Click here to load reader

MAKROEKONOMSKI IZVJEŠTAJ CENTRALNE BANKE CRNE GORE · PDF file Prema podacima Ministarstva finansija, na kraju septembra 2014. godine, državni dug Crne Gore, bez iznosa duga lokalnih

  • View
    0

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of MAKROEKONOMSKI IZVJEŠTAJ CENTRALNE BANKE CRNE GORE · PDF file Prema podacima...

  • MAKROEKONOMSKI IZVJEŠTAJ CENTRALNE BANKE CRNE GORE

    III kvartal 2014. godine

    Podgorica, 2014. godine

  • IZDAVAČ: Centralna banka Crne Gore Bulevar Svetog Petra Cetinjskog broj 6 81000 Podgorica Telefon: +382 20 665 331 Fax: +382 20 665 336

    WEB ADRESA: http://www.cbcg.me

    SAVJET CENTRALNE BANKE: Mr Milojica Dakić, guverner Dr Velibor Milošević, viceguverner Dr Nikola Fabris, viceguverner Asim Telaćević Dr Milivoje Radović Dr Milorad Jovović Dr Srđa Božović

    GRAFIČKA PRIPREMA: Andrijana Vujović Nikola Nikolić

    Molimo korisnike ove publikacije da prilikom korišćenja podataka iz izvještaja obavezno

    navedu izvor

  • MAKROEKONOMSKO OKRUŽENJE U CRNOJ GORI 7

    1. REALNI SEKTOR 11 1.1. Bruto domaći proizvod 13 1.2. Djelatnosti 13 1.3. Cijene 19 1.4. Tržište rada 22

    2. MONETARNA KRETANJA 27 2.1. Banke 30 2.2. Kamatne stope banaka 44 2.3. Mikrokreditne finansijske institucije 47

    3. TRŽIŠTE NOVCA I KAPITALA 53 3.1. Tržište novca 55 3.2. Tržište kapitala 55

    4. FISKALNI SEKTOR 61 4.1. Javne finansije Crne Gore 63 4.2. Budžet Crne Gore 65 4.3. Lokalna samouprava 68 4.4. Državni fondovi 69

    5. DRŽAVNI DUG 73 5.1. Unutrašnji dug 75 5.2. Spoljni dug 76 5.3. Izdate garancije 78 5.4. Otplata duga 79 5.5. Projekcija i održivost državnog duga 80

    6. EKSTERNI SEKTOR 83 6.1. Tekući račun platnog bilansa 86 6.2. Račun kapitalnih i finansijskih transakcija 95

    7. ANALIZA TRŽIŠTA NEKRETNINA 99

    8. MEĐUNARODNA EKONOMIJA 107 8.1. Razvijene ekonomije 110 8.2. Zemlje u usponu 114 8.3. Zemlje okruženja 116 8.4. Kamatne stope centralnih banaka 118 8.5. Kretanje deviznih kurseva 119

    9. NAJZNAČAJNIJI DOGAĐAJI 121

    10. PRILOZI 125

    SADRŽAJ

  • * Izvor: Monstat za 2013. g, a za 2014. g procjena Ministarstva finansija ** Podaci za I-XII 2013. i I-IX 2014. god. *** Tekući prihodi i izdaci budžeta, državnih fondova i lokalne samouprave.

    Pregled makroekonomskih pokazatelja

    2013 IX 2014 %

    REALNI SEKTOR

    BDP (u tekućim cijenama, u milionima eura)* 3.327,1 3.393,0 Industrijska proizvodnja (u odnosu na isti period prethodne godine) 10.6 -12.9 Šumarstvo (u odnosu na isti period prethodne godine) 9,7 0,0 Građevinarstvo (u odnosu na isti period prethodne godine-mjereno efektivnim časovima) 31,5 -5,4

    Zaposlenost Broj zaposlenih (decembar) 167.173 173.942 Broj nezaposlenih (decembar) 34.514 31.584

    Stopa inflacije Potrošačke cijene (godišnja stopa) 0,3 -0,7 Prosječna zarada bez poreza i doprinosa** 479 476 -0,6 MONETARNI SEKTOR (u milionima eura) Ukupni depoziti 2.097,7 2.268,0 8,1

    Depoziti privrede 554,6 633,4 14,2 Depoziti države 86,2 99,7 15,6

    Centralna vlada 50,1 57,9 15,5 Regulatorne agencije 4,3 7,1 65,8 Jedinice lokalne samouprave 17,6 17,6 -0,4 Državni fondovi 14,2 17,2 20,4

    Depoziti finansijskih institucija 83,4 71,1 -14,8 Depoziti stanovništva 1.237 1.300 5,1 Depoziti - ostalo 136,0 163,8 20,5

    Ukupni krediti 2.414,0 2.443,3 1,2 Krediti privredi 950,5 900,9 -5,2 Krediti državi 152,7 126,9 -16,9

    Centralna vlada 105,5 84,0 -20,4 Regulatorne agencije 3,1 3,5 13,2 Jedinice lokalne samouprave 39,8 35,2 -11,7 Državni fondovi 4,2 4,2 0,2

    Krediti bankama i finansijskim institucijama 360,0 455,5 26,5 Krediti stanovništvu 881,3 892,7 1,3 Krediti - ostalo 69,5 67,2 -3,3

    TRŽIŠTE NOVCA I KAPITALA Promet na berzi (u milionima eura)** 30,8 73,0 Montenegro berza Berzanski indexi

    MONEX20 9.850,18 11.394,23 15,7 MONEX PIF 3.412,24 3.684,40 8,0

    Prosječna kamatna stopa na 28-dnevne državne zapise, poslednja Prosječna kamatna stopa na 56-dnevne državne zapise, poslednja Prosječna kamatne stope na 91-dnevne državne zapise, poslednja 3,44% 3,16% Prosječna kamatna stopa na 182-dnevne državne zapise, poslednja 1,83% 0,64% FISKALNI SEKTOR (u milionima eura)*** Tekući prihodi** 1.420,6 1.072,4 Izdaci** 1.508,5 1.061,9 Suficit/deficit** -87,9 10,5 Eksterni državni dug bez javnih preduzeća (u milionima eura) 1.433,0 1.576,3 10,0 Unutrašnji državni dug bez javnih preduzeća (u milionima eura) 500,7 394,9 -21,1 EKSTERNI SEKTOR** Saldo tekućeg računa (u milionima EUR) -486,6 -267,6 Trgovinski bilans -1.328,6 -1.027,7 Bilans usluga 653,2 666,5 %pokrića trgovinskog deficita sa ostalim saldima 63,4 74,0 Saldo tekućeg računa u % od BDP -14,6 -7,9

  • 7

    Makroekonomsko okruženje u Crnoj Gori Makroekonomski izvještaj CBCG III kvartal 2014

    Prema preliminarnim podacima u prvom kvartalu 2014. godine ostvaren je realni rast BDP-a od 1,5%, a u drugom kvartalu rast od 0,3% u odnosu na isti period prethodne godine. I pored pada ukupne industrijske proizvodnje, statistički pokazatelji u većini sektora tokom prvih devet mjese- ci ove godine imaju trend rasta. Povećan je promet u maloprodaji, većini vidova saobraćaja, veća je vrijednost izvršenih građevinskih radova, a zabilježen je rast dolazaka i noćenja turista. Prvih devet mjeseci obilježilo je povećanje deficita tekućeg računa i pad priliva stranih direktnih inve- sticija. Bankarski sistem je stabilan, solventan i likvidan, a nekvalitetni krediti predstavljaju i da- lje najveću ranjivost bankarskog sistema. Trenutno raspoloživi statistički pokazatelji, uz eksterne faktore, uticali su na revidiranje projektovane stope ekonomskog rasta crnogorske ekonomije s početka godine. Prema procjenama CBCG očekuje se da će rast u ovoj godini iznositi oko 2%.

    Inflacija u Crnoj Gori u prvih devet mjeseci 2014. godine iznosila je 0,0%. Negativan predznak ima- la je prosječna stopa potrošačkih cijena u prvih devet mjeseci 2014. godine u odnosu na isti period prethodne godine i iznosila je -0,9%.

    U prvih devet mjeseci 2014. godine ostvaren je pad ukupne industrijske proizvodnje od 12,9% u odnosu na isti period 2013. godine, usled pada proizvodnje u sektoru snabdijevanja električnom energijom, gasom i parom od 24,9% i prerađivačkoj industriji od 3,7%. Rast proizvodnje zabilježen je u sektoru vađenje rude i kamena od 6,6%.

    Prema podacima Monstata, tokom prvih devet mjeseci Crnu Goru je posjetilo 1,4 miliona turista, što je za 1,3% više nego u istom periodu prethodne godine. Broj dolazaka domaćih turista smanjen je za 2,2%, a stranih povećan za 1,7%. Ostvareno je 9,2 miliona noćenja, što je za 1,3% više u odnosu na isti period prethodne godine.

    Registrovan je rast putnika u drumskom i željezničkom saobraćaju, dok je u vazdušnom saobraća- ju ostvaren pad. Kod prevoza robe je evidentiran rast u svim vidovima saobraćaja, dok je ostvaren pad ukupnog prometa u lukama. Šumarstvo je ostvarilo proizvodnju na nivou prethodne godine. Prema preliminarnim podacima Monstata, građevinarstvo je ostvarilo rast, mjereno vrijednošću izvršenih građevinskih radova od 6,3%, dok je mjereno efektivnim časovima rada zabilježen pad od 5,4%, u odnosu na prvih devet mjeseci 2013. godine.

    Bankarski sektor je bio stabilan, što potvrđuju koeficijenti likvidnosti i solventnosti koji su tokom posmatranog perioda bili značajno iznad propisanog nivoa. Bilansna suma banaka je povećana, pri čemu je njen rast na strani aktive najvećim dijelom rezultat rasta potraživanja banaka po osno-

    MAKROEKONOMSKO OKRUŽENJE U CRNOJ GORI

  • 8

    Makroekonomski izvještaj CBCG III kvartal 2014 Makroekonomsko okruženje u Crnoj Gori

    vu plasmana u hartije od vrijednosti. Ukupan iznos nekvalitetnih kredita, kao i njihovo učešće u ukupnim kreditima banaka je smanjeno u posmatranom periodu. Međutim, oni i dalje predstav- ljaju najveću ranjivost bankarskog sistema. Međutim, očekuje se da će se implementacijom norma- tivnog okvira za dobrovoljno finansijsko restrukturiranje duga podstaći oporavak dužnika i, na taj način, ublažiti ovaj problem.

    U septembru 2014. godine, prosječna ponderisana efektivna kamatna stopa banaka na ukupno odobrene kredite je iznosila 9,57%, što predstavlja rast od 0,21 p.p. u odnosu na kraj prethodne go- dine. Prosječna ponderisana efektivna kamatna stopa na novoodobrene kredite iznosila je 10,77%, što predstavlja rast od 1,35 p.p. u odnosu na kraj prethodne godine. Prosječno ponderisana efek- tivna kamatna stopa na ukupne depozite iznosila je 1,96% na kraju septembra 2014. godine i bila je za 0,77 p.p. niža u odnosu na kraj 2013. godine.

    Prema preliminarnim podacima Ministarstva finansija, deficit budžeta Crne Gore za devet mjeseci 2014. godine iznosio je 23,3 miliona eura ili 0,7% BDP-a. Deficit je niži u odnosu na isti period pret- hodne godine, kao rezultat veće naplate poreskih prihoda u toku prvih devet mjeseci ove godine. Prema podacima Ministarstva finansija, na kraju septembra 2014. godine, državni dug Crne Gore, bez iznosa duga lokalnih samouprava, iznosio je 1,97 milijardi eura ili 58,1% procijenjenog BDP-a za 2014. godinu. U strukturi ukupnog duga dominira spoljni dug sa 80%, dok se na unutrašnji dug odnosi 20% ukupnog duga.

    U prvih devet mjeseci 2014. godine deficit tekućeg računa je povećan za 16,4% u poređenju sa pret- hodnom godinom. Pogoršanje salda tekućeg računa najvećim dijelom je rezultat povećanja spolj- notrgovinskog deficita, kao i smanjenja suficita na računima primarnih i sekundarnih dohodaka. U robnoj razmjeni sa inostranstvom evidentan je i dalje visok nivo uvozne zavisnosti. Ostvareno je smanjenje izvoza robe za 10,3% u poređenju sa istim periodom 2013. godine, što je većim dijelom posljedica pada izvoza električne energije i aluminijuma.

    U posmatranom periodu evidentan je pad priliva stranih direktnih in