IBUS-TD 07 Wersja ń Instrukcja ultrad ź ę Materiałów IBUS-TDWer07... · Instrukcja IBUS-TD 07…

Embed Size (px)

Text of IBUS-TD 07 Wersja ń Instrukcja ultrad ź ę Materiałów IBUS-TDWer07... · Instrukcja IBUS-TD...

  • Instrukcja IBUS-TD 07 str. 1/1

    ,0 IBUS-TD 07

    Instrukcja ultradwikowego badania spoin o gruboci od 2 do 8mm elementw paskich i rur Zastpuje:

    Zakad Bada

    Materiaw ULTRA Wrocaw Zastpiono:

    Wersja

    07/4a.11

    1. Wstp

    1.1. Przedmiot procedury. Przedmiotem procedury jest sposb bada ultradwikowych spoin doczoowych o gruboci od 2 do 8 mm metod echa, gowicami tandem na fal poprzeczn w oparciu o metod IBUS-TD-07

    1.2. Zakres stosowania procedury. Procedura ma zastosowanie przy badaniu zczy spawanych rur, rurocigw i elementw paskich. Procedura zostaa poddana kwalifikacji przez Urzd Dozoru Technicznego i moe by stosowana w urzdzeniach poddozorowych na zasadach okrelonych w uzgadnianych przez Urzd Dozoru Technicznego naprawach i modernizacjach tych urzdze. Zgoda na indywidualne zastosowanie procedury powinna by wydawana kadorazowo przez zesp waciwy do spraw techniki w Urzdzie Dozoru Technicznego. W innych zastosowaniach moe by stosowana na zasadzie akceptacji zainteresowanych stron. Procedura dotyczy bada: - zczy spawanych ze stali wglowych i nisko

    stopowych, - ze stali austenitycznych i innych materiaw

    o podwyszonym tumieniu fali ultradwikowej, pod warunkiem spenienia wymogu okrelonego wg punktu 2.5,

    - zczy spawanych z aluminium i jego stopw.

    1.3. Ograniczenia zakresu stosowania procedury Postanowie procedury nie stosuje si do: - zczy spawanych na podkadce i w tych

    spoinach lub ich fragmentach w ktrych wystpuj faszywe echa spowodowane ich geometri np. spoiny ktowe, krce, wstawki itp. Ograniczenie to nie dotyczy nierwnoci lica i grani.

    - zczy spawanych lub ich fragmentw gdzie wynik bada VT (wg normy [3]) jest negatywny.

    1.4. Zakres wykonywanych bada - nadrzdnym celem bada wg procedury jest

    selekcja spoin dobrych i eliminacja spoin zych w konsekwencji wymaga to 100 % bada. Wyjtkowo dua wydajno bada wg procedury umoliwia techniczn realizacj tej selekcji co z kolei jest

    warunkiem niezawodnej eksploatacji caego urzdzenia (np. Kocio blokowy, duy rurocig). Wicej o niezawodnoci obiektw skadajcych si z wielu elementw w napisano w [4],

    - w warunkach technologii spawania zapewniajcej wysok jako spoin oraz jej wysok powtarzalno dopuszcza si obnienie zakresu bada do 30% iloci spoin. Jeli w badanym zakresie (30% wszystkich spoin) nie wykryto ani jednej spoiny zej to uznaje si ca parti (100% wszystkich spoin) za dobr. Jeli znajdzie si pojedyncze sztuki ze, ale nie wicej jak 5, a poprzez badania metalograficzne mona wykaza, e byy to przypadkowe wskazania zwizane z bdami geometrii lica lub/i grani i nie wykryto innych wad (szczeglnie brakw wtopu), to uznaje si ca parti 100% za dobr. W pozostaych przypadkach naley przeprowadzi badania 100% iloci spoin.

    1.5. Zakres wykonywanych bada w obszarze urzdze poza dozorowych Przy stosowaniu procedury do wykonywania bada w obszarze urzdze poza dozorowych moe by inaczej sformuowany cel badania ni w punkcie 1.4. W tych przypadkach zakres wykonywanych bada moe by ustalony na podstawie uzgodnie pomidzy zainteresowanymi stronami.

    2. Zestaw badawczy

    Zestaw badawczy do bada wedug procedury skada si z: - defektoskopu, - gowic tandem i ich krzywych DAC, - wzorcw, - ukadu zwilania wodnego gowic.

    2.1. Defektoskop Dla defektoskopu wymaga si potwierdzenia jego aktualnych parametrw uytkowych wg normy PN-EN 12668-1( [1] ) Ponadto wymaga si pisemnego potwierdzenia dopasowania gowicy tandem do danego defektoskopu. Do stosowania procedury najwygodniej jest uywa defektoskopw cyfrowych z moliwoci zapamitania krzywych DAC.

  • Instrukcja IBUS-TD 07 str. 2/2

    2.2. Gowice 2.2.1. Do bada wg procedury stosuje si

    gowice ultradwikowe tandem na fal poprzeczn o parametrach podanych w Zacznik 1.

    2.2.2. Do bada spoin obwodowych rur gowice powinny by doprofilowane zgodnie ze rednic rury.

    2.2.3. Dla niewielkich iloci sztuk spoin badanych jednorazowo, dopuszcza si uycie gowicy doprofilowanej na rednic wiksz nastpn w szeregu podanym w Zacznik 1.

    2.2.4. Do bada wg procedury zaleca si stosowa gowice ze zwilaniem wodnym i ze staym podawaniem wody w trakcie bada (Patent PL nr 72214/71). Dopuszcza si inny sposb zwilania pod warunkiem wykonania testu z wynikiem pozytywnym, a podanego w Zacznik 8.

    2.2.5. Dla gowic wymaga si potwierdzenia ich aktualnych parametrw uytkowych zgodnie z Zacznik 9 2.2.6. Podczas bada naley okresowo

    sprawdza parametry uytych w badaniu gowic zgodnie z punktem 6.

    2.3. Wzorce Wprowadza si dwa typy wzorcw - wzorzec uproszczony dla wykonujcych badania i wzorzec zwyczajny dla bada kontrolnych i okresowych gowic wedug Zacznik 2. Dla wzorcw zwyczajnych wymaga si jednorazowo potwierdzenia ich parametrw poprzez powiadczenie wykonania wg Zacznik 10.

    2.4. Krzywe DAC Dla kadego typu identycznych zczy spawanych , wykonuje si wzorzec uproszczony, ktry suy do sporzdzenia krzywej DAC. Sporzdzanie wykresw (krzywych) DAC, to wykrelenie amplitudy echa od otworku o rednicy wzorcowej =1 dla minimum trzech odlegoci. W uzgodnieniach dwustronnych dopuszcza si zaostrzenie lub zagodzenie kryterium bada po przez zastosowanie otworka wzorcowego =0,7 mm lub =1,5 mm. Parametry ustawienia defektoskopu przy sporzdzania krzywej DAC musz by dotrzymane w badaniach tak aby krzywa DAC odpowiadaa wskazaniom od wady ekwiwalentnej.

    2.5. Krzywe DAC dla materiaw silnie tumicych Dla materiaw silnie tumicych krzywe DAC s sporzdzane jak w punkcie 2.4 i dodatkowo korygowane na wzorcu korekcyjnym (Zacznik 3).

    2.6. Ukad zwilania wodny gowic Ukad zwilania wodny gowic ma zapewni w trakcie bada stay regulowany dopyw wody z dodatkiem rodkw zwilajcych (detergentw), a powierzchnie badane maj by utrzymane w stanie zwilanym (Zacznik 8).

    2.7. Archiwizacja wynikw bada Archiwizacja wynikw bada w czasie zadeklarowanym przez badajcego lub dwustronnie uzgodnionym w formie papierowej lub elektronicznej, ma na celu przechowanie niezbdnych informacji do odtworzenia lub powtrzenia bada w przyszoci. Protok z bada przedstawiono w formie uproszczonej (Zacznik 6) i penej (Zacznik 4). Jeeli to moliwe zaleca si stosowanie protokou w formie uproszczonej. Przykadowy protok uproszczony przedstawiono w Zacznik 7, natomiast peny w Zacznik 5.

    3. Badania

    Wymagania dotyczce personelu. Personel wykonujcy badania zgodnie wg niniejszej procedura powinien by kwalifikowany wg EN 473 level II lub w systemie rwnowanym we waciwym sektorze przemysowym. Badania realizuje si w czterech etapach, a mianowicie - etap I wstpny przygotowanie, zebranie i

    zapisanie informacji dotyczcych badanego obiektu (tj. wypenienie czci identyfikacyjnej i opisowej protokou Zacznik 4 lub Zacznik 6),

    - etap II - przygotowania do badania polega na skompletowaniu sprztu, nastawy defektoskopu, przygotowanie dostpu w tym take powierzchni badanych punkt 3.1,

    - etap III badania waciwe oraz badania powtrne po ewentualnych naprawach,

    - etap IV archiwizacja wynikw bada.

    3.1. Przygotowanie badania W przygotowaniu badania naley - zebra, ucili i ustali niezbdne

    informacje do wykonania badania ( patrz waciwe pozycje protokou w Zacznik 4 lub Zacznik 6),

    - sprawdzi stan przygotowania defektoskopu i jego wyposaenia, stan przygotowania elementw badanych, dostpno do bada. Odpowiednie informacje naley wpisa we waciwych pozycjach protokou(patrz Zacznik 5 lub Zacznik 7),

    - ewentualnie wykona sprawdzenie parametrw gowicy.

    3.2. Przeprowadzenie bada Przeprowadzenie bada polega na ustawieniu (skalowaniu) defektoskopu, wykonaniu gowic

  • Instrukcja IBUS-TD 07 str. 3/3

    ruchw badawczych (3.2.3), ocenie wynikw i ich rejestracji w protokole. Badania wykonujemy standardowo z dwch stron, chyba, e krawdzie przygotowanych elementw do spawania s prostopade (nie zukosowane) lub spoina jest jednostronnie dostpna

    3.2.1 Ustawienie defektoskopu Ustawienie defektoskopu to wybr: waciwej krzywej DAC i waciwych dla niej ustawie tj. wzmocnienie oraz podstawy czasu. Parametry te maj by identyczne z tymi przy ktrych sporzdzono krzyw DAC, chyba defektoskop zapewnia niezmienno wskaza krzywej od pooenia na ekranie.

    3.2.2 Podczenie gowicy Gowic TD podcza si tak aby przedni przetwornik by nadajnikiem, a tylni odbiornikiem. Rwnoczenie defektoskop naley ustawi na prac z gowic podwjn (rozczy nadajnik z odbiornikiem).

    3.2.3 Ruchy gowic i obserwacja ekranu - ruchy gowic wykonuje si w kierunku

    wzdu tworzcej zwrotnie (tam i z powrotem kilkakrotnie) oraz czy si je z ruchem obwodowym,

    - ruchy te mog by wykonywane do szybko i energicznie, ale naley je wykona odcinkami tak, aby caa objto spoiny bya badana kilkakrotnie,

    - w trakcie wykonywania ruchw gowic naley obserwowa ekran defektoskopu i ocenia wskazania ech pojawiajcych si na ekranie oraz reagowa zgodnie z punktem 4.

    4. Ocena spoiny

    Wskazania ech poniej krzywej DAC uznaje si za wskazania od szumw, i nie podlegaj one ocenie. Wskazania ech powyej krzywej DAC uznaje si za wady niedopuszczalne i s to wskazania nie akceptowalne.

    5. Zakoczenie bada

    Zakoczenie bada to sporzdzenie protoku wg Zacznik 4 lub Zacznik 6 i jego archiwizowanie zgodnie z punktem 2.7.

    6. Sprawdzanie parametrw gowicy

    Kada gowica powinna by okresowo sprawdzana pod ktem zachowania parametrw. Dlatego w momencie otrzymania nowej gowicy naley wykona trzy krzywe DAC na wzorcu zwyczajnym (od otworka, nacicia zewntrznego oraz nacicia wewntrznego) oraz je zapamita. Procedur sprawdzenia gowicy wykonuje si raz dziennie przed rozpoczciem bada. Polega ona na sprawdzeniu wartoci echa w punktach charakterystycznych dla zapamitanych krzywych DAC na wzorcu zwyczajnym. Jeeli warto amplitudy w ktrymkolwiek z punktw rni si wicej ni 6dB, to takiej gowicy nie mona dalej uywa w badaniach.

    7. No