İvo andriç drina köprüsü

  • View
    617

  • Download
    1

Embed Size (px)

Transcript

1. www.cizgiliforum.com.enginel 2. IVO A I M n i e RIMA KOPRUSL 3. altn kitaplar yaynevi gjj 4. DRNA KPRS, ALTIN KTAPLAR YAYINEV tara fndan onuncu kez Eyli 1977'de yaynlanmtr. 5. 9.77.85 - 10 Bu kitab hazrlayan Dilimize evirenler Kapak resmi Dizgi ve Bask Dr. Turhan Bozkurt H. li Ediz - N. Mstakimolu Oral Orhon Sralar Basmevi 6. HASAN L EDZ'N ANISINA Bu byk roman tertemiz ve zenli Trkesi ile dili mize kazandran HASAN L EDZ, kitabn 10. basksn grmeden aramzdan ayrld. Bana, Drina Kprs en az 100 bask yapacak bir aheser, demiti. Osmanl mparatorluu'nun nasl, iin iin ykldn bundan daha gzel ve etkileyici biimde sergileyen br ro mann yazlamayacan sylerdi. HASAN L EDZ'in ocukluk yllar, Drina Kprs zerinde gemiti. Bu nedenle oralar ok iyi tanr, Balkan insanlarnn kardeliine ve ortak ynlerinin ayrlmazl na itenlikle inanrd. Sevin ve felket gnlerini bir arada yaamalar, onlar kopmaz balarla birbirlerine balamt. nsanlar bir gn gp gidiyorlar ama eserleri onlar kuaklar boyu yaatyor. Mimar Sinan ld ama yzyllar nce yapt Drina Kprs hl dimdik ayakta. HASAN L EDZ, evirinin her cmlesine, her keli mesine deer veren, evirdii eserin aslna ihanet etme yen esiz bir evirmendi. SU VE CEZA's ile DRNA KPRS ile daha nice evirileri ile aramzda hl ya yor. Bu basky onun ansna adyor, bir kez daha saygyla anyoruz. 26.8.1977 stanbul Dr. Turhan BOZKURT 7. TRK BASININDA DRNA KPRS / Drina Kprs, gerek Trk basnnda, gerekse haik ara snda derin yanklar yapt. Byk ilgiyle karlanan bu ese re basnmz geni bir yer ayrd. Drina Kprs zerine eitli yazlar yazld. Bu kitap zerine yazlan makalelerden baz nemli par alar aada okuyacaksnz. DRNA KPRS 1981 Nobel Edebiyat Armaann kazanan ivo Andri- in bu aheserinin en baarl evirisi Trke olandr. vo Andri'in eserlerinden ou Almanca, ngilizce, Franszca. taiyancaya ve baka dillere evrilmitir. Bugn dnyada en ok satlan onun kitaplardr. Eserleri ayr ayr gzei olmakla beraber, en ilgin, en nemli ve en gzeli "Drina Kprs'dr.' Milliyet Trker caroiu NOBEL ARMAANINI KAZANAN ESER vo Andri'in 'Drina Kprs' adl eseri dnya ede biyat piyasasnda byk bir heyecan yaratmaktadr. 'Drina Kprs' konu itibar ile Osmanl mparator luunun, yani bizim tarihimizin Balkanlardaki akn, kuv vetli ve zayf taraflarn, Osmanl egemenliinin arln omuzlarnda tam malp ve esir bir milletin hisli bir ocuunun azndan ve olduka tarafsz bir gr ve tatl bir slpla hikyesidir. ... Kitaplmza bu deerde bir eser kazandran Altn Kitaplar Yaynevi'ni tebrik ve tevik etmek isteriz. Abbas Parmakszolu 8. TRKL TANITMAK Yurt dnda Trkiye'nin propagandasn yapmaa, Trkl ve Trkleri tantmaa son yllarda eskisinden daha fazia nem veriyoruz... Trkiye'ye byle bir propaganda vastas kazandrmaktan uzak bulunduumuz u srada, bir de neriyat yolu ile bize byk yardm dokunan dnyaca tannm bir yazardan bahsetmeyi arzuluyoruz: Bu yln Nobel Edebiyat Armaan'n kazanan Yugoslav yazar vo Andri'ten... Andri'e bu armaan kazandran Drina Kp rs adl romandr. Bu romanda bilhassa Osmanl mpa ratorluundan, dolaysyle Trklerden bahsediliyor, iin ga rip taraf Andri, dier yabanc yazarlarda allagelindii gibi eserinde Trkleri yermiyor. Eserinde gayet tarafsz ka labildii gibi Trklerden yana duyduu sempatiyi de gizle miyor. Ancak bu nl Yugoslav yazar gibi Trk dostlar Trkl btn dnyaya tantabilir, Trkl yceltebilir. Srr Korkut DRNA KPRS ... Byk bir ilgi ile okuduum bu roman dou ile ba tnn ilikilerini, toplumlarn doudan batya, bat anlay nn douya manev anlamda geiini byk bir baar ile anlatyor. Yazar, Sava nehrine dklen Drina suyu ze rindeki bir kpry ele alarak, bu kprnn bandaki Vi- egrad kasabasnn orta adan gnmze gelen serve nini ilgin bir kurulu ve dille anlatm... Drina Kprs, doudan batya, altndan geen sular gibi, Osmanll ge irmektedir. Dou ile baty kaynatrmaktadr. Yzyllar bo yunca doudan batya olan bu ak, bir zaman geliyor ki tersine dnyor... Andri'in u gr ne kadar yerinde: Balkan savandan sonra yitirilen lkeler iin, Trk gen- 9. ieri, Mslman unsurlar ah vah ederken Bosnal genler, Srp genleri Viyana, Prag niversitelerinde okuyorlar... Srplar, Hrvatlar, Slovaklar milliyetilik fikirlerini geliti riyor, sosyalist grleri yayyor, Mslmanlar, Trkler, h l Drina Kprsne bakmakta, eski gnleri anmaktadrlar. Samim Kocagz DRNA KPRS 1961'in Nobel Edebiyat Armaann alan Yugoslav ya zar vo Andri'in 'Drina Kprs' adl roman, kk Vi- egrad kasabasnn deimeler iinde hep ayn kalan v re, hlyac, ar yrekli Hristiyan ve Mslman halklar nn dou ykmlarndan dman igaline kadar trl trl ac belirtileri olan ortak bir kader nndeki yaantsnda, ite bu deiimsiz insan z anlatyor. Gerek bir hmanist olan vo Andri, ayr soylarn, ay r dinlerin insanlarn, herbirini kendisinden birer para sayarak iten bir sevgiyle kaleme alm. Bir ara Trkiye'ye gelerek Bursa'y ziyaret eden Andri yle diyor: Bizim topraklarmzda da ykan, yapan, iler leyen ve gerileyen bir kuvvetin yzyllar boyunca gemi olduu yolu grmek istemi ve mmkn olduu kadar ya kndan anlamaya zenmitim. Bir kuvvetin ykselmesini, batn ve bizden neler alp bize neler verdiini iyice l p bimek istedim. te Drina Kprs bu yolda bir abann zengin ger ekleri ile dolu. Andri, okuduumuz byk roman 'Drina Kprs' ile bizi zel olarak ilgilendiren, tarihsel yn dnda, sa natnn eleri gerekten de ilgin olan soylu bir yazarla kar karya bulunduumuzu gstermektedir. 10. UPRAmn ANLATTIKLARI 1961 Nobei Edebiyat Armaann kazanan 'Drina Kp rs' Yugoslav yazar vo Andri'in en baarl romandr. vo Andri'in romanc olarak en byk baars, insan larn hibirine kar kt duygular beslememesidir. Bu eser dilimize de evrilmi bulunuyor. Drina Kprs her bakmdan ilgiyle okunacak bir gte. t Ahmet Hisarl 11. VO ANDR VE ESERLER HAYAT : Drina stndeki Kpr adl eseriyle Nobel Edebi yat armaann kazanan vo Andri, uluslararas n salm Yugoslav yazarlarndan biridir. vo Andri, 1686- 1851 yllar arasnda Bosna eyaleti nin merkezi olan Travnk kasabasnda, 10 Ekim 1892 tari hinde dodu. ok kk yata babasn kaybetti. Gen ya ta dul kalan ve Viegrad'I olan annesi, kk vo ile bir likte, Viegrad'taki ailesinin yanna gitti. Bylece vo And ri ocukluunu, delikanllk ann bir blmn, roma nna konu olan olaylarn getii Drina rma kysndaki bu kk kasabada geirdi. lk ve orta renimini ise Viyana. Zagreb, Krakow ve Graz niversitelerinde yapt. Bu ni versitelerde felsefe, Slav tarih ve edebiyat okudu. vo Andri, daha niversite sralarnda iken politiks ile ilgilenmee balad. Avusturya - Macar imparatorluu nun snrlar iinde yaayan Slav ulusunun kurtuluunu ve birliini salamaa alan devrimci genlik rgtne gir di. 1914 yl Hazirannda, Avusturya veliaht Ferdinand, bu rgte bal genlerden biri tarafndan Saraybosna'da l drld. Bu rgte bal birok Srp genci gibi vo Andri de, bu olayla ilgili olarak tutukland. Bir yl kadar tutuklu kaldktan sonra, srgne gnderildi. 1917 ylnda yaplan aftan yararlanarak, yarda kalm olan niversite reni- 12. 13 mini tamamlad. 1918 ylnda Avusturya - Macar imparator luu paralanarak Yugoslavya devleti kurulunca, vo And ri, meslek olarak hariciyecilii seti. kinci Dnya Sava na kadar eitli lkelerde konsolosluk ve elilik etti, 1934'de Yugoslavya'nn Berlin Bykeliliine atand. Bu grevi 1941 ylna, yani Almanlarn Yugoslavya'y istils na kadar srd. EDEB ALIMALARI : x vo Andri, 1918 ylnda yaymlad Hapishane An lar ile yaz hayatna girdi. 1919'da lirik bir nesir kitab kt. 1920'de ise ilk hikyesi olan Ali Cercelez'in Yolu- nu yaymlad. Bunu, birok hikye kitaplar izledi. vo Andri, en nemli, en olgun eserlerini resm g revinden ayrldktan sonra yazd. Kendisini mehur eden Travnik Kronii, Drina stndeki Kpr, Matmazel adl byk eseri, 1945'de yaymland. Eserlerinden ou, zellikle Drina stndeki Kpr ile Travnik Kronii, bata Almanca, ngilizce, Franszca, talyanca olmak zere btn dnya dillerine evrildi. Byk bir sanat, ince bir psikolog olan vo Andri, eserlerinin ounda konu olarak doup byd Bosna' y semitir. Bu eserlerinde Bosna'nn, Osmanl egemen lii altna giriinden bugne kadar geen olaylarn, ehir lerini, kasabalarn, deta bir uluslar kokteyli halinde alan halkn, bunlarn gelenek, grenek, efsanelerini, masallar n, lklerini, tutkularn anlatmtr. BALICA ESERLER : Travnik Kronii : vo Andri'in en nemli eserlerin den biri olan Travnik Kroniinde Napoleon tarafndan bu kk Bonak kasabasna gnderilen Fransz konsolosu, 13. _ 14 bunun siyaset ve ticaret alanndaki almalar, bu ilke! kasabada rastlad zorluklar, karlat tehlikeler, Avus turya konsolosu ile rekabeti, Franciscain papazlariyle bir likte Trk devlet otoritelerine kar evirdii- dalavereler anlatlmaktadr. Matmazel : vo Andri'in, teki eserlerine hi ben zemeyen Balzac'vari bir romandr. Ama Andri, bu eserin de de psikolojik gcn gstermekten geri kalmamtr. Eserin konusu ksaca yledir: Saray - Bosna'l bir gen kzda, babasn iflsa srkleyen felket karsnda byk bir ruh deiiklii oluyor. Ksa bir zaman sonra bu kz cim ri, insan dman, tefecilik eden bir kii olarak karmza kyor. Gitgide insanlardan uzaklayor, bir bana yaa maa balyor. Nasl ld de, kitabn sonuna kadar bir bilmece olarak kalyor. Drina stndeki Kpr : Yazarn en nemli, en nl eseridir. Bu nefis roman, Yugoslavya'da 15 kez baslm, memleketimizde birinci basks, 2,5 ay gibi ksa bir sre iinde tkenmitir. Drina stndeki Kpr eserin gerek lkemizde, ge rek baka lkelerde bylesine bir baar salamas, hele 1961 Nobel Armaann kazanmas, hi de bouna deil dir. Drina stndeki Kprde anlatlan olaylar, geri k ck bir kasabada, Viegrad kasabasnda geer, ama, bu kasaba rastgele bir kasaba deildir. Buras, o zamanlar her ikisi de Osmanl mparatorluunun birer eyaleti olan Sr bistan'la Bosna - Hersek snr zerinde, dou ile baty bir letiren, ya da ayran, Drina rma kysndadr. Bundan tr de, Osmanl mparatorluunun en gl zamannda, Viegrad kasabasnda, bu rman zerine kurulan kpr, yzyllar boyunca, dou le batnn al veriini salam, birok zengin ve byk olaylara sahne olmu, ya da bu olaylara tanklk etmitir. 14. 15 te vo Andri romannn balca kiisi olarak bu kp ry semi, bu kpr ile bal 350 yllk tarih olaylarn da, deta bir mizansen olarak kullanmtr. Ama vo Andri, bunu yaparken kuru, yavan bir kronikr gibi davranmam, usta bir anlatla eserine, doup byd bu blgenin masallarn, efsanelerini, gelenek ve gr