DT formiraju se kupovni i prodajni kurs Razlika izmeu njih se naziva mara i izraava se u poenima kod direktnog notiranja kupovni kurs manji od prodajnog kod indirektnog kupovni je vei od prodajnog Iznos mari za valute kree se 4-6 % za valute i 2-4 % za ekove Uloga CB na deviznom tritu sprovodi deviznu politiku odrava stabilnost deviznog kursa ciljeve ekonomske politike ciljeve kreditno-monetarne politike ULOGA CB Monetarne vlasti odreuju dugoroni valutni paritet, a deviznom kursu se dozvoljava da pod uticajem ponude i tranje varira u malom intervalu oko pariteta. Centralna banka ima obavezu da brani devizni kurs intervencijama na deviznom tritu. Ona to ini tako to u prometu deviza uestvuje:

kao ponua (prodavac deviza smanjenje deviznih rezervi) ili kao kupac (poveanje deviznih rezervi). FIKSNI DEVIZNI KURS Prednosti fiksnog deviznog kursa:

eliminie devizni rizik u meunarodnom poslovanju, pa tako podstie spoljnu trgovinu i meunarodne investicije, destimulie pekulativno kretanje kapitala, podstie tednju u domaoj valuti... FIKSNI DEVIZNI KURS Nedostaci fiksnog deviznog kursa:

spreava uticaj ponude i tranje deviza na devizni kurs, zahtjeva usklaivanje domaih i inostranih cijena (ograniava samostalnu monetarnu politiku), potrebne su visoke devizne rezerve...

FLEKSIBILAN DEVIZNI KURS

Formira se pod uticajem ponude i tranje deviza, tj. pod uticajem stanja platnog bilansa. Deficit platnog bilansa (vea tranja od ponude deviza) dovodi do rasta deviznog kursa;

Suficit platnog bilansa (vea ponuda od tranje deviza) dovodi do pada deviznog kursa. FLEKSIBILAN DEVIZNI KURS Prednosti fleksibilnog deviznog kursa: rezultat je ponude i tranje deviza, omoguava nezavisno kretanje domaih cijena u odnosu na inostrane (nezavisna monetarna politika), ne zahtjeva velike devizne rezerve...

FLEKSIBILAN DEVIZNI KURS Nedostaci fleksibilnog deviznog kursa: postoji devizni rizik u poslovanju sa inostranstvom, podstie pekulativno kretanje kapitala, stimulie zamjenu nestabilne domae valute za strane stabilnije valute... FLEKSIBILAN DEVIZNI KURS Nijedan reim deviznog kursa nije optimalan za sve zemlje i za sva vremena.

U praksi postoji mnogo meuvarijanti izmeu isto fiksnog i isto fleksibilnog deviznog kursa, kao to su: puzei kurs, rukovoeno fluktuirajui devizni kurs i dr. Devizno trite u naoj zemlji ? Ogledalo cjelokupnog finansijskog sistema Deficit platnog prometa- oskudica deviza Slaba kontrola- upadi u monetarni sistem Postojanje crnog deviznog trita Crno trite bolje organizovano nego institucionalno Od 2000 god stvari kreu na bolje mada postoji jo prostora za sreivanje Uesnici na tritu kapitala Komisija za hartije od vrijednsti RS Banjaluka berza ad Banja Luka Centralni registar HOV ad Banja Luka Brokersko dilerske kue (Banke) Drutva za upravljanje (P)IF-ovima Emitenti hartija od vrijednosti.... Centralni registar H o V Centralni registar HoV Igra znaajnu ulogu u poslovanju sa hartijama od vrijednosti. Svjetska meunarodna zajednica koja funkcionie na trinim principima uveliko koristi pogodnosti Cenralnog registra.

Institucije koja vodi jedinstvenu evidenciju zakonitih imalaca hartija od vrijednosti i evidenciju o pravima iz tih hartija, kao i pravima treih lica na hartijama od vrijednosti. ta akcionari dobijaju injenicom da je zaivio Centralni registar? Akcionari dobijaju apsolutnu vlasniku garanciju. Imaju vlasnike raune hartija od vrijednosti i na tim kontima su evidentirane sve hartije vrijednosti koje posjeduju, bilo da su to obveznice, akcije, trezorski zapisi, bilo da su to kratkorone hartije od vrijednosti. POJAM CENTRALNOG REGISTRA H.O.V.- a Centralni registar, depo i kliring hartija od vrednosti jeste institucija koja vodi jedinstvenu evidenciju zakonitih imalaca hartija od vrijednosti i evidenciju o pravima iz tih hartija, kao i o pravima treih lica na hartijama od vrijednosti. Centralni registar hartija od vrijednosti obavlja i poslove kliringa i saldiranja. Kliring i saldiranje Kliring i saldiranje radnje koje se obavljaju nakon realizacije naloga kupovine i prodaje, odnose se na meusobno poravnavanje obaveza i potraivanja, kao i prenos prodatih hartija od vrijednosti sa starog na novog vlasnika i istovremeno prenos novca sa rauna kupca na raun biveg vlasnika hartija od vrijednosti. Organi upravljanja Centralnog registra su:

skuptina akcionara, upravni odbor i generalni direktor koji obavljaju aktivnosti koje su propisane u Statutu. Poslovi Centralnog registra hartija od vrijednosti obuhvataju: otvaranje emisionih rauna, otvaranje rauna hartija od vrijednosti za fizika i pravna lica, preknjiavanje hartija od vrijednosti sa rauna prethodnog na raun novog vlasnika, registrovanje prava treih lica na hartije od vrijednosti (npr. prava zaloge itd.), i obavljanje poslova kliringa i saldiranja hartija od vrijednosti i novanih transakcija nastalih po osnovu trgovanja sa hartijama od vrijednosti[1]. [1]Vunjak Nenad, Finansijska trita, berze i brokeri, Proleter a.d. Beej, Ekonomski fakultet Subotica, Subotica, 2003. god. PRAVILA POSLOVANJA CENTRALNOG REGISTRA, DEPOA I KLIRINGA H.O.V. Centralni registar, akcionarsko drutvo koje obavlja: poslove jedinstvene evidencije o zakonitim imaocima H.O.V.-i i o pravima iz tih hartija, zatim o pravima treih lica na H.O.V.-i, kao i poslove obrauna i poravnanja obaveza i potraivanja u H.O.V.-i i novcu nastalnih na osnovu poslova sa H.O.V.-i (kliring i saldiranje). Pravilima poslovanja Centralnog registra propisuju se: poslovi koje obavlja Centralni registar, nain otvaranja i vodjenja rauna H.O.V.-i, nain otvaranja i vodjenja rauna lanova CR, nain kliringa i saldiranja obaveza i potraivanja u H.O.V.-i i novcu nastalih na osnovu zakljuenih poslova sa H.O.V.-i,

nain prenosa vlasnitva i drugih prava iz H.O.V.-i, kao i sadrina naloga za prenos prava iz H.O.V.-i, nain upisa prava treih lica na H.O.V.-i kao i sadrina naloga za upis prava treih lica na H.O.V.-i, nain vrenja korporativnih radnji, nain formiranja i korienja garantnog fonda i drugi nain otklanjanja rizika u sluaju neizvrenja obaveza lana CR