John Grisham - Son Juri Uyesi

Embed Size (px)

Text of John Grisham - Son Juri Uyesi

  • BRNC BLM

  • ONLARCA YIL SREYLE KT YNETLDKTEN ve bile bi-le ihmal edildikten sonra, The Ford Couny Times 1970'te iflas etti. Gazetenin sahibi ve yayncs Bayan Emma Caudle doksan ya-ndayd ve Tupelo'da bir bakm evinde bir yataa balyd. Yal kadnn editr olan olu VVilson Caudle yetmili yalarmdayd ve kafasnda da Birinci Dnya Sava'ndan kalma bir plaka vard. Geni, kk alnnn st ksmnda duran bu plaka, mkemmel bir plastik ameliyatla konmu olan koyu renkli bir deri yamann altn-da kalyordu. VVilson, tm yetikin yaam boyunca bu deri yama yznden Yamal lakabndan kurtulamamt. Yamal bunu yap. Yamal unu yap. Yamal, aa. Yamal, yukar.

    VVilson Caudle genlik yllarnda Ford ilesinde kasaba toplan-tlarn, futbol malarn, seimleri, davalar, kilise ayinlerini, her trden etkinlii izleyip haber yapard. Sezgilerine gvenen, dikkat-li ve iyi bir muhabirdi. Bandaki yara onun yazarlk yeteneini et-kilememiti. Fakat ikinci Dnya Sava sonrasnda Wilson'un ba-ndaki plaka yer deitirmi olmalyd ki, her haberi kovalamak-tan vazgeti ve sadece lm haberlerini yazmaya balad. lm ha-berleri houna gidiyor, onlar zerinde saatlerce alyordu. Ford ilesinin en mtevaz sakinleri iin bile stunlarca dokunakl yaz-lar yazmaktan zevk alyordu VVilson Kasaba sakinlerinden zengin ve nl birinin lm ise gazetede manet oluyor ve Bay VVilson byle frsatlar hi karmyordu. Hibir cenaze trenini ve yeme-ini karmaz, hi kimse hakknda kt eyler yazmazd. Onun ka-lemi len herkese vgler yadrrd. Ford ilesi lmek iin ok g-

  • 8 JOHN G R I S H A M

    zel bir yerdi. Ve Yamal, lgn olmasna ramen ok popler bir ad amd.

    Gazetecilik kariyerinin tek gerek krizini 1967'de, insan hakla-r hareketinin sonunda Ford ilesine gelmesiyle yaad. Gazete hi-bir zaman rklk yapmam, bu konuda imada bile bulunmam-t. Bilinen ya da sulanan siyahlar dnda, gazetede siyahilerin re-simleri grlmez, siyahilerin dnlerinden sz edilmezdi. Siyahi onur rencilerine ya da beyzbol takmlarna da yer yoktu gaze-tede. Fakat Bay Caudle 1967'de artc bir ey kefetti. Bir sabah uyandnda, Ford ilesinde siyahilerin de ldn, ama onla-rn lmlerinden hi sz edilmediim fark etti. Darda, kasabada onu bekleyen bir sr lm haberi vard ve Bay Caudle bilinme-yen, tehlikeli sulara ald. 8 Mart 1967'de, haftalk Times gazetesi, Mississippi'de bir zencinin lm haberini yazan ve sahibi bir beyaz olan ilk gazete olarak kt. Ama bunu fark eden pek olmad.

    Caudle ertesi hafta siyahlarla ilgili lm haberi daha yazn-ca bu kez insanlar konumaya balad. Drdnc hafta gazete boy-kot edilmeye baland, aboneler aboneliklerini iptal etmeye, ilan verenler faturalar dememeye baladlar. Bay Caudle olan bite-ni gryordu, ama bir birletirici olarak yeni durumundan yle-sine memnundu ki gazetenin sat ve kazanc gibi kk mese-lelerle uramak istemiyordu. O tarihi lm haberinden alt haf-ta sonra ilk sayfada ve byk puntolarla yeni politikasn akla-d. Gazetesinde istediini istedii gibi yazabileceim ve eer beyaz kasaballar bundan holanmyorlarsa, onlarla ilgili lm ve cenaze treni haberlerini keseceini belirtti.

    Mississippi'de cenaze trenleri hem beyazlar hem de zenciler iin byk nem tard, dolaysyla Yamal'nm beyazlarla ilgili duygusal lm haberlerinden vazgeebileceim sylemesi pek ok beyazn tahammln aan bir eydi. Ve bu insanlar onun, dedii-ni yapacak kadar lgn olduunu bilirlerdi.

    Gazetenin bir sonraki saysnda, alfabe srasna gre yazlm ve rk ayrmn ortadan kaldran birok lm ve cenaze treni ha-beri vard. Gazetenin tm basks satld ve ksa bir kazan dne-mi yaadlar.

    flas ars gnlszce yapld, sanki baka iflaslarn buna can

  • SOM JR YESI 9

    atar gnllleri varm gibi... Ba eken Memphis'li bir tedariki oldu, ona 60.000 dolar borlanmlard. Birok alacaklya alt aydr para denmemiti. Krk yllk bankalar olan Security Bank da kre-di geri demesi istiyordu.

    Ben yeniydim ama sylentileri duymutum. Sivri burunlu ayak-kablar giymi bir cce n kapdan girip Wilson Caudle' sordu-unda, Times'm n odasnda oturmu, bir dergi okuyordum.

    "Bay Caudle cenaze evine gitti," dedim. Kendini beenmi bir cceydi bu. Kalasna, buruuk laci-

    vert blazerinin altna, insanlarn fark edebilecei ekilde bir si-lah takmt. Belki silah tama izni vard ama, Ford ilesinde, hele 1970'lerde kimsenin silaha ihtiyac yoktu. Aslnda silah ruhsat is-teyenlere iyi gzle baklmazd. Cce elindeki zarf havada sallaya-rak, "Bu ktlar ona vermek istiyordum," dedi.

    Ona yardmc olmaya pek hevesli deildim ama bir cceye kaba davranmak da zordur. Hele de silahlysa. "Bay Caudle cenaze evin-de," diye tekrarladm.

    "O halde bunu sana brakaym," dedi. Buraya geleli iki aydan az olmasna ve niversiteyi Kuzeyde

    okumu olmama ramen birka ey renmitim. nsanlara iyi ktlar getirilmediini biliyordum. yi ktlar postayla, kuryey-le ya da tamdk biriyle elden gnderilirdi. Ama bu ekilde getirilen bir kt iyi olamazd. Bu tr ktlar sorun demekti ve onlarn bir paras olmak istemezdim.

    Gzlerimi yere indirdim ve, "Ben onu alamam," dedim. Doann yasalar ccelerin uysal, bar insanlar olmas-

    n gerektirir, bu kk adam da bu konuda bir stisna deildi. Kalasmdaki silah bir kandrmacayd. Srtarak etrafa baknd, ama durumun umutsuz olduunu biliyordu. Dramatik bir tavrla zarf tekrar cebine atp, "Cenaze evi nerde?" diye sordu.

    Ona cenaze evinin yerini tarif ettim ve cce kp gitti. Bir sa-at kadar sonra Yamal elindeki ktlar sallayarak ve histerik bir tavrla bararak ofise girdi. O, "Bitti bu i! Bitti artk!" diye ba-rrken ben Zorunlu flas Talebi kdm elinden aldm. Sekreter Margaret Wright ile baskc Hardy arka taraftan gelip onu tesel etmeye altlar. Yamal, bir sandalyeye oturup dirseklerini dizle-

  • 10 JOHN GRISHAM

    rire yaslad ve ban ellerinin arasna alp ac iinde alamaya ba-lad. Kd dierlerine okudum.

    Ktta, Bay Caudle'm bir hafta sonra Oxford'da, mahkemede yarg ve alacakllar nne kaca yazyordu, bir mutemet ileri dzene sokmaya alrken gazetenin baskya devam edip etmeye-ceine karar verilecekti. Margaret ve Hardy, Bay Caudle'm duru-mundan ok, kaybedecekleri ilerini dnyorlard kukusuz, yi-ne de onun iki yannda durmu, omuzlarna hafife vurarak tesel-li etmeye alyorlard.

    Alamas sona erince ayaa kalkt Yamal, dudan srd ve, "Anneme sylemeliyim bunu," dedi.

    mz birbirimize baktk. Bayan Emraa Caudle bu yaam yllar nce terk etmiti ama zayf kalbi lmn geciktirmek iin almay srdryordu. Yal ve hasta kadn ona ne yedirdiklerini bile bilmiyor, hele Ford ilesiyle ve gazeteyle hi mi hi ilgilenmi-yordu. Kadn grmyor, iitmiyordu, krk kilonun altna dm-t ve imdi Yamal gidip ona iflas anlatacam sylyordu bize. O anda onun da bizden uzaklarda olduunu anladm.

    Yamal yine biraz alad, sonra kp gitti. Alt ay sonra onun lm haberini yazacaktm.

    niversite okumu olduum ve ktlar da elimde tuttuum iin, Hardy ile Margaret benden bir t bekleyerek umut dolu gzlerle bana baktlar. Ben avukat deil, gazeteciydim, ama kt-lar Caudle'larm avukatna gtreceimi syledim. Onun bize sy-leyeceklerini yapacaktk. Hardy ile Margaret zoraki glmseyerek ilerine dndler.

    le saatinde Clanton'un zenci mahallesi Lowtown'da Quincy'nin dkknna girip bir eyler aldm, sonra da Spitfire ara-bama atlayp gazladm. ubat aynn sonuydu ama hava olduka scakt, onun iin arabamn stn atm ve gle doru giderken yine, daha nce yaptm gibi, Mississippi'nin kk Ford kasaba-snda ne aradm sordum kendi kendime.

    BEM MEMPHIS'TE BYDM, Syracuse'de be yl boyunca ga-zetecilik okudum, ama bu uzun eitim srecinden sonra by-kannem niversite masraflarm demekten bkt ve paray kesti.

  • SON JRI YESI 11

    Notlarm pek iyi saylmazd ve mezuniyetime yaklak bir buuk yl vard. BeeBee'nin ok paras vard ama harcamaktan nefret eder-di, be yl boyunca bana para harcamaktan bkmt. Beni terk etti-inde ok zldm elbette, ama en azndan ona ikyet etmedim. Onun tek torunuydum ve mal mlk sonuta benim olacakt.

    Gazetecilii ba arsyla okudum. Syracuse'de ilk zamanlar Nev York Times ya da Washington Post'ta aratrmac gazeteci ola-rak almak istiyordum. rml, evre kirliliini, jrneti-min boa savurduu paralar ve zayflarla ezilenlerin urad hak-szlklar ortaya karp dnyay kurtaracaktm. Pulitzer dlle-ri beni bekliyordu. Bir yl kadar bu hayallerle yaadktan sonra bir yabanc gazeteciyle ilgili bir film izledim, adam sava muhabirlii yaparak dnyay dolayor, gzel kadnlarla yayor, yine de kendi-ne dl kazandran haberler ve hikyeler yazacak zaman bulabi-liyordu. Bu gazeteci sakallyd, sekiz yabanc dil konuabiliyor, sa-va botlar ve hi burumayan asker pantolonlar giyiyordu. O za-man byle bir gazeteci olmaya karar verdim. Sakal braktm, bot-lar ve asker pantolonlar satn aldm, Almanca renmeye al-tm ve gzel kzlarla kmaya baladm. Son snfa gemeden nce, notlarm srekli dmeye balarken, kk bir kasaba gazetesin-de alma fikri takld kafama. Bu fikre nereden kapldm ak-layamam, ama Nick Diener'le tanp arkada olmam da o zama-na rastlar. Nick Idiana krsaimdand ve ailesi onlarca yldr baa-rl bir kasaba gazetesi yaynlyordu. Adamn ok gzel, kk bir Alfa Romeo arabas ve ok paras vard. Bir sre sonra onunla ya-kn arkada olduk.

    Nick parlak bir renciydi ve pekl tp, hukuk ya da mhen-dislik de okuyabilirdi. Ama onun tek amac Indiana'ya dnp ai-le iini yrtmekti. Bu beni artyordu ama bir akam onunla bir eyler ierken, tiraj alt bin olan haftalk gazeteden babasnn ylda ne kadar kazandn syleyince onu anladm. Arkadam gazete-nin bir altn madeni olduunu sylyordu. Sadece yerel haberleri, nian dn trenlerini, kilise ayinlerini, spor olaylarn yazyor, basketbol takmlarnn resimlerini basyor, birka yemek tarifi ve-riyor, lm haberlerini yaynlyorlar ve pek ok reklam alyorlard. Belki biraz da politik haber veriyorlar, ama tartmalara girmiyor-

  • 12 JOHN GRISHAM

    lard. iyi para kazanyorlard, babas bir milyonerdi Nick'in. Nick'e gre bu tr suya sabuna dokunmayan gazetecilik ok iyi para ge-tiriyordu.

    Bu bana ok ekici geldi. Son ylm olmas gereken ama ne yazk ki olmayan drdnc senemde, yaz tatilinde, Arkansas'm Ozark Mountains blgesinde kk bir haftalk gazetede altm. cret ok azd ama i bulup almam BeeBee'yi