Emile Zola Therese Raquin - ?· Emile Zola - Therese Raquin Türkçesi Şevket Altın Therese Raquin…

  • View
    219

  • Download
    0

Embed Size (px)

Transcript

  • Emile Zola - Therese Raquin

    Trkesi evket Altn Therese Raquin I Rhtmdan yola kldnda Guenegaud sokann sonunda Mazarine'den Seine sokana alan ve karanlk Pont-Neuf geidi grlrd. Bu, otuz adm uzunluunda, iki adm'geniliinde bir geitti. Sararm, yerinden oynam, srekli pis bir su szdran eski maltatalaryla kaplyd. stn rten ke ke kesilmi camekn kir-denAkapkara bir haldeydi. Yaz gneinin sokaklar yakp kavurduu gzel gnlerinde bu kirli camlardan donuk bir k szlr, geidin iinde yoksullukla srnr. Kn fena gnlerinde, sisli sabahlarda bu camlar yapkan .maltatalarnn zerine gecelerin karaltsn, kirli ve iren karaltlarndan bakasn vurmazd. Sol tarafta mahzenin souk soluklarm hohlayan karanlk, alak bask dkknlar gml dururdu. Buradaki oyuncaklar, kullanlm kitaplar, mukavva ileri satan dkknlarn tozdan boz bir renk alan tezghlar loluun iinde belli belirsiz uyuklard. Bunlarn drt ke camlardan yaplma cameknlar, eyay yeilimsi renkli yansmalarla garip biimde renklendirirdi. Bu sergilerin arkasndaki kapkaranlk dkknlar, ilerinde garip ekillerin kmldand kasvetli oyuklardan baka bir nesne deildi. Sa tarafta btn geit boyunca karki dkknclarn darack dolaplaryla kapl yksek bir duvar uzanr; rengi kt bir ekilde kararm ince tahtalarn zerinde belki yirmi yldr unutulmu, ne olduu belirsiz eya, satlk teberi dizili dururdu. Bu dolaplardan birinin iine kurulan yapay tak satcs bir kadn maun bir kutunun iinde mavi kadifeden bir yasta zenle yerletirilmi on beer su'luk (1) bilezikler satard. (1) Sous.: Franktan kk para birimi. Czaml gibi yaralarla kapl, delik deik, kaba saba sval kapkara duvar, cameknn stnde ykselmekteydi. Pont-Neuf geidi gezi yeri deildi. Buraya ancak kestirmeden gitmek birka adm kazanmak iin saplr. Buradan, gidecei yere doruca, arbucak gitmeden baka kaygusu olmayan i g sahibi bir insan kalabal geerdi. nlkl raklar, i takmlarn tayan iiler, eli kolu paketli kadnlar erkekler, camlardan szlen alacakaranlkta srnen yallar, koarken sabolarn maltatalarna vura vura takrdatmak iin okullarndan zincirden boanmasna kan renciler grlr. Bu grltler gn boyu insan ileden karan kuru, telal ayaklarn talara vuran sesleridir. Hibiri konumaz, hibiri durmaz. Balar nlerinde dkknlara bir kez bile bakmadan hzl hzl ilerine koar. Dkknclar sergilerinin nnde bir mucize kabilinden duranlara kuku ve kaygyla bakarlard. Du ke fenerlerin iinde hapsolmu havagaz ambas akamlan bu geidi aydnlatrd. zerlerinde as-i bulunduklar camekna yer yer kzl bir aydnlk veren bu havagaz, lambalar evrelerine, arada srada kaybolur gibi grlen solgun titrek

  • daireler izerlerdi. Geit, tam bir hrsz yatann korkun manzarasn alrd. Talarn stnde upuzun glgeler uzanr, sokaktan nemli esintiler gelir; yle ki insan buraya trbe kandilinin belli belirsiz aydnlatt bir yeralt dehlizi diyebilirdi. Dkkn sahipleri k olarak hava gaz lambalarnn kendi vitrinlerine verdii bu zayf kla yetinirlerdi. Dkknlarnda yalnz tezghlarnn stnde abajurlu kk bir lamba yakarlard. Oradan geenler de bu sayede gndzn de gece karanlndan farksz bu izbelerde bulunan nesneleri seebilir. Dkkn tezghlarnn bu bir sra karalts zerinde bir tek ktnn vitrini aydnlktr. ki gaz lambas iki sar alevle karanl deler, te tarafta da asma lambann iine dikilen bir mum yapay tak kutusuna yldz yldz k serperdi. Ellerini salyla rten satc kadn, dolabnn ardnda uyuklard. Birka yldr bu kadnn karsnda cam yeili rengi kaplamasnn btn atlaklarndan nem szan bir dkkn ortaya kmtr; ince uzun bir tahtadan yaplm tabelasnda kara kara harflerle (Mercerie = Tuhafiyeci) yazs vardr. Kapnn camlarndan birinin zerinde de krmz harflerle bir kadn ad olan Therese Raquin yazldr. i mavi kt kapl iki kuytu vitrin, sal sollu iki taraftan dkknn iine doru uzanrd. Bir tarafta birka amar: tanesi iki franklk fitilli tllerden boneler muslin kolluklar, yakalklar, trikolar, kadn, erkek oraplar, pantalon asklar dururdu. Btn bu sararm kr kr olmu nesneler tel engellere ac-nacas bir halde asldr. Vitrin ayn zamanda tepeden trnaa karanln saydamlnda hznl bir hal alan beyazms bez paralaryla doludur. Yeni boneler daha parlak beyazlklar ile yeri ssleyen mavi kt zerinde oluturur. Uzun bir sra asl renk renk erkek oraplar, muslinlerin uuk renkli solgunluu zerinde koyu renkli benekleri andrrd. te tarafta daha dar bir vitrin iinde, yeil renkli byk yn yumaklar, beyaz kartonlara dikili siyah dmeler, her renkte, her boyda kutular, mavi ktlara dolanm elik incili sa fileleri, t demetleri, hal rnekleri kurdeleler; hi kukusuz be, belki de alt yldr orada olduu gibi duran bir yn renksiz, soluk eya. Tozun, nemin her eyi rtt bu dkknda btn renkler kirli bir sarya dnmt. Yazn len gnein, meydanlar, sokaklar kzl parltlarla kavurduu sralarda teki vitrindeki bonelerin arkasndan vakur ve solgun bir gen kadn profili seilirdi. Bu profil dkkna egemen olan karanln iinden belli belirsiz ortaya kard. Ksa ve kuru alnnn altnda uzun ve ekik bir burun; dudaklar solgun, pembe renkte iki izgi, yumuak ince bir izgiyle boyuna doru uzanan ksa ve asabi bir ene; karanlkta kaybolan beden grnmezdi. Yalnz koyu, gr salarn altnda ezilmi gibi duran mat beyaz bir profil ve onun stnde derinleen iri siyah bir gz. Bu profil orada nemli demirin yol yol paslandrd iki bonenin arasnda sakin ve hareketsiz saatlerce dururdu. Akamst lamba yannca dkknn ii grlmeye balard. Dkknn derinliinden ok uzunluu vard, br ucundu birinci kattaki odalara kan dolambal bir merdiven, duvarlara vitrinler, dolaplar, yeil karton desteleri yerletirilmiti. Drt sandalye, bir masa dekoru tamamlar. Buras rplak ve ok souk grnrd. Paket halinde keye bucaa tktrlm satlk mallar, renklerinin neeli parlaklklaryla tede beride srkleniyordu.

  • Tezghn arkasnda ou kez iki kadn otururdu. Biri dimdik profiliyle gen, teki uyuklarken glmseyen yal bir kadn. Yals altm yala ondayd. Dolgun ve sakin yz lambann nda aydnlanrd. Tezghn bir kesine melmi koca bir tekir kedi, kadnn uyuklamasn seyrederdi. Daha geride bir sandalyeye oturmu otuz yalarnda bir adam bazen okur, bazen gen kadnla yava yava konuurdu. Bu adam ufak tefek, elimsiz, yorgun tavrl, i sar sal, seyrek sakall, illi, hasta ve mark bir ocuu andrrd. Saat daha on olmadan kadn uyanrd. Dkkn kapar btn" aile yatmaya kard. Tekir kedi merdivenin her trabzan direine ban srte srte, mrl mrl efendilerini izlerdi. st kattaki daire odadan olumaktayd. Merdivenden klnca yemek odasna girilirdi, buras ayni zamanda konuk odas olarak da kullanlr. Solda bir oyukta bir ini soba vard karda bir bfe, duvar boyunca dizilmi sandalyeler odann ortasnda yuvarlak ve st ak bir masa, dipte cameknl bir blmenin arkasnda kapkara bir mutfak; yemek odasnn iki tarafnda da birer yatak odas bulunurdu. Yal kadn oluyla gelinini kucakladktan sonra odasna ekilirdi. Kedi mutfakta bir sandalyede uyuklard. Karkoca da kendi odalarna girerdi. Bu odann ikinci kaps dar ve karanlk bir yoldan geide kan bir merdivene alrd. Her zaman ate nbetleriyle titreyen koca yatana yatard, o srada gen kadn pancurlar kapamak iin camlar aard. Dehlizin stnde ykselip uzanan kaba sval kara duvarn nnde mphem baklarn gezdirerek sessiz, sessiz durur, sonra her zamanki kaytszlyla yatana girerdi. Madem Raquin, Vernon'da eski bir tuhafiyeciydi. Yirmi be yla yakn bir zaman bu ehrin kck bir dkknnda yaamn geirmiti. Kocasnn lmnden birka yl sonra bu iten usand, btn mallarn satt. Biriktirdii paralar da buna ekleyince eline, kendisine iki bin frank gelir getiren krk bin franklk bir sermaye geti. Bankaya koyduu bu para ona bol bol yetiirdi. Dnyann sefasndan tasasndan habersiz dingin bir yaam sryordu. Kendine rahat bir yaam, dingin bir mutluluk salamt. Drt yz franga, bahesi Seine Nehri kenarna kadar uzanan kk bir ev tuttu. Buras manastr tnellerinin kark kokularyla dolu, kapalca, dnyayla ilikisini kesmi bir yerdi. Geni ayrlarn ortasndaki bu ssz eve dar bir patikadan gidilirdi. Evin pencereleri Seine Nehri'ne, kar kydaki plak topraklara bakyordu. Ellisini am kadncaz, bu ssz yerde, olu Camille yeeni Therese ile mutlu bir yaamn zevkini sryordu. Camille o zaman yirmi yandayd. Annesi onu hl kk bir ocuk gibi martyordu. Acyla geen uzun genliini, olunu lmn elinden kurtarmak iin aba harcayarak tkettii iin ona adeta tapard. ocuk birbiri stne hummalar geirmi, akla hayale gelmez hastalklara tutulmutu. Madam Raquin tarn on be yl olunu elinden almak iin birbiri arkasna sralanan bu amansz hastalklarla boumu ve sevgisi, zeni, saboyla hepsini yenmiti.

  • Camille lmden kurtulup byd. Vcudunu kasp kavuran, bu birbiri arkasndan gelen sarsntlar onu titremeler iinde brakt. Tam serpilme yanda geliemedii iin ufak tefek, hastalkl kalmt. ncecik kollarnn, bacaklarnn, hareketleri yorgun, ard. Annesi, bu zayflndan dolay onun stne titrerdi. Sapsar, kck, zavall yzne sevgi ve iftiharla bakar, belki on kezden fazla ona yeniden hayat verdiini dnrd. Hastalklardan kalkabildii ok az zamanlarda ocuk, Vernon'da bir ticaret okulunun kurslarna katlmt. Orada hesab, yazn renmiti. Btn bildikleri, hesabn drt ilemle pek yzeysel dilbilgisinden ibaret kald. Daha sonra yaz ve defter tutma (1) dersi ald. Olunu koleje vermesini nerdikleri zaman Madam Raquin'in yrei azna gelirdi. Kendinden uzak kalnca ocuun leceini biliyordu. "Kitaplar onu ldrr, derdi. Camille cahil kald. Cehaleti de zayfln arttrd.

    On sekiz yandayken annesinin, zerine bu kadar lgnca dmesinden ve isizlikten son derece sklp bir kuma tccarna yanna yazc olarak girdi. Ayda altm frank kazanyordu. ncelerin dayanlmaz isiz gszlnn verdii huzursuzluk iinde idi. imdi bu kaba saba iin iinde, her rakam birer birer tekrarlata tekrarlata upuzun toplamalarla faturalarn stnde onu iki bklm (1) Muhasebe defteri.

    tutan bu memurluk iinde, daha shhatli, daha sakin, daha rahatt. Akam vcudu yorgun, kafas bombo bir halde her yann kaplayan bir sersemlikle sonsuz zevkleri tadyordu. Kuma tccarnn girebilmek iin annesiyle mcadele etmek zorunda kalmt. Annesi onu ifte ifte yorganlar arasnda, hayatn kazasndan belasndan uzak, daima kendi yannda alkoymak istiyordu. Gen Camille sznde diretti, baka ocuklarn oyuncak istedikleri gibi "i isterim" diye tutturdu. Bunu i dncesiyle deil, igdsel olarak yaradln g