Godisnjak 41.pdf

  • View
    425

  • Download
    49

Embed Size (px)

Text of Godisnjak 41.pdf

  • tampano uz podrku:Fondacije za izdavatvo Federalnog ministarstva kulture i sporta Bosne i Hercegovine,

    Rimsko-germanske komisije Njemakog arheolokog instituta i Federalnog ministarstva obrazovanja i nauke /

    Gedruckt mit Untersttzung:des Verlagsfonds des Fderalen Ministeriums fr Kultur und Sport

    Bosnien-Herzegowinas, der Rmisch-Germanischen Kommission des Deutschen Archologischen Instituts und des Fderalen Ministeriums fr Bildung

    und Wissenschaft Bosnien-Herzegowinas

  • 3

    Sadraj / Inhaltsverzeichnis

    Rane evropske civilizacije / Frhe europische Zivilisationen

    S. N. KorenevskijMajkopska kultura na sjevernom Kavkazu /The Maikop culture in the Northern Caucasus ............................................................................. 7

    Blagoje GovedaricaMajkopska gravura /The Maikop engraving ...................................................................................................................... 37

    lanci / Aufstze

    Martina Blei KavurUkraene bronane falere s trnom: ornament kao amblem /Ornamented bronze phalerae with a thorn: ornament as an emblem ....................................... 43

    Aleksandar JaareviZapadnobalkanski tip krstolike kope iz Kanja /Westbalkan type of cross shape belt-hook from Kaanj ............................................................. 67

    Zilka Kujundi-VejzagiNeprolazna svjetlost jantara sa japodskih nekropola u dolini Une /Imperishable light of the Amber from the Japod necropolises in the Una valley .................... 77

    Amra aiKulturno-historijski razvoj ilirskog naroda Naresa (civitas Narensium) /Cultural-historical development of the Illirian people of Naresi (civitas Narensium) ............. 97

    Snjeana VasiljArheoloki lokalitet Doljani-Dubine u opini apljina, Bosna i Hercegovina. Prilog istraivanju donjeg toka rijeke Neretve /Archaeological site Doljani Dubine, municipality of apljina in Bosnia and Herzegovina. A contribution to the research of the lower course of the river Neretva ................................... 113

    Naser FerriVjerovanja i tovanje bogova u predkranskoj Dardaniji /Cults and Beliefs in Pre-Christian Dardania ................................................................................. 135

  • 4

    Adnan BusuladiKasnoantika grobnica na svod, crkva i nekropola na lokalitetu Studena esma u Donjem Vakufu /Late Antique burial vault (tomb), church and necropolis at the site of Studena esma in Donji Vakuf ................................................................................................................................... 159

    Ante MiloeviRanosrednjovjekovni reljef iz Maloga ajna kod Visokog s dodanim natpisom velikog kaznaca Nespina /The Early Medieval relief from Malo ajno nearby Visoko with great Nespina kaznacs added inscription ............................................................................................................... 187

    Tibor ivkoviNova tumaenja vesti o junoslovenskim gentes u De administrando imperio vizantijskog cara Konstantina VII Porfirogenita (944959) /New Interpretations of Data about South Slavic Gentes from the De Administrando Imperio of Byzantine Emperor Constantine VII Porphyrogenitus (944-959) ......................................... 201

    Esad KurtoviPrilog kontekstualizaciji i dataciji steaka u Starom Slanom kod Trebinja /A Contribution to the Contextualization and Dating of Steci in Staro Slano near Trebinje . 211

    Zijad HaliloviNekropola sa stecima na lokalitetu Kose u Crniima, Kreevo /The necropolis with steak tombstones at Kose in Crnii, municipality of Kreevo ............... 219

    Adnan Kaljanac / Tijana KrianoviBosanskohercegovaki antikvarizam osmanskog doba Antikvari na razmeu istoka i zapada /Antiquarism of the Bosnia and Herzegovina from the Ottoman Period Antiquaries between East and West .................................................................................................................................... 229

    Mario KatiObiljeavanje mjesta odmaranja s pokojnikom /Marking the Resting Place with the Deceased .............................................................................. 255

    Kritike i prikazi / Besprechungen

    Domagoj Tonini, Spomenici VII. legije na podruju rimske provincije Dalmacije, Arheoloki muzej, Split 2011., 228 str; Salmedin Mesihovi, Antiqui Homines Bosnae, Filozofski fakultet Univerziteta u Sarajevu, Sarajevo 2011., 692 str. (Danijel Dino) ......................... 269

    Miroslav Mari, Primena geografskih informacionih sistema u arheolokoj dokumentaciji, Printshop, Beograd, 2011., 142 str., 44 sl. (Tino Tomas) ......................................................................... 272

    Maja Petrinec: Groblja od 8. do 11. stoljea na podruju ranosrednjovjekovne hrvatske drave, Split, 2009. (Midhat Dizdarevi) ................................................................................................................ 273

    Dubravko Lovrenovi, Bosanska kvadratura kruga, Dobra knjiga Synopsis, Sarajevo Zagreb, 2012, 496 str. (Enes Dedi) ........................................................................................ 276

    Zbornik radova, 1459. , , , CXXXIV, , 32, 2011, 439 str. (Denan Dautovi) ............................................................................................... 277

  • 5

    Hronika / Chronik

    Izvjetaj o radu Centra za balkanoloka ispitivanja ANUBiH u 2012. godini .................................... 281

    In memoriam

    Vesna Girardi Jurki (1944. 2012.) ......................................................................................................... 283

    Adrese autora / Autorenadressen .............................................................................................................. 285

    Uputstva / Richtlinien / Guidelines

    Uputstva za pripremu materijala za Godinjak Centra za balkanoloka ispitivanja ANUBiH / ...... 287

    Richtlinien zur Verffentlichung im Jahrbuch des Zentrum fr Balkanforschungen der AWBH / 289

    Guidelines for the article preparation for Godinjak CBI ANUBiH ..................................................... 291

  • 7

    Rane evropske civilizacije / Frhe europische Zivilisationen*

    Majkopska kultura na sjevernom Kavkazu

    S. N. KorenevskijMoskva

    I. UvodMajkopska kultura1 predstavlja jednu od naj-znaajnijih pojava u kontekstu predurbanih ze-mljoradnikih i stoarskih zajednica Srednjeg Istoka i Kavkaza. Ona je nastala iznenada bez znaajnijeg udjela lokalnog supstrata, a isto tako je iznenada i nestala nakon ca. 1000 godina ra-zvoja, ostavljajui za sobom brojne arheoloke nalaze i spomenike. Podruje ove kulture obu-hvata pogranini prostor izmeu jugozapadne Azije i istone Evrope, oblast sjevernog Kavkaza i pretkavkaskih stepa, na kojima se odvajkada su-eljavaju kulturni uticaji junih naroda i tradicija evropskog stanovnitva (Sl. 1).

    Izuavanje Majkopske kulture otpoelo je krajem 19. vijeka, poslije otkria izvanredno bogatih grobova u gradu Majkopu (1897) i dvi-je kamene grobnice u stanici Carska, dananja Novosvobodna (1898).2 Najobimnija istraiva-nja obavljena su krajem 19. i u prvoj polovini 20. vijeka.3 Nakon 70-tih godina 20. vijeka na temu

    * Sa ovim Godinjakom otpoinjemo ciklus Rane evrop-ske civilizacije. U tom okviru bie, prema mogunostima, povremeno objavljivani saeti prikazi aktuelnog izuavanja vanijih kulturnih cjelina koje su obiljeile razvoj praistorij-ske Evrope. Ciklus otpoinjemo prezentacijom Majkopske kulture koja ini jednu od najznaajnijih kulturnih pojava u 4. mileniju pr. n. e., a koja je u naoj literaturi do sada bila potpuno zapostavljena. Autor teksta je jedan od vodeih sa-vremenih istraivaa fenomena Majkopske kulture. 1 U novije vrijeme takoe nazvana i Majkopsko-Novosvo-bodna kulturna oblast. 2 1990, 1-11; 1901, 29-39. 3 1914; 1921; 1921a.; Ebert 1926; Hanar 1937; Tallgren 1911; 1926; 1929; 1933; Chil-de 1936; Childe 1950; 1952; Gimbutas 1956; 1935; 1941; 1950; 1962; 1951; 1957.

    Majkopske kulture objavljeno je nekoliko mono-grafija i zbornika,4 kao i opta istraivanja R. N. Munaeva i S. N. Korenevkog i A. D. Rezepkina.5 Uz to za problematiku Majkopske kulture vlada nesmanjeni interes i izvan Ruske federacije, pri emu se uglavnom tei sagledavanju rezultata sa-vremenih ruskih istraivanja. Ta tendencija se ja-sno odraava u radovima A. Huslera, B. Goveda-rice, B. Lionnea, F. Kohla, D. Anthonyja i drugih.6

    Nakon istraivanja N. I. Veselovskog najzna-ajnija iskopavanja u okviru Majkopske kulture obavili su R. M. Munaev, A. L. Neitajlo, I. M. eenov, V. M. Bataev, R. Je. Bertozov, A. H. Nagoev, G. H. Atabiev, V. G. Petrenko, V. L. Ro-stunov, N. G. i P. K. Kozaev, N. G. Lovpae, K. A. Dneprovski, V. L. Erlih, A. D. Rezepkin, S. N. Ko-renevskij, A. R. Kantorovi, V. A. Maslov i dr. Va-ne radove o Majkopskoj kulturi objavili su i M. V. Andreeva, R. M. Mogamedov i V. I. Markovin.7

    Sam termin Majkopska kultura uveo je E. I. Krupnov u svojim radovima iz 1951. i 1957. go-dine i to za grobove i naselja s podruja sjeverno-kavkaskih rijeka Kuban i Terek koji su po obredu i nalazima pokazivali visok stepen bliskosti sa majkopskim kurganom i grobovima iz Novosvo-bodne.8 Pri tom treba naglasiti da su nalazita

    4 Monografije: 1973; 1982; 1978; zbornici zajednikih istraivanja kabardino-balkar-skih naunika: , 1984; 1984; 1984. 5 1975; 1994; 1993; 1995; Rezepkin 2000. 6 Husler 1994, 191 ff.; Govedarica 2002, 781 ff.; Lionnet 2007, 133-162; Kohl 2007, 72-86; Anthony 2008, 263-265. 7 1977, 22-34; 1979, 39-56; 1991, 13-38; 1976, 193-200; 1985, 3-15. 8 1951, 22-55; 1957, 46-73.

    Godinjak/Jahrbuch 2012,41:7-36DOI:10.5644/Godisnjak.CBI.ANUBiH-40.1

  • 8

    tog tipa tada bila jo uvijek