Click here to load reader

istorijski ^asopis

  • View
    246

  • Download
    4

Embed Size (px)

Text of istorijski ^asopis

  • ISTORIJSKI ^ASOPISK. LXI(2012)

  • UDC 93/94 YU ISSN 0350-0802

    INSTITUTE OF HISTORY

    HISTORICAL REVIEW

    Vol. LXI(2012)

    Editorial board

    JOVANKA KALI, MIHAILO VOJVODIMARICA MALOVI-UKI, SRAN KATI,

    ALEKSANDRA VULETI, MILI J. MILIEVI, LUBOMRA HAVLKOV, ILIJA TODEV,

    ANGELIKI KONSTANTAKOPOULOU,KONSTANTIN NIKIFOROV

    Editor-in-chief

    Sran Rudi, Ph.D.Director of the Institute of History

    BELGRADE2012

  • UDK 93/94 YU ISSN 0350-0802

    ISTORIJSKI INSTITUT

    ISTORIJSKI ^ASOPIS

    Kw. LXI(2012)

    Redakcioni odbor

    , , -, ,

    , . LUBOMRA HAVLKOV, ,

    ANGELIKI KONSTANTAKOPOULOU,

    Odgovorni urednik

    dr Sr|an Rudi}direktor Istorijskog instituta

    BEOGRAD2012

  • Ovaj broj Istorijskog ~asopisa {tampan je uz finansijsku pomo}

    , Vlade Republike Srbije

  • (1081-1185)

    ,

    15.

    , 1427. ?

    . ,

    . , ,

    11

    27

    45

    67

    105

    115

    129

    145

    165

  • Nenad Feji PROPOS DES CONCEPTS DEUROPE, DORIENT ETDOCCIDENT CHRTIEN AU MOYEN AGE ET DE LIDENTITEUROPENNE DE LA SERBIE MDIVALE : REGARDSCROISS DE JACQUES LE GOFF ET DE SIMA IRKOVI

    Tibor ivkovi, De Conversione Croatorum et Serborum: Lost Source, , 2012, 255 .( )

    Rogerije iz Apulije, Carmen Miserabile, preveo i priredio M. Sardeli, Zagreb: Matica Hrvatska, 2010, 190 str.( )

    , ( , ), , , . 6, 2012, 135 .( )

    Ladislav Hladk a kolektiv, Vztahy ech s nrody a zemmi jihovchodn Evropy, Historick stav, Praha, 2010, 367 str. ( )

    187

    205

    215

    227

    231

    233

    236

  • , , , 2012, 180 . ( )

    , ( ), , 2012, 350 .( )

    , , ( 1941. ), 2011 ( )

    , , , . 25, . . . , 2011, 463 .( . )

    ( ), , ; ; , 2011, 604 . ( )

    IN MEMORIAM

    ( )

    ( . )

    ( )

    ( )

    ( )

    239

    241

    246

    247

    252

    259

    263

    267

    271

    273

    275

  • CONTENTS

    ARTICLES

    Tibor ivkoviARENTANI AN EXAMPLE OF IDENTITY EXAMINATION IN THE EARLY MIDDLE AGES

    Marko DrakoviRECRUITMENT METHODS IN CASE OF WESTEUROPEANMERCENARIES IN BYZANTIUM (1081-1185)

    Aleksandar UzelacBALDWIN OF HAINAUT AND THE NOMADICDIPLOMACY OF THE LATIN EMPIRE

    Dejan Buli, Dejan CrneviMEDIEVAL FORTIFICATION IN GRADINA SITE IN RADALJEVO NEAR IVANJICA

    Marica Malovi ukiBUSINESS ACTIVITY OF NIKO ROGO, MERCHANT FROM ULCINJ, IN KOTOR IN THE 1430s

    Aleksandar KrstiKING SIGISMUND IN BORA, OR WHEN AND HOW WASBELGRADE HANDED OVER TO HUNGARIANS IN 1427?

    Ognjen KreiPETROVIS SANCAK

    Nedeljko V. RadosavljeviJOANIKIJE, METROPOLITAN OF THE RAKO-PRIZRENSKA METROPOLIS

    Radomir J. Popovi, Sran Kati, Miroslav PrcoviSERBIAN GRAVES IN THE ST. PARASKEVASCHURCHYARD IN THE HASKOY QUARTER OF ISTANBUL

    11

    27

    45

    67

    105

    115

    129

    145

    165

  • Aleksandar RastoviBRITISH DIPLOMACY ON THE SITUATION IN KOSOVO VILAYETS AFTER THE BERLIN CONGRESS

    Plamena StoyanovaBRIEF OVERVIEW OF THE HISTORY OF GYPSIES INBULGARIAN LANDS UP TO THE END OF THE WORLD WAR I

    METHODOLOGY

    Nenad FejiON THE CONCEPTS OF EUROPE, CHRISTIAN EAST ANDWEST IN THE MIDDLE AGES AND ON THE EUROPEANIDENTITY OF MEDIEVAL SERBIA IN THE WORKS OFJACQUES LE GOFF AND SIMA IRKOVI

    REVIEW ARTICLES

    IN MEMORIAM

    INSTRUCTIONS FOR CONTRIBUTORS

    187

    205

    215

    227

    259

    275

  • NERETQANI PRIMER RAZMATRAWA IDENTITETA U RANOM SREDWEM VEKU*

    A: Vesti o Neretqanima prikupqene pre svega kodKonstantina Porfirogenita i Jovana \akona, va`ne su za razumevawepoliti~ke strukture i nastanka kne`evin Paganije, kao i definisawasamih stanovnika te kne`evine u odnosu na druge pre svega Mle~ane.

    : Jovan \akon, Konstantin Porfirogenit, VenecijanskaHronika, Paganija.

    Podaci o Neretqanima poti~u iz dva osnovna ranosredwo -vekovna izvora. Jedan je De administrando imperio (DAI), vizantijskogcara Konstantina VII Porfirogenita,1 a drugi je Jovan \akon iwegova Venecijanska Hronika (Chronicon Venetum).2 Prvi je

    11

    * , : - , (. . 47025).1 Constantine Porphyrogenitus De administrando imperio I, ed. R. J. H. Jenkins Gy.Moravcsik, Washington D. C. 1967 (= DAI I); komentar je objavqen posebno,Constantine Porphyrogenitus De administrando imperio II - Commentary, ed. F. Dvornik R. J. H. Jenkins B. Lewis Gy. Moravcsik D. Obolensky S. Runciman, London 1962.2 Iohannis Diaconi Chronicon Venetum et Gradense, MGH SS VII, ed. G. H. Pertz,Hannoverae 1846 (= Diac.). Novo izdawe, Giovanni Diacono. Istoria Veneticorum,Bologna 1999, ne donosi bitne razlike u ~itawu, tako da je MGH izdawe jo{uvek standardno.

    , . LXI (2012) . 11-25THE HISTORICAL REVIEW, vol. LXI (2012) pp. 11-25

    : 94:930.85(497.11)09/11

  • sastavqen 948/949, a drugi 1009. godine. U tre}u skupinuneretqanskih izvora potpadaju oni iz diplomati~kih izvora ukojima se pomiwe rex Marianorum, Berigoi (1050) i omnes Maronos,3 azatim i izvesni Jakob, dux Marianorum u vreme hrvatskog kraqaZvonimira.4 Najzad, poznat je i Slauiz, rex, koji je, po svoj prilici,jo{ jedan od vladara Morstica, {to se jasno vidi na osnovu zabele{keiz 1176. godine, da je Slavic ujak Petra Slovena, koji je sin Rosenamorstika (koji je darovao zemqom crkvu Sv. Petra od Gomaja).5 ONeretqanima tako, u pore|ewu sa Zahumqanima, Travuwanima iDukqanima, uprkos tome {to nisu pripadali redu ve}ih slovenskihkne`evina, postoji pravo malo bogatstvo, {to narativnog, {todiplomati~kog materijala.6

    Geografski polo`aj Neretqana, odnosno Paganije, ~esto jeu nauci nametao re{ewe da su u pitawu Hrvati, {to je posebnokori{}eno da im se negira pripadnost srpskom plemenu kojuizri~ito navodi Konstantin Porfirogenit.7 Pri ovome se ~estogubilo iz vida da u ranom sredwem veku ne mo`e da bude govora opostojawu nekog srpskog ili hrvatskog identiteta izvanpoliti~kih okvira wihovih kne`evina. Etni~ki momenat je

    12

    3 Codex diplomaticus regni Croatiae, Dalmatiae et Slavoniae I, ed. M. Kostreni,Zagreb 1967, No 58. U istom dokumentu javqaju se kao svedoci i `upanipomenutog Berigoja, koji je ujedno i iudex Marianorum.4 CD I, No 134. Ovaj isti Jakob javqa se i 1080 1100. godine (Kapitular Sv.Petra u Selu) kao pripadnik splitskog plemstva; CD I, Nos 136, 149, 151.5 CD I, No 157, nap. 4.6 O teritorijalnom izgledu episkopije Narone, 530. i 533. godine, koja jetada obuhvatala i makarsko primorje dakle, daleko ve}i prostor negodocnija Paganija, pogledati, J. Vui, Ecclesia Naronitana/Prostor i granice,Vijesnik za arheologiju i povijest dalmatinsku 98 (2005) 159 170. Kod Ravenskogkosmografa javqa se Aronia, id est Mucur, {to bi trebalo da je docnijaMakarska, ali i na osnovu Omi{a, koji se pomiwe odmah pored, Oneo; samRavenski anonim poziva se na svega tri izvora odakle crpi podatke oDalmaciji: Probina, Marcela i Maksima Filozofa (Provinus, Marcellus,Maximus Phisolosophos) cf. Ravennatis Anonymi Cosmographia et GuidonisGeographica, ed. M. Pinder G. Parthey, Berolini 1860, 207, 209. O Anonimovimizvorima, videti, F. Staab, Ostrogothic Geographers at the Court of Theodoric theGreat: A Study of Some Sources of the Anonymous Cosmographer of Ravenna, Viator7 (1976) 27 64; o geografima tog vremena, videti, N. Lozovski, The Earth is OurBook, Geographical Knowledge in the Latin West ca. 400 1000, Ann Arbor 2000.7 Videti nap. 30.

  • zapravo potpuno podre|en politi~kom, pa je tako i formiraweplemenskih dr`avica Ju`nih Slovena posledica politi~kograzvitka, a ne nekakvog nezavisnog razvoja etni~ke/plemenskesvesti.8 Drugim re~ima, kada se raspravqa o kne`evini Neretqana,wenoj teritoriji, i plemenskoj pripadnosti wenih stanovnika,treba pre svega ispitivati kako je uop{te do{lo do formirawaovih kne`evina kao politi~kih bi}a.9

    Najranije vesti o Neretqanima poti~u iz prvih decenijadevetog veka. Jovan \akon, kod koga su sa~uvani jedinstveni podacio Neretqanima, stvarao je na samom po~etku 11. veka, ali postarijim i ~ini se prili~no pouzdanim izvorima.10 S druge strane,ne{to podataka, koji nesumwivo poti~u iz 9., sa~uvano je kod Konstantina Porfirogenita 948/949 godine,iako se ne mo`e ba{ sasvim pouzdano utvrditi koji podaci poti~uiz tih godina, a koji pripadaju 10. veku.11 Izvesno je sasvim to da je u

    -

    13

    8 Pogledati, sada ve} klasi~an rad, J. Ferluga, Vizantija i postanaknajranijih ju`noslovenskih dr`ava, ZRVI 11 (1968) 55 66, posebno str.56, 58. Pojam dr`avica sasvim je tehni~ki, a mogao bi da bude izjedna~ensa Aristotelovim izrazom politeia, koji se u novijoj literaturi javqa kaopolity; cf. F. Curta, The Making of the Slavs: History and Archaeology of the LowerDanube Region c. 500 700, Cambridge 2004, 60, 64, 70, 90, 105, 110, etc. Tako|e,D. Zino, Becoming Slav, Becoming Croat: Identity Transformations in Post-Romanand Early Medieval Dalmatia, Brill 2010, 22, 31, 163, 168, 175 176, 181, 184, 186, etc.9 O ju`noslovenskim kne`evinama u ovom kontekstu najjasnije se izrazioQ. Maksimovi}, Pokr{tavawe Srba i Hrvata, ZRVI 35 (1996) 167, re~imada su ju`noslovenska plemena navedena (u DAI) prema svom politi~kom, ane etni~kom bi}u. Videti i, J. Ferluga, Vizantijsko carstvo i ju`noslo -venske dr`ave od sredine IX do sredine X veka, ZRVI 13 (1971) 75 107 (=Ferluga, Carstvo). Za topografiju Paganije i zanimqiva razmi{qawa,pogledati, M. Barada, Topografija Porfirogenitove Paganije, SHP 2 (1928) 37 54.Tako|e, S. ]irkovi},Naseqeni gradovi Konstantina Porfirogenita inajstarija teritorijalna organizacija, ZRVI 37 (1998) 16 17: Macarum etusque ad flumen de Narente et totam Rastizam (XII vek).10 O izvorima Jovana \akona, videti, J. V. A. Fine