HIV tedavisi nedir?

  • View
    215

  • Download
    1

Embed Size (px)

Text of HIV tedavisi nedir?

  • HIV tedavisi

    Trke Birinci bask

    2010

    www.aidsmap.com

  • Yazan Michael Carter

    Trke birinci bask 2010 ngilizce baskdan adapte edilmitir 2008

    Pozitif Yaam Derneine bu kaynan evrilmesindeki destei iin teekkr ederiz.

    www.pozitifyasam.org

    erik & Tasarm UKs NHS Pan-London HIV Prevention Programme ve UKs Department of Health tarafndan finanse edilmitir.

    eviri Merck, Sharp ve Dohme tarafndan finanse edilmitir.

    Bu kitapk web sitemizdeki PDF dosyadan grntlenebilir ve indirilebilir. www.aidsmap.com.

    Bu kitapk, Avrupada HIV tedavisi ve bakm konusunda nerilen uygulamalar yanstmaktadr.

    Teekkr

  • HIV tedavisiBu kitapktaki bilgiler HIV tedavi klavuzlar temel alnarak hazrlanmtr. Avrupa tedavi klavuzlar (Avrupa AIDS Klinikleri Dernei tarafndan yazlm) yan sra birok lkede, biraz daha deiik, ulusal klavuzlar mevcuttur.

    Bu klavuzlar sizin HIV enfeksiyonunuzu tedavi etmek iin bir tedavi kitap deildir. HIV her zaman, gemi ve mevcut salk durumunuzu ve gncel hayatnz etkileyen faktrleri dikkate alan, kiiselletirilmi bakm gerektirir.

    HIV alannda aratrma, tp bilimi ynnden allmadk ekilde olaan d hzla ilerler, dolaysyla bu klavuzlar HIV enfeksiyonu ve tedavisi hakknda u anda bildiklerimizi temel alan en iyi uygulamalar olarak alglanmaldr.

    Bu kitapk herhangi bir tedavi yntemi hakknda doktorunuza sormay dndnz sorular tespit edebilmeniz iin yazlmtr. Doktorunuzla tedavi konusunda grmelerinizin yerini almak amalanmamaktadr.

  • erikHIV tedavisi nedir? 1

    HIV tedavisine ne zaman balanmaldr? 1Eer HIV ok yakn zamanda bulatysa 1 OEer (kronik) enfeksiyonunuz varsa fakat belirtileriniz yoksa O 3HIV hastal veya AIDS belirtileri gsteren kiiler O 4

    Terapi ne ile balar 5

    Terapi ne zaman deimelidir 9Tedavinizin birden fazla baarsz tedaviden sonra deitirilmesi 1 O 1

    Tedavinin uygulanmas 13

    zet 14

  • HIV tedavisi nedir?HIV tedavisi iin verilen ilalar antiretroviraller olarak snflandrlr. Antiretrovirallerin gl ve uzun sreli etkisini garantilemek iin, (bazen daha fazla) anti-HIV ilac almak gerekir.

    Gnmzde kullanlan HIV tedavisi bedenden virs atmaz. Onun yerine HIVin oalmasn engelleyerek ve dolaysyla HIVnin baklk sistemi zerindeki hasarn azaltarak hayatnz uzatr ve salkl yaamanz salar.

    HIV tedavisine ne zaman balanmaldr?Anti-HIV ilalar almaya balamann en iyi zaman konusunda ak bir kant yoktur. Bu da doktorunuzla tedaviye hemen balamann veya geciktirmenin avantaj ve dezavantajlarn tartmanz gerektii anlamna gelir. Gncel geerli gre gre :

    Eer HIV veya AIDS belirtileriniz varsa. O

    Eer CD4 hcre saynz 350 civarndaysa, o Ozaman tedaviye balamak gerekir.

    Eer HIV ok yakn zamanda bulatysa HIV bulamasndan sonraki ilk alt aylk dneme birincil enfeksiyon dnemi denir. Bu dnemde

    1

    HIV tedavisi nedir? | HIV tedavisine ne zaman balanmaldr?

  • tedaviye balamann, daha uzun ve salkl hayata yol aacana dair bir kant yoktur.

    Fakat baz doktorlar bu srenin mdahale iin ideal bir zaman olduuna nk sonraki zaman iinde enfeksiyonun baklk sistemine daha fazla zarar vereceine ve bylece HIVe kar daha az yant verilebileceine inanmaktadrlar.

    Ancak pek ok insan enfeksiyondan aylar veya yllar sonras belirtilerin ortaya kmasyla enfeksiyona yakalandklarnn farkna varrlar.

    Bu olas avantaj, ilalarn yan etkileriyle, tedavinin hayat kalitenizi olumsuz etkilemesiyle ve tedavinin HIVe kar etkisini yitirmesi durumunda ilaca direnli bir virs ile ba baa kalabileceiniz olaslklaryla karlatrlmaldr.

    HIV bulamasndan sonra tedaviye balamann faydalar ve riskleri konusunda yaplan kk aratrmalarn sonular ikna edici olmaktan uzaktr. HIV bulamasndan hemen sonra tedaviye balayan baz kiilerde ok dk seviyede virse rastlanm ve bu durum tedaviyi kestikten sonra da devam etmitir. Fakat dier taraftan bu durum bu yaklam deneyen bakalar iin geerli olmamtr. Bu konuda belirsizlik olduu iin ok daha byk bir aratrma bu aamada tedavinin faydalarn aratrmaktadr. Sonular bir ka seneye kadar aklanacaktr.

    Bu sonular aklanana kadar HIV bulamasndan hemen sonra tedaviye balamas nerilen kiilerin zellikleri aada verilmektedir:

    2

    HIV tedavisine ne zaman balanmaldr?

  • Herhangi bir AIDS-tanmlayc hastal Oolanlar.

    HIV ile ilikili nrlojik (beyin) hastalklar Oolanlar.

    ay veya daha fazla sreyle 200 den aa OCD4 hcre saym olan kiiler.

    Eer (kronik) enfeksiyonunuz varsa fakat belirtileriniz yoksa CD4 saymnz 200 den aa dmeden hemen HIV tedavisine balamalsnz. Eer tedaviye CD4 saymnz 200 altndayken balarsanz, 200 stnde balamaya gre, salk problemleri ve hatta ksa vadede lm riskiniz daha yksek olacaktr.

    u anda HIV tedavisine CD4 hcre saymnzn 350 civarinda olduu zaman balamann faydal olduu konusunda mutabakat bulunmaktadr. Doktorunuz tedaviye balama konusunu CD4 hcre saymnz bu rakam civarndayken dnmelidir ve size de tedaviye hazr olur olmaz balamanz nerilmelidir. Tedaviye CD4 hcre saymnz 350 dolaylarndayken balamann, sadece HIV ile ilikili hastalklarn deil ayni zamanda kalp, bbrek, karacier ve baz kanserler gibi ciddi hastalklarn da gelime riskini azalttna dair gl kantlar bulunmaktadr.

    CD4 hcre saymnz 350 civarndayken tedaviye balamak aadaki zelliklerden herhangi birine sahip kiiler iin zellikle nerilmektedir:

    3

    HIV tedavisine ne zaman balanmaldr?

  • Viral yk 100,000 zerinde olanlar. O

    Hzla den CD4 hcre saym (senede 80 Oveya daha fazla hcre).

    Herhangi bir HIV ile ilikili hastalk. O

    Hepatit B virs veya hepatit C virs Okoenfeksiyonu.

    50 ya st. O

    Kalp hastal riski. O

    HIV-negatif biri ile ilikide olanlar. O

    Baz doktorlar, Afrika etnik kkenli olup Obbrek hastalklarndan muzdarip kiilerin

    de bu aamada tedaviye balamalarn nermektedir.

    Eer tedaviye balamanz nerilmise ama kabul etmiyorsanz, kararnz periyodik olarak gzden geirmeli ve CD4 hcre saymnz ve viral yknz genelde nerilen aralklardan daha sk olarak kontrol ettirmelisiniz.

    HIV hastal veya AIDS belirtileri gsteren kiilerAIDS tanmlayc enfeksiyon veya kanser tans konulan herkesin HIV tedavisine balamas nerilir. Tberklz bunun istisnasdr eer CD4 hcre saymnz 350 nin stndeyse.

    Ekseri vakalarda, enfeksiyon tedaviniz bitince HIV tedavisi balatlacaktr. Bunun nedeni

    4

    HIV tedavisine ne zaman balanmaldr?

  • anti-HIV ilalarnn bazen enfeksiyon tedavisi ilalaryla etkileime girebilmesidir. HIV tedavisi ve baz enfeksiyon ilalarnn beraber alnmas durumunda baklklk yeniden yaplandrlmasna bal inflamatuar sendrom ad verilen, olumsuz bir dizi semptomlarn olumas riski ortaya kabilir.

    Lenfoma tans size konulduysa, kemoterapiye balar balamaz HIV tedavisine balamalsnz.

    Terapi ne ile balarlk kez tedavi grenler iin standart HIV tedavisi, antiretroviral ilacn birleiminden veya rejiminden oluacaktr.

    nerilen birleim: NNRTI art iki NRTIlk kez HIV tedavisine balyorsanz, non-nucleoside reverse transcriptase inhibitor (NNRTI) efavirenz (Sustiva veya Stocrin) veya the NNRTI nevirapine (Viramune) ile nucleoside/nucleotide reverse transcriptase inhibitor (NRTI) birleim haplarndan ya Truvada (bu FTC ve tenofovir ierir) veya Kivexa (bu abacavir ve 3TC ierir) birini almanz nerilir.

    Efavirenzin gl ve uzun sreli anti-HIV etkisi olduuna dair salkl kantlar bulunmaktadr.

    5

    Terapi ne ile balar

  • Ayn zamanda nispeten az yan etkileri olup alnmas kolaydr.

    Fakat efavirenzn ana dezavantaj HIVin kolayca diren oluturabilmesidir, bu nedenle dier iki ilala beraber alnmas nemlidir. Ayn zamanda nrolojik yan tesirleri de mevcuttur. Bunlar genelde sadece bir ka hafta srer ama baz hastalar ba ars, kabuslar, oryantasyon bozukluu ve depresyon gibi belirtileri uzun sreli ve problemli yaar.

    Ee hamile kalmay dnyorsanz efavirenz ile tedaviye balamamalsnz, nk teorik olarak dou-zrlerine yol ama olasl bulunmaktadr. Eer zaten efavirenz alrken hamile kaldysanz, en ksa srede HIV kliniiniz ile irtibata geerek yardm aln.

    NNRTI nevirapine (Viramune), efavirenz e alternatiftir. Baz hasta gruplar iin zellikle nerilmektedir. Bunlara hamile kalmay isteyen kadnlar dahildir, nk ila hamilelik esnasnda kullanlabilir. Nevirapine ayn zamanda efavirenzin yan etkilerini tolere edemeyenler iin de bir seenek oluturmaktadr.

    Nevirapine kzarkla, dkntye ve tehlikeli karacier yan etkilerine neden olabilir. Bu riskleri azaltmak iin CD4 hcre saym 250 nin stnde olan kadnlar ve CD4 hcre saym 400 geen erkekler nevirapine ile HIV tedavisine balamamaldr.

    nerilen birleim: desteklenmi protease inhibitoru ile iki NRTIDesteklenmi protease inhibitoru (bu protease

    6

    Terapi ne ile balar

  • inhibitorlerin anti-HIV etkileri kk bir doz ritonavir ile beraber daha gl klnr) NNRTIye alternatif oluturur.

    Desteklenmi protease inhibitorler zellikle aadaki durumlar iin nerilmektedir, eer siz:

    NNRTIlere veya NRTIlere direnli bir OHIV virsne enfekte olmusanz.

    Hamileyseniz veya hamile kalmay Odnyorsanz.

    Efavirenzin yan etkilerini tolere Oedemiyorsanz veya depresyon gemiiniz varsa.

    HIV ilalarnz tam olarak almak sizin iin Ozor olacaksa. Bu durumda efavirenz yerine desteklenmi protease inhibitoru kullanlrsa diren olumas bakmndan risk daha az olacaktr.

    nerilen desteklenmi protease inhibitorleri aada verilmektedir:

    Atazanavir ( O Reyataz) art ritonavir.

    Darunavir ( O Prezista) art ritonavir.

    Lopinavir/ritonavir ( O Kaletra). Bu ayn dozda ritonavir ieren tek protease inhibitordr

    Saquinavir ( O Invirase) art ritonavir.

    7

    Terapi ne ile balar

  • nerilen NRTIlarTedaviye balayanlar iin nerilen iki NRTI birleik hap bulunmaktadr.

    FTC (emtricitabine, Emtriva) ve tenofovir (Viread) Truvada hapnda birleik olarak bulunur. Bu ilalarn gl ve uzun sreli anti-HIV etkisi vardr ve alnmalar