90
FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT Programi studimor: Menaxhimi dhe udhëheqja në arsim PUNIM MAGJISTRATURE TEMA: “ROLI I MENAXHUESIT NË ARSIMIN FILLOR NË KOMUNËN E BUJANOCIT” KANDIDATE: MENTORI: Selime Bajrami Prof. dr. Arafat Shabani Qershor, 2020

FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

  • Upload
    others

  • View
    8

  • Download
    0

Embed Size (px)

Citation preview

Page 1: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT

Programi studimor: Menaxhimi dhe udhëheqja në arsim

PUNIM MAGJISTRATURE

TEMA: “ROLI I MENAXHUESIT NË ARSIMIN FILLOR NË KOMUNËN E

BUJANOCIT”

KANDIDATE: MENTORI:

Selime Bajrami Prof. dr. Arafat Shabani

Qershor, 2020

Page 2: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

2

MIRËNJOHJE DHE FALËNDERIME

Një falënderim i veçantë i drejtohet në shenjë respekti dhe mirënjohjeje mentorit tim,

profesorit të nderuar, Prof. dr. Arafat Shabanit, i cili me shumë përkushtim dhe durim më

udhëhoqi nëpër labirintet e kësaj teme të magjistraturës që, sigurisht nuk do të ishte realizuar pa

ndihmën e tij të madhe dhe të pakursyer.

U jam mirënjohëse dhe i falënderoj të gjithë pjesëmarrësit në këtë hulumtim, të cilët na

mundësuan realizimin e tij. Në mënyrë të veçantë falënderojmë drejtorët e shkollave, poashtu

falënderoj mësimdhënësit, pa kontributin e të cilëve studimi nuk do të realizohej kjo temë.

Gjithashtu, dëshiroj të falënderoj familjen time, të cilët janë treguar mjaft të duruar, më kanë

ndihmuar dhe më kanë qëndruar pranë në të gjitha vështirësitë e në veçanti fëmijët e mi ndaj të

cilëve i jam borxh për shumë përqafime…!

Page 3: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

3

Përmbajtja

MIRËNJOHJE DHE FALËNDERIME ......................................................................... 2

Përmbajtja ......................................................................................................................... 3

HYRJE ............................................................................................................................... 8

LËNDA E HULUMTIMIT ............................................................................................ 10

QËLLIMET E HULUMTIMIT..................................................................................... 12

HIPOTEZAT ................................................................................................................... 14

1.Hipoteza gjenerale ............................................................ Error! Bookmark not defined.

Pyetjet e hulumtimit dhe hipoteza ................................................................................. 14

Hipoteza: Marrja e Licencës i ndihmon menaxheit të udhëheq në mënyrë bashkëkohore

institicionin arsimor. ....................................................................................................... 14

Rezultatet e pritëshme të hulumtimit ............................................................................ 15

METODOLOGJIA E HULUMTIMIT ......................................................................... 15

RËNDËSIA E PUNIMIT ............................................................................................... 16

KAPITULLI I............................................................................................................... 18

1.1 NË PËRGJITHËSI MBI RËNDËSINË E MENAXHIMIT ................................ 18

KAPITULLI II ............................................................................................................. 23

2.1 DREJTORI, PUNA DHE DETYRAT E TIJ ..................................................... 23

2. 2 AFTËSITË MENAXHUESE – ÇËSHTJA MË E RËNDËSISHME PËR ARRITJEN E

SUKSESEVE ................................................................................................................... 27

2.3 ROLI PËRCAKTUES I MENAXHERIT NË UDHËHEQJE .............................. 28

Përse formohet këshilli i mësuesve dhe sa ndikon për menaxhimin e shkollës? ....... 32

2.4.ROLI I MENAXHUESIT TË SHKOLLËS NË NGRITJEN E NIVELIT KONKU-

RRUES TË SHKOLLËS ................................................................................................ 33

2.5 ROLII MENAXHERIT TË SHKOLLËS DHE VIZIONI I TIJ PËR MODERNIZIMIN

E SHKOLLËS ................................................................................................................. 34

2.7 IDENTIFIKIMI I PROBLEMEVE DHE VENDIMMARRJA, DREJTORI DHE PRIN-

DËRIT .............................................................................................................................. 36

2.8. PËRFAQËSIMI I NXËNËSVE NË ORGANET UDHËHEQËSE TË SHKOLLËS

........................................................................................................................................... 40

Page 4: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

4

KAPITULLI III ........................................................................................................... 41

3.1 RREGULLORJA E ARSIMIT FILLOR NË REPUBLIKËN E SËRBISË ...... 41

3.2 KUSHTET PËR ZGHEDHJEN E DREJTORIT TE SHKOLLES ..................... 43

3.3. ÇËSHTJA E MENAXHIMIT NË ARSIM NË KOMUNËN E BUJANOCIT .. 43

3.4 SISTEMI ARSIMOR FILLOR NË KOMUNËN E BUJANOCIT ..................... 44

3.5MENAXHIMI I SHKOLLËS FILLORE NË KOMUNËN E BUJANOCIT ....... 46

KAPITULLI IV .............................................................................................................. 49

4.1 REZULATET E HULUMTIMIT – pjesa empirike e studimit ............................ 49

Tabela 1. Numri i përgjithshëm i të anketuarve .................................................................................. 50

Grafikoni 1. Numri i përgjithshëm i të anketuarve ................................................................................. 50

Tabela 2. .............................................................................................................................................. 50

REZULTATET E HULUMTIMIT JANË KËTO TË PARAQITUR NË TABELA DHE

GRAFIKONE. ................................................................................................................. 52

SHKOLLA NR.1( “Naim Frashëri” Bujanoc )............................................................. 52

Grafikoni nr.3 .......................................................................................................................................... 54

Grafikoni nr.4 .......................................................................................................................................... 55

Grafikoni nr.5 .......................................................................................................................................... 55

Grafikoni nr.6 .......................................................................................................................................... 56

Grafikoni nr.7 .......................................................................................................................................... 57

Grafikoni nr.8 .......................................................................................................................................... 58

Grafikoni nr.9 .......................................................................................................................................... 58

Grafikoni nr.10 ........................................................................................................................................ 59

Grafikoni nr.11 ........................................................................................................................................ 60

Grafikoni nr.12 ........................................................................................................................................ 60

Grafikoni nr.13 ........................................................................................................................................ 61

Grafikoni nr.14 ........................................................................................................................................ 62

REZULTATET E HULUMTIMIT ............................................................................... 63

SHKOLLA NR.2 “Muharrem Kadriu” DHE SHKOLLA NR.3 “Ali Bektashi” ........ 63

Grafikoni nr.15 ........................................................................................................................................ 64

Grafikoni nr.16 ........................................................................................................................................ 65

Grafikoni nr.17 ........................................................................................................................................ 66

Page 5: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

5

Grafikoni nr.18. . ........................................................................................................ 66

Grafikoni nr.19 ........................................................................................................................................ 67

................................................................................................................................................................ 68

Grafikoni nr.20 ........................................................................................................................................ 68

Grafikoni nr.21 ........................................................................................................................................ 69

Grafikoni nr.22 ........................................................................................................................................ 69

Grafikoni nr.23 ........................................................................................................................................ 70

Grafikoni nr.24 ........................................................................................................................................ 71

Grafikoni nr.25 ........................................................................................................................................ 72

Grafikoni nr.26 ........................................................................................................................................ 72

INTERPRETIMI I REZULTATEVE NGA BISEDA E LIRË ME DREJTORIN E

SHKOLLËS, N.Z ............................................................................................................ 75

INTERPRETIMI I REZULTATEVE NGA BISEDA E LIRË ME DREJTORIN E

SHKOLLËS, A.L ............................................................................................................ 77

ANALIZË E PËRGJITHSME E PËRGJIGJEVE TË TRI DREJTORËVE TË

SHKOLLLAVE: ............................................................................................................. 79

4.2 REZULTATET HULUMTIMIT ME MENAXHERË DHE MËSIMDHËNËS. 80

1.3. PËRFUNDIME DHE REKOMANDIME.......................................................... 81

4.3.1 PËRFUNDIME ...................................................................................................... 81

Rekomandime për mësimdhënës ................................................................................... 84

Rekomandime për MASHT-in....................................................................................... 85

Rekomandime për nxënësit:........................................................................................... 86

Rekomandime për prindërit: ......................................................................................... 86

BIBLIOGRAFIA............................................................................................................. 87

Page 6: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

6

Përmbledhje

Sistemi i arsimit fillor në R. e Serbisë, me theks të veçantë në Komunën e Bujanocit, ka

pësuar një sërë ndryshimesh. Këto ndryshime kanë mundësuar që arsimi fillor tradicional të

shndërrohet në një arsim më progresiv dhe më demokratik, duke mëtuar që të shkohet drejt një

arsimi cilësor dhe bashkëkohor. Të dhënat lidhur me arsimin fillor dhe të mesëm në kohën

esocializmit, kanë treguar se ka ekzistuar një sjellje diskriminuese në vendbanimet shqiptare,

duke kufizuar dhe pamundësuar shkollimin e shqiptarëve të kësaj ane. Kjo, për fat të keq, i ka

kontribuar mungesës së kuadrit të arsimuar shqiptarë në këto vendbanime. Për dallim nga e

kaluara, sot janë duke u krijuar mundësi të reja për t’u shkolluar në gjuhën amtare, e me këtë

edhe për të pasur kuadro me dije dhe aftësi të avancuara të pakrahasueshme në tregun e punës.

Ky punim tregon se menaxheri ose drejtori duhet të jetë bashkëpunues dhe bashkërendues

me shumë organe të shkollës, ndër to edhe me Këshillin drejtues të shkollës, Këshillin e

prindërve, Këshillin e nxënësve, Këshillin e arsimtarëve, si dhe Këshillin e klasave dhe aktiveve

të tjera profesionale pranë shkollës. Prandaj, duke qenë të vetëdijshëm për rolin e

padiskutueshëm të tyre, funksionimi dhe fushëveprimi i organeve të shkollës në Komunës e

Bujanocit, është i rregulluar edhe me ligj.

Për më tepër, rezultatet e këtij punimi, me gjithë ndryshimet që ka pësuar e do të pësojë

sfera e arsimit nxjerrin në pah edhe problemet, me të cilat ballafaqohet shkolla, ku nuk

mungojnë ndërhyrjet, që në sfond duken të jenë me prapavijë politike, gjatë emërimit të

drejtorëve. Vetëm duke qenë jashtë ndikimeve politike, drejtori i shkollës mund të bëhet një

faktor kyç në arritjen e sukseseve në shkollë.

Ky punim, gjithashtu sjell në vëmendje edhe tri elemente qenësore pedagogjike që e

përcaktojnë menaxhimin e arsimit fillor dhe përmirësimin e procesit mësimor në të si: udhëheqja,

komunikimi dhe organizimi. Udhëheqja është kushti i parë, që shkolla të ecë drejt zhvillimit dhe

realizimit të qëllimeve dhe objektivave arsimore. Përmes udhëheqjes së mirë, një menaxher i

mirë me ide, vizion e profesionalizëm arrin përparime të dukshme në veprimtarinë edukativo-

arsimore.

Në përfundim të këtij studimi, përgjegjësve të pushtetit u janë dhënë disa sugjerime në

formë rekomandimesh, që të kenë kujdes gjatë emërimeve të drejtorëve të shkollave. Këtu, para

së gjithash, duhet përjashtuar politika njëherë e përgjithmonë nga institucionet arsimore, sepse

Page 7: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

7

shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet

të jetë meritor dhe jo i dërguar partie!

Fjalët kyçe: drejtori, menaxhimi, shkolla, komunikimi, cilësia, kultura, profesionalizëm

Summary

The primary education system in the Republic of Serbia, with a particular emphasis on the

municipality of Bujanovac, has undergone a number of changes. These changes have made it

possible for traditional primary education to become a more progressive and democratic

education, with the aim of moving towards quality and contemporary education. Data on

primary and secondary education under socialism have shown that there has been

discriminatory behavior in Albanian settlements, limiting and disabling the education of

Albanians in this area. This, unfortunately, has contributed to the lack of an educated Albanian

staff in these settlements. Unlike the past, today, opportunities are being created for education in

the mother tongue, and thus to have staff with a comparable knowledge and advanced skills in

the labor market.

This paper shows that the manager or principal must be co-operative and coordinating with

many school bodies, including the School Governing Board, Parents Council, Student Council,

Teachers Council, and the Classroom Board and other professional bodies. Therefore, being

aware of their indisputable role, the functioning and the scope of the Bujanovac Municipality

school bodies is also regulated by law.

Moreover, the results of this paper, in spite of the changes that the field of education will

undergo, also highlight the problems facing the school, where there is no lack of interventions,

which in the background appear to be of political background, during the appointment of

directors. Only by being out of political influence can the school principal become a key factor

in achieving school success.

This paper also brings to attention the three essential pedagogical elements, that determine the

management of primary education, and the improvement of the teaching process in it, such as

leadership, communication and organization. Leadership is the first condition for the school to

move towards the development and realization of educational goals and objectives. Through

good leadership, a good manager with ideas, vision and professionalism achieves notable

advances in the educational activity.

At the conclusion of this study, the authorities were given some suggestions in the form of

recommendations to take care of, when appointing school directors. Here, first and foremost,

politics should be excluded once and for all from educational institutions, because schools are

centers of knowledge and should not receive political coloring. The school manager should be

meritorious and not a party messenger!

Keywords: principal, management, school, communication, quality, culture, professionalism.

Page 8: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

8

HYRJE

Menaxhimi i suksesshëm, i ekuilibruar dhe efektiv ndikon në mënyrë të drejtpërdrejtë në

suksesin e përgjithshëm të shkollës. Shkollat janë vatra të shenjta të dijes, andaj duhet kultivuar

me kujdes. Në to zhvillohet ardhmëria e çdo kombi. Kësaj çështjeje duhet t’i kushtohet rëndësi e

veçantë, sepse nga mënyra e menaxhimit të një institucioni arsimor, respektivisht të një shkolle,

varet e gjithë veprimtaria e punës edukativo-arsimore, që ndërlidhet me rezultatet e përgjithshme

të shkollës.

Sot, shkolla konsiderohet si një ndër institucionet më të rëndësishme kombëtare, prandaj

menaxhimi me arsimin dhe shkollën është një detyrë e rëndësishme dhe me shumë përgjegjësi.

Detyra e drejtorit, përveç rolit të tij udhëheqës, është edhe zbatimi i obligimeve ligjore në drejtim

të përgjegjësive të mësimdhënësit, siç mund të jetë mbikëqyrja dhe realizimi i aktiviteteve të

mësimdhënies, bashkëpunimi e konsultimet e vazhdueshme me prindërit dhe kujdesi maksimal

ndaj nxënësve në përgjithësi.

Ky hulumtim ka për qëllim, që t’i identifikojë faktorët e rëndësishëm, që ndikojnë në

menaxhimin e shkollës në arsimin fillorë në Komunën e Bujanocit, e që lidhen me menaxherin

dhe performancën e tij menaxhuese. Shkolla fillore, siç është e njohur, zë një vend të

rëndësishëm në shoqëri. Është shtëpi e dijes dhe ndër institucionet më të shenjta dhe kombëtare.

Ky punim, përmes një qasjeje objektive, do të mundohet të jap një kontribut modest

shkencor. Ky studim ka marrë për bazë tri shkolla fillore: ,,Naim Frashëri”, Bujanoc, ,,Muharrem

Kadriu”, Tërnoc dhe shkollën fillore:,,Ali Bektashi” në Nesalcë.

Menaxheri duhet të jetë një personalitet me nivel të dalluar intelektual dhe me cilësi

organizative e me kulturë menaxhuese, i ekuilibruar emocionalisht, i matur dhe i paanshëm në

vendimmarrje. Prandaj, nga kjo del se drejtori ka përgjegjësi të larta. Para tij dalin obligime dhe

detyra të shumta në mënyrë që puna në një institucion shkollor të shkojë mbarë dhe të realizohen

objektivat e parapara me planin zhvillimor të shkollës.

Menaxheri, në këtë rast, si udhëheqësi institucioni edukativo-arsimor, ka përgjegjësi më

të madhe në shkollë, duke bartur tërë aktivitetin shkollorë në të gjitha nivelet. Prandaj,

menaxheri duhet të posedojë të gjitha vlerat e një personi udhëheqës për një menaxhim

Page 9: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

9

cilësor.1Pra, me menaxher, duhet të nënkuptojmë edhe investimin e përpjekjeve, që të arrihet ajo

që planifikohet. Sot, krahas kësaj dhe autonomisë së shtuar të shkollave sipas ligjeve ekzistuese,

detyrat dhe përgjegjësitë e drejtorit kanë ndryshuar dukshëm.2

Ky proces operacionalizohet në veprime konkrete, të cilat i mendojmë, i analizojmë dhe i

krahasojmë në pjesën empirike të studimit, duke anketuar drejtorë shkollash, duke anketuar

mësimdhënës dhe duke marrë si bazë studimore gjendjen e shkollës fillore në drejtoritë arsimore

të kësaj komunë të lënë anash nga shteti.3 Duke e ditur se planet e shtetit janë vetëm në letër dhe

se ato vijnë si programe të punuara paraprakisht nga këshilltarët profesional komunal dhe

shtetëror, andaj shtrohet pyetja sa ato a zbatohen konkretisht? Menaxheri i mirë duhet të dijë të

sigurojë fonde dhe mundësi të tjera për ta ngritur nivelin e shkollës me idenë, që të mos pengohet

mësimi, të ngritet cilësia dhe të bashkërenditet në kuadër të shkollave moderne. E gjithë kjo vjen

si pasojë e ideve të vyera të drejtuesit të shkollës. Organizimi i mirë i punëve është i rëndësishëm

për arritjen e rezultateve. Thelbi i zhvillimit të shkollës qëndron në ndryshimin, organizimin

pedagogjik dhe reformën e brendëshme të saj. Siç është menaxhimi i shkollës, si kusht parësor

për të ecur drejt zhvillimit, ashtu siç është komunikimi dhe organizimi i saj.

Në literaturën e kësaj fushe studimore, gjejmë edhe përdorimin e termeve të tjera për

menaxhimin e shkollës, si, shprehjen:,,qeverisje e shkollës”, (Bakman&Trafford, 2007), e cila

nënkupton një menaxhim demokratik, të bazuar në vlerat e të drejtave të njeriut, autorizimin,

gjithëpërfshirës të saj etj. Pra, drejtorët në punët e tyre duhet t’i kenë parasysh këta faktorë, të

rëndësisë operative dhe strategjike, si legjislacionin, kurrikulat (planprogramet), autoritetet

kompetente, pastaj prindërit dhe nxënësit, si dhe gjendjen socialo-ekonomike të mjedisit, në

mënyrë që puna e tyre të kurorëzohet me sukses të dalluar.

1 Safete Statovci-Shala, MENAXHIMI I SHKOLLËS NË ARSIMIN E MESËM TË LARTË NË KOSOVË,

Prishtinë, 2016, f.10

2Hasan Jashari. Ese te filozofise politike. Arberia Design, Tetove, 12 / 2010. ISBN ISSN:978-608-4503-4.,f. 105 3 Operacionalizimi si term nënkupton hapat që ndërmerren për zhvillim si; hartime të planit dhe programit të punës;

Analizë kritike e punës që bëhet me prohjektim të zhvillimit; Studimin dhe hulumtimin e problemeve mësimore e

shkollore; Nxitjen e bashkëpunimit për zhvillim dhe përparim të shkollës; Angazhimin e drejtpërdrejtë për zbatimin

e inovacioneve në shkollë; Vështrime dhe analiza të vazhdueshme për zhvillimin e shkollës; Organizimin racional

të shkollës dhe e veprimtarisë pedagogjike në të; Nxitjen dhe zhvillimin teknologjik të shkollës; Zbatimin e

teknologjive të përparuara mësimore; Planifikimi për zhvillimin e burimeve njerëzore në zhvillimin profesional të

tyre etj.

Page 10: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

10

LËNDA E HULUMTIMIT

Roli i drejtorit të shkollës shihet mirëfilli në delegimin e autoritetit dhe përgjegjësive tek

mësimdhënësit, në përfshirjen e tyre në angazhim dhe obligimet në përparimin e shkollës dhe

funksionimin e saj komfor kërkesave të reja të zhvillimit shoqëror. Kështu krijohet një raport i ri

në mes të udhëheqësit dhe mësimdhënësve. Kështu ky raport i mbështetur në bashkëpunim,

kolegialitet dhe përgjegjësi të përbashkët në kryerjen e detyrave dhe avancimin e shkollës si

institucion shumë i rëndësishëm shoqëror. Menaxhimi i shkollës, roli i menaxhuesit të shkollës,

nënkupton aktivitet dhe proces të planifikuar dhe sistematik në tërë veprimtarinë e shkollës si në

aspektin vertikal ashtu edhe në atë horizontal, në dimensionin pedagogjik dhe atë social dhe të

krijojë personalitet të aftë dhe me vizion për menaxhim. Domethënia e tyre është identike. Ja si

e përcakton këtë fjalori i gjuhës shqipe: Udhëheqës është ai,që merret me organizimin e me

drejtimin e veprimtarisë së një organizate, të një ndërmarrjeje a institucioni...”4Drejtues është

,,Ai që organizon dhe drejton punën e veprimtarisë në një ndërmarrjeje, të një institucioni,apo të

një organizate...”5

Menaxheri duhet të jetë personalitet me nivel të dalluar intelektual, me cilësi organizative

dhe me kulturë menaxheriale dhe nga aspekti shpirtëror duhet të jetë i ekuilibruar emocionalisht,

i matur dhe i paanshëm në marrjen e vendimeve. Prandaj, rrjedhimisht del se drejtori ka

përgjegjësi të larta, para tij dalin obligime të shumta në mënyrë, që puna në një institucion

shkollor të shkojë mbarë dhe të realizohen objektivat e caktuara të parapara me planin zhvillimor

të shkollës.6

Në librin e tij: ,,Pedagogjia e përgjithëshme”, Gaston Mailaret, duke fol për drejtimin e

shkollave, shkruan: ,,Me shefa të shkollave ne kemi parasysh personat e pajisur me autoritet në

bashkësinë e një grupi shkollash dhe praktikisht në të gjitha vendet ekziston në çdo shkollë një

person i caktuar për të qenë përgjegjës për atë që do të ndodh në shkollë.”7

Cili është roli i menaxherit në shkollat fillore në Komunën e Bujanocit?

4 Fjalori i gjuhës së sotme shqipe, Rilindja, Prishtinë, 1981, f. 2077

5 Po aty, f. 373

6 Safete Statovci-Shala, Menaxhimi i shkollës në arsimin e mesëm të lartë në Kosovë, Prishtinë, 2016, f.12

7 Gaston Mailaret, Pedagogjia e përgjithshme, Prishtinë, 1997, f. 142

Page 11: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

11

Në përgjithësi menaxhuesit përpiqen të ndryshojnë atë që i shqetëson: cilësinë e

menaxhimit dhe ndërtimin e kapaciteteve të shkollës për zhvillimin dhe realizimin e detyrave. A

ka shkolla kapacitet për realizimin e detyrave? Përgjigja jonë është, po shkollaka kapacitete

pozitive. Por ai kapacitet është i ndryshueshëm në shumë raste.

Në librin e tij: ,,Kuptimi i ri për ndryshimin në arsim”, M. Fullan, duke shtruar çështjen e

kapacitetit të shkollës për realizimin e detyrave, vlerëson(sipas Njumann) se kapaciteti përbëhet

nga pesë faktorët përbërës:

“1. Njohuritë, aftësitë, shprehitë dhe prirjet e mësuesëve,

2. Bashkësia profesionale,

3. Koherenca e programit,

4. Burimet teknike dhe

5. Menaxhimi e drejtorit”.8

Nga kjo mund të konkludojmë, se ajo që duhet bërë është menaxhimi i mirë i shkollës në

mënyrë që ajo të zhvillohet normal.Të gjithë subjektet duhet të kontribuojnë në zhvillimin e saj.

Nga aspekti pedagogjik rolin e menaxhuesit në arsimin fillorë, konkretisht në Komunën e Buja-

nocit, në këto tri shkolla: ,,Naim Frashëri, Bujanoc, ,,Muharem Kadriu, Tërnoc dhe,,Ali

Bektashi”në Nesalcë do ta shikojmë nga këto dy aspekte:

1. Së pari, nga aspekti i zhvillimit dhe

2. Së dyti, nga aspekti i ndryshimit.

Aspekti i ndryshimit ka dy këndvështrime, :

a) Së pari, ndryshimet që vijnë nga vetë udhëheqësi për zhvillimin e shkollës. Kjo ka të

bëjë me metodën aktive që e promovon John Djui, që njihet si “learning by doing”

( Të mësuarit duke bërë).9

Së dyti, ndryshimet që imponohen nga tjerët në procesin e zhvillimit të shkollës.10

8 Majkëll Fullan,Kuptimi i ri për ndryshimin në arsim, Edualba, Tiranë, 2001, f. 221

9 Xhon Djuji ( 1859 – 1952) është themeluesi dhe përfaqësuesi kryesor i pedagogjisë pragmatiste. Është i njohur

me koncepcionet pedagogjike të filozofisë së pragmatizmit. Janë të njohura veprat e tij: Shkolla dhe shoqëria (

1899), Demokracia dhe edukata (1890), Psikologjia (1887) dhe Psikologjia e aplikuar (1889).

10 Xheladin Murati, Pedagogjia e menaxhimit, 2009, f. 43 – 50 kapitulli Drejtori si menaxhues i ndryshimeve të

shkollës bëhet fjalë gjerësisht për këto procese: Funksioni menaxhues: ç’thotë praktika; Aftësimi I drejtorit për

zbatimin e ndryshimeve në shkollë; Trajnimi i drejtorit; Arsyet për trajnim dhe përsosje të drejtorit; Disa rregulla

për menaxhim cilësor në shkollë; Roli menaxhues i drejtorit.

Page 12: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

12

Pra drejtori si një menaxhues i shkollës duhet të bëjë ndryshime por për të bërë ndryshime për të

mirë ai duhet të kryejë disa trajnime për ngritjen e cilësisë në shkollë.

QËLLIMET E HULUMTIMIT

Qëllimi i hulumtimi të kësaj teme është t’i nxjerrë në pah kërkesat objektive të një

menaxhimi të suksesshëm të shkollës fillore në Komunën e Bujanocit respektivisht, cilësitë e

drejtorit të shkollës fillore, si parakusht për një shkollë të suksesshme. Krahas kësaj është vënë

në spikamë edhe domosdoshmëria e bashkëveprimit edhe të organeve tjera drejtuese të shkollës

me menaxherin, respektivisht me rolin përcaktues të menaxherit në këtë aspekt.

Qëllimi i studimit është të përcaktojmë, studjojmë, gjurmojmë si në aspektin teorik edhe

në atë empirik, për rolin e menaxhuesit në arsimin fillor në komunën e Bujanocit, ku jetoj unë.

Studime të tilla në këtë vend, nuk ka pas mbase studime gjithëpërfshirëse; të njëjtat do t’i

konsultojmë, por qëllimi jonë është nxjerrja në sipërfaqe të disa të dhënave shkencore rreth

menaxherit, në një komunë ku shkolla fillore përballet më kushtet të rënda, sfidat e një drejtori,

idetë dhe rekomandimet për përmirësimin e kësaj gjendje.

Pyetjet kërkimore të hulumtimit që dalin teksa punohet tema. Realizimet dhe hulumtimit i

paraprijnë edhe pyetje kryesore :

1. Si bëhet menaxhimi në shkollën tuaj dhe cilat janë vështirësitë, që i hasni më shpesh

rreth menaxhimit të shkollës?

2. Kush e harton planin zhvillimor të shkollës?

3. Si i merr menaxheri në konsideratë mendimet e mësimdhënësve në marrjen e

vendimeve të rëndësishme në shkollë?

4. A i mbështet menaxheri nismat progresive të mësimdhënësve dhe a i nxit ata në kuali-

fikimin profesional?

Pikërisht në bazë të disa kritereve, duke e bërë përzgjedhjen e drejtorëve sipas premisave

të tjera, qoftë nga ndërhyrjet politike, qoftë të atyre familjare, vërehen lëshime dhe defekte në

menaxhimin e shkollave të ndryshme në të gjitha nivelet në vend dhe pikërisht këtu duhen parë

edhe rezultatet e shkollave, ngase në disa shkolla mund të ketë lëshime dhe mangësi aty ku

menaxhimi ngec, në anën tjetër ka rezultate konkrete në ato shkolla ku menaxhimi është në nivel.

Page 13: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

13

,,Shkolla - familja, komuniteti, janë faktorët më të rëndësishëm për edukimin dhe arsimimin e

brezit të ri. Bashkëpunimi në mes tyre është i lidhur ngushtë me qëllimin e përbashkët, që të

përgatisim fëmijë të edukuar mirë, të përshtatur, të mençur, të aftë dhe të shkathët për jetë etj.” 11

Për të hyrë në problemin në fjalë do të shohim se sa është organizues menaxheri në dhëheqje dhe

me çfarë sfidash mund të përballet, në pikën e menaxhimit të shkollës a ka ende shikim politik, a

kanë punonjësit të aftë shkolla,etj.

Sot arsimi po përjeton ndryshime të thella në aspektin e saj social, pedagogjik, kulturor,

politik dhe organizativ; për shkak të globalizimit dhe përparimit të përshpejtuar të teknologjisë.

Sistemet tradicionale, të menaxhimit dhe komunikimit janë në tranzicion dhe herë pas here në

krizë për t’iu përgjigjur këtyre ndryshimeve radikale. Globalizimi është një faqe e dëshirueshme

për debat dhe shkrimet e gazetarëve dhe politikanëve. Globalizmi po ashtu është bëre ide kyçe

për teorinë dhe praktikën e biznesit për hyrje në debatet akademike dhe fokus i ndryshimeve dhe

diskutimeve në arsim. Por neve na intereson çështja se çfarë konsekuencash ka globalizimi në

arsim? Çfarë mendojnë punëtorët e arsimit dhe njerëzit në përgjithësi për këtë fenomen dhe a

është dhe a do të jetë ende konfuze kjo dukuri? .12

Për këto arsye, problemin që duam ta trajtojmë në studimin tonë e shikojmë nga dy

aspekte:

Së pari, nga aspekti i menaxhimit përkatësisht se menaxheri (drejtori, lideri-menaxhuesi)

a është i gatshëm për ndryshime dhe të bartet me sfidat dhe problemet e zhvillimit të shkollës.

Së dyti, si realizohet komunikimi në shkollat tona, a është element për të shkuar përpara

dhe për të pasur shkollë efektive?

Teorikisht, ndryshimi real dhe i qëndrueshëm i shkollës është i mundshëm me menaxhim

cilësor, efektiv dhe i organizuar mirë. Prandaj është e arsyeshme dhe e domosdoshme që

rregullat e lojës të mbështeten në këto elemente për të siguruar marrëdhënie të mira mes

partnerëve të shkollës dhe kaheve zhvillimore të saj duke iniciuar:

- Platformë zhvillimore;

- Strategji zhvillimore;

- Plane dhe programe zhvillimore;

- Politikë zhvillimore;

11 A. Deva, Zuna & e bashkëpunëtorët, 2009, f, 11

12Hasan Jashari. Ese te filozofise politike. Arberia Design, Tetove, 12 / 2010. ISBN ISSN:978-608-4503-4., F.23

Page 14: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

14

Në këtë rrugë udhëheqja bëhet art, mjeshtri, veprim sipas ligjeve të arkitekturës.

Udhëheqësi bëhet arkitekt i zhvillimit të shkollës.

HIPOTEZAT

Gjatë studimit të materialit dhe pjesës në terren, duhet fillimisht të sqarojmë se na dalin

disa hipoteza. Jo vetëm një që do përcaktonte titullin e temës, por dhe hipoteza tjera, që lidhen

ngusht me pjesë të veçanta të studimit, me elemente të vogla studimore dhe në fund t’i jipet një

panoramë e përgjithshme e përgjigjeve.

Pyetjet e hulumtimit dhe hipoteza

1. Si ndahen detyrat dhe përgjegjësitë nga ana e menaxherit të mësimdhënësit?

2. Si qëndron gatishmëria e dy palëve drejtor-mësimdhënës në aspekt të

vendimmarrjeve në shkollë, rast studimi në tri shkollat fillore ?

3. A ka ndryshuar menaxhimi i shkollës fillore ndërkohë?

4. Si kanë ndikuar ndërhyrjet politikë në vlerën e menaxhimit të shkollës?

5. A kemi sot një shkollë shembull dhe moderne në komunën e Bujanocit si pasojë e një

punë të ndershme dhe të menaxhuar mirë nga ana drejtorit të shkollës?

Hipoteza të ngjashme dhe shumë pikëpyetje tjera dalin përgjatë punimit të kësaj teme,

sepse kjo temë nuk është trajtuar më herët, në komunë, me këta drejtor, do synojë të bëj studime

të rralla dhe si të tilla do t’u jepet dhe drejtorive arsimore për të kuptuar gjendjen e përgjithshme

të arsimit fillorë dhe të marrin masa drejt përmirësimit, mos e shohin drejtuesin e shkollës si

person i cili duhet të punësojë në mënyrë partiake, por ta lënë të lirë shkollën dhe drejtuesit të

menaxhojnë me nder, pa politikë, por më ndihmë nga ministria përmes fondeve, teknologjive

bashkëkohore në arsim.

Hipoteza: Marrja e Licencës i ndihmon menaxherit të udhëheq në mënyrë

bashkëkohore institicionin arsimor.

Page 15: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

15

Rezultatet e pritëshme të hulumtimit

Ky studim, në një vend siç është Bujanoci, tri shkollat fillore të paracaktuara më lartë, pritet

të jetë një risi studimore, me arsye të shumta, shton faktin se kjo pjesë e shqiptarëve është e

diskriminuar, e anashkaluar si nga pushteti po ashtu edhe nga kuadrot e dobëta, të cilët i delegon

politika dhe i emëron në pozita menaxhuese prej ku edhe nis e keqja e arsimit fillorë.

Duke u bazuar në planifikimin dhe organizimin e hulumtimit presim që rezultatet nga

hulumtimi për të cilin jemi përcaktuar të jenë këto:

Të kemi një pasqyrë të qartë të bashkëpunimit në mes të udhëheqësit dhe

mësimdhënësve në këto tri shkolla fillore.

Të renditen të gjitha sfidat me të cilat përballen menaxherët në delegimin e autoritetit dhe

përgjegjësive tek mësimdhënësit.

Të shënohen dhe analizohen sfidat e mësimdhënësve që të jenë pjesë aktive e qeverisjes

në shkollë, nëse janë, apo nëse nuk janë pse-në e tyre e shohim nga përgjigjet e pyetësorëve,

Të konstatohet niveli i pjesëmarrjes së mësimdhënësve në vendimet e shkollës në të

arriturat e shkollës, etj.

METODOLOGJIA E HULUMTIMIT

Për t’u përgatitur ky punim janë përdorur këto metoda; metoda e analizës teorike, metoda

e analizës së dokumentacionit, metoda përshkruese, metoda krahasuese (komparative) dhe

metoda statistikore.

Është përdorur edhe metoda e analizës së dokumenteve ligjore, siç janë: udhëzimet

administrative, strategjitë, ligjet, standardet për drejtorë, dokumentet dhe vendime të tjera të

miratuara nga Ministria e arsimit dhe që kanë të bëjnë me drejtorin e shkollës fillore në Bujanoc.

Përmes metodës së analizës kemi analizuar literaturën përkatëse, që lidhet me objektin e

hulumtimit dhe përgjigjet e dhëna në pyetësor, të cilat i kemi përmbledhur përmes metodës së

sintezës. Me anë të metodës statistikore kemi paraqit të dhëna statistikore dhe në fund përmes

metodës deskriptive kemi përshkruar rezultatet e hulumtimit.

Si instrumente për mbledhjen e të dhënave kemi përdorë PYETËSORËT PËR

DREJTORË dhe MËSIMDHËNËS të shkollave fillore në këtë komunë. PYETËSOR PËR

Page 16: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

16

DREJTORË, janë në numër tre. Shkollat fillore janë këto: ,,Naim Frashëri, Bujanoc, ,,Muharrem

Kadriu, Tërnoc, ,,Ali Bektashi”, Nesalcë. Meqë janë numër i vogël i shkollave fillore. Ne në

pyetësorin për menaxherë kishim gjithsej 16 pyetje, të cilat lidhen me punën dhe detyrat e

menaxherit për një menaxhim të suksesshëm të shkollës. Përmbajnë kryesisht pyetje për të

dhënat personale, për gjininë, moshën, kualifikimin, të dhëna mbi përvojën e punës profesionale

si mësimdhënës e si drejtorë.

PYETËSORËT PËR MËSIMDHËNËS janë 60 në numër të përgjithshëm,dmth nga 20

mësimdhënës për tri shkolla të marrë për analizë terreni dhe numërojnë 13 pyetje. Pyetje për

mësimdhënës do jetë të natyrës së bashkëpunimit me menaxherin, konsultimet, ndarjen e

përgjegjësisë, marrja pjesë në hartimin e planit zhvillimorë, konsultave me prindërit etj.

RËNDËSIA E PUNIMIT

Duke u nisur nga studimin në këtë komunë, ku shqiptarët mësojnë në kushte tejet të rënda

dhe aspak të ngjashme me të kolegeve tjerë, them se tema ka rëndësi edhe informative, të

informojmë se gjendja e arsimit fillorë është kjo, dhe si e tillë kjo nuk bën, ndryshimi duhet të vij

përmes njerëzve me vullnet të mirë e dije, më personalitetet të ndershëm prej menaxheri, drejtori,

përmes njerëzve, të cilat kanë kryer disa trajnime për menaxhim. Menaxhuesit e shkollave nëse

janë të dobët, dyfish më e dobët do jetë cilësia në arsim. Ata kanë në dorë shkollën, klasën,

nxënësit, ligjin. Pse përmend në fund, ligjin, sepse një drejtori i mirë, ndjek ligjin, dhe e zbaton

atë se e ka frikë thyerjen e ligjit, për një drejtor të ndershëm ligji për arsim fillorë është i shenjtë,

në rast të kundërt, drejtori i ardhur nga selia e partisë nuk e zbaton ligjin, sepse bën të fortin, dhe

kësisoj s’mund të presim rezultate pozitive por një rrënim gradual të cilësisë dhe vetë imazhit të

shtëpisë së shenjtë siç është shkolla.

Dihet se në dokumentin e UNESCO-së, ,,Instrument për sigurimin e cilësisë...”, rreth

marrjes së vendimit thuhet:,,Udhëheqja e shkollës pranon se është përgjegjëse për mbarëvajtjen e

të gjitha çështjeve të shkollës dhe vepron në përputhje me këtë rol. Ajo nxit nismat, vendimet

dhe veprimet e anëtarëve të stafit të shkollës. Një shkollë që funksionon mirë në këtë fushë

përfshin nxënësit, prindërit, anëtarët e bashkisë, si dhe partnerët shoqërorë dhe agjenci të tjera,

në procesin e vendimmarrjes për menaxhimin e ardhshëm të shkollës. Drejtori i shkollës pranon

Page 17: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

17

bashkëpunim në veprimet ekzekutive, në politikat alternative, në procedurat këshilluese dhe në

vendimmarrjet e përbashkëta.”13

Duke pranuar udhëheqjen si proces të veçantë s’është e drejtë, që ajo të shikohet e ndarë

dhe e shkëputur nga subjektet e tjera, të cilat participojnë në procesin zhvillimor të shkollës.

Menaxheri si pjesë përbërëse dhe personalitet kryesor në shkollë duhet ta mbështes

punën në disa parime themelore dhe t’i demonstrojë aftësitë dhe cilësitë e kërkuara për

realizimin e procesit zhvillimor. Parimet janë të rëndësishme mbase udhëheqësi ka përgjegjësi

dhe pushtet. Pikërisht këto parime i morëm në shqyrtimin vijues.

Të gjitha parimet nisen nga katër elemente:

- Persosshmëri në mënyrën dhe formën e sjelljes,

- Prezantimin e personalitetit,

- Mënyrën e komunikimit dhe

- Rolin në menaxhimin e shkollës ( ekipit, grupit, aktivit, shërbimit, këshillit, etj.).

Cilësia e punës, efektiviteti dhe suksesi në udhëheqjen e shkollës duhet të mbështetet në

parime. Parimet bazë të udhëheqjes së shkollës e në të cilat udhëheqësi duhet ta mbështes

veprimin e tij, sipas mendimit tonë janë: uniteti i veprimeve, qëndrueshmëria e qëllimit, përgje-

gjëshmëria, profesionalizmi, bashkëpunimi, cilësia, motivimi, udhëheqja efektive me resurset,

qëndrimi pozitiv ndaj problemeve, demokratizimi, etika e komunikimit, rregullimi normativ,

sistematizimi, të jetë i rëndësishëm dhe respekti i ndërsjellë.

Ndërkaq, sipas B. Kovaçeviq parimet e menaxhimit janë:

“- Parimi i qartësisë së qëllimit,

- Parimi i kooperimit,

- Parimi i ekonomizimit dhe racionalizimit,

- Parimi i efikasitetit,

- Parimi i kontrollës”.14

Por, këto parime s’ duhet parë si të ngurta. Ato shprehen në mënyrë konkrete në çdo

situatë të udhëheqjes. Të gjithë udhëheqësit nuk posedojnë të njëjtën cilësi në organizimin e

shkollës ashtu siç rekomandohet, madje janë larg cilësisë nga udhëheqësit e shkollave të

13 Dokumenti, Instrument për sigurimin e cilësisë së edukimit për qytetari demokratike në shkollë, 2005, f. 61

14 Bogosav Kovaçeviq, Ergoloshke osnove organizacije nastave, Shkolska knjiga, Zagreb, 1977, f. 67 - 101

Page 18: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

18

përparuara evropiane.15Parimet e udhëheqjes janë rregulla, të cilat duhet të respektohen në të

gjitha fazat e organizimit dhe punës së shkollës. Parimet themelore të udhëheqjes garantojnë

udhëheqje cilësore dhe rrjedhën normale të zhvillimit efikasitetit në shkolla.

KAPITULLI I

1.1 NË PËRGJITHËSI MBI RËNDËSINË E MENAXHIMIT

Format e para, të organizuara, të menaxhimin hasen shumë herët, qysh në Kinën e lashtë,

kur bëhej mbikqyrja e ndërtimit të Murit Kinez,16 ndërsa format e para e shkrimeve për të

menaxhuar hasen në shekullin XVII në kohën e Revolucionit industrial në Angli e më pas edhe

në vendet e tjera të Evropës. Kështu që të gjithë organizatat e vogla dhe të mëdha e panë të

nevojshme për t’u menaxhuar. Kësaj qështje i kushtuan rëndësi të veçant tre persona : Max

Weber, Henry Fayol dhe Frederick Taylor.

Max Wiber ishte një sociolog dhe ekonomist politik gjerman i cili ka dhënë kontribut të

madh në studimet organizative,çka do ë thotë se ai i kushtonte rëndësi personit me autoritet në

atë pozitë. Henry Fayol është një emër shumë i njohur në fushën e menaxhimit klasik, një

inxhinier dhe trajner Françez. Gjatë Revolucionit Industrial ai pa një nevojë të madhe për çasje

sistematike për të trajnuar menaxherët në nivel më të lartë. Frederick Tayleor ëshë themelues i

studimeve oganizative të menaxhimit shkencor. Ishte një inxhinier i makineris që merrej me

përmirësimin e organizatave. Ai besonte në praktikën e ndarjes së punëve që do të hartohej nga

memaxherët dhe një gjë tjetër që ai dëshironte ishte dhe trajnimi i të punësuarve. Frederick

Taylor ka ndikuar dukshën në shumë aspekte të punës sonë edhe sot e kësaj dite punimet e tij

studjohen.

15 Kam parasysh udhëheqjen, organizimin dhe komunikimin në shkollat urbane dhe në ato rurale, në shkollat e

mëdha (mamute) dhe në ato të vogla, në shkollat në shoqëritë e demokratizuara dhe ato në tranzicion etj.

16Patrick Montana & Bruce Charnov, Menagement Barron’sCanada, 2000, fq12

Page 19: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

19

Fillimisht do nisemi nga përkufizimi i fjalës menaxhim. Sipas Henri Fayol, për të

menaxhuar do të thotë; për të parashikuar, planifikuar, për të organizuar, komanduar, koordinuar

dhe për të kontrolluar. 17 Të gjithë këto akivitet menaxheriale kanë një rëndësi të madhe se si

menaxherët të shfrytëzojnë kohën e tyre. Fajolli thekson se menaxherët duhen të jenë mjaft të

përgatitur për të udhëhequr një organizatë në mënyrë që të funksionoj me efikasitet. Ndërsa

sipas Taylor-it menaxhmenti është ,,art “ i të diturit se çfarë dëshiron të bësh e pastaj ta shikosh

atë të kryer në mënyrën më të mirë dhe me të lirë”. Pra fjala menaxhim në vete përfshinë

procesin organizativ, që përfshin planifikimin strategjik, vendosjen e objektivave, menaxhimin e

burimeve, vendosjen njerëzore dhe mjeteve financiare të nevojshme për të arritur objektivat dhe

matjen e rezultateve. „Menaxhimi“ përmbledhë arritjen e objektivave, ndjekjen e ecurisë së

punës gjatë fazave të ndryshme të saj, dhe organizimin së bashku me ndarjen e detyrave.18

Menaxhimi si një veprim mundëson planifikimin, organizimin dhe udhëheqjen e njerëzve dhe

resurseve për arritjen e synimit të dëshiruar me një rezultat të dëshiruar. Ky është në të vërtet një

proces i ndërmarrë që të koordinojë veprimet e të tjerëve ne mënyrë që të arrijë rezultatet e

përcaktuara duke përcaktuar, organizuar dhe renditur të gjitha punët, mjetet dhe metodologjitë

për arritjen e rezultateve të pritura nga projekti.19 Kjo është pika qendrore e menaxhimit të

resurseve pasi që gjithçka fillon nga njerëzit. Menaxheri i duhet të zgjedhë me kujdes njerëzit që

do ti kryejnë detyrat, duhet t’i zgjedhë secilin individ për punë specifike në bazë të kompetencës

që posedon.

Duhet të kemi parasysh se jo të gjithë njerëzit janë të njëjtë, disa mund të posedojnë

kompetenca teknike, disa të tjerë ndërpersonale dhe shumë pak prej tyre aftësi konceptuale. Në

bazë të kësaj ai duhet të delegojë me kujdes punën. Shpesh ndodhë që njerëzit pranojnë një punë

të caktuar pa pas aftësinë për ta kryer atë, në këtë rast menaxheri ose duhet të ndërrojë individin

në mënyrë, që punës t’ia përshtatë njeriun apo ta mbajë atë individ mirëpo të marrë për bazë një

metodë motivimi për ta nxitur atë, që ta kryej punën e marr përsipër në mënyrën më të mirë që

është e mundëshme. Shpesh nëpër projekte të mëdha në mënyrë që të mos paraqiten probleme

rreth asaj se individët pjesëmarrës në projekt nuk dinë të kryejnë një punë të caktuar, andaj

17 Prasad , Lallan, Gulshan, S. S, “Management Principles and Practices” Neë Dehli, 2011, fq.6

18 Zhvillimi i aftësive të OJF-ve , Menaxhimi i projektit, shkruar nga Ermira Lubani , fq. 8

19 Po aty, fq. 9

Page 20: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

20

mbahen trajnime paraprakisht rreth aktiviteteve në projekt në mënyrë që stafi i përfshirë të jetë i

përgatitur. Kur flasim për menaxhimin e resurseve njerëzore duhet të kemi parasysh edhe

kontrollin e tyre, njerëzit jo gjithmonë duhet të lihen të lirë të veprojnë si të duan, demokracia e

tepërt bënë që të ketë konflikt ndërmjet ekipit realizues, në anën tjetër negativisht ndikon poashtu

edhe burokracia e tepërt pasi që njerëzit jo gjithmonë parapëlqejnë të jenë të sunduar. Kjo është

një çështje psikologjike dhe i takon menaxherit të njohë natyrën e secilit individ në projekt dhe të

gjejë një mes rreth qasjes së delegimit të punëve dhe detyrave.

Kuptimi i menaxherit dhe menaxhimit do të sqarojmë në aspektin teorik dhe duke e

ilustruar me shembuj. Çfarë është një menaxher? Ai është personi, që përcakton të ardhmen e një

organizate të madhe dhe fitimprurëse, apo është administratori i një organizate jofitimprurëse, siç

mund të jetë një institucion publik, një shkollë, një bibliotekë, apo diçka tjetër. Pra menaxherët

janë persona përgjegjës për mbikëqyrjen dhe përdorimin e forcave njerëzore dhe burimeve të

tjera të organizatës për të arritur qëllimet dhe objektivat. Ndërsa, menaxhimi është procesi i

planifikimit, organizimit dhe kontrollit të forcave njerëzore dhe burimeve të tjera për të realizuar

objektivat e organizatës në mënyrë sa më efikase dhe efektive. Është e kuptueshme se detyra e

menaxherit është, që të ndihmojë institucionin e tij, të arrijë me objektivat e caktuara. Sipas

Henry Minzerberg, që njihet si studjues dhe administrator i shquar në fushën e menaxhimit ai ka

përmbledhur qindra e mijëra detyra të veçanta, që kryejnë menaxherët kur ata planifikojnë,

drejtojnë, organizojnë dhe kontrollojnë. Pra menaxherët kanë rolin për të ndikuar, sjelljen e

individëve dhe grupeve individësh brenda dhe jasht organizatës. Njerëzit brenda organizatës

përfshijnë menaxherët dhe punjonësit e tjerë të saj, ndërsa njerëzit përjashtë organizatës

përfshijnë aksionet, klientët, furnitorët dhe komunitetet lokale apo qeveritare, që kanë interes për

organizimin në fjalë. Roli i menaxherëve mund të duket se puna e tij është e orkestruar në një

nivel të lartë, në të cilin menaxherët kalkulojnë në mënyrë racionale mënyrën më të mirë të

përdorimit të burimeve për arritjen e objektivave. Realiteti nuk ësht tamam kështu. Të jesh

menaxher shpesh ka të bëjë me veprimin emocional duke u mbështetur në ndjenjën e mirë.

Shpesh menaxherët janë të mbingakuar me përgjegjësi, nuk kanë kohë të nevojshme në

dispozicion për ta analizuar me hollësi çdo situatë, prandaj marrin vendime pa qenë të sigurtë, se

cilat rezultate do të arrihen. Diapazoni i problemëve, që ndeshin menaxherët është vërtetë i

madh. Ndodhë shpesh të marrin vendime të çastit dhe në shumë raste në vendimarrje menaxherët

duhet të mbështeten në eksperiencat e tyre të fituara gjatë karrierës së tyre, për ta bërë punën sa

Page 21: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

21

më mirë brenda aftësive të tyre. Është e kuptueshme se disa menaxherë me eksperiencë pranojnë

dështimin e tyre, ndërsa disa menaxherë thonë se ata po e bëjnë punën e tyre mirë nëqoftëse janë

të saktë vetëm gjysmën e kohës së tyre. Studimet tregojnë se edukimi dhe eksperienca i

ndihmonë menaxherët të fitojnë tri lloje kryesore të aftësive: konceptuale, humane dhe teknike.

Aftësit konceptuale demostrohen në aftësime, për të analizuar dhe diagnostifikuar një situatë të

caktuar; për ta dalluar qartë shkaqet dhe pasojat ndërsa aftësitë humane përfshijnë aftësinë për të

kuptuar, ndryshuar, drejtuar dhe kontrolluar sjelljen e individëve dhe grupeve të punonjësve. Për

të menaxhuar mardhënjet ndërpesonale në mënyrë efektive, çdo person duhet të kuptojë

pikëpamjet dhe problemet e njerzëve përreth tij. Menaxherët për të kuptuar forcën dhe dobesitë e

tyre personale marrin opinion nga supervizorët, kolegët dhe vartësit e performancës.

Poashtu aftësitë teknike janë njohuritë dhe teknikat specifike në kryerjen e një pune. Shembull:

kryerja e funksioneve në prodhim, llogari, marketing apo ai i teknologjisë së informacionit.

Menaxherët kanë nevojë për një gamë të lartë aftësish, por mungesa e njërës nga këto tri aftësi

mund të çojë në dështim. Njerëzit, që fillojnë për të parën herë një biznes ndodhë që të dështojnë,

arsyja është mungesa e ndonjërës prej këtyre aftësive .

1.2 Menaxheri dhe lideri

Kur flasim për menaxherin dhe liderin shpesh lind pyetja, se a janë të njëllojtë dhe në

qoftëse janë të ndryshëm, çfarë dallojnë ata nga njëri-tjetri? Përgjigja e kësaj pyetje nuk është aq

e thjeshtë. Nuk përjashtohet mundësia se një menaxher i mirë mundë të jetë dhe një lider i mirë

dhe anasjelltas. Figura e menaxherit dhe e liderit janë shumë të lidhura me njëra tjetrën, por kjo

diferencë zhvillohet në diskutime mbi atë se çfarë dallon një lider nga një menaxher. Rreh

dallimit menaxher dhe lider kanë dhënë shumë mendime studjues të mirfilltë të fushës së

menaxhimit dhe administrimit të biznesit si dhe njerëz të tjerë të praktikës. Më poshtë do t’ju

sjellim në mënyrë të përmbledhur disa komente dhe vrojtime të tyre.,,Menaxheri është një njeri,

që i bënë të tjerët të bëjnë ata, që ai don të bëjë për të, ndërsa lideri është personi që i bënë të

tjerët të duan të bëjnë atë, që ai don të bëjë për të”. Në shikim të parë, duket sikur kemi të bëjmë

me të njejtën fjal. Për të realizuar objektivat e tij dhe të organizatës së tij një menaxher

mbështetet në radhë të parë në menaxhimin e gjërave dhe vendimeve që ai merr, ndërsa lideri

përpiqet t’i motivojë inkurajojë, energjizojë dhe ti tërheqë pas vetes njerzit, për të realizuar

Page 22: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

22

objektivat dhe vizionin e tij. Sipas Kotter, menaxhimi ka të bëjë me planifikim, kontrollin dhe

vënjen e strukturave të përshtatëshme dhe sistemeve në vend, ndërsa lideri ka të bëjë me

parashikimin e ndryshimeve dhe miratimin e një qëndrimi vizionar. Është interesant edhe një

thënje tjetër, ku thuhet se: ,,Menaxherët emërohen në postin e tyre drejtues, ndërsa liderët e

fitojnë pozitën e tyre. Pra, ata dalin vetvetiu nga gjiri i grupit apo organizatës.

Një menxher apo lider për të bërë ndryshime në binesin, organizatë apo institucion, duhet së pari

të përcaktojë vizionin e tij, të shqyrtojë me kujdes çdo situatë të mundëshme dhe të parashikojë

rezultatet e pritëshme të saj. Nëse një kompani, që s’është në gjendje të parashikojë të adhmen e

saj, ajo s’do mund të arrijë për ta gëzuar atë. Edhe menaxherët edhe liderët kanë përgjegjësi edhe

për veten, por edhe për njerëzit, që i shërbejnë, pra përmes baskëpunimit, besimit dhe vendimeve

të marra ata mund të bëjnë ndryshime të mëdha në botë.

Page 23: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

23

KAPITULLI II

2.1 DREJTORI, PUNA DHE DETYRAT E TIJ

Drejtori është njeriu i kualifikuar, është person i zgjedhur apo i emëruar, organ

drejtues, që ka për detyrë të organizojë e të drejtojë punën dhe veprimtarinë e shkollës, si

institucion pedagogjik. Shkollimi është fushë më e rëndësishme e një shoqërie dhe kombi.

Nëpërmjet shkollimit si proces i shoqërisë, ku transmetohen dije, kulturë, vlera dhe përmes tyre

shkon një shoqëri përpara. Arsimit, jo vetëm që i prinë shoqërisë, por në të njejtën kohë ndikohet

edhe nga ndryshimet që ndodhin në shoqëri. Një ndër çështjet më të rëndësishme në arsim janë

edhe reformat. Reforma në arsim do të thotë, të vihet në zbatim politika e fundit, përmes saj të

ndryshosh, kulturën e klasave, shkollave, univerziteteve. Me anë të reformave, arsimi është

munduar t’iu përshtatet sa më shumë ndryshimeve sociale në rrethin në mënyrë globale.20

Si drejtues i institucionit, drejtori realisht ka mundësi, për të bërë ndryshime rrënjësore,

në dobi të përmirësimit të rrjedhave në drejtim të rritjes së cilësisë së punës mësimore. Pozita,

autoriteti dhe funksionet e drejtorit të shkollës kanë evoluar. Është vënë theks në disa funksione

bazë të drejtorit apo drejtorisë së shkollës:

• Lidhja me autoritetet e administratës.

Drejtori është në qendër të marrëdhënieve midis mësuesëve të shkollës dhe ideve të

njerëzve të jashtëm. Nga organet ai merr urdhëra, të cilat duhet t’i plotësojë bashkë me

kolektivin e vetë. Për realizimin e punës të tij, ai po ashtu duhet të jap raport tek organet e

caktuara në bazë të ligjeve të shtetit. Drejtori i shkollës është personi, që shteti e ka caktuar të

drejtojë punën në shkollë dhe i ka besuar të udhëheq arsimimin dhe edukimin e një mase të

caktuar nxënësish. Pra drejtori është përfaqësues i shtetit, e thënë ndryshe është person i veshur

me pushtet. Drejtori për dallim nga e kaluara tani është më i hapur, ai mund të mbajë lidhje me

organizatat qeveritare dhe ato joqeveritare dhe me biznese afariste dhe gjithmonë për t’i mbrojtur

interesat e shkollës. Ajo, që vlenë të përmendet është edhe marrëdhënia e drejtorit me prindërit,

ku prindërit janë aleatët kryesor, që mund të kontribojnë në mbarëvajtjen e procesit arsimor në

shkolla, ato tani i kanë dyert hapura edhe në orët e mësimit.

20Hasan Jashari. Sociologjia e arsimit. In Sociologjia, pp. 263. Interlingua, Skopje, 7 / 2005. ISBN 9989-173-01-x, f.

193.

Page 24: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

24

Koordinon lidhjet me personelin e shkollës.

Drejtori duhet të sigurojë klimë bashkëpunuese në shkollë me qëllim që të mundësoj

avancim në zhvillimin e shkollës dhe në arritjet profesionale të mësuesëve dhe të nxënësve. Siç

ndodh në të shumicën e trekëndëshave njerëzore, edhe në shkollë ka konflikte dhe mëdyshje të

vazhdueshme.

Drejtori është përgjegjës për përmirësimin e mirëqenies së mësuesëve dhe personelit

tjetër dhe duhet të sigurojë kushtet e punës të jenë me një kualitet më të lartë të punës. Ai duhet

të sigurojë, që personeli të kenë terma dhe kushte të qarta të punës dhe se të gjitha marrëveshjet

dhe rregulloret mbi pagën, orët dhe kushtet e punës të ndiqen. Ai duhet ta ketë derën e hapur në

raste kur mësuesit dhe personeli tjetër, apo përfaqësuesit e tyre të kenë pakënaqësi dhe duan t’i

parashtrojnë ato jo-formalisht para se të jetë e nevojshme, që të vazhdohet me procedurat e

ankesave. Drejtorët duhet të marrin qindra vendime brenda një jave dhe mjaft shpesh vendimet e

tyre përfshijnë konfliktet midis kolegëve, konfliktet midis nxënësve dhe konfliktet midis

nxënësve dhe mësuesve. Të gjithë kërkojnë ndihmë nga drejtori. Nëse drejtori nuk ka guxim

emocional, apo prirjen natyrore për ti zgjidhur gjërat drejt dhe për të marr vendime të duhura, ai

nuk do të mund të zgjidh problemet e vazhdueshme, që vijnë në zyrën e tij. Kështu të gjithë do të

humbin besimin, duke menduar se ai është i padrejtë, ka standarde të dyfishta e kështu me radhë.

Prandaj shumica e drejtorëve mendojnë se sfida më e madhe e tyre është menaxhimi i

konflikteve me stafin e tyre.

Lidhjet mes nxënësit janë një faktor i rëndësishëm për një menaxhim të mirë të shkollës.

Është funksion i një fushe, jo vetëm e ndjeshme, por edhe qendrore e shkollës. Drejtori është në

kontakt të përhershëm me nxënësit. Po ky kontakt është për të mirën e tyre dhe gjithë shkollës,

kujdesi, ndjekja këshillimi, informimi tek prindërit, thjeshtë një zinxhir pune, që duhet të jenë në

koordinim të mirë. Nxënësi është edhe objekti kryesor i shkollës, ai duhet të ofrojë kushte për të

gjithë nxënësit të gëzojnë të drejtat për shkollim përmes kurikulumit shtetëror dhe lokal,

shkollimi që ofrohet të jetë i përshtatshëm për moshën dhe aftësitë e çdo nxënësi si dhe të

përmbush nevojat udhëzuese të të gjithë nxënësve.

Delegimi i detyrave nga ana drejtorit tek mësimdhënësit është një unazë e rëndësishme e

bashkëpunimi të suksesshëm brenda një shkolle. Është shumë e rëndësishme për drejtorin, që të

njoh eksperiencën dhe aftësitë drejtuese të mësuesëve dhe personelit tjetër dhe t’ju jap atyre

Page 25: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

25

përgjegjësi më të mëdha. Ai duhet të caktojë një zëvendësdrejtor, detyrat e të cilit përfshijnë

funksione të rëndësishme menaxhuese në shkollë dhe zëvendësimin e tij kur ai mungon. Detyra e

tij është të njohë të gjithë personelin për rëndësinë e punës së tyre dhe t’i inkurajojë ato në punë.

Në rastet kur mësuesit dhe personeli nuk mund të përshtaten me kushtet dhe rregullat shtëpiake

të shkollës edhe pas sugjerimeve dhe kritikave atëherë drejtori është i obliguar, që të nis

procedurat për largimin e tyre nga procesi i punës.

Roli i drejtorit në shkollë është që të ofrohet udhëheqje dhe menaxhim në zbatimin e

ndryshimeve në kurrikulë. Kjo është më shumë se vetëm administrimi i shkollës. Autonomia e

shkollës kërkon shkathtësi dhe pikëpamje të reja. Kjo mund të shihet në dy rrafshe: në rrafshin e

parë të analizohet puna me mësimdhënësit dhe në rrafshin e dytë të analizohet udhëheqja e

ndryshimit.

Në punën me mësimdhënësit duhet të merren parasysh edhe këto ndryshime

- Ndryshimet në metodat dhe strategjitë e mësimdhënies

- Ndryshimet në vlerësim

- Ofrimin e shkathtësive për mësimdhënës për të menaxhuar kurrikulën e re,

- Vlerësimin e tërë shkollës në përgatitje për ndryshim

Në udhëheqjen e ndryshimit duhet të mirren parasysh

- Shkathtësitë për udhëheqje

- Aftësinë për të menaxhuar ndryshimet e kërkuara nga komuna, veçanërisht sa i përket

autonomisë së shkollës

- Punën me Bordin e Shkollës

- Roli i drejtorive komunale arsimore,

- Marrëdhënia dhe komunikimi me prindërit dhe palët tjera të interesit.

Tipari thelbësor i suksesit është planifikimi që përfaqson hapin e parë në menaxhimin e

punës të një institucioni

Planifikimi përfshin procesin më të rëndësishëm të menaxhimit, nëpërmjet, të cilit përcaktohet

qëllimi i institucionit dhe mënyra e arritjes së tyre.21

21 Mikrotezë ‘’Menaxhimi I institucioneve arsimore arsimore në kosovë’’ Prishtinë, nëntor 2008, fq.34

Page 26: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

26

Pra planifikimi përçon rrugën nga gjendja e tanishme në atë të dëshirueshme në të ardhmen.

Planifikimi bëhet në tre nivele:

• planifikimi afatgjatë (3-10 vjet), që përcaktojnë institucionin për një drejtim më afatgjatë drejt

së ardhmes.

• planifikimi afatmesëm (2-3 vjet); që analizon arritjen e rezultateve të vizionit dhe misionit

• planifikimi afatshkurtër plani vjetor, përfshin aktivitete specifike ditore, oraret dhe treguesit e

matjes.

Shkollat duhet të planifikojnë në të tri nivelet; vetëm nëse e dimë, ku duam të jemi pas 5

vjetësh mund ta dimë, nga t’ia nisim. Pa një synim afatgjatë apo afatmesëm, planifikimi vjetor do

të ishte i pafrytshëm.

Procesi i planifikimit në shkollë nuk dallon prej atij në fusha të tjera: nëse dikush dëshiron të

ndërtojë një shtëpi, ai fillon duke analizuar gjendjen e tanishme, tokën e ndërtimit, mjetet

financiare dhe nevojat e familjes. Pastaj ai përcakton se çfarë dëshiron të arrijë duke hartuar

planet; në fund, ai blen materialin ndërtimor dhe mjetet, si dhe merr punëtorë për të shëndërruar

planet në realitet. Edhe planifikimi, që bëhet në shkollë rrjedh kështu: drejtori (dhe personeli) e

analizojnë gjendjen e tanishme të shkollës, pastaj përcaktojnë çfarë dëshirojnë të ndryshojnë

duke vënë synimet dhe objektivat, ndërsa në fund përshkruajnë çfarë duhet bërë për të arritur

ndryshimin e dëshiruar, pra për të përmbushur objektivat. Ndërtimi i shtëpisë dhe zhvillimi i

shkollës nuk mund të bëhen vetëm nga një njeri. Për to kërkohet angazhimi i shumë njerëzve që

kanë idenë dhe synimet e njëjta, që shtëpia-shkolla të dalë e mirë. Zhvillimi i shkollës është si

menaxhimi i projekteve: së pari duhen përcaktuar dhe qartësuar qëllimet; pastaj u duhet gjetur

përgjigje shumë pyetjeve, para se t’i hyhet planifikimit. Gjatë planifikimit të zhvillimit të

shkollës duhet t’u përgjigjemi këtyre pyetjeve:

• ku jemi tani?

• Çfarë duhet të arrijmë?

• Çfarë vizioni kemi? ku duam të jemi pas 5 apo 10 vjetësh?

• Çfarë synime kemi për të përmbushur vizionin?

• Cilët prej tyre janë afatgjatë, afatmesëm dhe afatshkurtër?

• Çfarë kemi tash? Cilat janë zotësitë dhe baza mbi të cilat fillojmë?

• Çfarë mund të ndryshojmë? Çfarë duam të ndryshojmë?

• Çfarë na duhet për të mund të bëjmë këto ndryshime?

Page 27: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

27

• kur/ku duhet të bëjmë ndryshime?

• Si duhet t’i realizojmë ndryshimet?

• Sa kushton kjo? Ku mund të gjejmë fondet e nevojshme?

• Cilët njerëz duhet të angazhojmë? Si mund të sigurojmë mbështetje shtesë?

•Si të arrijmë atje, ku dëshirojmë ?

• Cilat janë rezultatet e arritura?

2. 2 AFTËSITË MENAXHUESE – ÇËSHTJA MË E RËNDËSISHME PËR

ARRITJEN E SUKSESEVE

Për të menaxhuar institucionin, nevojitet shkathtësi dhe aftësi. Përgjithësisht i shkathtë

është ai, që vepron shpejt dhe nuk humb shumë kohë. Aftësitë e menaxhimit janë: shkathtësitë,

forca,fuqia dhe të komunikohet njëkohësisht me disa njerëz. Struktura dhe përmbajtja

programore për aftësim të menaxhuarit për udhëheqje dhe menaxhim me institucionet arsimore

duhet të fokusohet në zhvillimin e shkathtësive dhe aftësive si:

Shkathtësitë e forta ndërpersonale,

Aftësi lideri, komunikuese dhe organizative,

Aftësi analitike, prezantuese dhe parashikuese,

Aftësi për të sjellë vendime dhe për të ndarë detyra,

Aftësi për zgjidhje problemesh dhe përballje me kriza e rreziqe,

Aftësi për punë me efekte dhe presion,

Aftësi për planifikim financash,

Aftësi për të shkruar dhe skicuar raporte,

Aftësi për menaxhim me projekte dhe bashkëpunim,

Aftësi për ndihmë dhe realizim të marrëveshjeve.

Këto shkathtësi dhe aftësi duhet të përsosen, zhvillohen dhe përkrahen. Për këtë qëllim

udhëheqësi dhe menaxhuesi duhet t’i nënshtrohet përsosjes dhe arsimimit permanent. Kështu

ndërtohet karrierë profesionale dhe udhëheqësi e lideri bëhet konkurrent në institucion. Sipas

Page 28: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

28

Fajolit 22 një drejtor i sukseshëm duhet të ketë cilësi apo ndryshe si e quan karakteristika

personale, si: cilësi fizike, që praqet shëndetin dhe forcën, cilësi mendore për të menduar dhe

kuptuar si dhe në cilësi morale për të pranuar përgjegjësinë e tij.

Drejtori duhet të reflektojë si një faktor i ndryshimeve pozitive në fushën e arsimit. Roli i

tyre është i dyfishtë. Së pari, ata kontribojnë në ngritjen arsimore, teorike dhe metodologjike të

kuadrit arsimor, të cilët janë pjesëmarrës të drejtpërdrejtë në realizimin e procesit arsimor. Së

dyti, rrezatimi i udhëheqësve në politikën arsimore shtrihet në përpjekjet për organizimin dhe

udhëheqjen me institucionet arsimore, ndërtimin e strategjive dhe zbatimin e ndryshimeve dhe të

risive në fushën e arsimit.

Arsimi dhe institucionet e tij kanë nevojë për menaxhim të drejtpërdrejtë sepse ai ushtron

ndikim në përmbajtje, në metoda, në synime dhe në organizimin e institucionit. Për këtë arsye

formimi menaxhues është domosdoshmëri në zhvillimin profesional të vazhdueshëm. Roli i

udhëheqësit përqendrohet në ato elemente dhe struktura të ndërtimit të politikës arsimore, që

kanë në radhë të parë rëndësi praktike dhe organizative për zhvillimin dhe organizimin e arsimit.

Ndikimi i tij s’kufizohet vetëm brenda shkollës, por ai ushtron reflektim të gjerë në menaxhim.

2.3 ROLI PËRCAKTUES I MENAXHERIT NË UDHËHEQJE

Menaxheri si individ i cili udhëheq procesin në shkollë për të arritur rezultatet e përcakuara

duhet të jetë përgjrgjës për gjithçka në shkollë. Roli i tij është shumë dimenzional si: planifikues,

hulumtues,harmonizues, motivues, udhëheqës, rikulturues, menaxhues, etj.

Roli i tij planifikues përfshin planifikime rreth planeve vjetore, afatmesme dhe strategjik, me

vizion dhe mision duke bërë projekte ideore që janë të nevojshme për shkollë.

Në rolin hulumtues ai duhet të bëj hulumtime për të bërë përmirësime në shkollë nëpërmjet

individëve të ndryshëm, me vëzhgime në klasë, anketime jashta shkollës dhe brenda saj.

Roli harmonizues pëfshin sinqeritetin dhe aftësit e udhëheqësit për të krijuar klimë për punë në të

gjithë stafin e shkollës.

Roli motivues është shumë i rëndësishëm për arritjen e rezultateve pasi që ka shumë ndikim tek

të tjerët për punën e tyre të palodhshme që bëjnë me shumë përkushtim, andaj ai duhe që të jet

mirënjohës dhe të lavdëroj për punën që kryejn me sukses.

22Berim Ramosaj, Menaxhmenti Kreativ dhe lidershipi, Vata, Prishtinë 2006, fq. 80

Page 29: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

29

Roli udhëzues ka ndikim te individët tjerë. Ai i duhet tëjetë shembull në çdo këndvështrim për ti bind të

tjerët të punojnë bashkarisht për të arritur suksese të larta.

Roli rikulturues përfshin shkollimin, veprimet që bënë me integritet, drejtësi dhe në mënyrë etike duke

ndikuar te individët për harmoni dhe përkushtim në punë.

Roli menaxhues përfshin organizimin e të gjithë individëve për të kryer punën me efikasitet, në kohë të

cakuardhe me përgjegjësi.

Vlerësohen të suksesshëm ata drejtorë që me punën, fjalën, qëndrimin e tyre krijojnë

opinionin, që për një thyerje disiplinore a mangësi në punë, thërritja në zyrën e drejtorisë të

vlerësohet tek rrethi i mësuesëve e i nxënësve si masë ndëshkimore. Vlerësohen të suksesshëm

dhe ruhen në kujtesë për shumë kohë ata drejtorë që janë korrekt. Që të ,,godasin” me pambuk

kur të thërrasin në zyrë. Ata drejtorë që të bëjnë ta ndjesh veten ngushtë, jo duke bërtitur, jo duke

të kërcënuar“,se do ta marrë këtë apo atë masë”, por me fjalë të ngrohta, me fjalë të mençura, me

fjalë prapa të cilave fshihet vetëm mirësi e aspak keqdashje. Vlerësohen të suksesshëm ata

drejtorë që punojnë me ekip, që vënë në lëvizje tërë ingranazhet e shkollës. Dhe ingranazhet

vihen në lëvizje vetëm nëpërmjet institucionit të drejtorisë së shkollë.

Mirëpo, për realizimin e arritjeve të caktuara të një shkolle menaxheri, përveç angazhimit

përcaktues të tij, duhet të bashkëpunojë me organet drejtuese të shkollës, në mënyrë që me punë

të përbashkëta të arrijë realizimin e të gjitha objektivave të përcaktuara. Kjo ka qenë edhe njëra

prej gjetjeve në punën hulumtuese të kësaj teme. Pra domosdoshmëria e punës ekipore në çdo

shkollë është parakusht për rezultate më të larta në procesin edukativ-arsimor. “Prandaj

rekomandohet që të ketë koordinim të të gjitha organeve drejtuese të shkollës, krahas

domosdoshmërisë, që drejtori të tregojë interesim të vazhdueshëm për përditësimin e njohurive

të reja teorike e përvojave udhëheqëse në shkolla apo në rajone të ndryshme brenda apo jashtë

vendit.23

Politika arsimore e shtetit ndërtohet dhe konceptohet në institucionet më të larta të tij: në qeveri

dhe në parlament. Menaxhimi i politikës arsimore është në kompetencë të Ministrisë së Arsimit

dhe të Shkencës. Politika arsimore në shoqërinë tonë mbështetet dhe realizohet në disa

dokumente, si:

- në platformë përkatëse,

23 Safete Statovci-Shala, MENAXHIMI I SHKOLLËS NË ARSIMIN E MESËM TË LARTË NË KOSOVË,

Prishtinë, 2016, f.12

Page 30: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

30

- në strategji, projekte, në koncepcion, në programe,

- në ligje, udhëzime, urdhëra, rregullore, rekomandime.

Në kuadër të Ministrisë veprojnë sektor dhe shërbime, të cilat në mënyrë praktike dhe

operative menaxhojnë politikën arsimore. Si një nga subjektet më të rëndësishme të arsimit,

Ministria dallohet për dimensionet organizative dhe menaxhuese të arsimit. Ministria funksionon

si një organizëm i specializuar në sektor e seksionesh.

• Sektori për punë normative dhe juridike

• Sektori për arsim fillor dhe të mesëm

• Sektori për shkencë dhe zhvillim teknologjik

• Sektori për Union evropian

• Sektori për punë kontabiliteti

• Sektori për arsim superior

• Sektori për politikë buxhetore

Në kuadër të Ministrisë funksionojnë edhe katër shërbime:

• Byroja për zhvillimin e arsimit

• Shërbimi pedagogjik

• Qendra për vlerësim dhe

• Inspektoriati shtetëror i arsimit.

Dimensioni menaxhues i Ministrisë reflektohet në disa plane si:

• organizimin e edukimit dhe arsimit të të gjitha llojeve dhe niveleve;

• financimin, zhvillimin dhe përparimin e arsimit;

• drejtimin dhe udhëheqjen e arsimit dhe edukimit; (planifikon rrjetin e institucioneve shkollore;

përgatit legjislacionin arsimor, rregullativa, norma, akte dhe nënakte ligjore për funksionimin e

institucioneve arsimore;

• sigurimin e bazës materiale-teknike për mësim dhe kushte objektive për punë normale duke

siguruar standarde të domosdoshme pedagogjike;

• planifikimin shoqëror të zhvillimit dhe të përparimit të institucioneve shkollore;

• sigurimin e standardit të nxënësve dhe studentëve;

• vlerëson rezultatet e punës të shkollave dhe realizimin e detyrave programore;

Page 31: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

31

• verifikimin e profesioneve dhe profileve në arsim;

• zhvillimin e teknologjisë dhe kulturës informatike-teknike;

• mbykëqyrjen në institucionet arsimore.

Strategjia për përmirësim e cilësisë përfshin përcaktimin e akterëve kryesor të përfshirë

në zhvillimin e shkollës, përfshirjen e tyre në hartimin e vizionit dhe vënien e synimeve për

shkollën, si dhe shpjegimin e domethënies së vizionit dhe të synimeve duke përshkruar se si do

të ndryshojë shkolla. Ajo përfshin përgatitjen e një plani për nxitje të pjesëmarrjes aktive në

përcaktimin e vizionit, në procesin dhe vlerësimit të shkollës. Strategjia është pjesë jetike për

përmirësim e punës në shkollë. Në kuadër të strategjisë, hapi i parë është përcaktimi i vizionit

dhe vlerave të shkollës, i pasuar nga përcaktimi i synimeve dhe rezultateve konkrete që do të

dëshmojnë përmbushjen e vizionit të shkollës. Nëse shkolla e ka vizionin, atëherë më të lehtë

do të dijë se çfarë duhet të bëjë për t’u zhvilluar më mirë.

Vizioni është një lloj ,,fushe e fuqisë”, me besime të përbashkëta, që t’i ‘tërheq’ njerëzit të

punojnë së bashku. Ideja e vizionit është që të shëndërrojë ëndrrat në realitet, ndërsa nga realiteti

të nxjerrë ëndrra të tjera. Vizioni ofron një drejtim.

Vlerat shërbejnë si ‘busull’ morale që mundëson sjellje të përshtatshme. Besimet e përbashkëta

përcaktojnë veprimet e nevojshme për të përmbushur vizionin.

Pyetjet që duhen parashtruar derisa zhvillohet vizioni i shkollës janë:•

• Çfarë lloj shkolle dëshirojmë të krijojmë?

• Çfarë cilësish do të ketë ajo?

• Si duket shkolla e ëndrrave tona?

• Në çfarë shkolle dëshironi të jepni mësim, vijoni apo t’i dërgoni fëmijët tuaj?

• Si presim që të sillen aktorët tjerë për të na mundësuar të realizojmë ëndrrat tona?

Vizioni i shkollës zhvillohet me një numër aktorësh që përfshijnë: udhëheqësinë e

shkollës, mësimdhënësit, nxënësit, Këshillin drejtues të shkollës, prindërit, Këshillin e nxënësve

dhe bashkësinë e gjerë. Prandaj edhe kërkohet angazhim i përbashkët, sidomos i personave

kryesor në shkollë. Nevojitet përfshirja e të gjithë aktorëve. Sfida për udhëheqësitë e shkollës

është të komunikojnë në atë mënyrë që të gjithë të përfshirët të shohin rëndësinë e zhvillimit të

vizionit, si dhe të pasqyrojnë vlerat, në të cilat beson shkolla (gjë që shihet në sjelljet e nxënësve,

Page 32: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

32

mësimdhënësve dhe prindërve) dhe punën profesionale të udhëheqësve dhe mësimdhënësve të

shkollës (siç dëshmohet nga niveli i bashkëpunimit në stafin e shkollës dhe nga mësimdhënësit

që ndihmojnë nxënësit të mësojnë).

Diçka që është e rëndësishme, por mungon në shumicën e shkollave është ideja e

udhëheqjes së përbashkët, që zakonisht njihet si Udhëheqja nga bashkësia. Thënë shkurt, ky

është një proces i dialogut aktiv.

Përse formohet këshilli i mësuesve dhe sa ndikon për menaxhimin e shkollës?

Këshilli i mësuesve, tradicionalisht, ka qenë organ konsultativ i drejtorit të shkollës,

kështu vazhdon të jetë edhe tani. Parë në këtë këndvështrim, problemet që trajtohen aty janë

probleme, për të cilat drejtori i shkollës e ka të nevojshme konsensusin e kolektivit, kolegëve të

vet. Trajtohen probleme, për të cilat drejtori i shkollës e ka të nevojshme të unifikoj kërkesat.

Kërkesat unifikohen për disiplinën në punë, për mësimdhënien, për plotësim dokumentacioni,

për probleme të ndryshme të shkollës. Të gjitha këto bëhen në funksion të realizimit të

objektivave që ka shkolla. Nuk mund të vendoset konsensus dhe nuk mund të kërkohet unifikim

kërkesash për një çështje që bie ndesh me rrjedhën për realizimin e objektivave.

Në këshillin e mësuesve nuk trajtohen probleme specifike që i takojnë vetëm një pjese të

kolektivit. Aty nuk merren në analizë si punohet në klasë apo atë lëndë, në këtë apo atë cikël.

Nuk merren në analizë treguesit cilësorë në punën e mësuesve. Në këshillin e mësuesve, si

rregull, nuk trajtohen probleme që kanë të bëjnë me punën e dobët në X lëndë nga Y mësuesi.

Pra nuk ka kritika të adresuara ( të tilla ka ,,me shumicë” në drejtorinë e shkollës). E shumta,

mund të bëhet kritikë ndaj fenomenit, ndaj shfaqjeve tipike, për të cilat duhet të tregohen të

kujdesshëm të gjithë anëtarët e kolektivit. Problemet, për të cilat drejtori ka nevojë të konsultohet

dhe të arrijë konsensusin me këshillin e mësuesve janë të shumta.

Si të tilla mund të përmendim disa, të cilat ndodhin në shkollat tona fillore:

- Aplikimi i risive pedagogjike në orën e mësimit dhe aplikimi i metodave të reja të kontrollit të

njohurive.

- Literatura pedagogjike në funksion të orës së mësimit dhe rritja e efikasitetit të kualifikimit të

punonjësve mësimorë.

- Lidhja dhe bashkëpunimi me komunitetin në aspekt të bashkëpunimit mësues-prindër-nxënës.

- Frekuentimi në shkollë, disiplina në punë e puna dokumentacione (plane, ditare, regjistra) etj.

Page 33: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

33

Që këshilli i mësuesve të rrisë efikasitetin e vet, mirë është, që në të zhvillohet debat dhe

të arrihet konsensus edhe për probleme psiko-pedagogjike.

2.4.ROLI I MENAXHUESIT TË SHKOLLËS NË NGRITJEN E NIVELIT KONKU-

RRUES TË SHKOLLËS

Rregullore e brendshme e shkollës është KUSHTETUTA e shkollës dhe si e tillë duhet

vlerësuar. Ajo rregullon gjithë veprimtarinë për realizimin e objektivave në procesin edukativo-

arsimorë. Një rregullore është e plotë kur në të është parashikuar çdo rast a problem që mund të

dalë në shkollë, duke filluar që nga respektimi i të drejtave të çdo personi që ka lidhje me

shkollën e duke vazhduar tek detyrat e kompetencat e tyre. Një rregullore është efektive kur i jep

zgjidhje çdo situate në shkollë, qoftë kjo pozitive apo negative, duke filluar që nga vlerësimi i

çdo pune në shkollë e deri tek qëndrimet, që duhen mbajtur ndaj precedentëve negativë. Për të

realizuar këto, burimet nga ,,furnizohet” rregullorja e brendshme e shkollës janë dy:

- Burimi i parë: Janë aktet ligjore e nënligjore (Ligjet, vendimet e qeverisë, udhëzimet

dhe çdo shkresë tjetër zyrtare mbi fuqi ligjore).

- Burimi i dytë: Janë specifikat e shkollës.

Shkollat dallojnë nga njëra-tjetra, bile edhe vetë shkolla dallon nga periudha në periudhë,

nga viti shkollor në vitin shkollor. Kushtet, rrethanat, përbërja e mësueseve, siç janë në një

shkollë nuk janë në tjetrën, siç janë në një periudhë nuk janë në tjetrën. Secila prej tyre ka ,,të

dhënat” e veta e për rrjedhojë ka dhe rregullat e brendëshme.

Hartim i planeve vjetore të shkollës është i domosdoshëm. Nëpërmjet tyre sigurohet

planifikimi i gjithë veprimtarive, që do të kryhen për realizimin e objektivave të shkollës. Ato

përmbajnë në vetvete vizionin e drejtorisë dhe kolektivit të saj. Planet vjetore e disiplinojnë

punën në shkollë. Ato shërbejnë si premisë për sukses. Por sado mirë të jenë konceptuar, sado

vizional të jenë ato, nuk janë gjithçka dhe e tëra. Kryesore është puna për konkretizimin e

planeve vjetore të shkollës. Dhe konkretizimi fillon me hartimin e planeve mujore të drejtorisë së

shkollës. Gjatë hartimit të planit mujor drejtori i shkollës, apo zëvendësdrejtori i shkollës (cilido

që e merr përsipër atë) duhet të ketë në konsideratë e t’u japë përgjigje tre pyetjeve:

- Çfarë veprimtarish përmban plani vjetor për muajin përkatëse?

Page 34: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

34

- Çfarë veprimtarish kanë mbetur pa u kryer përfundimisht nga muaji i mëparshëm?

- Çfarë veprimesh janë shtuar (të përfshira në planin vjetor) nga dinamika e punës në shkollë

Puna e shkolles kontrollohet nga insepektorët e arsimit, qëllimi i inspektimit është për të

vërtetuar se sa shkollat i zbatojnë ligjet , planet e punës, planprogramet mësimore dhe marrja e

masave për në përputhje me këto dokumente.

2.5 ROLII MENAXHERIT TË SHKOLLËS DHE VIZIONI I TIJ PËR MODERNIZIMIN

E SHKOLLËS

Në kushte të një shoqërie që ndryshon shumë shpejt është tepër me rëndësi të kërkohen

dhe analizohen faktorët e ndryshimit. A janë ato forca të brendëshme apo faktorë të jashtëm. Kjo

pyetje është bazike në bisedat në mes ekspertëve dhe punëtorëve të arsimit. Sociologjia

bashkëkohore, drejtorin e konsideron si person kryesor i ndryshimit, person, i cili duhet t’i

zgjidhë të gjitha problemet, që nuk kanë mundur t’i zgjidhin të tjerët në shkollë. Debatet

kryesorë në teorinë e arsimit dhe të shkollës qasjen e vet fundamentale e kanë rreth asaj se sa dhe

si ai u krijon fushëveprim mësuesëve, nxënësve. Sa ai ka besim në ta, i përkrah në procesin

edukativo-arsimor, në synimete tyre për përparim të punës në aspektin organizativ dhe didaktik.

Bisedat shpesh gjithashtu zhvillohen për të gjitha punët, synimet e drejtorit për ndërrimin e

metodës së punës, të rrethit punues, bashkëpunëtorëve etj. Rëndom drejtori për punën e tij

kërkon përkrahjen dhe pjesëmarrjen e arsimtarëve.

Çdo drejtor dhe arsimtar, punën me nxënës duhet ta kuptojë si proces, në të cilin

personalisht zhvillohet, afirmohet dhe vetë dëshmohet. Menaxheri i mirë, sipas kërkimeve

shkencore, me arsimtarët, prindërit, nxënësit duhet të jetë i hapur, kooperativ, i ngrohtë. Drejtori

është lider i punës, arsimtarët janë veprimtarë. Ata nuk i mban në punë interesi individual, edhe

pse ai është i pranishëm në vetëdijen e secilit, por misioni i përbashkët për sukses në punë.

Drejtori ka të dhëna për aftësitë dhe punën e çdo arsimtari, metodat e dëshmuara në arritjen e

suksesit më të mirë ai i bartë këto tek arsimtarët e tjerë. Por kjo që thamë më lartë, do të ishte ana

e mirë. Egziston edhe ajo që është e vështirë dhe stresuese. Sociologët dhe psikologët, praktika

shoqërore posaçërisht e ka studjuar edhe çështjen e konflikteve në mes të drejtorit dhe

arsimtarëve në shkollë. Ky është edhe shkaku kryesor i fluktuimit të kuadrit arsimor, të

konflikteve nga sfera e marrëdhënieve punuese, të shkarkimit të drejtorëve nga posti etj.

Page 35: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

35

Konfliktet definohen si ,,veprim i vetëdijshëm” i kundërshtimit të sjelljes së një apo më tepër

njerëzve, ndaj sjelljes së tjetrit apo të tjerëve. Pra, këtu manifestohen situatat e opozitës së

interesave. Mirëpo, drejtori i mirë bënë ritërheqjen e vijës së interesit, ai gjen zgjidhje edhe për

këto probleme, që në shikim të parë janë të pakapërcyeshme.

Teknologjia është një koncept i gjerë që merret me aplikimin e njohurive për veglat dhe

profesionet, në funksion të kontrollimit dhe përshtatjes së rrethanave në ambientin jetësor në

përputhje me nevojat e tij. Zhvillimet e fundit të teknologjisë, përfshirë ,,shtypin", telefonin, dhe

internetin, kanë zvogëluar barrierat fizike të komunikimit dhe kanë lejuar njerëzit të

komunikojnë në shkallë globale.

Teknologjia ka ndikuar shoqërinë në mënyra të ndryshme. Në shumë shoqëri, teknologjia

ka ndihmuar në zhvillimin e arsimit (përfshirë edhe arsimimin global të ditëve të sotme) dhe ka

lejuar rritjen e nivelit të lirisë (në aspektin e kohës dhe punës). Implementimet e ndryshme të

teknologjisë ndikojnë në vlerat e shoqërisë dhe një teknologji e re shpesh shtron pyetje të reja

etike. Shembujt përfshijnë rritjen e nocionit ,,efikasitet" në terme të produktivitetit njerëzor, një

term që fillimisht ishte aplikuar vetëm për makinat dhe sfidat e normave tradicionale.

Me zhvillimin e shoqërisë dhe veçanërisht, me rritjen e ritmit të ndryshimeve ekonomike-

shoqërore dhe tekniko-teknologjike, rëndësia dhe roli i arsimit dhe i të nxënit për shoqërinë

njerëzore kanë marrë një vlerë gjithnjë e më të madhe. Në dekadat e fundit shoqëria ka ndryshuar

me shpejtësi marramendëse duke hyrë në një epokë të re në atë digjitale, ku spikatin zhvillimet

në teknologjinë e informacionit, rrëfime digjitale dhe komunikim digjital.

Sigurisht që interneti është një mjet shumë i rëndësishëm, jo vetëm për argëtim, por edhe

për informim, duke kursyer kështu kohën dhe hapësirën, madje duke i ardhur në shërbim edhe

arsimimit individual të individit, duke u bërë kështu mik dhe ‘shërbyes’ i njeriut, dhe për shumë

pikëpyetje që atij i ngrihen gjatë ditës, i hedh sytë vetëm drejt tij; në punë, në shkollë, në

aktivitete të ndryshme, etj.

Sot Teknologjia informative, që përdoret nëpër shkollat fillore, është teknologji e llojeve

të ndryshme dhe është bërë domosdoshmëri e kohës. Në këtë llojllojshmëri të teknologjisë, që

përdoret përfshihen përveç kompjuterëve dhe rrjetit kompjuterik, edhe laptopët, printerët,

skanerët, ploterët, kopjuesit e letrave, video-projektorët, sistemet e zërimit, lexues për dvd, cd-

rom, kasetofon, mikrofon, dëgjuese, zmadhuesit e zërit – amplifikatorët, kamerat për leximin

direkt të tekstit nga libri dhe zmadhimin e tekstit dhe fotografive në TV apo projektor,

Page 36: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

36

mikroskopët, teleskopët, si dhe të gjitha veglat e materialet që arsimtari përdorë për të zhvilluar

si duhet procesin mësimor.

Çështjet që kanë të bëjnë me procesin e reformimit dhe të ngritjes së cilësisë së

mësimdhënies i takojnë teknologjisë arsimore. Kjo imponon domosdoshmërinë për aftësimin e

kuadrit arsimor për zbatimin e teknologjive bashkëkohore. Arsimi është në fazë kur këto

teknologji kërkojnë rrugë të realizimit. Dhe pikërisht për këtë, shumëllojshmëria e këtyre

teknologjive kërkon sistem unik dhe efikas, kushti i parë është aftësimi i arsimtarëve.

Aftësimi synon:

• ndërrimin e praktikës së përditëshme mësimore

• reagim të shpejtuar ndaj risive në mësim

• kuptimin e rolit të teknologjive për bashkëkohësimin e mësimit

• ndërtimin e stilit të punës bashkëkohore

• zhvillimin e prirjeve dhe mundësive individuale të arsimtarit.

Megjithatë, nuk përjashtohet fakti se, në këtë drejtim, shumëçka është bërë. Por, mbetet obligim

dhe përgjegjësi e secilit arsimtar ta avancoj dhe përparojë teknologjinë e punës. Prandaj duhet të

punojnë në kontinuitet në pikëpamje të konceptimit të teknologjisë dhe perspektivën e vrojtimit

të mësimdhënies, ta ndërtoj duke u aftësuar e trajnuar.

2.7 IDENTIFIKIMI I PROBLEMEVE DHE VENDIMMARRJA, DREJTORI DHE PRIN-

DËRIT

Në botën e përparuar roli i prindërve në mbarëvajtjen e punëve në shkollë është i

konsiderueshëm. Ata janë të pranishëm në jetën e shkollës. Më gjykimet, qëndrimet dhe me

kontributet e tyre ata bëjnë, që shkolla të neutralizojë çdo problem, të ketë arritje, të realizojë

objektivat e saj. Po ta shikojmë nga këndvështrimi i interesave të ngushta, gjithçka që bëhet në

shkollë shkon në favor të nxënësve, e pas tyre të prindërve. Ndaj prindërit nuk kanë pse të

neglizhohen nga detyrat dhe përgjegjësitë e punëve në shkollë.

Tek ne niveli i integrimit të prindërve, për arsye të ndryshme, nuk është në nivele të larta.

Ndikimi i prindërve për probleme teknike është pothuajse i pandjeshëm. Rregullat e normat në

shkollë, programet e tekstet mësimore, metodat e përdorura, emërtimet e çemërimet etj, janë të

drejta ekskluzive të institucioneve shtetërore që programojnë dhe ndjekin politikën arsimore.

Page 37: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

37

Edhe për problemet të përgjithshme të shkollës roli i prindërve, sot për sot, nuk është

dominant, nuk është vendimmarrës, por është i konsiderueshëm. Prindërit tek ne mund të japin

kontribut në sigurimin e një frekuentimi normal të nxënësve në mësim, në sigurimin e një regjimi

pune të nxënësve në shtëpi. Me qëndrimin e tyre prindërit mund të gjejen e metoda efektive në

rritjen e cilësisë së mësimdhënies. Me nxitjen e prindërve dhe me mbështetjen e tyre, nxënësit

mund të bëhen veprimtarë shembullorë.

Në stadin aktual varet nga shkolla, varet nga kolektivi i mësuesve e në veçanti nga

drejtoria e shkollës tërheqja e futja e prindërve në problemet e shkollës, angazhimi i tyre për t’u

përgjegjësuar për mbarëvajtjen e punëve në shkollë. Sot punohet në këtë drejtim. Nisur edhe nga

përvoja botërore në mjaft shkolla po institucionalizohet bordi i shkollës, ku edhe është

pjesmarrës në punë, ide, detyra, diskutime, që kanë të bëjnë me mbarëvajtjen e procesit

edukativo-arsimorë në shkolla.

Do të ishte e dëmshme rënia e interesimit të prindërve ndaj problemeve të shkollës.

Asnjëherë mësuesit, e në veçanti drejtuesit e shkollës, të mos dorëzohen e të ,,ngrenë duart”. Nuk

duhet të krijojnë bindje se me prindërit është e vështirë të punohet. Gjithnjë duhet kërkuar

metoda të reja pune. Duke zhvilluar biseda, duke bërë biseda të herëpas-hershme, duke ,,vrarë”

mendjen duhet gjetur, së pari, ,,pse-ja” e rënies së interesit.

Më pas duhen përdorur metoda të ndryshme kontakti me prindërit. Pa pretenduar se janë

gjithçka dhe të mjaftueshme për të realizuar kontaktin me prindërit mund të organizohen:

- Takime në shkollë me një rend dite të caktuar.

- Takime të ,,rastësishme” për të biseduar për shkollën.

- Vizita e mësuesit në shtëpinë e prindërit të nxënësit.

- Ftuarja e prindërve në veprimtaritë e organizuara prej fëmijëve, ftesë e bërë me shkrim.

- Njoftim me shkrim për ecurinë dhe rezultatet e fëmijës.

- Angazhimi i prindërve me mënyra të ndryshme për të dhënë mendime e kontribut për

shkollën etj etj.

Problemet që mund të trajtohen me prindërit janë të shumta:

- Prindërit mund të prezantohen me shkollën. Mund të prezantohen me stafin

mësimdhënës, me përvojën, me të cilën ata vijnë në këtë vit shkollor. Mund të prezantohen me

Page 38: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

38

arritjet dhe sukseset e shkollës në procesin mësimor, në përfaqësimin në veprimtaritë edukative

e më gjerë. Prindërve u duhen bërë të njohura problemet dhe shqetësimet, që janë trashëguar nga

e kaluara, u duhen bërë të njohura mangësitë në bazë materiale. Për to komunikohet dhe

shkëmbehen mendime se si duhet përballuar situata. Mund të arrihet deri në masë konkrete

bashkëpunimi për të përmirësuar situatën. .

- Është e domosdoshme për prindërit, që të njohin përmbajtjen e akteve ligjore e nënligjore, që

kanë të bëjnë me punën në shkollë. Prindërit duhet të njohin të drejtat dhe detyrat e nxënësve,

shkallëzimin e masave disiplinore për rastet e shkeljes së ligjshmërisë. Duhet të njohin të drejtat

e detyrimet e tyre, e stafit drejtues dhe stafit mësimdhënës të shkollës.

Nëse për sa u tha për punën dhe bashkëpunimin me prindërit, drejtoria e shkollës dhe të

gjithë mësuesit kujdestarë mendojnë e planifikojnë qysh në fillim të vitit shkollorë me vizione të

qarta takimet me prindërit, kanë premisa të jenë me vlera. Nëse për këto çështje punohet me

seriozitet dhe me pragmatizëm takimet dalin interesante dhe arrihet seriozitet ne punë. Çdo takim

sjell gjë të re. Çdo takim është i pazëvendësueshëm nga tjetri. Për rrjedhojë interesimi i prindërve

rritet dhe kontributi i tyre bëhet potencial dhe i konsiderueshëm në dobi të shkollës dhe fëmijëve

të tyre.

Është fakt i njohur, që prindi është tepër i interesuar për fëmijën e tij kur e fut për herë të

parë në shkollë, pra në klasën e parë. Interesohet maksimalisht për pajisjen e fëmijës me tekste,

me fletore, me mjete mësimore. Interesohet ç’bëri sot ne shkollë, u pyet apo nuk u pyet, punoi në

klasë apo nuk punoi, nëse ka punuar si ka punuar, etj. Takon shpesh mësuesin, e pyet për ecurinë

e fëmijës, e pyet se si duhet të punojë me të në shtëpi. Për shqetësimin më të vogël që paraqet

fëmija, menjëherë, prindër kërkon dhe të merret tani me mësuesin. Por interesimi i prindërve për

ecurinë e fëmijës së tij bie me kalimin e viteve. Ky tashmë është një fakt i njohur. Po të vëresh

me kujdes, konstaton se takimi i prindërit me mësuesin e klasës së parë është i shpeshtë, me

mësuesin e klasës së dyte është i konsiderueshëm, por jo aq i shpeshtë sa në klasën e parë, në

klasën e tretë jo sa në klasën e dytë e kështu me radhë deri sa bie në nivele të ulta. Arrihet deri

atje sa që e takon mësuesin e fëmijës së tij (ndonjëherë nuk e takon fare) vetëm kur kërkohet për

t’u takuar me të.

Lindin pyetjet: Pse kështu? Pse kjo rënie interesi? Përgjigjet janë të lidhura me shumë

faktorë. Janë të lidhura me kënaqësinë apo pakënaqësinë, që ka prindi ndaj ecurisë së fëmijës. Në

shumë raste janë të lidhura me punën e mësuesit. Janë të lidhura me pamundësinë kohore apo

Page 39: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

39

profesionale të prindërve për t’u marrë me fëmijën. Janë të lidhura me monotoninë e

problematikës së trajtuar prej mësuesve, e ne veçanti mësuesit kujdestar...etj.

Lindin pyetjet: Çfarë mund të trajtohet me prindërit? Cila mund të jetë problematika e takimeve

me ta?

Koncepti i bashkëpunimit të shkollës me familjen dhe faktor të tjerë shoqëror, ka

ndryshuar. Komunikologjia ka përpunuar dhe përparuar mënyrën e dialogut. Dialogu mes këtyre

dy faktorëve është i domosdoshëm. Ai varet nga ambienti kulturor dhe nga gatishmëria e të dyve

për bashkëpunim. Me këtë kuptohet organizimi pedagogjik dhe social i jetës. Struktura e

familjes, e mbyllur ose e hapur, ka rëndësi vendimtare për komunikim dhe dialog.

Si realizohet dialogu midis shkollës e familjes varet nga iniciativa. Praktika tregon se iniciativën

e merr shkolla për dialog kreativ e komunikativ midis shkollës e familjes dhe faktorëve të tjerë

shoqëror. Ky komunikim duhet të jetë origjinal, i lirë, i paramenduar. Për dialog të mirëfilltë

duhet të gjenden modele të reja komunikimi, klimë e përshtatshme shoqërore, arsyeshmëri dhe

klimë pedagogjike në shkollë. Bashkëpunimi është i domosdoshëm, që ky të realizohet duhet

krijuar raporte reciproke të mirëfillta si: iniciativë reciproke, nevojë e dyanshme, interes nga të

dyja palët.

Bashkëpunimi i shkollës me familjen realizohet, kryesisht me format që i ofron shkolla.

Këtu po i veçojë më të rëndësishmet: mbledhjet prindore, kontakte direktetë mësuesit me

prindërit, shkolla prindërore – formë e mirëfilltë për bashkëpunim të cilën e organizon shkolla,

aktivi i prindërve të nxënësve si formë veprimi kontribon në angazhimin për zgjedhjen e

problemeve edukative, këshillime, seminare, trajnime për prindër dhe përfaqësues të rrethit

shoqëror për probleme të veçanta me interes të përbashkët, takime për ide formë bashkëpunimi

etj.

Në kushtet e dinamizmit jetësor e shoqëror, bashkëpunimi midis shkollës, familjes dhe

rrethit shoqëror jo vetëm që është i domosdoshëm, por ai duhet të forcohet, të bëhet më

përmbajtjesor, të vendosen raporte qenësore midis tyre me qëllim të realizimit efikas të

objektivave të shkollës. Për këtë qëllim përkrahja dhe mbështetja reciproke midis tyre është

elementi themelor për arritjen e bashkëpunimit. Shkolla, s’ka dyshim, si institucion më i vjetër

shoqëror e pedagogjik ka për obligim jo vetëm formimin dhe zhvillimin intelektual të nxënësit,

dhënien e diturive dhe shkathtësive, por edhe edukimin si komponent të formimit të individit.

Page 40: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

40

Puna edukative nuk është vetëm privilegj i shkollës, edhe pse dominant, edukimi i takon edhe

familjes dhe rrethit shoqëror.

2.8. PËRFAQËSIMI I NXËNËSVE NË ORGANET UDHËHEQËSE TË SHKOLLËS

Realisht për hir të mbarëvajtjes së punës dhe meqë punohet me nxënës shkolla duhet ta

ketë Kryesinë (Këshillin) e nxënësve, të cilin e përbëjnë një grup mesatar nxënësish, të zgjedhur

nga votimi i vetë nxënësve. Ata bashkërisht duhet t’i përfaqësojnë pikëpamjet dhe interesat e

nxënësve rreth çështjeve të ndryshme në shkollë, në të vërtetë kryesia duhet të jetë zëdhënëse e

interesave të komunitetit të nxënësve, t’i mbrojë të drejtat e tyre, të kontribuojë në plotësimin e

nevojave dhe në zhvillimin e interesave të tyre, gjithmonë në bashkëpunim me udhëheqjen e

shkollës. Prandaj drejtori i shkollës, së bashku me mësuesit, duhet të inkurajojë formimin e

këshillit të nxënësve, duke u siguruar informacione të nevojshme,si dhe botime që përshkruajnë

përvojat pozitive, ku dalin në pah përfitimet për të gjithë partnerët e shkollës. Drejtori i shkollës

në Komunën e Bujanocit, në rastin e studimit tonë, dhe duket analizuar të dhënat nga terreni,

nxënësit janë të përfaqësuar në organet udhëheqëse të shkollës vetëm në letër, nuk ndodh

kjo te ne, nuk ka ndodh as më herët, por duhet të ndryshohet. Udhëheqësi duhet të di se detyrë e

tij është të ndihmojë në këtë aspekt, duke i caktuar kriteret e përgjithshme për kandidatët,

nxënësit meritojnë përfaqësimin e drejtë në kryesinë e shkollës, sepse shkollë punon me nxënës

dhe zëri i tyre duhet dëgjuar dhe në drejtori ku bisedohet dhe merren masa për to.

Page 41: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

41

KAPITULLI III

3.1 RREGULLORJA E ARSIMIT FILLOR NË REPUBLIKËN E SËRBISË

Arsimi në Sërbi zhvillohet nën mbykëqyrjen e Ministrisë së Arsimit Shkencor dhe

Zhvillimit Teknologjik të Republikës së Sërbisë. Ai daton qysh herët aty nga shekulli 17-të dhe

sot ajo ndahet në arsim parashkollorë, fillor, të mesëm dhe arsim të lartë.24

Ligji në arsimin fillorë në R. e Serbisë kryhet në përputhje me kushtetutën e miratuar

ndërkombëtarisht. Ky ligj parasheh, që çdo person ka të drejtën e arsimit fillor falas dhe cilësorë

në shkollat publike. Arsimi fillor është i detyrueshem ku çdo prind ose përfaqësues ligjor është i

obligueshëm që të regjistrojë fëmijën për të ndjekur rregullisht shkollimin. Puna edukative

kryhet në gjuhën serbe, por për anëtarët e pakicës kombëtare puna edukative mund të zhvillohet

dhe në gjuhën e pakicës kombëtare dhe atë në serbe. Kur arsimi sigurohet në një gjuhë të

pakicave, mësimi i gjuhës serbe është i detyrueshëm.

Qëllimet e arsimit fillor janë:

• Mbështetja e zhvillimit të përgjithshëm të nxënësve

• Vendosja e tolerancës dhe zhvillimi i sjelljes jo të dhunshme

• Ruajtja e ambientit

• Përfundimi i arsimimit dhe edukimi brenda periudhës së parashikuar

• Si dhe përmirësimi i nivelit arsimor në Republikën. e Serbisë

Pas përfundimit të arsimit fillor nxënësit do të jenë në gjendje për të komunikuar në

mënyrë efektive, të mësojnë në mënyrë të pavarur, të pranojnë sfida, të respektojnë të drejtat e

njeriut, traditat dhe kulturat e komuniteteve tjera, etj.

Puna arsimore realizohet në bazë të programit shkollor që parashihet me ligj. Plani i

mesimdhënies dhe mësimit përfshin një listë të lëndëve të detyrueshme dhe zgjedhore sipas

klasave. Në procesin mësimor përfshihen të gjithë edhe ata me aftësi të kufizuara ndjekin

mësimin me moshataret e vet, por për at posedojnë plane individuale që janë paparaparë me ligj.

Për te udhëhequr me sukses një institucion duhet siguruar një menaxher që plotëson

kriteret dhe standardet në organizim, administrim dhe kontrollimin e punës se institucionit. Këto

24sr.wikipedia.org/wiki/Образовање_у_Србији

Page 42: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

42

standarde bazohen në procesin e licencimit për drejtor. Drejtorit të cilët marrin ketë licencë,

bëhet përmes disa trajnimeve nga disa tema:

1. Menaxhimin e procesit të edukimit dhe arsimimin e fëmijëve, që siguron cilësi në

procesin e mësimdhënies dhe sigurimin e cilësisë në mësim, politikës gjithpërfshirëse të

institucionit

2. Planifikimin, organizimin dhe kontrollin e punës se institucionit

3. Monitorimi dhe përmirësimi i performancës së punonjësve, ku përfshihen tema rreth

vlerësimit te rezultateve të punës, zhvillimin profesional të punësuarve, etj

4. Zhvillimi i bashkëpunimit me prindërit, bashkëpunim me organet drejtuese, administratë

shtetërore dhe vetëqeverisjen lokale etj

5. Menaxhimi financiar dhe administrativ i institucionit,

6. Sigurimi i ligjshmërisë në punën e institucionit, njohjen e rregullores etj...

Për marrjen e kësaj licence duhet një angazhim jo i lehtë, sepse menaxhimi është proces, i cili

reflekton në shkollë gjatë së cilës realizohen kërkesa pedagogjike; që nënkupton aktivitete

konkrete nga udhëheqësi.25 Ja si duket licenca e drejtorit :

25http//ranac.rs/2018/11/19/licenca-za-direktore/

Page 43: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

43

3.2 KUSHTET PËR ZGHEDHJEN E DREJTORIT TE SHKOLLES

Personi, që duhet të përmbush kushtet e veçanta për të qenë në gjendje të kryej detyrat e

tij si drejtues i institucionit janë të parapara me ligj. Kushtet specifike janë disa: të ketë studime

të shkallës së dytë, të ketë aftësi mendore dhe fizike, të posedojë lejen e punës për mësim, të ketë

përvojë pune 8 deri 10 vjet, trajnime për kalimin e provimit për drejtimin e institucionit.

Trajnimi për kalimi e provimit të drejtorit është një kusht shumë i rëndësishëm. Personi,

i cili e kalon këtë provim fiton lejen për drejtor. Është e rëndësishme se personi, i cili ka postin e

udhëheqësit prej 2 vite dhe nuk e kalon këtë provim, mandati i tij pushon.

Për zgjedhjen e drejtorit të institucionit shpallet konkurs në gazetat zyrtare, ku ky

konkurs duhet të shpallet jo me vonë se 4 muaj para skadimit të mandatit të drejtorit përkatës.

Komisioni përbëhet pre 3 anëtarëve: një përfaqësues i grupit klasor, një përfaqësues i grupit

lëndorë dhe një përfaqësues i stafit të administratës.

Komisioni shqyrton dokumentet e e kandidateve dhe më pas bënë kërkesë Këshillit

Nacional për pëlqimin e mendimit, më pas merret pëlqimi nga ana e këshillit të arsimtarëve me

vota të fshehta. Pas pëlqimi të Këshillit Nacional dhe këshillit të arsimtarëve ftohet këshilli i

shkollës dhe merret pëlqimi dhe me pas i dorëzohet Ministrit te Arsimit, i cili sjell aktvendim

brenda 30 ditëve mbi zgjedhjen e drejtorit.

3.3. ÇËSHTJA E MENAXHIMIT NË ARSIM NË KOMUNËN E BUJANOCIT

Sipas të dhënave, që posedojmë kjo komunë me popullsi mbi 55% të popullatës

shqiptare janë 7 shkolla fillore në gjuhën shqipe, që financohen të gjitha nga shteti. Në këtë

komunë shkollat fillore ballafaqohen me shumë sfida gjatë funksionimit të tyre të përditshëm,

pikërisht si rezultat i mungesës së burimeve njerëzore, profesionale dhe financiare dhe mungesën

e licencimit të drejtorëve. Në funksion të këtij hulumtimi është se çështja e menaxhimi në arsim

është e vështirësuar dhe më shumë për shkak të ndikimit politik që ka kjo anë dhe të njëjtën e

zbaton mbi njeriun që e zgjedh politikisht dhe e bën drejtori. Vlerësimi i drejtorëve dhe

zëvendësdrejtorëve të institucioneve edukativo-arsimore është tashmë detyrë dhe kompetencë

ligjore, por sa kjo zbatohet dhe si aplikohet në komunën tonë dalin përgjigje në pjesën empirike

Page 44: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

44

të studimit. Për më shumë hollësi rreth kësaj çështjeje, do t’i shohim përgjigjen në pjesën e dytë

të punimin, pra në pjesën empirike tek përgjigjet e drejtorëve të intervistuar të cilat përgjigje dhe

do të prezantohen në grafikonet në vijim. Zhvillimi profesional i personelit në institucionet në

Komunën e Bujanocit është më se i nevojshëm në avancimin dhe përsosjen e vazhdueshme.

Duke ndjekur trajnimet e vazhdueshme, sigurojnë, që personeli vazhdimisht do të aftësohet për

të zbatuar metoda atraktive dhe efektive në procesin edukativo-arsimor. Organizimi i trajnimeve

duke mos qenë në përputhje me nevojat e institucionit dhe të personelit është praktikë që duhet

shmangur, sepse kjo rrezikon, që procesin e trajnimit të personelit ta shndërrojë në një proces

tërësisht formal, ku mungon motivimi dhe interesimi i personelit për të vijuar trajnimet,

rrjedhimisht trajnimet mund të bëhen të padobishme edhe për personelin edhe për institucionin.

Prandaj, institucionet në bashkëpunim me personelin duhet të realizojnë analizën e nevojave dhe

interesimeve të tyre me rastin e planifikimit të trajnimeve, në mënyrë që çdo trajnim që ofrohet

për personelin të jenë në përputhje me interesimet dhe nevojat e tyre. Përfshirja e personelit

edukativ në trajnime të shumta dhe të ndryshme është gjithashtu me rëndësi, sepse i aftëson

menaxherët për të pasur suksese në institucion, pasi që në disa shkolla nga vlerësimet e

inspektorëve shkollat vlerësohn ne notë kaluese ndosh dhe dështuese.

3.4 SISTEMI ARSIMOR FILLOR NË KOMUNËN E BUJANOCIT

Pas çlirimit me iniciativën e Këshillit popullor, ndërrrmeret aksioni për hapjen e shkollës

në gjuhën shqipe të kësaj komune. Kjo ndodhi pikërisht, më 03 janar të vitit 1945 që nxënësit e

kësaj komune filluan mësimet pikërisht në fshatin Tërnoc. . Mësuesit e parë në këtë shkollë

ishin; Bernard Sereçi nga Shkodra, Reshat Mustafa nga Presheva, Isuf Selimi nga Nesalca, Halil

Bejta nga Tirana, Mustafë Venhari nga Vushtria; mandej kanë ardhur edhe të tjerë, kështu që

Ternoci mban epitetin e fillimit të shkollimit në gjuhën shqipe.26

Viteve të fundit në sistemin arsimor në Komunën e Bujanocit janë përcjellë me

ndryshime të mëdha dhe jo të lehta. Dekadë pas dekade, ky sektor është shoqëruar me sfida nga

26 Sali Salihu & Nehat Ramizi,” Tërrnoci nëpër shekuj ” Monografi, Prishtinë, 2015 ,fq 219

Page 45: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

45

më të ndryshmet. Ndikimi politik mbi procesin arsimor, sa vjen dhe shtohet, programet

ndryshojnë shpesh dhe nuk arrijmë të përshtatemi, mësimdhënësve u kërkohet shumë ndërsa u

jepet pakëz kushtet pune. Në vitet e ‘fundit, arsimit i kushtohej rëndësi e madhe, proceset

arsimorë kanë nisur të marrin hov në zhvillimin e planprogrameve mësimore, që hartohen nga

ekspertët serb, por në rastin e shkollave fillorë më mësim në gjuhën shqipe, në mungesë të

ekspertëve shqiptarë na janë dhënë tekste të përkthyera nga serbishtja, na është ndaluar përdorimi

iteksteve të Tiranës dhe Prishtinës, na është ndaluar përdorimi i Abetares së Unifikuar. Por,

ndikimi i politikës në arsim nisi në Komunën e Bujanocit kur filloi ndjekja dhe përjashtimi i

ekspertëve dhe mësimdhënësve nga shkollat, me politikë kundër arsimit shqip, që zbatonte

pushteti serb. Ikja e dhunëshme e tyre la mungesë të madhe sot e kësaj dite. Etapë tjetër jo e

lehtë për arsimin në këtë komunë është moment kur u krijua sistemi i pavarur arsimor, ndonëse

me pengesa të mëdha nga pushteti serb, mësimdhënësit e Bujanocit kishin vullnet të madh të

punonin nëpër shtëpi e shkolla. Atë vullnet e kanë edhe sot ata mësimdhënës që në shpirt e kanë

arsimin dhe në zemër kombin shqiptarë. Vitet e pasluftës shënuan kthesë edhe në transformimin

e plotë të arsimit. Filloi zbatimi i metodologjive bashkëkohore të mësimdhënies dhe

mësimnxënies, të bazuara në standarde dhe objektiva mësimore. Këto të dhëna nuk janë të

kënaqëshme në aspekt të sistemit arsimor në Bujanoc. Nuk kemi kushte të mirëfillta pune. Por

gjatë këtyre dy tri viteve të fundit u ndërmorën disa hapa dhe ca mësimdhënës janë mjaft aktivë

në arsim, mbahen disa trajnime, ku realisht ftesat për këto trajnime vijnë nga miqësitë me

drejtorin ose nga simpatizantët e partisë në pushtet. Aktualisht arsimi në Komunën e Bujanocit,

po përballet me kurrikula, që nuk përshtaten me tekstet shkollore, me numër të vogël nxënësish

në shkolla, me rezultate jo të mira të nxënësve në teste ndërkombëtare e shumë probleme të tjera.

Gjendja e arsimit shqip në Komunën e Bujanocit edhe më tej mbetet një sfidë parësore

për shoqërinë shqiptare. Shkollat me mësim në gjuhën shqipe, duke filluar nga Entet

parashkollore, ato fillore dhe të mesme, përballen me mungesën e teksteve adekuate, kabineteve

dhe infrastrukturën tjetër të nevojshme për një zhvillim normal të procesit mësimor. Defekti i

mospërparimit të arsimit shqip, i të gjitha niveleve është ngase shkollat shqipe procesin

edukativo-mësimor e zhvillojnë me planprogramet, të cilat ia servon Ministria e Arsimit të

Serbisë. Tekstet mësimore, për shkollat fillore dhe të mesme me mësim në gjuhën shqipe, janë të

përkthyera me shumë gabime. Nga qarqe e larta të Beogradit nuk lejohen në shkollat shqipe të

Luginës, të furnizohen me tekste të siguruara nga Prishtina dhe Tirana. Në vitin shkollorë

Page 46: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

46

2013/2014, u sollën abetaret gjithëkombëtare nga Tirana, mirëpo Ministria e Arsimit të Serbisë,

nuk lejoi, që ato të përdoren nga nxënësit, duke ofruar abetaren e përgatitur nga Këshilli

Nacional i Shqiptarëve në Komunën e Bujanocit, me plot gabime. Përkundër përpjekjeve të drej-

torëve të shkollave, këshillave të pedagogëve, departamenteve arsimore në kuadër të komunave

dhe institucioneve të tjera, për zgjidhjen e problemeve të shumta, me të cilat po përballet arsimi

shqip në Luginë të Preshevës, Beogradi zyrtar nuk tregon vullnet dhe dëshirë për tejkalimin e

këtyre dukurive negative, të cilat prej vitesh e shoqërojnë arsimin shqip. Po ashtu një problem

serioz paraqet edhe nostrifikimi i diplomave për studentët, të cilët mbarojnë studimet në

Prishtinë. Mungesa e shkollimit të lartë në Komunën e Bujanocit ka bërë që shumë studentë t’ia

mësyjnë shkollimit të mëtejmë në Tiranë, Prishtinë e Tetovë e disa të tjerë, për shkak kushteve të

vështira materiale.

3.5MENAXHIMI I SHKOLLËS FILLORE NË KOMUNËN E BUJANOCIT

Nëse ndalemi dhe analizojmë menaxhimin e shkollës fillore në Komunën e Bujanocit

dalin rezultate të ndryshme, të cilat do t’i paraqesim në formë të grafikoneve, duke analizuar

përgjigjet e drejtorëve dhe mësimdhënësve. Faktet janë të gjalla. Një dukuri tjetër që e rëndon

arsimin shqip në përgjithësi është politizimi i shkollave. Përpjekjet për depolitizimin e shkollave

nuk patën sukses. Duke punësuar sa më shumë kuadro joadekuate në arsim, është devalvuar

misioni i mësuesit të mirëfilltë. Ka rënë interesimi për mësim si nga ana e nxënësit, arsimtarit

dhe prindit. Po ashtu duke punësuar sa më shumë kuadro joprofesionale me gjysmë norme në

punë, ka ardhur edhe deri te zvogëlimi i të ardhurave të punëtorëve. Bashkë me këto anomali në

mësime, vjen edhe dukuria e zvogëlimit të nxënësve dhe par. aleleve nëpër shkolla.

Punën në arsim duhet të çmohet dhe vlerësohet si duhet. Shqiptarët e Luginës së

Preshevës edhe më tej duhet të angazhon për zhvillimin dhe afirmimin e arsimit shqip,

pavarësisht sfidave të reja, që i dalin përpara. Institucionet në shkollat shqipe, që merren me

çështjen e arsimit, duhet të mos heqin dorë nga kërkesa e tyre të ligjshme, kuptohet edhe me

ndihmën e Tiranës dhe Prishtinës, duke i bërë presion Beogradit, në mbështetje të reformave në

arsim në përputhshmëri me vlerat dhe standardeve perëndimore. Arsimi fillor në Komunën e

Bujanocit është i domosdoshëm të përgatitet nën shembullin e shkollimit perëndimor. Profilizime

Page 47: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

47

të ngjashme do të ishte e udhës të praktikohen edhe në shkollimin e mesëm. Për t’i dhënë fund

këtyre problemeve të trashëguara nga e kaluara në fushën e arsimit shqip, janë të domosdoshme

reformat në arsim, jo vetëm me planprograme dhe profilizime, por edhe në aspektin e mjeteve të

nevojshme sikurse në vendet e Bashkimit Evropian. Këto procese janë jetike për

domosdoshmërinë e zhvillimit të individit dhe të shoqërisë në rajonin e Komunës së Bujanocit.

Shoqëria shqiptare duhet të angazhohet maksimalisht, që të krijoj kushte për zhvillim normal të

procesit edukativo-arsimor. Në këtë drejtim të angazhohet, që shkollat shqipe t’i bëjnë shkolla

moderne, të pajisur me mjete evropiane, kuptohet me ndihmën e institucioneve komunale dhe

donatorët e jashtëm. Për t’u realizuar një reformë në bazë të standardeve perëndimore në shkollat

shqipe, paraprakisht duhet të realizohen këto objektiva primare:

– zhvillimi i infrastrukturës shkollore dhe reformimin e mësimdhënies:

ngritja profesionale përmes seminareve të rregullta;

– bashkëpunimi i drejtpërdrejt me institucionet arsimore ndërkombëtare e shtetërore;

– përcjellja dhe njohja e literaturës nga vendet, që kanë kaluar në këtë fazë tranzitore dhe

kanë pasur suksese;

– përgatitja e kuadrit mësimor, e në veçanti njohja me zhvillimet e sistemeve arsimore

dhe të arriturave ndërkombëtare në sferën e arsimit etj.

– nxënësit shqiptarë nga Komuna e Bujanocit të furnizohen me tekste mësimore nga

Kosova dhe Tirana, të përdoret Abetarja e Unifikuar…

Përpjekjet për ta ngjallur frymën e arsimit shqip në këtë fazë, kur këto vise sa kanë dalë

nga lufta, nuk kanë pushuar kurrë. Në këtë rrugë rol të madh do të kishin integrimet kulturore

brendashqiptare, pa përfillur kufijtë politikë që na kanë ndarë dhe na kanë copëtuar gjithmonë.

Në disa shkolla mungojnë pajisja kompjuterike. Në shkolla dominon ende qasja

tradicionale e mësimdhënies, edhe përkundër faktit se disa mësimdhënës e përdorin Tik-un në

një masë të vogël, ndërsa disa nuk kanë njohuri ta përdorin, edhe përkundër faktit se

mësimdhënësve kanë nevojë për trajnime të ndryshme për Tik-un. Po ashtu në këto shkolla

mungon qëndrueshmëria ndaj inovacioneve në mësimdhënie dhe nxënie. Në qoftë se kompjuteri,

përkatësisht interneti do të shfrytëzohej në mënyrë të mirëfilltë dhe të drejtë, do të ishte shumë i

nevojshëm në zhvillimin e procesit edukativo-arsimor. Këto do t’i paraqesim emperikisht pjesën

që vijon, pjesën më të rëndësishme të punimit.

Page 48: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

48

Të gjitha shkollat të pajisen me kompjuterë, sepse do të jetë shumë më lehtë si për ne, po

ashtu edhe për nxënësit. Shkolla ka nevojë të ketë kabinetin me kompjuterë dhe të shfrytëzohet

për çdo lëndë mësimore. Është e nevojshme të bëhet kompletimi i shkollave me pajisje digjitale.

Është shumë i nevojshëm përdorimi i kompjuterëve nëpër shkolla, për arsye se do të na

ndihmonte shumë, që të kemi një mësimdhënie sa më cilësore. Meqë shkolla nuk ka kompjuterë

për nxënës, atëherë ne nuk e shohim të arsyeshme as të diskutohet për këtë punë. Mendoj se

është shumë me rëndësi pajisja e shkollës me kompjuterë dhe aftësimi i nxënësve për ta, sepse në

këtë mënyrë rritet efikasiteti si në mësimdhënie, ashtu edhe mësimnxënie nga ana e nxënësve.

Page 49: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

49

KAPITULLI IV

4.1 REZULATET E HULUMTIMIT – pjesa empirike e studimit

Kjo pjesë është studim terreni, është matje direkt në vend, në komunën e Bujanocit.

Metodat e paracaktuara shkencore, instrumentet matëse, të pyetësorëve për drejtorë dhe

pyetësorëve për mësimdhënës, do të mundohem të nxjerrim në pah menaxhimin në arsimin fillor

të kësaj ane. Të gjithë këto në formë të grafikoneve do t’i paraqesim dhe do t’i theksojmë

dallimet dhe ngjashmëritë.

Lista e shkollave të përfshira në hulumtim:

Shkolla Vendin Komuna

1.Naim Frashëri, Bujanoc, Bujanoc

2.Muharem Kadriu Tërnoc Bujanoc

3.Ali Bekreshi Nesalcë. Bujanoc

Rezultatet e hulumtimit janë këto të paraqitur në tabela dhe grafikone.

Numri i përgjithshëm është i të anketuarve është 60 persona ( mësimdhënës) prej tyre 37

janë meshkuj ndërsa 23 janë femra..

Numri i përgjithshëm i të anketuarve 60

Meshkuj 37

Femra 23

Page 50: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

50

Tabela 1. Numri i përgjithshëm i të anketuarve

Grafikoni 1. Numri i përgjithshëm i të anketuarve

Gjithsej 60 të anketuar, meshkuj 62 %, femra 38% gjë që vërehet se shumica e të anketuarve janë

meshkuj.

Grupmosha e të anketuarve

Grup mosha e të anketuarve Numri i pjesëmarrësve

Nga 25 – 35 vjeç 12

Nga 35 - 40 vjeç 13

Nga 41 – 50 vjeç 20

Nga 51 – 60 vjeç 17

Nga 60 – 55 vjeç 38

Tabela 2.

Në tabelën e dytë kemi paraqitur kategorinë në grupmosha të pjesëmarrësve në anketë.

Mosha ka rëndësinë e saj, sepse tradita e mësimdhënies luan rol edhe në përgatitjen e kuadrove

të reja, përvoja është shkollë më vetë dhe dallon shumë nga mësimdhënia e mësueseve të rinj.

62%

38%

Numri i përgjithshëm i të anketuarve

Meshkuj Femra

Page 51: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

51

Të vjetrit janë këshillues ndaj të rinjve. Mosha në këtë rast del si një matje, e cila shënon së këto

shkolla kanë ende kuadrin e vjetër, janë ose para pensionit ose janë mbi 41 vjet, pak ka të rinj që

tregon se mungon përkrahja, nuk u jepet shansë kuadrit të ri të gjej veten si mësues. A është kjo

një ikje nga sfera e arsimit, a ka ra dëshira për të ushtruar detyrën e shenjtë të mësuesit dhe për të

vrapuar pas profesioneve tjera? Sigurish që kushtet e një jetë moderne shumë e orientojnë

nxënësit nga bizneset, private ose shtetërore shton këtu dhe ikjen masive të të rinjve nëpër shtete

ku mund të jenë ndoshta argat por me rroga të larta dhe kushte të mira mbijetese.

Grafikoni nr.2

Nga pjesëmarrësit në hulumtimin del se të anketuarit në numër më të madh ishin me

shkollime themelore ndërsa me përqindje më të vogël ishin me shkollim të profesional dhe me

kualifikime master.. Shkollimi, pos përmbushjes ligjore, që duhet të ketë mësuesi, duhet dhe të

jetë brenda sferës së mësimdhënies, këtë e theksoj, sepse shpesh ngatërrohet sfera e pedagogut

profesional dhe atij klasor. Shkollimi duhet të jetë fiks sipas standardeve të kërkuara me konkurs

dhe vetëm të tillët që plotësojnë kushtet të pranohen. Pa hatër, pa thyerje ligji.

0%

10%

20%

30%

40%

50%

ProfesionaleStudime

Themelore Studime Master

Kualifikimet e mësimdhënësve

Profsionale Themelore Master

Page 52: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

52

REZULTATET E HULUMTIMIT JANË KËTO TË PARAQITUR NË TABELA

DHE GRAFIKONE.

SHKOLLA NR.1( “Naim Frashëri” Bujanoc )

1. Pyetja nr.1 SI QËNDRON RAPORTI JUAJ ME DREJTORIN?

Tabela 3

1

Shume

pak

2

Pak

3

Deri ne

nje

mase

4

Mire

5

Shume

a. Jam i kënaqur me punën dhe angazhimin e

drejtorit ne shkolle.

(25%)

(0%)

(25%)

(25%)

(25%)

b. Kam raporte të mira me drejtorin

(10%)

(5%)

(25%)

(40%)

(20%)

c. Sjellja e drejtorit të shkollës ndaj meje

është e kënaqshme

(15%)

(0%)

(25%)

(30%)

(30%)

d. Drejtori është motivues në punën time si

mësimdhënës

(15%)

(25%)

(5%)

(20%)

(35%)

e. Drejtori është mbështetës në punën time si

mësimdhënës

(15%)

(15%)

(0%)

(30%)

(40%)

Page 53: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

53

Në tabelën 3 janë paraqitur rezultatet e pyetjes se si janë raportet e drejtorit në raport me

mësimdhënësit, me angazhimin e drejtorit nëpunën në shkolle 25% nuk janë të kënaqur, 25%

deri në një masë janë të kënaqur dhe 25% janë deklaruar se janë të kënaqur, po ashtu dhe 25%

janë shumë të kënaqur me punën dhe angazhimin etij.

Se si janë raportet mes mësimdhënësve dhe drejtorit 5% janë deklaruar se pak kanë

raporte me drejtorin,10% kanë deklaruar se aspak nuk kanë raporte të mira me drejtorin, 20%

kanë raporte shumë të mira me drejtorin, 25% kanë raporte të mira deri në një masë dhe 40%

kanë raporte të mira . Nga kjo kuptojmë se një numër i madh i mësimdhënësve ka raporte të mira

me drejtorin dhe një numër i vogël nuk kanë raporte aq të mira.

Sjellja e drejtorit më mësimdhënësit është paraqitur një prej 15% se sjellja nuk është e

mirë,25% me sjelljen janë deri diku të kënaqur, 30% janë të kënaqur dhe 30% janë shumë të

kënaqur. Kjo na jep sqarime se drejtori ka sjellje të mira.

Për të verifikuar se sa është menaxhuesi, motivues në punën e mësimdhënësve 5% kanë

deklaruar se deri në një masë ndikon në stimulimin e punës së tyre, 15% se nuk është aspak

motivues, 20% është motivues i mirë, 25% thonë se pak është motivues ndërsa 35% deklarojnë

se udhëheqësi është shumë motivues në punën etyre.

Sa është mbështetës drejtori në punën e mësimdhënësve, deklaruan se 15% nuk i

mbështet udhëheqësi, 15% të tjerë pak i mbështet ndërsa 30% i mbështet mirë, kurse 40%

shumë në punën e tyre. Me një fjalë drejtori është mbështetës i mirë por që ai duhet të punoj në

këtë drejtim dhe më tepër për të stimuluar punën me nxënës janë punonjësit.

Pyetja nr.2 A merrni pjesë gjatë marrjes së vendimeve në shkollë?

Page 54: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

54

Grafikoni nr.3

Në pyetjen se a marrin pjesë mësimdhënësit në marrjen e vendimeve rangimi i përgjigjeve

të tyre janë si vijojnë, në nivelin nr.1 kanë deklaruar 5% të të anketuarve, në nivelin nr.2 kanë

deklaruar 25% e të anketuarve, kurse niveli nr.3 kanë deklaruar 20%, marrja e vendimeve në

shkollë deklaruar nga 25% e të anketuarve është në nivelin nr.4 kurse 25% janë në nivelin nr.5.

Pyetja nr.3 A merrni pjesë në hartimin e planin zhvillimor të shkollës?

15% 2

25%

320%

425%

525%

A merrni pjesë gjatë marrjes së vendimeve në shkollë?

35%

5%

10%

40%

10%

A merrni pjesë në hartimin e planin zhvillimor të shkollës?

1 2 3 4 5

Page 55: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

55

Grafikoni nr.4

35% e mësimdhënësve kanë ranguar në nivelin nr.1 marrjen pjesë në hartimin e planit

zhvillimor të shkollës, 5% mësimdhënësve kanë ranguar në nivelin nr.2 pjesëmarrjen e tyre në

hartimin e planit zhvillimor të shkollës, po ashtu 10% tyre rangojnë në nivelin nr.3 , 40% e

mësimdhënësve të tjerë që flasin për zhvillimin e hartimit të planit zhvillimor të shkollës, niveli

nr.5 është ranguar nga 10% i mësimdhënësve.

Pyetja nr.4. A është fleksibël drejtori në zgjidhjen e problemeve?

Grafikoni nr.5

Përqindja më e madhe e mësimdhënësve 40% e tyre kanë ranguar fleksibilitetin e drejtorit në

zgjidhjen e problemeve në nivelin nr.2, kurse përqindja më e vogël ka ranguar drejtorin si

fleksibël në zgjidhjen e problemeve në nivelin nr.1

Pyetja nr.5 A punohet me objektiva të qarta në shkollë?

5%

40%

10%

20%

25%

A është fleksibël drejtori në zgjidhjen e problemeve?

1 2 3 4 5

Page 56: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

56

Grafikoni nr.6

Sipas këtij grafikoni vlerësimi se a punohet me objektiva të qarta në këtë shkollë është si

vijon.10% kanë vlerësuar me nivelin nr.1 punimin me objektivat e qarta në shkollë, 25% kanë

vlerësuar me 2 objektivat që ka kjo shkollë ku ligjërojnë ata, 35% kanë vlerësuar me nivelin nr.3

se shkolla, ku ata japin mësimdhënien punon me objektiva të qarta , 15% e mësimdhënësve

vlerësojnë me 4 kurse 15% i fundit vlerëson me 5 punën objektive të qarta në shkollë.

Pyetja nr.6 A është komunikimi i drejtuesit me mësimdhënësit korrekt?

10%

25%

35%

15%

15%

A punohet me objektiva të qarta në shkollë?

1 2 3 4 5

Page 57: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

57

Grafikoni nr.7

Përqindja më e madhe e mësimdhënësve ( 35%) kanë vlerësuar komunikimin e drejtuesit

me mësimdhënës si korrekt në nivelin 4 kurse përqindja më vogël (5%) e anketuesve kanë

vlerësuar këtë fenomen në nivelin nr.3.

Pyetja nr.7. A ju ofron ndihmë drejtori i shkollës?

20%

25%

5%

35%

15%

A është komunikimi i drejtuesit me mësimdhënësit korrekt?

1 2 3 4 5

11%6%

28%33%

22%

A ju ofron ndihmë drejtori i shkollës?

1 2 3 4 5

Page 58: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

58

Grafikoni nr.8

Vlerësimi në këtë pyetje është si vijon më së shumti kanë vlerësuar nivelin nr.4 kurse më

pak nivel nr.2.

Pyetja nr.8 A mbizotëron klimë pozitive në shkollë?

Grafikoni nr.9

Në këtë pyetje mësimdhënësit nuk janë përgjigjur në nivelin e 4 dhe 5, ndërsa 17% nga

mësimdhënësit kanë deklaruar se mbizotëron klimë pozitive në shkollën e tyre, duke ranguar atë

në nivelin nr.1 po ashtu përqindja tjetër e mbetur klimën pozitive në shkollë e kanë vlerësuar me

nivelin nr.2 pjesa e fundit e mësimdhënësve kanë vlerësuar me nivelin nr.3 mbizotërimin e

klimës pozitive në shkollë. Sipas mendimit tim, klima pozitive dhe bashkëpunuese kurdoherë në

shkollë është aq idealizuar sa edhe realitet i mundshëm, ku për arritjen e kësaj të fundit nevojitet

kooperim e përkushtim i të gjithë aktorëve për të krijuar një mjedis sa më të favorshëm për të

nxënit e për të përmirësuar standardet e shkollës si institucion arsimor.

.

Pyetja nr.9 A funksionon bashkëpunimi rreth menaxhimit të shkollës?

17%

33%

50%

0%

0%

1 2 3 4 5

Page 59: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

59

Grafikoni nr.10

Sipas këtij grafikoni mund të kuptojmë se korespondentët kanë vlerësuar si në vijim,

bashkëpunimi rreth menaxhimit të shkollës është vlerësuar në rangun nr.1 nga 20% e të

anketuarve, në rangun nr.2 kanë vlerësuar 25% në nivelin nr.3 kanë vlerësuar 5% kurse në

nivelet e parafundit përqindja lëvizën 35% dhe në të fundit 15%.

Pyetja nr.12. Abënë hospitime (opservime) udhëheqësi në orët mësimore?

20%

25%

5%

35%

15%

A funksionon bashkëpunimi rreth menaxhimit të shkollës?

1 2 3 4 5

5% 10%

25%

10%

50%

A bën hospitime (observime) udhëheqësi në orët mësimore?

1 2 3 4 5

Page 60: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

60

Grafikoni nr.11

Arsimit është sektor kyç për zhvillimin e qëndrueshëm të shoqërisë. Përmirësimi i cilësisë

në arsim dhe trajnimi i stafeve drejtuese e mësimdhënëse janë domosdoshmëri e kohës, për të

siguruar modernizimin e këtij sektori, me qëllim të rritjen e zhvillimit profesional të mësuesve

dhe drejtuesve, për t’i paraprirë performancës së lartë të nxënësve. Udhëheqësi i shkollës

realizon observime dhe shikon se a janë të kënaqur në konsultime. Rangimi më i lartë këtij

fenomeni është ne niveli nr.5 me 50%.

Pyetja nr.11 Si qëndron raporti juaj me nxënësit dhe prindërit?

Grafikoni nr.12

Shkolla dhe mësuesit kanë nevojë për ndihmën e prindërve. Duan prej tyre: kohë,

interesim dhe kontribut. Të gjithë për një qëllim të përbashkët: të përgatisin fëmijët për jetën.

Prandaj duke punuar së bashku, shkolla do të zgjedh pjesën kryesore të problemeve. Shkollat në

disa vende të diasporës janë të organizuara mirë dhe cilësore. Shkollat janë një sistem i krijuar

nga shoqëria për interesat e vetë shoqërisë. Fuqizimi i rolit të prindit si pjesë integrale e procesit

të edukimit dhe përfshirja e tyre në të gjitha aspektet e jetës së fëmijës, është shumë i

rëndësishëm, sepse kështu fëmijët shfaqin plotësisht potencialin e tyre në shkollë e jetë, pasi ata

kanë nevojë të ndihen mirë, të mësohen të marrin vendime, të jenë përgjegjës për rezultatet e

këtyre vendimeve. Dihet se edukimi fillestar nis në familje dhe prindi është mësuesi i parë i

0% 0%

33%

17%

50%

Si qëndron raporti juaj me nxënësit dhe prindërit?

1 2 3 4 5

Page 61: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

61

fëmijës së tij. Por ky rol i prindërve duket sikur zvogëlohet me kalimin e viteve, sepse shtohen

pjesëmarrës të tjerë në këtë edukim.50% e mësimdhënësve kanë deklaruar se qëndrimin e rapor-

tit të nxënësve me prindërit në nivelin nr.5 kurse 17% në nivelin nr.4 dhe 33% në nivelin nr.3.

Pyetja nr.12. A ndihmon drejtori në zgjidhjen e konflikteve me nxënësit?

Grafikoni nr.13

Konfliktet janë pjesë e jetës së përditshme. Ato nuk duhet shikuar si ngjarje negative, por

si përplasje interesash në mes të individëve ose grupeve. Në politikë, konfliktet madje janë pjesë

e rëndësishme e diskutimit publik. Vetëm përmes konfliktit të hapur dhe kërkimit të kompromisit

grupet e ndryshme shoqërore do të ndjehen se janë të integruar dhe se zëri i tyre dëgjohet.

Zgjidhja e konfliktit (kërkimi i kompromisit) është një shkathtësi që mund të mësohet. Ky mësim

synon që t’i kontribojë këtij qëllimi. Sipas këtij grafikoni kuptojmë se vlerësimin rreth ndihmës

që jep drejtori në zgjidhjen e konflikteve me nxënësit. Me nga 24% e kanë vlerësuar në nr.1,2,

3,5se drejtori merr pjesë dhe tenton të zgjidh konfliktet tek nxënësit ndërsa vetëm 4% e kanë

vlerësuar në nivelin 4.

Pyetja nr.13. A mbahen mbledhje të rregullta me prindërit?

24%

24%24%

4%

24%

A ndihmon drejtori në zgjidhjen e konflikteve me nxënësit?

1 2 3 4 5

Page 62: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

62

Grafikoni nr.14

Mbledhjet me prindërit janë të rregullta në shkollën tonë, 10 % e korespondentëve kanë

deklaruar se mbahen mbledhja dhe këtë e vlerësojnë me nivelin nr.1, 15% kanë deklaruar në

nivelin nr.2, të anketuarit 45 % ekanë radhitur në nivel nr. 3, 20% në nivel nr.4 dhe 10% në

nivel nr.5 Sipas mendimit tim studimet shkencore gjatë tri dekadave të fundit kanë vërtetuar se

përfshirja e prindërve është mjaft e rëndësishme në procesin e të mësuarit të fëmijëve, në

mendimin e tyre për shkollën dhe në aspiratat e tyre. Fëmijët janë nxënës më të suksesshëm

përgjatë gjithë shkollës nëse prindërit e tyre përfshihen në shkollë dhe inkurajojnë të mësuarit në

shtëpi.

10%

15%

45%

20%

10%

A mbahen mbledhje të rregullta me prindërit?

1 2 3 4 5

Page 63: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

63

REZULTATET E HULUMTIMIT

SHKOLLA NR.2 “Muharrem Kadriu” DHE SHKOLLA NR.3 “Ali Bektashi”

Pyetja nr.1 SI QËNDRON RAPORTI JUAJ ME DREJTORIN?

Tabela nr. 4

Sipas kësaj tabele është se shkolla nr2. dhe nr.3 kanë deklaruar se 5% janë të kënaqur me

punën dhe angazhimin e drejtorit. 7.5% janë pak të kënaqur, 12% janë të mendimit se deri në një

masë janë të kënaqur, kurse 20% deklarojnë me nivelin e 4, ndërsa 55% që i bie me shumë se

gjysma janë të kënaqur shumë rreth angazhimeve dhe punës që bënë udhëheqësi në këto shkolla.

Raportet e menaxhuesit me mësimdhënësit se sa janë të mira shihet se 7.5% janë shumë pak të

mira, 7.5% kanë raporte pak të mira, poashtu 12.5% kanë dhenë mendime se janë deri në një

masë të kënaqur, ndërsa 20% kanë raporte të mira kurse 52.5% deklaruan se raporti mes tyre

është shumë i mirë.

1

Shumë

pak

2

Pak

3

Deri në

një

masë

4

Mirë

5

Shumë

a. Jam i kënaqur me punën dhe angazhimin

e drejtorit ne shkolle.

(5%)

(7.5%)

(12.5%)

(20%)

(55%)

b. Kam raporte të mira me drejtorin

(7.5%)

(7.5%)

(12.5%)

(20%)

(52.5%)

c. Sjellja e drejtorit të shkollës ndaj meje

është e kënaqëshme

(5%)

(5%)

(22.5%)

(15%)

(52.5%)

d. Drejtori është motivues në punën time si

mësimdhënës

(10%)

(12.5%)

(22.5%)

(12.5%)

(42.5%)

e. Drejtori është mbështetës në punën time si

mësimdhënës

(10%)

(7.5%)

(22.5%)

(15%)

(40%)

Page 64: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

64

Rreth sjelljes së drejtorit ndaj mësimdhënësve deklaruan 5% se nuk është e mire, 5% kanë dhënë

mendimin se pak është e mirë, 15% deklarojnë se është e mirë, 22.5% pohojnë se deri në një

masë, ndërsa 52.5% kanë dhënë përfundim se janë shumë të kënaqur me punën e udhëheqësit.

Sa është drejtori motivues në punën e mësimdhënësve,10% e të anketuarve kanë deklaruar se ai

nuk është motivues,12% kanë dhënë mendime se pak është motivues në punën e

mësimdhënësve,12.5% deklaruan se është i mirë në motivimin e tyre,22.5% kanë dhënë përgjigje

se deri në një masë janë të kënaqur me motivimin e udhëheqësit ndaj tyre kurse 42% janë shumë

të kënaqur se si ai i motivon udhëheqësi mësimdhënësit në punën e tyre.

Në pyetjen ,,Sa është drejtori mbështetës në punën e mësimdhënësve?”. Nga pesë shkallët e

përqindjeve deklaruan 7,5% pak janë të kënaqur, 10% e të anketuarve kanë qëndrime se nuk

është mbështetës udhëheqësi,15% kanë dhënë përgjigje se është mbështetës i mirë me përgjigje

,,deri në një masë“ janë me 22.5% dhe 40% kanë dhënë përgjigje ,,shumë”

Pyetja nr.2 A merrni pjesë gjatë marrjes së vendimeve në shkollë?

Grafikoni nr.15

Në këtë pyetje se a marrin pjesë në vendimet e shkollës korespondentët janë përgjigjur si

në vijim.14% kanë deklaruar se shumë pak, 17% kanë deklaruar se pak marrin pjesë në marrjen

e vendimeve, 11% kanë deklaruar se deri në një masë marrin pjesë, 29% kanë deklaruar se mirë

114%

217%

311%4

29%

529%

A merrni pjesë gjatë marrjes së vendimeve në shkollë?

Page 65: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

65

në masë të mjaftueshme marrin pjesë, kurse 29% kanë deklaruar se shumë marrin pjesë në

vendimet shkollës.

Pyetja nr.3 Amerrni pjesë në hartimin e planin zhvillimor të shkollës?

Grafikoni nr.16

17% e mësimdhënësve kanë deklaruar se shumë pak marrin pjesë në hartimin e planit

zhvillimor të shkollës, 20% kanë deklaruar se pak marrin pjesë, deri në një masë thonë se marrin

pjesë në hartimin e planit të shkollës 5%, kurse me 8 % të përgjigjeve të përgjithshme mirë janë

kurse 50% kanë deklaruar se shumë marrin pjesë në hartimin e planit zhvillimor të shkollës.

17%

20%

5%

8%

50%

A merrni pjesë në hartimin e planin zhvillimor të shkollës?1 2 3 4 5

Page 66: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

66

Pyetja nr.4 A është fleksibël drejtori në zgjidhjen e problemeve?

Grafikoni nr.17

20% kanë deklaruar shumë pak janë fleksibil drejtori në zgjidhjen e problemeve, pak është

fleksibël drejtori në zgjidhjen e problemeve këtë deklarojnë 5% e të anketuarve, 25% kanë

deklaruar se deri në një masë janë fleksibil në zgjidhjen e problemeve, 25% kanë deklaruar mirë

kurse 25% kanë deklaruar se shumë janë fleksibil drejtori në zgjidhjen e problemeve.

Pyetja nr.5 A punohet me objektiva të qarta në shkollë?

Grafikoni nr.18. .

20%5%

25%25%

25%

A është fleksibël drejtori në zgjidhjen e problemeve?

1 2 3 4 5

10%

25%

35%

15%

15%

A punohet me objektiva të qarta në shkollë?

1 2 3 4 5

Page 67: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

67

Sipas këtij grafikoni nënkuptojmë se 10% kanë deklaruar shumë pak punohet me

objektiva në shkollën tonë, pak punohet me këta objektiva në shkollë 25%, 35% kanë deklaruar

se punohet deri diku me objektiva të qarta në shkollë, 15% kanë deklaruar se mirë punohet dhe

në fund 15% kanë deklaruar se shumë punohet me objektiva të qarta në shkollë.

Pyetja nr.6A është komunikimi i drejtuesit me mësimdhënësit korrekt?

Grafikoni nr.19

Përqindja më e madhe në këtë përgjigje 35% e mësimdhënësve kanë deklaruar se mirë

është komunikimi i drejtuesit me mësimdhënësit korrekt. Kurse përqindja më e vogël deri diku

është komunikimi i drejtuesve me mësimdhënësve korrekt.

20%

25%

5%

35%

15%

A është komunikimi i drejtuesit me mësimdhënësit korrekt?

1 2 3 4 5

Page 68: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

68

Pyetja nr.7 A ju ofron ndihmë drejtori i shkollës ?

Grafikoni nr.20

Vlerësimi i dhënë në këtë grafikon shkon si në vijim, 3% e të anketuarave kanë

deklaruar se ofron ndihmë drejtori i shkollës, 34% e të anketuarave kanë deklaruar se pak, kurse

deri në një masë kanë deklaruar 17% e të anketuarave 13% kanë deklaruar se mirë, kurse 3%

kanë deklaruar se shumë ofron drejtorin shkollës. Shumica e mësimdhënësve kanë deklaruar se

drejtori u ofron ndihmë.

Pyetja nr.8 A mbizotëron klimë pozitive në shkollë?

34%

33%

17%

13% 3%

A ju ofron ndihmë drejtori i shkollës?

1 2 3 4 5

17%

33%

50%

0%0%

1 2 3 4 5

Page 69: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

69

Grafikoni nr.21

Në bazë të këtijë grafikoni 17 % kanë deklaruar se shumë pak ndodh ky fenomen në

shkollat tona, 33% kanë deklaruar se pak, kurse 50% kanë deklaruar se ndodh ky fenomen në

shkollat tona.

Sipas këtij grafikoni del se në shkollë mbizotron klimë pozitive.

Pyetja nr.9 A funksionon bashkëpunimi rreth menaxhimit të shkollës?

Grafikoni nr.22

Sipas këtij grafikoni nënkuptojmë se menaxhimi i shkollës është eminent.

17%8%

35%15%

25%

A funksionon bashkëpunimi rreth menaxhimit të shkollës?

1 2 3 4 5

Page 70: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

70

Pyetja nr.10. Abënë hospitime (opservime) udhëheqësi në orët mësimore?

Grafikoni nr.23

12% kanë deklaruar se shumë pak bëhen observime, 5% kanë deklaruar se pak janë

realizuar këta observime, 7% kanë deklaruar se deri diku në një masë, 38% kanë deklaruar se

mirë janë realizuar observime nga ana e udhëheqësve , kurse 38% kanë deklaruar se rregullisht

bën observime udhëheqësit.

Shumica e mësimdhënësve kanë deklaruar se drejtoti i shkollës monitoron orëtn e tyre

mësimore.

Pyetja nr.11 Si qëndron raporti juaj me nxënësit dhe prindërit?

12%5%

7%

38%

38%

A bëni hospitime (observime) udhëheqësi në orët mësimore?

1 2 3 4 5

Page 71: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

71

Grafikoni nr.24

Mësimdhënësit është e rëndësishme që të kenë trekëndëshin e bashkëpunimit nxënës-

mësimhënës-prindër. Për qëllimet zhvillimore dhe të të mësuarit të fëmijëve janë shumë

dimensionale. Mirëpo të dhënat janë këto: 12% kanë deklaruar në nivelin e ulët, 20% kanë

deklaruar në shkallë të 2, 8% kanë deklaruar në shkallë të 3 , 35% mirë i kanë raportet me

nxënësit dhe prindërit, kurse 25% kanë deklaruar se shumë mirë i kanë raportet.

Këtu shumica e mësimdhënësve kanë deklaruar se kanë raporte të mira me nxënësit dhe prinërit

e tyre.

Pyetja nr.12 A ndihmon drejtori në zgjidhjen e konflikteve me nxënësit?

12%

20%

8%

35%

25%

Si qëndron raporti juaj me nxënësit dhe prindërit?

1 2 3 4 5

30%

20%10%

15%

25%

A ndihmon drejtori në zgjidhjen e konflikteve me nxënësit?

1 2 3 4 5

Page 72: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

72

Grafikoni nr.25

Jeta e përditshme në shkollën fillore na jep shumë shembuj të situatave konfliktuale.

Shumica e konflikteve bazohen në qëndrimet e përgjithshme të nxënësve ose në paaftësinë e tyre

për të përballuar presionin. Strategjitë për zgjidhjen e konfliktit është elementi kyç për të bërë

dallimin mes të mirave publike dhe atyre private. Rezultatet e grafikoneve paraqesin më

saktësisht ndihmën që u jep drejori në zgjidhjen e konflikteve mes nxënësve. 30% kanë ranguar

ndihmën në shkallë më të ulët , 20 % në rangun e dytë, 10% në të tretë, 15% në rangimin e 4 dhe

25% në nivelin e lartë.

Pyetja nr.13.A mbahen mbledhje të rregullta me prindërit?

Grafikoni nr.26

Arsimi, hallkë e rëndësishme në edukimin e brezave kërkon gjithnjë e më tepër të

përmirësohet, të zhvillohet e të pasurohet në tematika, nevoja dhe domosdoshmëri në dobi të

mirë dukimit të fëmijëve. Përfshirja e prindërve në jetën shkollore kërkon interesim, mundësi

dhe dëshirë. Përveç përgjegjësisë prindërore dhe morale janë të obliguar edhe për edukimin e

tyre edhe në bazë të detyrimeve që kanë në Kodin e Familjes.

Një pjesë e konsiderueshme e mësimdhënësve deklaruan në nivelin e tretë .

10%

15%

37%

13%

25%

A mbahen mbledhje të rregullta me pridërit?

1 2 3 4 5

Page 73: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

73

INTERPRETIMI I REZULTATEVE NGA PYETËSORI ME DREJTORIN E SHKOLLËS, H.A

H.A është u. d drejtor 4 muaj, i gjinisë mashkullore

1. Pse pranuat punën e drejtorit?

Drejtori ka theksuar se e ka pranuar punën e tij për të ngritur nivelin edukativo arsimor në të

gjitha limitë mësimore.

2. Cilat janë vështirësitë që i hasin drejtorët rreth menaxhimit dhe udhëheqjes së

shkollës që drejtoni ju?

Mos kompletime e kabineteve me pajisje adekuate për realizimin e mësimdhënies.

3. Si qëndron raporti apo funksionimi në disa dimensione të institucioneve tjera

arsimore , Ministrinë e arsimit dhe drejtorinë komunale për arsim në Bujanoc?

Mirë (4) është raporti apo funksionimin në disa dimensione të institucioneve tjera arsimore

Ministrinë e arsimit dhe të drejtorisë komunale.

4. A keni qasje në hartimin e dokumenteve pedagogjike, të ligjeve apo udhëzimeve

administrative? Apo u sjellin të gatshme?

Të gatshme i marrim hartimin e dokumenteve pedagogjike

5. A keni mungesa të hapësirës, mjetet kabinetike, etj. Si i siguroni këto mjete të

domosdoshme pune?

Nuk ka mungesë të hapësirës, por mjetet dhe kabinetet janë në mungesë të ndjeshme.

Mjetet e domosdoshme i sigurojmë nga komuna.

6. Si janë kushtet e punës në shkollë tuaj? Kushtet teknike, sa nxënës keni, sa staf, sa

administratë?

Kushtet e punës janë të mira, kemi një drejtor, një zëvendësdrejtor, 2 pedagogë, 1 sekretar,

1 kontabilist, 377 nxënës, dhe punohet në dy ndërrime.

Page 74: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

74

7. Cila është ndihma që u drejtoni mësimdhënësve?

Posaçërisht janë në shërbim të ndihmës materiale didaktike, furnizimit me tabela

interaktive, projektorë ku shkollat janë deri diku bukur të furnizuara.

8. Kush merr vendime në shkollë?

Unë ,,marr vetë” vendime.

9. A i këshilloni dhe sugjeroni mësimdhënësit për të përmirësuar punën e tyre?

Po.

10. A i njoftoni mësimdhënësit për trajnime dhe për ngritje arsimore?

Po.

11. A bëni hospitime(observime) ne orët mësimore dhe sa jeni te kënaqur me rezultatet ?

Po jam deri diku i kënaqur, nevojitet akoma punë.

12. A propozoni ide që të tejkalojnë vështirësitë për organizimin e suksesshëm të procesit

mësimor?

Po.

13. Si i ndihmoni në arritjen e objektivave dhe rezultateve të kënaqëshme në mësim?

Mendoj, duke u nisur me furnizimin me materialet, arsimtarët pastaj këshillat reciproke,

shkuarja në seminare etj.

14. A pranoni sugjerime nga prindërit për menaxhimin e shkollës?

Po.

15. Cili është misioni dhe vizioni juaj?

Që shkolla jonë të jetë shembull i punës dhe i edukimit të nxënësve . Që në vitet në

vijim të mandatit tim të pasurohet sa më shumë shkolla me mjete digjitale

bashkëkohore... Misioni dhe vizioni im është të arrije rezultate sa më të lartë në gara

komunale, rajonale dhe republikane..

Page 75: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

75

16.Jeni të licencur për drejtor?

Jo nuk jam.

INTERPRETIMI I REZULTATEVE NGA BISEDA E LIRË ME DREJTORIN E

SHKOLLËS, N.Z

N.Z , drejtor UD 6 muaj, mashkull dhe me kualifikim supervizor

1. Pse pranuat punën e drejtorit?

Ta sfidoj vetveten dhe njëkohësisht të bëjë përmirësime në kualitetin e procesit

edukativo arsimor.

2. Cilat janë vështirësitë që i hasin drejtorët rreth menaxhimit dhe udhëheqjes së shkollës që

drejtoni ju?

Vetëdija e ulët e një numritë caktuar të punëtorëve.

3. Si qëndron raporti apo funksionimi në disa dimensione tjera arsimore: Ministrinë e

arsimit dhe drejtorinë komunale për arsim në Bujanoc ?(Rretho në bazë të numrit)

Shumë mirë.

4. A keni qasje në hartimin e dokumenteve pedagogjike, të ligjeve apo udhëzimeve

administrative? Apo u sjellin të gatshme?

Po kemi

5. A keni mungesa të hapësirës, mjetet kabinetike, etj. Si i siguroni këto mjete të

domosdoshme pune?

Nuk ka mungesë të ndjeshme të hapësirës por mjetet teknike dhe ato mjete që

mungojnë i sigurojmë nga donacione të ndryshme.

Page 76: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

76

6. Si janë kushtet e punës në shkollë tuaj? Kushtet teknike, sa nxënës keni, sa staf, sa

administratë.

Kushte mesatare dhe teknike, nxënës kemi 493 të shpërndarë në dy shkolla dhe në paralele të

kombinuara. Numri i përgjithshëm i punëtorëve është 80 ndërsa në administratë 6.

7. Cila është ndihma që u drejtoni mësimdhënësve?

Mundohemi t’i përmirësojmë kushtet e punës, t’i kuptojnë problemet e tyre dhe t’i plotësojnë

secilën kërkesë që ata e kanë.

8. Kush merr vendime në shkollë?

Pas konsultimeve të shumta vendosim bashkërisht për më tutje.

9. A i këshilloni dhe sugjeroni mësimdhënësit për të përmirësuar punën e tyre?

Çdo herë i këshillojmë.

10. A i njoftoni mësimdhënësit për trajnime dhe për ngritje arsimore?

Po.

11. A bëni hospitime(observime) në orët mësimore dhe sa jeni të kënaqur me rezultatet?

Po hospitime, mbajmë edhe orë model me arsimtarë të caktuar që në fund të jemi të

gjithë të kënaqur.

12. A propozoni ide që tejkalojnë vështirësitë për organizimin e suksesshëm të procesit

mësimor?

Po.

13. Si i ndihmoni në arritjen e objektivave dhe rezultateve të kënaqëshme në mësim?

Me sugjerime, këshilla me seminare të caktuara.

14. A pranoni sugjerime nga prindërit për menaxhimin e shkollës?

Po

Page 77: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

77

15. Cili është misioni dhe vizioni juaj?

Misioni dhe vizioni im është sfidues dhe i qartë që shkolla të sheh dritën e vërtetë dhe do bëj

të pamundurën që shpresën ta kthej në realitet.

Rrugëtimi im është i mundimshëm, sfidues por me mësim të qartë shkolla ime do të bëjë të

pamundurën për nxënësit kjo është ëndrra ime si drejtor.

16. Jeni të licencur për drejtor?

Jo nuk jam.

.

INTERPRETIMI I REZULTATEVE NGA BISEDA E LIRË ME DREJTORIN E

SHKOLLËS, A.L

A.L drejtor, 48 vjec, mashkull, profesor i fizikës, mandat dy vite

1. Pse pranuat punën e drejtorit?

Mendoj se kam aftësi profesionale kam përvojë bukur të gjatë në arsim gati 20 vite që të

udhëheq jam ambicioz dëshiroj të ndryshoj mënyrën e mësimit nga tradicionalja në atë

bashkëkohore.

2. Cilat janë vështirësitë që i hasin drejtorët rreth menaxhimit dhe udhëheqjes së

shkollës që drejtoni ju?

Më zvoglimin e numrit të nxënësve u paraqitën shumë vështirësi në menaxhimin e

shkollës sonë. Një numër i caktuar i arsimtarëve e ka vështirë të bindet se nxënësit e kanë rolin

kryesor në orë.

3. Si qëndron raporti apo funksionimi në disa institucione tjera arsimore

:Ministrinë e arsimit dhe drejtorinë komunale për arsim në Bujanocë?(Rretho

në bazë të numrit)

Mirë.

Page 78: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

78

4. A keni qasje në hartimin e dokumenteve pedagogjike, të ligjeve apo

udhëzimeve administrative? Apo u sjellin të gatshme?

Po.

5. A keni mungesa të hapësirës, mjetet kabinetike, etj. Si i siguroni këto mjete të

domosdoshme pune?

Kjo shkollë ka mungesë të hapësirave, mjeteve teknike, dhe se këto mjete që i kemi,

janë të siguruara nga komuna.

6. Si janë kushtet e punës në shkollë tuaj? Kushtet teknike, sa nxënës keni, sa staf,

sa administratë.

Mirë janë kushtet. Kemi një drejtor, 1 sekretar, 1 pedagog, 1 kontabilist, 35

mësimdhënës, 6 punëtor ndihmës, 195 nxënës dhe se janë 18 paralele por të ndara në

dy shkolla, ku njërën prej tyre punohet me mësim të kombinuar.

7. Cila është ndihma që u drejtoni mësimdhënësve?

Mundohem t’i përmirësojë kushtet e mësimdhënies në shkollë. Jam në shërbim për t’i

ndihmuar me materiale didaktike, me tabela interaktive, laptop, projektor edhe pse

është e furnizuar me këto mjetet deri në një masë por nevojitet dhe më shumë.

8. Kush merr vendime në shkollë?

Vendimet i marrim bashkërisht. Unë së bashku me këshillin e shkollës.

9. A i këshilloni dhe sugjeroni mësimdhënësit për të përmirësuar punën e tyre?

Po.

10. A bëni hospitime(opservime) në orët mësimore dhe se sa jeni të kënaqur me

rezultatet?

Po jam deri diku i kënaqur.

11. A i këshilloni dhe sugjeroni mësimdhënësit për të përmirësuar punën e tyre?

Page 79: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

79

Po

12. A propozoni ide që tejkalojnë vështirësitë për organizimin e suksesshëm të

procesit mësimor?

Po

13. Si i ndihmoni në arritjen e objektivave dhe rezultateve të kënaqëshme në

mësim?

Sa më tepër të përdorin mjetet, konkretivisht kabinetet.

14 . A pranoni sugjerime nga prindërit për menaxhimin e shkollës?

Po.

15.Cili është misioni dhe vizioni juaj?

Që për çdo ditë të kemi rezultate më të mira komunale dhe rajonale. Shkolla jonë synon

të jetë shembull i punës dhe i edukimit të nxënësve dhe së në vitet në vijim gjatë mandatit

tim do ta pasurojë shkollë me më shumë mjete digjitale.

17. Jeni të licencur për drejtor?

Jo nuk jam.

ANALIZË E PËRGJITHSME E PËRGJIGJEVE TË TRI DREJTORËVE TË

SHKOLLLAVE:

Duhet të kemi parasysh se forma e pyetësorit është përherë subjektive dhe se asnjë

drejtor kushdo qoftë ai nuk jep gjendjen reale të shkollës dhe jep përgjigje duke e mbrojtur veten

si drejtues shkolle. Drejtorët shprehen subjektivisht se shkolla e tyre janë të mira, se hartojmë

plane bashkërisht, diçka që unë dhe si studiuese e këtij terreni por dhe si mësimdhënëse, e

kundërshtoj këtë formë përgjigje dhe them se ato nuk kanë treguar sinqeritet në përgjigjet e tyre.

Page 80: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

80

Stilizuan gjendjen e shkollave që ata tash për tash udhëheqin, E veçanta e përgjigjeve është se

drejtorët nuk janë të licencuar, ose e kanë marrë mandatin dhe as që nuk i janë qasur procedurës

së licencimit. Kooperativiteti në disa raste shkon deri në atë nivel përgjigjesh saqë nuk i kemi

pritur. Në pyetjen se kush merr vendime, njëri nga drejtorët të cilin e kam dhënë me iniciale që

ti ruhet autoriteti, thotë se vendimit i merr vetë. ,,Unë personalisht vendos për gjithçka në

shkollë’’. Po i njëjti thekson se planet pedagogjike i merr të gatshme, gjë që është e pazakontë,

antiligjore, mos thënë më shumë por shkollën e ka si pronë. Këto përgjigje kanë qenë

dekurajuese, Shkolla është institucion i shenjtë, nuk e ka askush mall babe, nuk duhet

nëpërkëmbur, duhet punuar në maksimum, duhet ngritur dhe ruajtur si shtëpi të shenjtë. Aty

prodhohen kuadro, aty është e ardhmja jonë. Drejtorët janë menaxhues dhe puna e mirë shihet që

në hapjen e derës së oborrit të shkollës, nga pastërtia e shkollës, nga qetësia, nga rendi, nga

mirëkuptimi mes kolegëve, nga ndërtimi, nga dritaret, nga kushte teknologjike, një drejtori i mirë

i bën punët si duhet dhe kjo shihet

Kur e shikon edhe nga hëna…

4.2 REZULTATET HULUMTIMIT ME MENAXHERË DHE MËSIMDHËNËS.

Edhe pse, siç shihet nga tabelat, ndërmjet drejtorëve dhe arsimtarëve ka dallime sa i

përket mënyrës së menaxhimit me shkollën, por ato dallime janë të vogla dhe nuk reflektojnë

ndasi në mënyrën, stilin, përmbajtjen, funksionin, vizionin dhe misionin e menaxhimit të

shkollës. Dallimet janë të logjikshme edhe nga fakti se drejtorët një ditë do të zëvendësohen më

tjerë, ku pse jo ndonjë nga mesi i kolegëve të tij të trashëgojë punën e tij. Atëherë të shohim sa

ka efekt reagimi prej së jashtmi dhe sa ka aftësi ndryshimi i gjendjes në arsim kur je brenda dhe

në pozicion drejtori.

Duhet të theksoj se, që në fillim mësimdhënësit fillimisht pyetësorët i pranuar me

frikë, nuk e di pse, mbase kanë frikë vendin e punës dhe se pyetjet që lidheshin me punën e

drejtorit mos rastësisht do binin në dorën e tij, dhe do të keqkuptoheshit. E përgjithshmja e

përgjigjeve të tri grupeve të mësimdhënësve është se shkollat kanë ndërtim të mirë, kushtet të

mira, klasa, në fakt infrastrukturë të mirë. Ankesa më e madhe është të mungesa laboratorëve

Page 81: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

81

kimisë, fizikës, kushteve laboratorike, mungesa e pajisjeve teknologjike, projektorëve, lap-topve,

që kundërshtohet nga përgjigja e drejtorit se kemi kushte se këto i sigurojmë nga donacionet. Në

të tri shkollat ka pllakata falënderuese se organizata të huaja kanë financuara në këtë shkollë, por

ne nuk i kemi pa dhe nuk kemi në përdorim të përhershme këto kushte pune që lehtësojnë

mësimdhënien. Shkollat nr2 dhe nr.3 jep një imazh pozitiv të një shkollë e cila me një

menaxhues të mirë mund të ngrihet dhe të llogaritet si një ndër shkollat më moderne në këtë

komunë. Ndërsa shkolla nr.1 është realisht me drejtor të dobët në aspekt të menaxhimit. Këtë e

tregon dhe përgjigjet e menaxhuesit, gjithashtu dhe përgjigjet e zbehta të mësimdhënësve, të

dekurajuar nga puna e tyre, nga frika e largimit nga puna, fare nuk pyeten, shumë pak marrin

pjesë në vendimet e shkollës, nuk marrin pjesë në hartimin planit zhvillimor, bashkëpunimi rreth

menaxhimit të shkollës nuk është i mirë, kjo na bënë me dijeni se bëjnë punën e tyre dhe ikin në

shtëpi, luajnë indiferentin, ia lënë gjithë punët drejtorit dhe komunës, por kjo gjendje nuk është e

mirë. Duhet ngritur zërin për kushtet, duhet ngritur zërin për padrejtësitë që u bëhen, mungesa e

librave në shqip, kushtet IT-së, shëtitjet dhe vizitat studimore, trajnimet e mësimdhënësve. Kur

jemi të trajnimet ndodh shpesh që të mos jenë të informuar, ose janë deleguar vetëm njerëzit e

afërt më drejtorit. Mbledhjet me prindërit janë të rëndësishme. Në shkollën nr 1. Mbledhjen janë

të shpeshta dhe respektohen. Në shkolla 2 dhe 3 janë më pak të rëndësishme. Kjo formë e

mbledhjeve duhet zgjidhur me përdorimin e e-mailave, komunikimit më të lehtë dhe më të

shpejtë më prindërit, për t’i dhënë qasje dhe atyre në notat dhe vlerësimin e nxënësve. Kjo qasje

duhet bërë sa më shpejt, sepse lehtëson komunikimin dhe shmang keqkuptimet. Këto mbase do

të bënin shkollën tonë më moderne, dhe më afër shkollave bashkëkohore të shteteve tjera më të

civilizuara se ne.

1.3. PËRFUNDIME DHE REKOMANDIME

4.3.1 PËRFUNDIME

Gjatë procesit të këtij studimi dhe shqyrtimit të rezultateve të të dhënave në mënyrë të

detajuar nga paraqitja e grafikëve, shihet qartë se puna e institucioneve arsimore, me theks të

veçantë vihet në dukje procesi i menaxhimit të arsimit fillor në Komunen e Bujanocit, duke

ofruar disa njohuri dhe përvoja në menaxhimin e saj, që lidhen me problemet aktuale të

Page 82: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

82

karakterit pedagogjik, por edhe me objektivat, strategjitë dhe planet zhvillimore. Prandaj, në

bazë të asaj që u tha më lartë dhe në mbështetje të rezultateve të fituara empirike mbi rolin e

menaxhimit në arsimin fillor në Komunën e Bujanocit si një proces zhvillimi i shkollës, dalin

këto konstatime:

Gjetjet tregojnë se asnjëri nga drejtoret e shkollave nuk kanë licencë, që e bën të qartë

faktin se nuk është zbatuar ligji.

Drejtorët emërohen në shtabe partiake, veprojnë partiakisht, punësojnë politikisht,

ndihmojnë politikisht. Kjo çon në konstatimin se drejtori nuk është bashkëpunues,

bashkërendues dhe nuk bën përpjekje që t’i zgjidhë problemet, konfliktet, të menaxhojë me

financat, të mbikëqyrë punën e mësimdhënësve, të japë dhe të marrë vërejtje, të këshillojë, të

sigurojë hapësira, kabinete, mjete teknologjike (projektorë dhe lap-topë), material zyre dhe klase,

të dërgojë në trajnime kuadrin mësimdhënës, pa drojë se në të ardhmen do të zëvendësohet nga

ndonjë kolegë i tij, i pajisur me licencën e nevojshme.

- Drejtori nuk e luan rolin e tij përmes një komunikimi të mirëfilltë në shkollë, edhe përkundër

asaj se komunikimi luan një rol të rëndësishëm në zhvillimin e secilit punëtor veç e veç dhe

shkollës si tërësi. Gjithashtu, nuk mund të thuhet se ka ndonjë përpjekje për ta rishikuar

karakterin dhe thelbin e komunikimit në shkollë.

Edhe pse është një rëndësie të veçantë që edhe më shumë të koordinohet, sinkronizohet

dhe intensifikohet bashkëpunimi mes drejtorit dhe të punësuarve të tjerë në shkollë, kjo nuk

ndodhë, të paktën jo në nivelin e dëshiruar. Mungojnë këmbëngulja dhe ambicia, që janë dy

karakteristika thelbësore që ndikojnë në menaxhimin e shkollës drejt sfidave të reja zhvillimore.

Nuk vërehen shenja përmirësimi sa i përket aftësimit dhe zhvillimit profesional të

drejtorëve, sidomos në aspekt të zhvillimit të kompetencave si njësi e integruar e njohurive,

aftësive dhe prirjeve për çuarjen e shkollës drejt zhvillimit të saj.

Vërehen mangësi të theksuara në politikat dhe praktikat e zgjedhjes së drejtorit të

shkollës.

Gjithashtu, rezultatet e hulumtimit, e specifikojnë funksionin e menaxhimit, rolin e

drejtorit, rolin e mësimdhënësve, rolin e prindërve, rolin e nxënësve, si të domosdoshëm për

përmirësimin e cilësisë në arsimin fillor në komunën e Bujanocit.

Page 83: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

83

4.3.2 Rekomandime:

Duke marrë në konsideratë të gjitha këto që u thanë më sipër, duket qartë se një qasje e

gjithanëshme për një menaxhim më cilësor është thelbësore për shkollën bashkëkohore

Duke i pasur parasysh rezultatet përfundimtare, dalin këto rekomandime:

- Të gjithë drejtorët, pa dallim duhet të jenë të licencuar që nga momenti i hapjes së

konkursit për drejtor dhe jo të emërohen drejtor, që më pas të konkurrojnë për licencë brenda

mandatit.

- Trajtimi kompleks i rolit të drejtorit vë në pah procesin e vazhdueshëm të zhvillimit të

shkollës, njohjes me eksperienca të reja dhe zbatimin e tyre në praktika konkrete. Ajo duhet të

ndryshojë dhe t’u përshtatet rrethanave dhe kushteve të reja që i determinon koha, zhvillimi dhe

përparimi. Mund të thuhet se menaxhimi i mirë është në vetvete zhvillim.

- Është i domosdoshëm ashpërsimi i përgjegjësive të institucioneve në zgjedhjen e

drejtorëve duke hequr ndikimin politik, sepse drejtori nuk është ushtar partiak, por është i pari i

shkollës i zgjedhur me meritë dhe si tillë duhet të merret vetëm me realizimin efikas të zhvillimit

të shkollës.

- Duhet që në mënyrë më të plotë të analizohen dhe studiohen shkaqet për mosrealizimin

e reformave të shkollës dhe mangësitë në menaxhimin e saj.

- Nevojitet një menaxhim efektiv, që nënkupton se drejtori duhet t’i ketë parasysh tri

gjëra me interes: të shprehë qartë misionin e shkollës në zhvillimin e saj; të krijojë atmosferë

pozitive në shkollë dhe të konkretizojë projektet, të vlerësojë mirë çdo iniciativë në funksion të

zhvillimit të shkollës.

- Drejtori që shkon mirë me të punësuarit, komunikon, e organizon punën, sillet mirë dhe

ka të njëjtat vlera dhe dëshira me të punësuarit reflekton pozitivisht në zhvillimin e shkollës

- Funksioni dhe suksesi i drejtorit shpesh varet nga qëndrimi që kanë arsimtarët dhe të

punësuarit e tjerë ndaj punës, organizimit, komunikimit dhe funksionimit të tij në shkollë.

Raportet e këqia midis tyre janë demotivuese dhe e destimulojnë suksesin dhe punën kreative në

shkollë.

-Reformat e menaxhimit të shkollës janë të shumta. Duhet bërë dallimin në mes

menaxhimit apo qeverisjes si qëllim dhe ,,drejtorllëkut’ si mjet.

Page 84: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

84

- E domosdoshme është të thellohen aktivitetet për realizimin e programeve për

bashkëpunimin e menaxhimit, komunikimin dhe organizimin e shkollës. Prandaj rekomandohet

të projektohen nevojat për trajnim të drejtorëve të shkollave dhe zhvillimin permanent

profesional të tyre.

-Të ndërtohen instrumente, të cilat do të shfrytëzohen për regrutimin e drejtorëve dhe

selektimin e kandidatëve për drejtor.

-Institucionet duhet të realizojnë programe arsimore – menaxheriale të specializuara me

qëllim të përforcimit të kapaciteteve menaxhuese.

Rekomandime për mësimdhënës

Para së gjithash mësimdhënësit duhet të jenë të kualifikuar sipas ligjit. Të jenë të

guximshëm. Liria e fjalës është tipar numër një i mësimdhënësit. T’i rrijë besnik orarit të punës

dhe të respektojë rregulloren e shkollës. Të ndihmojë dhe zëvendësojë kolegët e tij në nevojë.

Mësimdhënësit të zbatojnë strategji të ndryshme të mësimdhënies, duke aplikuar metoda të

ndryshme vizuale përmes teknologjisë së informacionit (TIK).

Mësimdhënësit t’i kushtojnë kujdes nxënësve që kanë probleme me sjelljeje jo të mira, që

kjo mund të jetë si rezultat i përdorimit jo të drejtë të kompjuterit duke e shfrytëzuar më shumë

për lojëra sesa për mësim.

Mësimdhënësit nevojitet të kombinojnë punën e tyre në klasë duke punuar në grupe dhe

duke integruar TIK-un bazuar në të nxënit bashkëpunues, duke zhvilluar veprimtari që

zhvillohen në klasë dhe veprimtari individuale në distancë.

Mësimdhënësittë vlerësojnë efektivitetin në mësimdhënie dhe nxënie dhe në bazë të kësaj

ata mund të rrisin produktivitetin në praktikën profesionale të tyre.

Mësimdhënësit të planifikojnë planin mësimor të tyre të bazuar në mësime nëpërmjet

teknologjisë mësimore, duke përdorur një varg strategjish udhëzuese për nxënësit individualisht

dhe në grupe të vogla/mëdha.

Mësimdhënësit t’i udhëzojnë nxënësit që të sigurojnë informacion për temën që kanë në

planin dhe në programin e tyre mësimor, duke përdorur një larmi burimesh, siç janë: librat,

gazetat, revistat, videot mësimore, faqet e internetit etj., duke krahasuar dobishmërinë e mediave

të ndryshme dhe duke i ballafaquar me ato që vijnë nga burime të ndryshme.

Page 85: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

85

Mësimdhënësit t’i inkurajojnë nxënësit të shkëmbejnë informacione në klasë që kanë

marrë nga burime të ndryshme mediatike (brenda apo jashtë klase) dhe pastaj të komunikojnë për

identifikimin e këtyre burimeve dhe më pastaj të shpjegojnë se pse i kanë vlerësuar këto burime

si të besueshme.

Mësimdhënësit t’u japin detyra nxënësve dhe t’u japin mundësi që të zgjedhin, se cilat

mënyrat merren përmes TIK- ut ato janë mënyra më efektive për të kërkuar informacionin dhe

për të përmbushur detyrën e caktuar.

Rekomandime për MASHT-in

Ministria e Arsimit t’i sigurojë kushtet shkollës në Komunën e Bujanocit. Kjo ndodh

rrallë dhe më sasi të vogla ndihmash. Kushtet janë të siguruara nga organizatat ndërkombëtare

dhe dashamirë të arsimit. Të dërgojë trajnues që mësimdhënësit dhe nxënësit të gjithë, të

edukohen në shkolla për edukimin e përdorimit të TIK-ut për qëllime të mësimit. Integrimi i

TIK-ut në përmbajtje mësimore dhe në kurrikula. Nxënësve t’u jepet mundësia për zbatimin e

TIK-ut në shkolla për nevoja pedagogjike, si dhe mundësia e përkrahjes së punës së tyre për të

hulumtuar burime të ndryshme. Komuna jonë është shumë pas në aspekt të kësaj teknologjie, por

kjo teknologji është e ardhmja e mësimdhënies.

Integrimi i teknologjisë informative të komunikimit në mësimdhënie dhe nxënie

nënkupton përdorimin e kompjuterëve dhe softuareve në mënyrë produktive, në shfrytëzimin e

internetit dhe përdorimin e rrjeteve kompjuterike për qëllime të mësimdhënies dhe të nxënies.

Ministria e Arsimit Shkencës dhe Teknologjisë, duke u mbështetur në prirjet globale të jetës dhe

të arsimit të sotëm, si dhe në kompetencat evropiane për arsimin (një ndër, të cilat është

përdorimi dhe zhvillimi i aftësive të teknologjisë së informacionit dhe të komunikimit), ka

vendosur si prioritet të sajin integrimin e TIK-ut në mësimdhënie/nxënie.

Page 86: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

86

Rekomandime për nxënësit:

Nxënësit mundësisht të mos i përdorin telefonat. Në orë të mësimit mos e përdorin

aspak ose të merren masa të bllokojnë valën derisa mbahet mësimi. Ata, duhet të përdorin vetëm

mjetet e TIK-ut dhe praktika e tyre vendosin kompetenca të reja mbi nxënësit. Nxënësit të

vetëdijesohen për të përdorur TIK-un – nga një këndvështrim funksional.

Nxënësit të bisedojnë në klasë në mënyrë kritike mbi rolin e internetit në jetën e tyre, të

komunikojnë dhe të diskutojnë përmes emailit dhe forumeve të ndryshme për çështje të mësimit,

të kërkojnë edukim për teknologji të informacionit dhe komunikimit, të bëjnë pyetje për atë që

lexojnë apo shikojnë në internet dhe asaj që është e shkruar në tekste shkollore, sepse kjo

ndihmon për të nxjerrë paralelen në mes të të lexuarit në internet dhe në tekste shkollore, ti

besojnë librave, të kërkojnë informacione për të gjetur sa më shumë shembuj nga njësia

përkatëse, por edhe jashtë temës mësimore, që ka të bëjë me aspektin edukativ.

Nxënësit të rrisin komunikimin e tyre me mësimdhënës përmes e-mailit; ta përdorin

rrjetin social për socializëm dhe për nevoja të tjera mësimore, të jenë të vetëdijshëm se tekstet

nga interneti dhe mediat e tjera përcjellin mesazhe dhe vlera dhe ata të jenë në gjendje të

interpretojnë dhe të japin konkluzione.

Rekomandime për prindërit:

Prindërit të marrin pjesë në mbledhje, të marrin pjesë në vendimet që merr shkolla, të

vijnë herë pas herë të vizitojnë fëmijët e tyre. Fakt tjetër me rëndësi është se në kohët moderne

fëmijët sot përdorin telefonat. Prindërit këshillohen t’i ndjekin fëmijët. Ky fenomen botëror ka

marr veti negative dhe ne si prindër të merremi me këtë problematikë seriozisht. Të përcjellin

fëmijët e tyre në shkollë, pas shkollës dhe si e përdorin telefonin celular. Të bisedojnë me fëmijët

e tyre për pasojat që mund t’i sjellë përdorimi jo i drejtë i TIK-ut në mënyrë që fëmijët të jenë të

informuar. Të bashkëpunojnë me shkolla duke u interesuar për edukatën e fëmijëve në shkollë.

Prindërit së bashku me mësimdhënësit të komunikojnë përmes e-mailit dhe të kujdesen për

suksesin e fëmijëve dhe sjelljet e tyre në shkollë.

Page 87: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

87

BIBLIOGRAFIA

1. Aliçkaj J. Probleme të punës mësimore edukative, Për një filozofi të re të drejtimit të

shkollës, rev. Reflekse social pedagogjike, Tetovë, 1996 ,nr. 2, f. 5 - 13

2. Auclair Communication et organisation, 1993

3. Backam E.&Trafford B.” Qeverisja demokratike e shkollave”, Prishtinë,2007

4. Backman E. – Trafford B. Qeverisja demokratike e shkollave, Botim i Këshillit të

Evropës, përkthim në shqip, Strasbourg Cedex, 2007

5. Berlo D. The process of Communication, 1960

6. Blake, R. & R. Mouton, J.S (1990) Models for menagment (f.422-444)

7. Brad G. Nove paradigm za stvaranje kvalitetnih shkola, Alinea, Zagreb, 1996

8. Bush, T & Middleëood, D (2005) Leading and managing people in education

9. Coleman, J.S (1996) Equality of educational oppurtunitty.

10. Dizdareviq I. Psiholoshkite pogledi na menaxhmentot, Feniks, Shkup, 1995

11. Djelpi E. Shkola bez katedre, BIGZ, Beograd, 1976

12. Djuji Xhon ( 1859 – 1952) është themeluesi dhe përfaqësuesi kryesor I pedagogjisë

pragmatiste. Është i njohur me koncepcionet pedagogjike të filozofisë së pragmatizmit.

Janë të njohura veprat e tij: Shkolla dhe shoqëria ( 1899), Demokracia dhe edukata

(1890), Psikologjia (1887) dhe Psikologjia e aplikuar (188

13. Dokumenti, Instrument për sigurimin e cilësisë së edukimit për qytetari demokratike në

shkollë, 2005,

14. Đorđević, Dr. Jovan – Potkonjak, Dr. Nikola, Pedagogija, Beograd,1990

15. Dubs Rolf, Leadership und Managemnet(Die fuhrung Einer Schule), Sëizerland, 2015

16. Elisabeth Backman – Bernard Trafford, Qeverisja demokratike e shkollave, Botim i

Këshillit të Evropës, 2007

17. Enti i Teksteve dhe i Mjeteve Mësimore, Prishtinë,1985

1. Fjalori i gjuhës së sotme shqipe, Rilindja, Prishtinë, 1981

18. Fullan M. Kuptimi i ri i ndryshimit në arsim, botim i tretë, Edualba, Tiranë, 2001

19. Fullan Majkëll ,,Forca e ndryshimit”, Depërtim në thellësinë e reformës arsimore,

Tiranë,2002 (përktheu nga anglishtja Majlinda Nishku

Page 88: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

88

20. Garo S.:”Mësimdhënia bashkëkohore, Tiranë, 2008

21. GIZ: “Komunikimi dhe bashkëpunimi”, Prishtinë, 2012

22. GIZ: “Shkolla e mirë”, Prishtinë, 2012

23. GIZ: “Udhëheqja dhe menaxhimi i personelit”, Prishtinë, 2012

24. GIZ: “Zhvillimi i shkollës”, Prishtinë 2012

25. GIZ: ”Menaxhimi i projektit”, Prishtinë 2012

26. GIZ: Doracak mbi qeverisjen e arsimit në Kosovë”, Prishtinë, 2002

27. Gocevski T. Obrazoven menaxhment, Makedonska riznica , Kumanovë, 1997

28. Goleman, Goyatriz, Mc Kee, (2004)

29. Gough, B. P. Kluç za podobruvanje na uçilishtata, rev. Obrazovanie i razvoj, Shkup, nr.

1, 1997

30. Gjorgjijovski B. Ulogata na direktorot vo organizaciskoto komuniciranje, „Stopanski

vesnik“, Shkup, nr. 1754, f. 15 – 17, 1991

31. Haliti, Shefik. Artikuj të përzgjedhur pedagogjikë. URA, 2003.

32. Haliti, Shefik. Në kërkim të pedagogjisë reformuese. KURORA, 2007.

33. Ikor R. Shkola i kultura, BIGZ, Beograd, 1980

34. Iliq V. etj., Shkola – sredishte kulture, Prosveta , Beograd, 1992

35. Iliq I. Dole shkole, Duga, Beograd, 1980

36. Instrument për sigurimin e cilësisë së edukimit për qytetari demokratike në shkollë, grup

autorësh, botuar nga UNESCO, përkthim në gjuhën shqipe, pa vend botimi, 2005

37. Komunikim organizativ-Qasjet dhe prirjet”, Michael J.Papa, Tom D.Daniels, Barry

K.Spiker, Tiranë, Prill 2014,(përktheu: Belina Budini)

38. Kovaçeviq B. Ergo;oshke osnove organizacije nastave, Shkolska knjiga, Zagreb, 1977

39. Landsberg M. Osnovi na liderstvo, Sofje, 2002

40. Leadership in organization , Neë York, (f. 45- 57)

41. Lekiq Gj. Pedagoshko – psiholoshka sluzhba u savremenoj shkoli, Novi Sad, 1981

42. MA Likert, R. (1967) Neë patterns of management, Neë York Mackenzie, M.L (2007),

A culture of continual change

43. Mailaret G. Pedagogjia e përgjithshme, Prishtinë, 1997

44. Mailaret Gaston, Pedagogjia e përgjithshme, Prishtinë, 1997,

45. Majkëll Fullan, Kuptimi i ri i ndryshimit në arsim, botimi i tretë,Edualb, Tiranë, 2001,

Page 89: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

89

46. Majl A. Kreativnost u nastavi, Svjetlost, Sarajevë, 1968

47. Michael Fullan, (2008), 6 sekrete të ndryshimit Putnam, L.Z (1983)

48. Mille Bonnie: “Si të krijohet kontakti i suksesshëm me nxënësit”, Prishtinë 20

49. Miller, Bonnie. Komunikimi me fëmijë (Doracak për prindër dhe arsimtar). Ferizaj:

QPEA,2005

50. Mortensen, D.G. – Schmuller, A.M. Pedagoshko vogjenje u savremenim shkollama,

Svjetlost, Sarajevë, 1973

51. Murati Xh. Didaktika e suksesit, Luma, Tetove, 2013

52. Murati Xh. Komunikologjia dhe teknika e komunikimit, Tetovë, 2005.

53. Murati Xh. Metodologjia e kërkimit pedagogjik, botim i tretë i plotësuar, Tetovë, 2004

54. Murati Xh. Ndryshimi i arsimtarit dhe ndryshimet në shkollë, Cabej, Tetove, 2005

55. Murati Xh. Pedagogjia e menaxhimit, Tetovë, 2009.

56. Murati Xh. Pedagogjia e përgjithshme, botim i tretë i plotësuar, Logos-A, Shkup, 2004

57. Murati Xh. Shkolla fillore-problemet dhe organizimi, Vatra, Shkup, 2001

58. Murati Xh. Tendencat evropiane në arsim, Luma, Tetove, 2014

59. Musai, Bardhyl. Metodologji e Mësimdhënies. Tiranë: Pegi, 2003

60. Jashari. Hasan Sociologjia e arsimit. In Sociologjia, pp. 263. Interlingua, Skopje, 7

/ 2005. ISBN 9989-173-01-x

61. Jashari. Hasan Ese te filozofise politike. Arberia Design, Tetove, 12 / 2010. ISBN

ISSN:978-608-4503-4.

62. Jashari. Hasan Familja dhe bashkesia. In Familja dhe bashkesia, pp.

280. Cabej, Tetpve, 11 / 2007. ISBN 9989-14-3456-9.

63. Primal Leadership, Learning to lead ëith emotional intellegence , Cambridge,

64. Rensis Likes, (1961) Four leadership tyles, Neë paterns of menagment, Michigan Usa.

65. Sali Salihu & Nehat Ramizi “Tërrnovci nëpër shekuj” Monografi ,Prishtinë, 2015

66. Washington DC. Freeman, L.N (2006) Organizaional culture guides practice

performance, Ophthamology Times, 58-59 Gary Yulk (1989),

67. Ëomen in organizations (f.39-53) Ralph Ehite,Roland Lippit (1972) Leader Behavior,

Autocracy and democracy, an experimental inquiry, (f. 45-71)

68. Zeneli I. “Bazat e menaxhimit”, Prishtinë 2013

69. Zuna A. Deva: “Partneriteti shkollë–familje–komunitet”, Prishtinë 2009

Page 90: FAKULTETI I GJUHËVE, KULTURAVE DHE KOMUNIKIMIT€¦ · shkollat janë vatra të dijes dhe nuk duhet të marrin ngjyrime politike. Menaxheri i shkollës duhet të jetë meritor dhe

90

70. Zylfiu, Nijazi. Didaktika. Prishtinë

71. https://www.paragraf.rs/propisi/zakon_o_visokom_obrazovanju.html

72. http://www.srednjaskola.edu.rs/images/Pravilnik_Komisija_za_izbor_direktora_2018.doc

73. https://www.paragraf.rs/propisi/zakon_o_osnovama_sistema_obrazovanja_i_vaspitanja

74. sr.wikipedia.org/wiki/Образовање_у_Србији