Click here to load reader

Formiranje savremene političke karte sveta i svetskog sistema

  • View
    8

  • Download
    3

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Politička karta sveta

Text of Formiranje savremene političke karte sveta i svetskog sistema

  • FORMIRANJE SAVREMENE POLITIKE KARTE SVETA ISVETSKOG SISTEMA

  • Formiranje politike karte svetaAntiki period (do V veka nove ere) -robovlasniko ureenje (Vavilon, drevni Egipat, Persija, Kartagina, drevna Grka, Rimska imperija);Srednjevekovni period (od V do XV veka) feudalizam (Vizantija, Kijevska Rusija, Moskovska drava, panija, Engleska);Novovekovni period (od XV veka do Drugog svetskog rata) - nastajanje i uvrivanje kapitalizma (formiranje kolonijalnog sistema).

  • Savremeni politiko geografski procesiProces politiko-teritorijalnog usitnjavanja i stvaranja brojnih malih drava, i Proces integrisanja i stvaranja velikih ekonomskih prostora.

  • Dananje zavisne teritorijeFrancuska - ostrva u Americi (Gvadelup, Martinik, Sent Pjer i Mikelon) i Francuska Gvajanu, ostrva u Indijskom okeanu (Reinion i Maskarenska ostrva), kolonijalne posede u Okeaniji (Francuska Polinezija). Velika Britanija - Gibraltar, Bermudska, Bahamska, Folklandska ostrva. panija - gradovi Seuta i Melilja u Africi.

  • Politika karta posle Drugog svetskog rataperiod bipolarnog svetskog poretka i hladnog rata Totalitarni reimiperiod uspostavljanja novog svetskog poretka na elu sa jednom supersilom (SAD) i nekoliko regionalnih sila (Evropska Unija, Japan)Period tranzicije

  • Politika karta sveta je trenutno stanje geopolitikih procesaU novijoj istoriji menjala se pod uticajem tri procesa: Kolonijalnog suparnitva i dekolonizacijeIdeolokog suparnitva Civilizacijskog suparnitva

  • Politika karta sveta daje geografsko-politiku osnovu za novi svetski poredakSvetska politika karta je prekrajana vie puta: u Vestfaliji posle Tridesetogodinjeg rata (1648), u Beu posle Napoleonovih ratova (1815), u Versaju posle Prvog svetskog rata (1919) i u Parizu posle Drugog svetskog rata (1947).

  • Logika svetskog sistemaRelativna mo drave moe biti sagledana kroz tri dimenzije:u relaciji prema nekoj drugoj dravi (hijerarhija drava);u relaciji prema njenom stanovnitvu (unutranja mo);u relaciji prema "globalnom" svetskom ekonomskom sistemu. prostorna i vremenska univerzalizacija trita (D.Rikardo, A.Smit)

  • Svetska trina ekonomija jeprola je kroz nekoliko prostorno-vremenskih faza (Brodel):Bri (oko 1300. godine), Venecija (oko 1450), Antverpen (oko 1500), enova (oko 1550), Amsterdam (oko 1650), London (oko 1750), Njujork (oko 1930)

  • Dananji svetski sistemHegemonija SAD (Pax Americana)Trini model zapadne civilizacijeRegioni krupne proizvodnje u svetu:Srednji Zapad SAD, Zapadni Midlands u Britaniji, Rur i Tokio-Jokohama u Japanu

  • Struktura svetskog sistemaGlobalizacija i TNKDve tendencije unutar svetskog sistema:Univerzalistika Partikularistika

    Uspon novoindustrijalizovanih zemalja

  • Prostorna struktura svetskog sistemaTeorija centar poluperiferija - periferijaHijerarhija i asimerija unutar sistema

    Drava? Suverenitet?Decentralizovana svetska ekonomija (90-te XX vek)

  • Nove tendencije...Stanje na geopolitikoj sceni krajem XX vekaPax Americana (Pax Japonica) Pax TraidicaPosthegemonistiki poredak (Pax Consortis" ili "Pax Diplomatica")

    Sukob civilizacija?

  • GEOPOLITIKA

  • POJAMRudolf Kjelen, Drava kao ivotni oblik (1916) Sinteza geografije i politike

    prouava prostorno ponaanje drava, odnosno uzroke, mehanizme, procese i posledice konkurencije izmeu nacija (drava) za odreeni prostorni resurs (teritoriju)

  • GEOEKONOMIJAprouava konkurentsku borbu meu ekonomskim sistemima za ovladavanje i korienje prostornih resursa

  • Geopolitike teorije i koncepcije

  • Poeci Platon idealna drava (Drava, Zakoni)Aristotel - geografski elementi drave i znaaj reljefa za tip dravnog ureenja (Politika, glava VII)Aleksandar Makedonski prva imperijaRimska imperijaOd XV veka Portugalija, panija, Francuska, V.Britanija kolonijalni sistem (prvi multilateralni sistem)

  • Razvoj civilizacija (L.Mennjikov)Rene civilizacije (Egipat, Vavilon, Indija, Kina) Morske civilizacije (Grka, Rim)Okeanske civilizacije (Portugalija, panija, Holandija, Francuska, Velika Britanija) Transokeanske civilizacije (SAD)

  • Kolonijalni poredak - Pax BritanicaDominacija od sloma Napoleona do Prvog svetskog rata (1815-1914)Merkantilistiki principiKolonijalni sistem (imperijalizam)

  • Nemaka geopolitikaHegel - poredak se uspostavlja kroz borbu suprotnosti (teza + antiteza = sinteza) vodea istorijska uloga nemakog naroda (centralni poloaj Nemake u Evropi)Klasici marksizma (Marks, Engels i Lenjin) - protivurenosti izmeu proizvodnih snaga i proizvodnih odnosa Fridrih Racel, Politika geografija (1897) - svetski poredak moe biti stabilan samo kao poredak velikih drava (ivotni prostor)

  • Teorija geopolitikeRudolf Kjelen:

    jake, ivotno sposobne drave, koje imaju ogranien prostor, podinjavaju se kategorikom imperativu irenja svog dravnog prostora putem kolonizacije, integracije ili osvajanja

  • Podela sveta pred Prvi svetski rat1914. godine

  • Evropske kolonijalne sile i njihovo krojenje politike karte svetaKontinentalna dominacija Rusije u istonoj , Austrije u centralnoj i Francuske u zapadnoj Evropi - RIVALSTVAZakasnelo nacionalnni i dravno uintegrisanje Nemake i Italije pokuaj revizije kolonijalne podele svetaNemaka ideja Hamburga preusmerena na ideju Bagdada . n Drang nach Osten i Drang nach SdostenNeminovnost Velikog (Prvog svetskog) rata 1914.

  • Konkurentski odnosi britanskog pomorskog puta prema Indiji ('Veliki imperijalni put'') i nemake kopnene orijentacije prema Persijskom zalivu (Ideja Bagdada'')

  • Transnacionalni sistem Pax AmericanaDominacija neokolonijalizma Vodea sila su SADAlfred Mehen, Uticaj pomorske sile na istoriju (1890) - teorija pomorske moi

  • Halford Makinder - teorija geografske inercije (zavisnost prostornog razvoja drave od geografskog poloaja i prirodno-istorijskih tendencija razvoja u globalnim razmerama) dva bloka Velika Britanija + pomorske sile i evroazijski kopneni blok na elu s RusijomRusija sa ist.Evropom je centar Svetskog ostrva (Hartlend)izmeu centralne Evrope i Rusije stvoriti tampon-zonu od niza malih drava (sanitarni kordon)ne sme se dozvoliti mogunost ujedinjenja Rusije bogate resursima i Nemake koja ima smisao za organizaciju

  • Ko vlada Istonom Evropom, taj vlada Hartlendom

    Ko vlada Hartlendom, taj vlada Svetskim ostrvom (Evroazijom)

    Ko vlada Svetskim ostrvom, taj vlada i Svetskim morem, dakle celim svetom.

  • Geopolitika u vreme Hladnog rataJalta, 1945 bipolarni svetski poredak

  • Svet posle Drugog svetskog rataSvet je podeljen na dva bloka Zapad i Istok meusobni hladni ratSiva zona nesvrstanih i neutralnih zemaljaMakinderova teorija - strategija SAD u doba Hladnog rata (stvaranje NATO i strategija okruenja).

  • Ideja borbe za svetsku dominaciju, tj. monocentrini svetski poredak;Ideja totalnog suprotstavljanja i nepomirljive borbe, sve do direktnih vojnih dejstava izmeu vojnih blokova;Ideja irenja kontrole ne samo na kopnu i moru, nego i u vazdunom, podzemnom i kosmikom prostoru;Ideja borbe za rubni pojas oko Hartlenda - Rimlend

  • Spajkamnova teorijaHartlend ne moe biti centar svetske moi bez Rimlanda

    Ko kontrolie Rimland, taj vlada nad Hartlendom, odnosno nad Svetskim ostrvom (Evroazijom)

    Ko vlada Evroazijom, taj kontrolie sudbinu sveta.

  • Odgovori...Odgovor sovjetskog bloka na geopolitiku okruenja bila je tzv. meridijanska geopolitikaPokret nesvrstanih, 1961 (Beograd)

  • Amerika unipolarna geopolitika koncepcija kontrole EvroazijeRuska geopolitika koncepcijaMultipolarnog sveta

  • Novi svetski poredakprincip reavanja svetskih i nacionalnih problema ne putem konfrontacije i suparnitva, nego putem razvoja meunarodne saradnje i sporazumevanjaMihail Gorbaov