Click here to load reader

Marek Mozgawa, Magdalena Budyn-Kulik, Marek Kulik Tryb ... · tywnych dla siebie konsekwencji oraz co dzieje si ę po ... czy prawo przewiduje jeszcze jakieś inne konsekwencje dla

  • View
    220

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of Marek Mozgawa, Magdalena Budyn-Kulik, Marek Kulik Tryb ... · tywnych dla siebie konsekwencji oraz...

47

PRAWO W DZIAANIUSPRAWY KARNE

28/2016

Marek Mozgawa, Magdalena Budyn-Kulik, Marek Kulik*

Tryb penalizacji zachowania polegajcego na prowadzeniu pojazdu (mechanicznego i niemechanicznego) pod wpywem alkoholu w poszczeglnych krajach Unii Europejskiej

WSTP

Zbadanie trybu penalizacji prowadzenia pojazdw pod wpywem alkoholu wpo-szczeglnych pastwach Unii Europejskiej nie jest zadaniem atwym. Informacje dotyczce przedmiotowych kwestii s regulowane przez rne akty prawne Ko-deks karny, Kodeks drogowy, atake inne ocharakterze administracyjnym. Wcelu ustalenia rde do polskich ambasad znajdujcych si wposzczeglnych pastwach Unii Europejskiej wysano pisma, wktrych autorzy raportu zwrcili si owska-zanie aktw prawnych normujcych badane zjawisko oraz udzielenie informacji oistniejcych regulacjach ocharakterze administracyjnym. Wrezultacie otrzymano odpowiedzi zwikszoci pastw, zwyjtkiem Czech, Malty iRumunii. Dodatkowo trudno badania zwiksza fakt, e akty prawne niektrych czonkw Unii Euro-pejskiej (Grecji, Cypru) s dostpne wycznie wjzyku narodowym. Trudnoci zwyprowadzeniem oglnych wnioskw wynikaj rwnie zrnic wsystemach prawnych poszczeglnych pastw, co sprawia, e niekiedy nie jest atwo zakwa-lifi kowa przewidziane wich aktach prawnych czyny zabronione do przestpstw, wykrocze lub deliktw administracyjnych.

Wbadaniu zostay uwzgldnione nastpujce kwestie:1) jaki akt prawny reguluje odpowiedzialno za prowadzenie pojazdu (me-

chanicznego lub niemechanicznego) wstanie po uyciu alkoholu;2) czy obowizujce przepisy znaj pojcie pojazdu mechanicznego ipojaz-

du niemechanicznego, ajeli tak jakie s ich defi nicje;

* Prof. dr hab. Marek Mozgawa jest Dyrektorem Instytutu Prawa Karnego, Kierownikiem Katedry Prawa Karnego iKryminologii Uniwersytetu Marii Curie-Skodowskiej wLublinie, dr hab. Magdalena Budyn--Kulik jest adiunktem wKatedrze Prawa Karnego iKryminologii Uniwersytetu Marii Curie-Skodowskiej wLublinie, dr hab. Marek Kulik jest adiunktem wKatedrze Prawa Karnego iKryminologii Uniwersytetu Marii Curie-Skodowskiej wLublinie.

48 Marek Mozgawa, Magdalena Budyn-Kulik, Marek Kulik

3) czy zachowanie polegajce na prowadzeniu pojazdu (mechanicznego bd niemechanicznego) po uyciu alkoholu stanowi czyn zabroniony (przestp-stwo, wykroczenie, delikt administracyjny); jeli tak to jakie jest brzmienie przepisw regulujcych te kwestie;

4) w jaki sposb obowizujce przepisy okrelaj dopuszczaln zawarto alkoholu we krwi lub wwydychanym powietrzu;

5) jakie s przewidziane przestpstwa zwizane znietrzewoci prowadz-cego pojazd ijakie s przewidziane za nie kary;

6) jakie s zasady pozbawiania prawa jazdy za prowadzenie pojazdu po uy-ciu alkoholu (czasowo lub doywotnio);

7) czy obowizujce przepisy dopuszczaj moliwo orzeczenia przepad-ku pojazdu, ktrym jecha sprawca w sytuacji dopuszczenia si czynu zabronionego polegajcego na prowadzeniu pojazdu wstanie po uyciu alkoholu;

8) czy funkcjonuje system tzw. punktw karnych dla kierowcw naruszaj-cych przepisy ruchu drogowego, ajeli tak ile punktw przewidziano za kierowanie pojazdem wstanie po uyciu alkoholu ijak maksymaln liczb punktw karnych moe zebra kierowca wcigu roku bez nega-tywnych dla siebie konsekwencji oraz co dzieje si po przekroczeniu gr-nego limitu punktw;

9) czy prawo przewiduje jeszcze jakie inne konsekwencje dla kierowcw prowadzcych pojazd w stanie po uyciu alkoholu (np. wzrost skadki ubezpieczeniowej, dodatkowe kursy, testy psychologiczne);

10) czy moliwe jest pozbawienie prawa jazdy w trybie administracyjnym (np.wstosunku do naogowych alkoholikw);

11) ile wynioso rednie miesiczne wynagrodzenie w2015 r. (brutto inetto).

1. Polska

Wpolskim prawie prowadzenie pojazdu mechanicznego pod wpywem alkoholu stanowi czyn zabroniony kwalifi kowany jako wykroczenie (zart. 87 Kodeksu wy-krocze1) bd przestpstwo (zart. 178a Kodeksu karnego2). Kwalifi kacja czynu zaley od poziomu zawartoci alkoholu worganizmie sprawcy. Wyrniamy dwa poziomy stenia alkoholu we krwi, od ktrych zaley odpowiedzialno sprawcy. Pierwszy to tzw. stan po uyciu alkoholu zdefi niowany wart. 46 ust. 2 ustawy z26.10.1982 r. owychowaniu wtrzewoci iprzeciwdziaaniu alkoholizmowi3 jako zachodzcy, gdy zawarto alkoholu worganizmie wynosi lub prowadzi do: stenia we krwi od 0,2 do 0,5 alkoholu albo obecnoci wwydychanym powietrzu od 0,1 mg do 0,25 mg alkoholu w1 dm3. Natomiast stan nietrzewoci zachodzi wwczas, gdy zawarto alkoholu worganizmie wynosi lub prowadzi do stenia we krwi powyej 0,5 alkoholu albo obecnoci wwydychanym powietrzu powyej 0,25 mg alkoholu w1 dm3 (art. 46 ust. 3 cytowanej ustawy, art.115 16 k.k.).

1 Ustawa z20.05.1971 r. Kodeks wykrocze (Dz.U. z2015 r. poz. 1094 ze zm.) dalej k.w.2 Ustawa z6.06.1997 r. Kodeks karny (Dz.U. z2016 r. poz. 1137 ze zm.) dalej k.k.3 Dz.U. z2016 r. poz. 487.

49Tryb penalizacji zachowania polegajcego na prowadzeniu pojazdu...

Wprzypadku wykroczenia zart. 87 1 k.w. sprawca, ktry znajdujc si wstanie po uyciu alkoholu lub podobnie dziaajcego rodka, prowadzi pojazd mecha-niczny wruchu ldowym, wodnym lub powietrznym, podlega karze aresztu albo grzywny nie niszej ni 50 z (do 5000 z). Wrazie popenienia tego wykroczenia sd obligatoryjnie orzeka zakaz prowadzenia pojazdw (od6miesicy do lat 3 art. 87 3 iart. 29 1 k.w.). Orzekajc zakaz prowadzenia pojazdw, okre-la si rodzaj pojazdu, ktrego zakaz dotyczy (art. 29 2 k.w.). Zakaz obowizuje od uprawomocnienia si orzeczenia; orzekajc zakaz nakada si obowizek zwrotu dokumentu uprawniajcego do prowadzenia pojazdu, jeeli dokument ten nie zo-sta zatrzymany. Do chwili wykonania tego obowizku okres, naktry orzeczono zakaz, nie biegnie (art. 29 2 k.w.). Na poczet zakazu prowadzenia pojazdw zalicza si okres zatrzymania prawa jazdy lub innego dokumentu uprawniajcego do prowadzenia pojazdu (art. 29 4 k.w.).

Wprzypadku popenienia przestpstwa polegajcego na prowadzeniu pojazdu mechanicznego wstanie nietrzewoci (lub pod wpywem rodka odurzajcego) wruchu ldowym4, wodnym lub powietrznym sprawca podlega grzywnie (od 10 do 540 stawek dziennych), karze ograniczenia wolnoci albo pozbawienia wolnoci do lat 2 (art. 178a 1 k.k.). Jeeli sprawca czynu okrelonego wart. 178a 1 k.k. by wczeniej prawomocnie skazany za prowadzenie pojazdu mechanicznego wsta-nie nietrzewoci lub pod wpywem rodka odurzajcego albo za przestpstwo okrelone wart. 1735, 1746, 1777 lub art. 355 28 k.k. popenione wstanie nie-trzewoci lub pod wpywem rodka odurzajcego albo dopuci si czynu okrelo-nego wart. 178a 1 k.k. wokresie obowizywania zakazu prowadzenia pojazdw mechanicznych orzeczonego wzwizku ze skazaniem za przestpstwo, podlega on karze pozbawienia wolnoci od 3 miesicy do lat 5. Naley zwrci uwag na fakt, e stosownie do art. 178 1 k.k. skazujc sprawc, ktry popeni przestpstwo

4 Jak zauway SN wwyroku z15.12.2011 r. (II KK 184/11), Prokuratura iPrawo wkadka 2012/5, s. 5: Ruchem ldowym jest nie tylko ruch na drogach publicznych iwstrefach zamieszkania, ale take ruch wmiejscach dostpnych dla powszechnego uytku.(). Do miejsc takich zalicza si drogi wewntrzne, wymienione wart. 8 ust. 1 ustawy zdnia 21 marca 1985 r. odrogach publicznych Dz.U. z2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm. Nie zalicza si do nich natomiast miejsc, wktrych dopuszczone jest do ruchu tylko wskie grono osb.

5 Art. 173. 1. Kto sprowadza katastrof wruchu ldowym, wodnym lub powietrznym zagraajc yciu lub zdrowiu wielu osb albo mieniu wwielkich rozmiarach, podlega karze pozbawienia wolnoci od roku do lat 10. 2. Jeeli sprawca dziaa nieumylnie, podlega karze pozbawienia wolnoci od 3miesicy do lat 5. 3. Jeeli nastpstwem czynu okrelonego w1 jest mier czowieka lub ciki uszczerbek na zdrowiu wielu osb, sprawca podlega karze pozbawienia wolnoci od lat 2 do 12. 4. Jeeli nastpstwem czynu okrelonego w2 jest mier czowieka lub ciki uszczerbek na zdrowiu wielu osb, sprawca podlega karze pozbawienia wolnoci od 6 miesicy do lat 8.

6 Art. 174. 1. Kto sprowadza bezporednie niebezpieczestwo katastrofy wruchu ldowym, wodnym lub powietrznym, podlega karze pozbawienia wolnoci od 6 miesicy do lat 8. 2. Jeeli sprawca dziaa nieumylnie, podlega karze pozbawienia wolnoci do lat 3.

7 Art. 177. 1. Kto, naruszajc, chociaby nieumylnie, zasady bezpieczestwa wruchu ldowym, wodnym lub powietrznym, powoduje nieumylnie wypadek, wktrym inna osoba odniosa obraenia ciaa okrelone wart. 157 1, podlega karze pozbawienia wolnoci do lat 3. 2. Jeeli nastpstwem wypadku jest mier innej osoby albo ciki uszczerbek na jej zdrowiu, sprawca podlega karze pozbawienia wolnoci od 6 mie-sicy do lat 8. 3. Jeeli pokrzywdzonym jest wycznie osoba najblisza, ciganie przestpstwa okrelonego w1 nastpuje na jej wniosek.

8 Art. 355. 1. onierz, ktry prowadzc uzbrojony pojazd mechaniczny, narusza chociaby nieumylnie zasady bezpieczestwa wruchu ldowym, wodnym lub powietrznym ipowoduje nieumylnie wypadek, wktrym inna osoba odniosa obraenia ciaa okrelone wart. 157 1 lub wyrzdzona zostaa znaczna szkoda wmieniu, podlega karze aresztu wojskowego albo pozbawienia wolnoci do lat 3. 2. Jeeli nastpstwem wypadku okrelonego w1 jest mier innej osoby lub ciki uszczerbek na jej zdrowiu, sprawca podlega karze pozbawienia wolnoci od 6 miesicy do lat 8. 3. Przepisy art. 42 i178 stosuje si odpowiednio.

50 Marek Mozgawa, Magdalena Budyn-Kulik, Marek Kulik

okrelone wart. 173, 174 lub 177 k.k., znajdujc si wstanie nietrzewoci lub pod wpywem rodka odurzajcego lub zbieg zmiejsca zdarzenia, sd orzeka kar pozbawienia wolnoci przewidzian za przypisane sprawcy przestpstwo wwyso-koci od dolnej granicy ustawowego zagroenia zwikszonego opoow do grnej granicy tego zagroenia zwikszonego opoow.

Sd orzeka, na okres nie krtszy ni 3 lata, zakaz prowadzenia wszelkich po-jazdw albo pojazdw okrelonego rodzaju, jeeli sprawca wczasie popenienia przestpstwa przeciwko bezpieczestwu wkomunikacji by wstanie nietrzewoci, pod wpywem rodka odurzajcego lub zbieg zmiejsca zdarzenia okrelonego wart.173, 174 lub art. 177 k.k. (art. 42 2 k.k.). Sd orzeka zakaz prowadzenia wszelkich pojazdw mechanicznych doywotnio wrazie popenienia przestpstwa okrelonego wart. 178a 4 k.k. lub jeeli sprawca wczasie popenienia przestp-stwa okrelonego wart. 173 k.k., ktrego nastpstwem jest mier innej osoby lub ciki uszczerbek na jej zdrowiu, albo wczasie popenienia przestpstwa okre-lonego wart. 177 2 lub wart. 355 2 k.k. by wstanie nietrzewoci lub pod wpywem rodka odurzajcego lub zbieg zmiejsca zdarzenia, chyba e zachodzi wyjtkowy wypadek, uzasadniony szczeglnymi okolicznociami (art. 42 3 k.k.). Sd orzeka zakaz prowadzenia wszelkich pojazdw mechanicznych doywotnio wrazie ponownego skazania osoby prowadzcej pojazd mechaniczny wwarun-kach okrelonych wart. 42 3 k.k. (art. 42 4 k.k.). Wprzypadku warunkowego umorzenia postpowania karnego wobec sprawcy przestpstwa zart.178a 1 lub 4 k.k. sd moe orzec ten zakaz na okres do lat 2 (art. 67 3 k.k.). Wrazie ska-zania sprawcy za przestpstwo okrelone wart. 173, 174, 177 lub wart. 355 k.k., jeeli sprawca by wstanie nietrzewoci lub pod wpywem rodka odurzajcego lub zbieg zmiejsca zdarzenia, sd orzeka nawizk na rzecz pokrzywdzonego, awrazie jego mierci wwyniku popenionego przez skazanego przestpstwa nawizk na rzecz osoby najbliszej, ktrej sytuacja yciowa wskutek mierci pokrzywdzo-nego ulega znacznemu pogorszeniu. Wrazie gdy ustalono wicej ni jedn tak osob, nawizki orzeka si na rzecz kadej znich. Jeli ustalenie takiej osoby nie jest moliwe, sd orzeka nawizk na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej. Sd orzeka nawizk wwysokoci co najmniej 10000 z (art. 47 3 k.k.)9.

Naley rwnie doda, e istnieje moliwo orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdw tytuem rodka zabezpieczajcego. Itak, jeeli sprawca dopuci si czynu zabronionego wstanie niepoczytalnoci okrelonej wart. 31 1 k.k., sd moe orzec tytuem rodka zabezpieczajcego m.in. zakaz prowadzenia pojazdw (lub nakaz albo inne zakazy wymienione wart. 39 pkt 23 k.k.). Zakaz prowadzenia pojazdw (jak rwnie inne zakazy okrelone wart. 39 pkt 23 k.k.) orzeka si bez okrelenia czasu ich obowizywania, asd uchyla je, gdy ustay przyczyny ich orzeczenia (art.99 k.k.).

Wprzypadku prowadzenia pojazdu mechanicznego wstanie po uyciu alkoholu (lub innego podobnie dziaajcego rodka) wruchu ldowym, wodnym lub po-wietrznym sprawca popenia wykroczenie zart. 87 1 k.w. zagroone kar aresztu

9 Zgodnie zart. 47 5 k.k.: Przepisu 3 nie stosuje si, jeeli sd orzek obowizek naprawienia wyrzdzonej przestpstwem szkody lub zadouczynienia za doznan krzywd wwysokoci wyszej ni 10000 zotych.

51Tryb penalizacji zachowania polegajcego na prowadzeniu pojazdu...

albo grzywn (od 50 do 5000 z). Wrazie popenienia tego wykroczenia sd obli-gatoryjnie orzeka wobec sprawcy zakaz prowadzenia pojazdw (art. 87 3 k.w.).

Naley zauway, e uywane wKodeksie karnym iKodeksie wykrocze okre-lenia pojazd mechaniczny oraz inny pojazd nie zostay zdefi niowane wtych aktach prawnych. Nie znajdziemy rwnie tych defi nicji wustawie z20.06.1997 r. Prawo oruchu drogowym10, ktra defi niuje natomiast inne zblione termi-ny (pojazd, pojazd silnikowy, pojazd samochodowy, pojazd wolnobieny, pojazd czonowy, pojazd nienormatywny11). Legaln defi nicj pojazdu mechanicznego zawiera natomiast ustawa z22.05.2003 r. oubezpieczeniach obowizkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym iPolskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych12 (wart. 2 pkt 10)13. Trafnie podnosi si wdoktrynie, e defi nicja ta nie moe by jednak stosowana do interpretacji tego pojcia na gruncie Kodeksu karnego, zgodnie bowiem zreguami wykadni mona odwoa si do defi nicji zawartej w innej ustawie jedynie wwczas, gdy jest ona uznana za podstawow dla danej dziedziny, atakiego charakteru nie mona przyzna ustawie oubezpie-czeniach obowizkowych14. Wdoktrynie iorzecznictwie zwyko si przyjmowa, e pojazdem mechanicznym jest pojazd wprawiany wruch przez umieszczony wnim silnik (niezalenie od jego rodzaju: spalinowy, gazowy, elektryczny lub parowy). Pojazdem niemechanicznym jest za ten, ktrego rdem napdu jest sia kierujcego lub zwierzt15. Za pojazd mechaniczny uznaje si zatem pojazdy samochodowe, motocykle, maszyny rolnicze, lokomotywy, samoloty, helikoptery, statki wodne iinne, jak rwnie pojazdy szynowe zasilane ztrakcji elektrycznej (tramwaje, trolejbusy)16. Gdy chodzi opojazdy niemechanicznie, to s nimi m.in.: zaprzgi konne, wzki inwalidzkie (napdzane si mini), rowery, odzie wiosowe, aglwki, balony, kajaki, szybowce17.

Prowadzenie pojazdu niemechanicznego pod wpywem alkoholu stanowi wy-kroczenie okrelone wart. 87 k.w. (cho jeszcze niedawno prowadzenie takiego pojazdu wstanie nietrzewoci byo przestpstwem18). Itak, podlega karze aresztu

10 Dz.U. z2017 r. poz. 128.11 Zgodnie zart. 2: Uyte wustawie okrelenia oznaczaj () 31) pojazd rodek transportu przeznaczony

do poruszania si po drodze oraz maszyn lub urzdzenie do tego przystosowane; 32) pojazd silnikowy po-jazd wyposaony wsilnik, zwyjtkiem motoroweru ipojazdu szynowego; 33) pojazd samochodowy pojazd silnikowy, ktrego konstrukcja umoliwia jazd zprdkoci przekraczajc 25 km/h; okrelenie to nie obejmuje cignika rolniczego; 34) pojazd wolnobieny pojazd silnikowy, ktrego konstrukcja ogranicza prdko jazdy do 25 km/h, zwyczeniem cignika rolniczego; 35) pojazd czonowy zesp pojazdw skadajcy si zpo-jazdu silnikowego zczonego znaczep; 35a) pojazd nienormatywny pojazd lub zesp pojazdw, ktrego naciski osi wraz zadunkiem lub bez adunku s wiksze od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi wprzepisach odrogach publicznych, lub ktrego wymiary lub rzeczywista masa cakowita wraz zadunkiem lub bez niego s wiksze od dopuszczalnych, przewidzianych wprzepisach niniejszej ustawy.

12 Dz.U. z2016 r. poz. 2060.13 Wmyl tego przepisu pojazd mechaniczny to: a) pojazd samochodowy, cignik rolniczy, motorower iprzy-

czepa okrelone wprzepisach ustawy Prawo oruchu drogowym, b) pojazd wolnobieny wrozumieniu prze-pisw ustawy Prawo oruchu drogowym, zwyczeniem pojazdw wolnobienych bdcych wposiadaniu rolnikw posiadajcych gospodarstwo rolne iuytkowanych wzwizku zposiadaniem tego gospodarstwa.

14 M. Zieliski, Wykadnia prawa. Zasady, reguy, wskazwki, Warszawa 2002, s. 311; R.A. Stefaski, Glosa do wyroku SN zdnia 25 padziernika 2007 r., sygn. III KK 270/07, Prokuratura iPrawo 2008/5, s. 166.

15 Zob. K..ucarz, A. Muszyska, Glosa do wyroku zdnia 25 padziernika 2007 r. (III KK 270/07), Przegld Sdowy 2009/6, s. 154155.

16 D. Szeleszczuk [w:] Kodeks karny. Komentarz, red. A. Grzekowiak, K. Wiak, Warszawa 2015, s.381. 17 S. Szeleszczuk [w:] Kodeks karny..., red. A. Grzekowiak, K. Wiak, s. 381. 18 By to art. 178a 2 k.k. wprowadzony do polskiego Kodeksu karnego zdniem 15.12.2000 r. (zob. art. 1

pkt 7 ustawy z14.04.2000 r. ozmianie ustawy Kodeks karny, Dz.U. poz. 548). Artyku ten brzmia: Kto, znajdujc si wstanie nietrzewoci lub pod wpywem rodka odurzajcego, prowadzi na drodze publicznej

52 Marek Mozgawa, Magdalena Budyn-Kulik, Marek Kulik

albo grzywny (od 50 do 5000 z), kto, znajdujc si wstanie nietrzewoci (lub pod wpywem podobnie dziaajcego rodka), prowadzi taki pojazd na drodze publicznej, wstrefi e zamieszkania lub wstrefi e ruchu (art. 87 1a k.w.). Wprzy-padku, wktrym sprawca znajduje si wstanie po uyciu alkoholu, podlega on karze aresztu do14dni albo karze grzywny do 5000 z (art. 87 2 k.w.). Wrazie popenienia wykroczenia okrelonego wart. 87 1a lub 2 k.w. mona (azatem jest to fakultatywne) orzec zakaz prowadzenia pojazdw niemechanicznych (art. 87 4 k.w.). Jak ju bya otym mowa, zakaz prowadzenia pojazdw moe zosta orzeczony od 6 miesicy do lat 3 (art. 29 1 k.w.).

Kwesti, ktr rwnie naley zasygnalizowa, jest problematyka tzw. punktw karnych. Wtej materii obowizuje rozporzdzenie Ministra Spraw Wewntrznych z25.04.2012 r. wsprawie postpowania zkierowcami naruszajcymi przepisy ruchu drogowego19, ktre wzaczniku nr 1 zawiera wykaz narusze przepisw ruchu drogowego iliczb punktw odpowiadajcych tym naruszeniom. Ewidencj punktw karnych prowadzi komendant wojewdzki Policji waciwy zewzgldu na miejsce zamieszkania ewidencjonowanych (3 ust. 1 rozporzdzenia). Wod-niesieniu do kierowcw bdcych obywatelami polskimi niemajcych miejsca za-mieszkania na terytorium RP oraz kierowcw niebdcych obywatelami polskimi inieposiadajcych karty pobytu ewidencj prowadzi Komendant Gwny Policji (3 ust. 2 rozporzdzenia). Stosownie do zacznika nr 1 za kierowanie pojazdem mechanicznym wstanie po uyciu alkoholu lub rodka podobnie dziaajcego do al-koholu (zakwalifi kowanego zart. 87 1 k.w.) sprawcy przypisuje si 10 punktw karnych. Za kierowanie pojazdem mechanicznym wstanie nietrzewoci lub pod wpywem rodka odurzajcego (zkwalifi kacj zart. 178a 1 lub 4 k.k.) sprawcy przypisuje si rwnie 10 punktw karnych. Maksymalna liczba punktw, ktr bez konsekwencji dla kierowcy moe on zebra, wynosi 20 (dlakierowcy, ktry po raz pierwszy uzyska prawo jazdy, wcigu roku odjego wydania) i24 punkty dla innych kierowcw (7 ust. 1 rozporzdzenia).

Interesujc kwesti jest moliwo orzekania wobec nietrzewych kierow-cw przepadku pojazdu, ktry prowadzili (chodzio zazwyczaj osamochody). Wpraktyce zdarzay si przypadki (ito do liczne20), wktrych sdy orzekay taki przepadek napodstawie art. 44 2 k.k. (Sd moe orzec, awwypadkach wskazanych wustawie orzeka, przepadek przedmiotw, ktre suyy lub byy przeznaczone dopopenienia przestpstwa). Naley jednak stwierdzi, e de lege

lub wstrefi e zamieszkania inny pojazd ni okrelony w1, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolnoci albo pozbawienia wolnoci do roku. Zdniem 4.09.2010 r. przepis ten uzyska brzmienie: Kto, znajdujc si wstanie nietrzewoci lub pod wpywem rodka odurzajcego, prowadzi na drodze publicznej, wstrefi e zamieszkania lub wstrefi e ruchu inny pojazd ni okrelony w1, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolnoci albo pozbawienia wolnoci do roku (zob. art. 6 pkt 1 ustawy z22.07.2010 r. ozmianie ustawy Prawo oruchu drogowym oraz niektrych innych ustaw, Dz.U. poz. 1018), za zdniem 9.11.2013 r. zosta on uchylony (zob. art. 12 pkt 3 ustawy z27.09.2013 r. ozmianie ustawy Kodeks postpowania karnego oraz niektrych innych ustaw, Dz.U. poz. 1247).

19 Dz.U. z2012 r. poz. 488.20 Por. uchwaa (7) SN z30.10.2008 r., IKZP 20/08, OSNKW 2008, Nr 11, poz. 88: () po analizie

spraw oprzestpstwa okrelone wart. 178a 1 k.k., wktrych wokresie od lipca 2006 r. do lutego 2008 r. prokuratorzy wnosili oorzeczenie przepadku pojazdu mechanicznego, ktrym porusza si sprawca. Ze szczegowych danych wynika, e prokuratorzy wcaym kraju zoyli 1551 takich wnioskw. Wponad 500 sprawach sdy uwzgldniy wnioski, przy czym wniektrych dopiero wdrugiej instancji, wwyniku rozpoznania apelacji zoonych przez prokuratorw na niekorzy oskaronych.

53Tryb penalizacji zachowania polegajcego na prowadzeniu pojazdu...

lata taka praktyka stanowi naruszenie przepisw obowizujcego prawa. Wuchwale 7 sdziw z30.10. 2008 r. (IKZP 20/0821) SN jednoznacznie stwierdzi: Pojazd mechaniczny stanowi przedmiot czynnoci wykonawczej przestpstwa okrelonego wart. 178a 1 k.k., awic nie naley do kategorii przedmiotw, ktre su lub s przeznaczone, wrozumieniu art. 44 2 k.k., do popenienia tego przestpstwa22. De lege lata nie jest zatem moliwe orzeczenie wobec kierowcy, ktry prowadzi pojazd wstanie po uyciu alkoholu, przepadku prowadzonego przez niego pojazdu, arzecz wysoce dyskusyjn jest, czy przeprowadzenie zmian idcych wkierunku stworzenia takowej moliwoci jest uzasadnione.

Przecitne wynagrodzenie wPolsce wgospodarce narodowej wynioso w2015 r. 3899,78 z.

2. Anglia i Walia23

Przepisy dotyczce prowadzenia pojazdu pod wpywem alkoholu znajduj si wRoad Traffi c Act z1988 r. (ustawa oruchu drogowym). Ustawa ta zna kilka typw czynw zabronionych zwizanych ze stanem odurzenia.

Sekcja 4 typizuje kilka wykrocze. Wsekcji 4(1) kryminalizowane jest kiero-wanie pojazdem lub usiowanie kierowania pojazdem onapdzie mechanicznym na drodze lub winnym miejscu publicznym, gdy sprawca by do tego niezdatny zpowodu alkoholu lub narkotykw24. Natomiast wsekcji 4(2) przewidziano ka-ralno odpowiedzialnego za prowadzenie pojazdu onapdzie mechanicznym, gdy sprawca by do tego niezdatny zpowodu alkoholu lub narkotykw25. Oso-ba taka nie popenia jednak czynu zabronionego, jeeli wykae, e okolicznoci wskazyway na to, i nie byo prawdopodobiestwa prowadzenia przez niego pojazdu dopty, dopki by pod wpywem alkoholu lub narkotykw (sekcja 4(3)). Sd przy ocenie tej okolicznoci moe nie uwzgldnia odniesionych przez niego obrae oraz wyrzdzonych szkd (sekcja 4(4)). Owa niezdatno zachodzi, gdy zdolno sprawcy do prawidowego kierowania pojazdem jest zaburzona (sekcja 4(5)). Funkcjonariusz moe aresztowa bez nakazu osob, jeeli istnieje rozsdny powd, by podejrzewa, e popenia ona lub popenia czyn zabroniony okrelony

21 OSNKW 2008/11, poz. 88 zglosami krytycznymi R.A. Stefaskiego, Prok. iPr. 2009/3, s. 141147, J. Raglewskiego, LEX nr 93973, S. Tarapaty, Cz.PKiNP 2009/3, s. 131148 iaprobujc M. Siwka, PS 2009/78, s. 213220 oraz uwagami krytycznymi R.A. Stefaskiego, Przegld uchwa Izby Karnej Sdu Najwyszego wzakresie prawa karnego materialnego, prawa karnego wykonawczego iprawa wykrocze za 2008 r., WPP 2009/1, s. 8893.

22 Por. te wyrok SN z12.052009 r., IV KK 110/09, LEX nr 507953 (Pojazd mechaniczny stanowi przedmiot czynnoci wykonawczej przestpstwa okrelonego wart. 178a 1 k.k. Wyczona jest tosamo przedmiotu czynnoci wykonawczej danego typu przestpstwa iprzedmiotu sucego do jego popenienia. Wnauce prawa karnego oba te pojcia maj inne znaczenie iwystpuj wodmiennych funkcjach. Przedmiot czynnoci wykonawczej nie suy, wrozumieniu przepisu art. 44 2 k.k., popenieniu przestpstwa, lecz wspo-krela sam istot typu przestpstwa. Wkonsekwencji, pojazd mechaniczny, ktrym porusza si wstanie nietrzewoci sprawca przestpstwa, nie naley do kategorii podmiotw, ktre su lub s przeznaczone, wrozumieniu art. 44 2 k.k., do popenienia przestpstwa zart. 178a 1 k.k.).

23 Por. http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1988/52/part/I/crossheading/motor-vehicles-drink-and-drugs (do-stp: 17.10.2016 r.).

24 (1) Aperson who, when driving or attempting to drive amechanically propelled vehicle on aroad orother public place, is unfi t to drive through drink or drugs is guilty of an offence.

25 (2) Without prejudice to subsection (1) above, aperson who, when in charge of amechanically propelled vehicle which is on aroad or other public place, is unfi t to drive through drink or drugs is guilty of an offence.

54 Marek Mozgawa, Magdalena Budyn-Kulik, Marek Kulik

wprzepisach oruchu drogowym (sekcja 4(6)). Moe wtym celu wej, take zuyciem siy, gdy jest to konieczne, do miejsca, wktrym osoba taka przebywa lub podejrzewa si, e przebywa (sekcja 4(7)).

Sekcja 5 przewiduje odpowiedniki naszych przestpstw lub typw kwalifi kowa-nych, polegajcych na prowadzeniu pojazdu silnikowego wstanie po spoyciu dawki alkoholu przekraczajcej pewne limity. Popenia wykroczenie sprawca, ktry kieruje lub usiuje kierowa pojazdem silnikowym po drodze lub winnym miejscu publicznym (sekcja 5(1)(a)) albo odpowiada za prowadzenie pojazdu silnikowego na drodze lub winnym miejscu publicznym (sekcja 5(1)(b)), po spoyciu takiej iloci alkoholu, e jego proporcja woddechu, krwi lub moczu przekracza dozwolon granic26. Sprawca moe broni si przed zarzutem zsekcji 5(1)(b) wtaki sposb, e wykae, i okolicznoci wskazyway na to, e wczasie czynu nie istniao prawdopodobiestwo prowadzenia przez niego pojazdu, zanim proporcja alkoholu woddechu, krwi lub moczu przestaa przekracza granic (sekcja 5(2)). Take wtym przypadku sd moe nie uwzgldnia odniesionych obrae iwyrzdzonych szkd (sekcja 5(3)).

Ustawa ta zna rwnie czyn zabroniony polegajcy na odmowie poddania si badaniu alkomatem albo dostarczenia do analizy prbki krwi lub moczu bez uza-sadnionego powodu. Funkcjonariusz moe zada poddania si odpowiednim testom, jeeli istnieje racjonalny powd, aby podejrzewa, e dana osoba kieruje pojazdem silnikowym, usiuje nim kierowa lub jest odpowiedzialna za prowadzenie go po drodze lub winnym publicznym miejscu, awjej organizmie znajduje si al-kohol lub narkotyki albo jest pod wpywem narkotykw (sekcja 6 (12))27. Kolejny przepis sekcji 6(3) ma zastosowanie, gdy funkcjonariusz ma racjonalny powd, aby podejrzewa, e wopisanej wsekcji 6(2) sytuacji sprawca mia alkohol lub narkotyki worganizmie albo by niezdatny do prowadzenia pojazdu oraz cigle ma worganizmie alkohol lub narkotyki, albo nadal jest pod wpywem dziaania narkotykw. Wsekcji 6(4) przewidziano moliwo dziaa funkcjonariusza, gdy ma on racjonalny powd, aby podejrzewa, e sprawca, prowadzc pojazd silni-kowy lub usiujc go prowadzi, popeni wykroczenie drogowe28, gdy pojazd by wruchu. Przepis sekcji 6(5) ma zastosowanie, gdy wypadek zosta spowodowany przez pojazd silnikowy na drodze lub winnym miejscu publicznym, afunkcjonariusz racjonalnie przypuszcza, e wtym czasie pojazd ten by kierowany przez sprawc29. Funkcjonariusz moe zada poddania si tym wstpnym testom przez kierujcego pojazdem tylko wtedy, gdy jest wmundurze.

26 (1) If aperson (a) drives or attempts to drive amotor vehicle on aroad or other public place, or (b) is in charge of amotor vehicle on aroad or other public place, after consuming so much alcohol that the pro-portion of it in his breath, blood or urine exceeds the prescribed limit he is guilty of an offence.

27 (1) If any of subsections (2) to (5) applies aconstable may require aperson to co-operate with any one or more preliminary tests administered to the person by that constable or another constable. (2)This subsec-tion applies if aconstable reasonably suspects that the person: (a) is driving, is attempting to drive or is in charge of amotor vehicle on aroad or other public place, and (b) has alcohol or adrug in his body or is under the infl uence of adrug.

28 Chodzi tu oczyny stypizowane wczci II ustawy opasaerach transportu publicznego z1981 r. (Part II of the Public Passenger Vehicles Act 1981; c. 14), przepisach ustawy oregulacji ruchu drogowego z1984 r. (Road Traffi c Regulation Act 1984; c. 27), niektrych przepisach osprawcach wypadkw drogowych z1988 r. (Road Traffi c Offenders Act 1988; c. 53) oraz przepisach ustawy oruchu drogowym innych ni cz V.

29 (5)This subsection applies if (a) an accident occurs owing to the presence of amotor vehicle on aroad or other public place, and (b) aconstable reasonably believes that the person was driving, attempting to drive or in charge of the vehicle at the time of the accident.

55Tryb penalizacji zachowania polegajcego na prowadzeniu pojazdu...

Road Traffi c Act posuguje si pojciem pojazdu mechanicznego oraz pojaz-du onapdzie mechanicznym. Nie defi niuje ich jednak. Czyni to orzecznictwo. Przyjmuje si, e jest to pojazd, ktry moe by napdzany za pomoc rodkw mechanicznych, elektrycznie ipar wodn.

Ustawa ta zna nastpujce rodzaje wstpnych testw: oddechu, zaburzenia, krwi imoczu. Testy te mog by wykonywane wmiejscu, wktrym doszo do za-trzymania, lub niedaleko niego, awpewnych sytuacjach na posterunku policji.

Wstpny test oddechu to procedura, ktra polega na tym, e pobiera si od czo-wieka prbk oddechu zprzeznaczeniem do dalszego badania za pomoc odpo-wiedniego urzdzenia sucego do ustalenia, czy proporcja alkoholu woddechu lub krwi badanego dy do przekroczenia okrelonej granicy (sekcja 6a). Test badania zaburze zachowania (sekcja 6b) polega na przeprowadzeniu specjalnej procedury, za pomoc ktrej funkcjonariusz moe obserwowa wykonywanie przez poddanego badaniu okrelonych zada oraz poczyni inne obserwacje dotyczce fi zycznego stanu, jakie funkcjonariusz uzna za wskazane. Ministerstwo Stanu (Secretary of State) okrela iraz na jaki czas zmienia rodzaj zada iobserwacji stanu fi zycznego, ktre wchodz wskad testu, atake sposb jego przeprowadzania oraz wnioski, jakie mona na jego podstawie wysnu. Celem testu jest stwierdzenie, czy badana osoba jest wstanie uniemoliwiajcym prowadzenie pojazdu, ajeli tak czy wynika to zuycia narkotykw lub alkoholu (sekcja 6b(23)).

Wstpny test na obecno alkoholu jest to procedura, za pomoc ktrej po-biera si prbk potu lub liny wcelu zbadania, przy wykorzystaniu urzdzenia dopuszczonego do uytku przez Ministerstwo Stanu, czy worganizmie osoby poddawanej testowi s narkotyki.

Funkcjonariusz moe zatrzyma (arrest) bez nakazu osob poddan wstpnemu testowi oddechu, jeeli ma rozsdny powd, aby podejrzewa, e proporcja alko-holu wjej oddechu lub krwi przekroczy limit (sekcja 6d(1)). Jest to take moliwe wsytuacji, wktrej dana osoba odmawia poddania si testowi, afunkcjonariusz ma rozsdny powd, aby przypuszcza, e worganizmie tej osoby s narkotyki lub alkohol, albo e jest ona pod wpywem narkotykw (sekcja 6d(2)). Przepisy te nie maj zastosowania, gdy osoba ta jest pacjentem szpitala (sekcja 9).

Przepisy szczegowo okrelaj uprawnienia procesowe policji wzakresie wejcia do jakiegokolwiek miejsca wcelu dokonania czynnoci, gdy zachodzi podejrzenie wypadku, wktrym czowiek odnis obraenia (sekcja 6e), oraz procedur po-bierania ipostpowania zpobranymi prbkami (sekcja 78).

Osob, od ktrej pobrano prbk oddechu, krwi lub moczu, mona nastpnie zatrzyma na posterunku policji, jeeli funkcjonariusz ma rozsdny powd, by po-dejrzewa, e jeli osoba ta podejmie prb prowadzenia pojazdu napdzanego me-chanicznie, popeni czyn zabroniony zsekcji 4 lub 5 Road Traffi c Act (sekcja 10(1)).

Wsekcji 11 tego aktu prawnego znajduje si wyjanienie niektrych uytych wnim terminw. Pojcie limitu oznacza 35 mikrogramw (g) alkoholu w100 ml wydychanego powietrza; 80 mg alkoholu w100 ml krwi lub 107 mg alkoholu w100ml moczu albo inne wartoci okrelone przez Ministerstwo Stanu.

Kar za prowadzenie pojazdu pod wpywem alkoholu wymierza sd magi-stracki. Jej wysoko zaley od rodzaju czynu. Wpewnych sytuacjach wysoko kary moe ulec zmniejszeniu, pod warunkiem e sprawca przystpi do programu

56 Marek Mozgawa, Magdalena Budyn-Kulik, Marek Kulik

(kursu) dla sprawcw prowadzcych pojazd pod wpywem alkoholu (drink-drive rehabilitation scheme (DDRS) course)30. Wprzypadku bycia odpowiedzialnym za prowadzenie pojazdu pod wpywem alkoholu powyej limitu lub wstanie niezdolnoci doprowadzenia pojazdu zpowodu alkoholu mona orzec 3 mie-sice pozbawienia wolnoci, grzywn do 2500 GBP, atake mona orzec zakaz prowadzenia pojazdw. Za prowadzenie lub usiowanie prowadzenia pojazdu pod wpywem alkoholu powyej limitu lub wstanie niezdatnoci do prowadzenia pojazdu zpowodu alkoholu moe zosta wymierzona kara 6 miesicy pozbawienia wolnoci, kara pienina bez okrelenia wysokoci oraz zakaz prowadzenia pojazdu na okres conajmniej roku lub na okres 3 lat, wprzypadku ponownego skazania wcigu 10 lat. Za czyn polegajcy na odmowie poddania si badaniu wydychane-go powietrza albo pobrania prbek krwi lub moczu moliwe jest orzeczenie kary 6 miesicy pozbawienia wolnoci, kary pieninej bez okrelenia wysokoci oraz zakazu prowadzenia pojazdu na okres co najmniej roku. Wprzypadku spowodo-wania mierci czowieka wwyniku nieostronej jazdy spowodowanej wpywem alkoholu sd moe wymierzy kar 14 lat pozbawienia wolnoci, kar pienin (wnieograniczonej wysokoci), zakaz prowadzenia pojazdu na okres co najmniej 2lat. Sprawca moe uzyska prawo do prowadzenia pojazdw, jeli po upywie okresu, na ktry orzeczono zakaz prowadzenia pojazdu, zda rozszerzony test umiejtnoci prowadzenia pojazdw31.

Orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdw oznacza uniewanienie prawa jazdy dokoca okresu, na ktry go orzeczono. Po jego upywie sprawca moe je odzyska automatycznie lub wprzypadku tzw. sprawcw zwikszonego ryzyka po przej-ciu bada medycznych. Mianem tzw. sprawcw zwikszonego ryzyka okrela si sprawcw skazanych wokresie 10 lat za dwa przestpstwa lub wykroczenia dro-gowe; kierowcw, uktrych stwierdzono podczas prowadzenia pojazdu poziom alkoholu co najmniej 87,5 mg na 100 ml wwydychanym powietrzu, 200 mg na100ml we krwi lub 267,5 mg na 100 ml wmoczu; sprawcw, ktrzy odmwili poddania si badaniom na obecno alkoholu wpostaci odmowy poddania si testo-wi oddechu lub dostarczenia prbek krwi albo braku wyraenia zgody nazbadanie pobranej prbki krwi (ktra zostaa pobrana np.gdy sprawca by nieprzytomny)32.

Prawo Anglii iWalii nie pozwala na orzeczenie przepadku czy konfi skaty pojazdu sprawcy drogowego czynu zabronionego.

WWielkiej Brytanii znany jest system punktw karnych. Przyznawane s one skazanemu za przestpstwa drogowe. Wpisywane s przez sd do rejestru ipozo-staj wnim od 4 do 11 lat (okres zaley od rodzaju popenionego czynu). Nastpnie s automatycznie usuwane33. Jeeli kierowca wcigu 3 lat uzbiera 12 lub wicej punktw nie moe prowadzi pojazdw. Sd decyduje, jak dugo ma trwa zakaz, wzalenoci od ciaru czynu popenionego przez sprawc. Jeeli sprawca ma 12 lub wicej punktw, zakaz prowadzenia pojazdw moe zosta orzeczony na 6 miesicy, gdy kierowca uzbiera 12 lub wicej punktw karnych wcigu 3 lat; 12miesicy,

30 Por. https://www.gov.uk/drink-driving-penalties (dostp: 20.10.2016 r.).31 Por. https://www.gov.uk/drink-driving-penalties.32 Por. https://www.gov.uk/drink-driving-penalties.33 Por. https://www.gov.uk/penalty-points-endorsements/removing-expired-endorsements-from-your-driving-

licence (dostp: 20.10.2016 r.).

57Tryb penalizacji zachowania polegajcego na prowadzeniu pojazdu...

jeli to drugi zakaz wcigu 3 lat lub 2 lata, jeeli zakaz orzekany jest po raz trzeci. Jeeli kierowca zosta pozbawiony prawa prowadzenia pojazdu na okres 56 dni lub duej, nie odzyskuje prawa jazdy musi si ubiega owydanie nowego. Wtym celu musi m.in. ponownie zda egzamin na prawo jazdy lub odby rozszerzony kurs na prawo jazdy34. Kierowca, ktremu zatrzymano prawo jazdy ze wzgldu na prze-kroczenie limitu punktw karnych, moe ubiega si oskrcenie okresu pozbawienia go prawa jazdy do 2 lat, gdy zosta orzeczony na okres od 2 lat do 4; poowy okresu, jeli zakaz orzeczono na okres od 4 do 10 lat lub do 5 lat, jeli pozbawienie orzeczono na okres 10 lat lub duej. Kierowca musi mie dobry powd, aby taki wniosek zoy. Jako przykad podaje si przekonanie sprawcy, e sd popeni bd albo nie wzi przy orzekaniu pod uwag niektrych okolicznoci czynu35.

Za przekroczenie mona otrzyma od 1 do 11 punktw. Poszczeglne rodzaje czynw zabronionych maj specjalne kody, ktre wpisuje si do prawa jazdy. Przez 4 lata pozostaj wpisane punkty karne za m.in.: oddalenie si zmiejsca wypadku (kod AC10; 510 punktw); odmow podania szczegw lub zoenia zawiado-mienia owypadku wcigu 24 godzin (kod AC20; 510 punktw); popenienie innych wykrocze drogowych (kod AC30; 49 punktw); prowadzenie pojazdu po orzeczeniu przez sd zakazu prowadzenia pojazdw (kod BA10; 6punktw); usiowanie prowadzenia pojazdu po orzeczeniu przez sd zakazu prowadzenia pojazdw (kod BA30; 6 punktw); spowodowanie mierci wwyniku prowadzenia pojazdu po orzeczeniu przez sd zakazu prowadzenia pojazdw (kod BA40; 311 punktw); spowodowanie powanych obrae wwyniku prowadzenia pojazdu po orzeczeniu przez sd zakazu prowadzenia pojazdw (kod BA60; 311 punk-tw); nieostrone prowadzenie pojazdu (kod CD10; 39 punktw); prowadzenie pojazdu bez zwrcenia odpowiedniej uwagi na innych uytkownikw drogi (kod CD20; 39 punktw); nieostrone prowadzenie pojazdu lub prowadzenie pojazdu bez zwrcenia odpowiedniej uwagi na innych uytkownikw drogi (kod CD30; 39 punktw); kierowanie pojazdem, gdy poziom alkoholu przekracza limit (kod DR40; 10punktw); kierowanie pojazdem wstanie niezdatnoci do prowadzenia zpowodu alkoholu (kod DR50; 10 punktw); odmow oddania prbek do ana-lizy wsytuacji innej ni prowadzenie lub usiowanie prowadzenia pojazdu (kod DR60; 10punktw); odmow dostarczenia prbki do testu oddechu (kod DR70; 4 punkty); kierowanie pojazdem, gdy poziom narkotykw przekracza limit (kod DG40; 10punktw); kierowanie pojazdem wstanie niezdatnoci do prowadzenia zpowodu narkotykw (kod DR90; 10punktw)36.

Natomiast punkty karne pozostaj wpisane przez 11 lat wprzypadku nastpujcych czynw: spowodowanie mierci wwyniku nieostronego prowadzenia pojazdu pod wpywem alkoholu (kod CD40; 311 punktw); spowodowanie mierci wwyniku nieostronego prowadzenia pojazdu pod wpywem narkotykw (kod CD50; 311 punktw); spowodowanie mierci wwyniku nieostronego prowadzenia pojazdu pod wpywem alkoholu, ktrego poziom przekracza limit (kod CD60; 311 punktw);

34 Por. https://www.gov.uk/driving-disqualifi cations (dostp: 20.10.2016 r.).35 Por. https://www.gov.uk/driving-disqualifi cations/apply-to-reduce-your-disqualifi cation-period (dostp:

20.10.2016 r.).36 Por. https://www.gov.uk/penalty-points-endorsements/endorsement-codes-and-penalty-points (dostp:

20.10.2016 r.).

58 Marek Mozgawa, Magdalena Budyn-Kulik, Marek Kulik

spowodowanie mierci wwyniku nieostronego prowadzenia pojazdu, gdy kierowca odmwi dostarczenia prbki do analizy (kod CD70; 311 punktw); prowadzenie lub usiowanie prowadzenia pojazdu, gdy poziom alkoholu przekracza limit (kod DR10; 311 punktw); prowadzenie lub usiowanie prowadzenia pojazdu wstanie niezdat-noci zpowodu alkoholu (kod DR20; 311 punktw); prowadzenie lub usiowanie prowadzenia pojazdu po odmowie oddania prbek do analizy (kod DR30; 311 punk-tw); prowadzenie lub usiowanie prowadzenia pojazdu po odmowie udzielenia zgody na przeprowadzenie analizy prbek krwi pobranych, gdy sprawca by nieprzytomny (kod DR31; 311 punktw); odmowa udzielenia zgody naprzeprowadzenie analizy prbek krwi pobranych, gdy sprawca by nieprzytomny, wokolicznociach innych ni prowadzenie lub usiowanie prowadzenia pojazdu (kod DR61; 311 punktw); prowadzenie lub usiowanie prowadzenia pojazdu, gdy poziom narkotykw przekracza limit (kod DG10; 311 punktw); spowodowanie mierci wwyniku nieostronego prowadzenia pojazdu pod wpywem narkotykw, ktrych poziom przekracza limit (kod CG60; 311 punktw); prowadzenie lub usiowanie prowadzenia pojazdu wstanie niezdatnoci zpowodu narkotykw (kod DG80; 311 punktw)37.

Pewne modyfi kacje tych unormowa istniej wIrlandii Pnocnej. Jeeli sprawca zostaje skazany za wykroczenie drogowe, sd moe zrobi adnotacj owykroczeniu wprawie jazdy iliczbie punktw karnych lub wyduy okres pozbawienia prawa jazdy. Moe rwnie nakaza sprawcy przystpienie do egzaminu na prawo jazdy. Wprzypadku popenienia niektrych czynw zabronionych, powtrne zdanie testu jest koniecznym warunkiem uzyskania uprawnie do prowadzenia pojazdu. Chodzi oczyny popenione pod wpywem alkoholu, narkotykw, zwizane znieostronym lub ryzykownym prowadzeniem pojazdu38.

WIrlandii Pnocnej stosowane s take nieco inne kody punktw karnych; m.in. przez 4 lata pozostaj wpisane punkty za prowadzenie pojazdu pod wpywem al-koholu lub innych substancji wpywajcych na psychiczne lub fi zyczne zdolnoci kierowcy lub zmniejszajcych te zdolnoci (kod MR29)39.

Ukaranie sprawcy za przestpstwo lub wykroczenie drogowe, zwaszcza zwiza-ne zwpywem alkoholu, powoduje rwnie znaczny wzrost stawek ubezpieczenia.

Minimalne stawki ubezpieczenia, obowizujce od 1.10.2015 r., wynosiy 6,70 GBP dla osb wwieku 21 lat istarszych; 5,30 GBP dla osb wwieku 1820 lat; 3,87 GBP dla osb wwieku 1617 lat.

3. Austria

WAustrii kwestie dotyczce prowadzenia pojazdw (take pojazdw niemechanicznych oraz rowerw) po spoyciu alkoholu reguluj przepisy Kodeksu drogowego (Strae-nverkehrsordnung40), ktre zasadniczo zabraniaj prowadzenia pojazdw pod wpywem alkoholu. Osoba osteniu alkoholu we krwi wwysokoci 0,8 mg/l (0,8), wzgldnie

37 Por. https://www.gov.uk/penalty-points-endorsements/endorsement-codes-and-penalty-points.38 Por. https://www.nidirect.gov.uk/articles/driving-disqualifi cations (dostp: 20.10.2016r.).39 Por. https://www.gov.uk/penalty-points-endorsements/endorsement-codes-and-penalty-points (dostp:

20.10.2016 r.).40 Obowizujcy tekst wjzyku niemieckim dostpny jest na stronie https://www.ris.bka.gv.at/GeltendeFas-

sung/Bundesnormen/10011336/StVO%201960%2c%20Fassung%20vom%2012.07.2016.pdf (dostp: 2.02.2017 r.).

59Tryb penalizacji zachowania polegajcego na prowadzeniu pojazdu...

wwydychanym powietrzu wwysokoci 0,4 mg/l, uznawana jest za osob znajdujc pod wpywem alkoholu. Ustawa oprawie jazdy (Fhrerscheingesetz)41 reguluje kwestie dotyczce prowadzenia pojazdw mechanicznych (dopuszczalny limit to 0,5).

Przez pojazd mechaniczny rozumie si pojazd stosowany do uytkowania nadro-gach, wzgldnie uytkowany na drogach, napdzany technicznie wyzwalan energi, nieosadzony na torach, nawet jeli energia do jego napdzania pochodzi znapo-wietrznej linii trakcyjnej. Pojazd niemechaniczny jest to pojazd, ktry zgodnie z jego przeznaczeniem wcelu poruszania si jest napdzany przez ludzi lub zwierzta, atake pojazdy silnikowe, ktrych konstrukcja ogranicza prdko jazdy do 10 km/h zprzyczep lub bez.

Prowadzenie pojazdu wstanie po spoyciu alkoholu jest wykroczeniem admi-nistracyjnym. Przepis 99 ust. 11b Kodeksu drogowego przewiduje m.in. kary wwysokoci 16005900 euro, wzgldnie wprzypadku braku patnoci wter-minie kar pozbawienia wolnoci od 2 do 6 tygodni dla prowadzcych pojazdy po spoyciu alkoholu (stenie alkoholu we krwi wwysokoci 1,6 mg/l (1,6) lub powyej, wzgldnie wwydychanym powietrzu wwysokoci 0,8 mg/l lub powyej); kary wwysokoci 12004400 euro lub wprzypadku braku patnoci wterminie kar pozbawienia wolnoci od 10 dni do 6 tygodni dla prowadzcych pojazdy po spoyciu alkoholu (stenie alkoholu we krwi wwysokoci od 1,2 mg/l (1,2), ale poniej 1,6mg/l (1,6), wzgldnie wwydychanym powietrzu wwysokoci 0,6 mg/l, ale poniej 0,8 mg/l). Ponadto dla osb znajdujcych si pod wpywem alkoholu (stenie alkoholu we krwi wwysokoci od 0,8 mg/l (0,8), wzgldnie wwydychanym powietrzu wwysokoci od 0,4mg/l) lub narkotykw przewidziane s kary wwysokoci 8003700 euro lub wprzypadku braku patnoci wterminie kara pozbawienia wolnoci od 1 do 6 tygodni.

Wprzypadku prowadzenia pojazdu wstanie nietrzewoci przewidziane s na-stpujce kary:

stenie alkoholu we krwi 0,50,8 kara grzywny w wysokoci 3003700 euro;

stenie alkoholu we krwi 0,81,2 kara grzywny w wysokoci 8003700 euro;

stenie alkoholu we krwi 1,21,6 kara grzywny w wysokoci 12004400 euro;

stenie alkoholu we krwi powyej 1,6 kara grzywny wwysokoci 16005900 euro.

Stenie alkoholu wwydychanym powietrzu odpowiada poowie ww. wartoci wyraonych wpromilach.

Wprzypadku prowadzenia pojazdu po uyciu alkoholu moliwe jest pozbawie-nia sprawcy prawa jazdy na nastpujcych zasadach:

stenie alkoholu we krwi 0,50,8 nie przewidziano; stenie alkoholu we krwi 0,81,2 zakaz prowadzenia pojazdw

na miesic;

41 Obowizujcy tekst ustawy wjzyku niemieckim dostpny jest na stronie https://www.ris.bka.gv.at/Geltende-Fassung/Bundesnormen/10012723/FSG%2c%20Fassung%20vom%2012.07.2016.pdf (dostp: 2.02.2017 r.).

60 Marek Mozgawa, Magdalena Budyn-Kulik, Marek Kulik

stenie alkoholu we krwi 1,21,6 zakaz prowadzenia pojazdw na minimum 4 miesice;

stenie alkoholu we krwi powyej 1,6 zakaz prowadzenia pojaz-dw na minimum 6 miesicy.

Naley podkreli, e obowizujce wAustrii przepisy nie przewiduj moliwoci orzeczenia przepadku pojazdu, ktrym jecha sprawca, wsytuacji dopuszczenia si czynu zabronionego polegajcego na prowadzeniu pojazdu wstanie po uyciu alkoholu.

WAustrii nie przewidziano systemu punktw karnych dla kierowcw. Stosowa-ny jest jednak podobny tzw. system odnotowywania (Vormerksystem), wramach ktrego odnotowywane s ryzykowne wykroczenia zKodeksu drogowego, wtym take prowadzenie pojazdu po spoyciu alkoholu oraz ze stwierdzonym steniem alkoholu we krwi wwysokoci 0,50,8. Przewidziane s nastpujce konsek-wencje: zapierwszym razem bdzie to odnotowanie wsystemie, za drugim razem (wcigu 24miesicy) specjalne kursy psychologiczne, natomiast za trzecim razem odebranie prawa jazdy na minimum 3 miesice.

Wedug ustawy oprawie jazdy kierowcy prowadzcy pojazd wstanie po uyciu alkoholu mog zosta zobowizani do udziau wkursach (szkoleniach) psycholo-gicznych (obligatoryjny jest udzia wprzypadku stwierdzenia stenia alkoholu we krwi wwysokoci powyej 1,2) lub (oraz) poddania si badaniom lekarskim (obligatoryjnie wprzypadku stwierdzenia stenia alkoholu we krwi wwysokoci powyej 1,6).

WAustrii pozbawienie prawa jazdy nastpuje wycznie wramach postpowania administracyjnego inie stanowi kary. Jednak oprcz odebrania prawa jazdy wwy-niku prowadzenia pojazdu wstanie po uyciu alkoholu istnieje take moliwo odebrania prawa jazdy ze wzgldu na stan zdrowia jednym zpowodw moe by uzalenienie od alkoholu. Okres pozbawienia prawa jazdy jest okrelany przez czas leczenia choroby, dlatego te istnieje moliwo doywotniego pozbawienia prawa do prowadzenia pojazdw.

4. Belgia

Wprawie belgijskim odpowiedzialno za prowadzenie pojazdu wstanie po uyciu alkoholu reguluje ustawa z16.03.1968 r. onadzorowaniu ruchu drogowego (Loi relative la police de la circulation routire)42.

Pojcia pojazdu mechanicznego (silnikowego) iniemechanicznego nie s nor-matywnie defi niowane. Co do zasady, ustawa ich nie odrnia, robic jedynie rozrnienie midzy pojazdami azwierztami pocigowymi, jednak wniektrych przepisach (art. 35) uywa si pojcia pojazdu silnikowego, nie defi niujc go.

Ustawa onadzorowaniu ruchu drogowego nie stosuje poj stan po uyciu alkoholu istan nietrzewoci. Niemniej reakcja prawnokarna nastpuje dopiero wwypadku prowadzenia pojazdu przy steniu alkoholu co najmniej 0,22 mg na litr

42 M. B. (Dziennik Ustaw Krlestwa Belgii) zroku 1968, nr 27 3 ze zm. Tekst dostpny wjzyku francuskim na stronie http://www.code-de-la-route.be/textes-legaux/sections/lois/loi-de-base (dostp: 3.11.2016 r.).

61Tryb penalizacji zachowania polegajcego na prowadzeniu pojazdu...

wydychanego powietrza lub 0,5 mg na litr krwi. Stenie poniej tych wartoci nie powoduje odpowiedzialnoci i jest dopuszczalne zwyjtkiem przypadkw, gdy sprawca prowadzi pojazd, do prowadzenia ktrego wymagane jest prawo jazdy kategorii C1, C, C1+E, C+E, D1, D, D1+E lub D+E, lub tytu, ktry suy jako takie prawo jazdy, albo gdy przewozi pojazdem inn osob. Wtakim wypadku stenie minimalne zostaje obnione do wartoci poniej 0,09 mg na litr wydychanego powietrza i0,2 mg na litr krwi. WBelgii nie stosuje si oznaczania stenia alkoholu we krwi wpromilach, lecz wmiligramach na litr wydychanego powietrza iwmiligramach na litr krwi. Oznaczenie zawartoci alkoholu we krwi nastpuje przez badanie krwi lub rwnowanie przez zastosowanie urzdze do oznaczania zawartoci alkoholu wwydychanym powietrzu.

Konsekwencje prawne prowadzenia pojazdu pod wpywem alkoholu okre-lone s wustawie onadzorowaniu ruchu drogowego dwojako. Wart. 34 usta-wy onadzorowaniu ruchu drogowego okrelono przestpstwa polegajce m.in. naprowadzeniu pojazdu pod wpywem alkoholu ookrelonym steniu worga-nizmie. Natomiast wart. 35 tej ustawy mowa jest ostanie nietrzewoci, ktry ani nie jest defi niowany wustawie, ani nie jest okrelany woparciu ojakiekolwiek obiektywne czynniki. Jest to stan oceniany na podstawie poziomu sprawnoci psychomotorycznej danej osoby.

Zgodnie zart. 34 1 ustawy onadzorowaniu ruchu drogowego ten, kto wmiej-scu publicznym prowadzi pojazd lub zwierz pocigowe lub towarzyszy kierowcy wcelu nauki, wwypadku gdy analiza oddechu wykae stenie alkoholu od 0,22 do0,35mg w litrze wydychanego powietrza lub badanie krwi wykae stenie od 0,5 do 0,8g alkoholu na litr krwi, odpowiada za wykroczenie ipodlega karze grzywny wwysokoci od 25 do 500 euro. Wsytuacji gdy wcigu 3 lat od po-przedniego ukarania sprawca ponownie popeni taki czyn, dolna igrna grzywny zostaje podwojona. Jednak wwypadku, gdy sprawca prowadzi pojazd, do ktrego prowadzenia wymagane jest prawo jazdy kategorii C1, C, C1+E, C+E, D1, D, D1+E lub D+E, lub tytu, ktry suy jako takie prawo jazdy, albo gdy przewozi pojazdem inn osob, uzasadniajce odpowiedzialno za wskazane wykroczenie stenie alkoholu ulega obnieniu. Odpowiedzialno zachodzi wwczas, gdy sprawca ma od 0,09 mg do 0,35 mg alkoholu na litr wydychanego powietrza iod 0,2 mg do 0,8 g alkoholu na litr krwi.

Zgodnie zart. 34 2 pkt 1 ustawy onadzorowaniu ruchu drogowego pod-lega odpowiedzialnoci za przestpstwo ikarze grzywny wwysokoci od 200 do 2000euro, kto wmiejscu publicznym prowadzi pojazd lub zwierz pocigowe lub nadzoruje kierowc uczcego si jazdy, wwypadku gdy analiza oddechu wykae stenie alkoholu na litr wydychanego powietrza wwysokoci powyej 0,35 mg lub gdy analiza krwi wykae stenie alkoholu powyej 0,8 grama na litr krwi. Tej samej karze, na podstawie art. 34 2 pkt 3 tej ustawy, podlega ten, kto bez uzasadnionego powodu odmawia poddania si badaniu.

Zgodnie zart. 35 ustawy onadzorowaniu ruchu drogowego odpowiedzialno-ci zaprzestpstwo podlega ten, kto wmiejscu publicznym prowadzi pojazd lub zwierz pocigowe, albo towarzyszy innej osobie wcelu jej nauczania iznajduje si wstanie nietrzewoci lub stanie analogicznym, wynikajcym zuycia narkotykw lub lekarstw. Sprawca podlega karze grzywny wwysokoci od 200 do 2000 euro

62 Marek Mozgawa, Magdalena Budyn-Kulik, Marek Kulik

oraz pozbawieniu prawa jazdy na pojazdy silnikowe na okres od miesica do 5 lat lub doywotnio.

Zgodnie zart. 37 ustawy onadzorowaniu ruchu drogowego podlega karze grzywny od 200 do 2000 euro ten, kto nakania lub prowokuje do kierowania pojazdem lub zwierzciem pocigowym lub towarzyszenia wcelu nauki jazdy, osob, ktra wykazuje oczywiste objawy karalnego upojenia alkoholowego lub ktra znajduje si widocznie wstanie nietrzewoci, atake ten, kto takiej osobie powierza pojazd wcelu kierowania.

Zgodnie zprzepisem art. 37.1 ustawy onadzorowaniu ruchu drogowego wrazie skazania za jeden zczynw okrelonych wart. 34 2, art. 35 lub 36, sd moe, jeli nie orzeknie doywotniego pozbawienia prawa jazdy na pojazdy silnikowe, ograniczy wano prawa jazdy sprawcy, na okres od roku do 5 lat lub doywotnio, do pojazdw silnikowych wyposaonych wmontowany alkomat blokujcy rozruch silnika. Warunkiem orzeczenia tej moliwoci jest to, aby kierowca spenia warunki tzw. programu ramowego, oktrym mowa wart. 61.5 ustawy. Warunkiem takim jest m.in., aby sprawca zgodzi si na zamontowanie wpojedzie ukadu, ktry unie-moliwia uruchomienie go wsytuacji, gdy kierowca ma wwydychanym powietrzu stenie conajmniej 0,09 mg alkoholu na litr. Wtakiej sytuacji sd, skazujc na kar grzywny, moe zmniejszy jej wysoko okoszt montau ukadu ioinne koszty programu ramowego. Zgodnie ztym samym przepisem jeeli sprawca prowadzi pojazd bez ukadu, oktrym mowa, albo winny sposb nie spenia warunkw programu ramowego43, podlega karze pozbawienia wolnoci od miesica do 5 lat ipozbawienia prawa jazdy na okres od roku do 5 lat lub doywotnio.

Przepis art. 37bis ustawy onadzorowaniu ruchu drogowego typizuje prowadzenie wmiejscu publicznym pojazdu lub zwierzcia pocigowego, atake towarzyszenie innej osobie wcelu jej nauczania wsytuacji, gdy analiza liny przeprowadzona przy zastosowaniu urzdzenia sucego do oznaczania zawartoci substancji wlinie lub laboratoryjna analiza krwi wykazuje obecno worganizmie jednej znastpujcych substancji: delta-9-tetrahydrokannabinolu (THC), amfetaminy, metylenodioksymety-lamfetaminy (MDMA), morfi ny lub 6-acetylomorfi ny, kokainy lub benzoiloekgoniny, przy czym stenie substancji musi mie odpowiednie minimalne wartoci.

Wodniesieniu do stenia wlinie (art. 62ter ustawy onadzorowaniu ruchu drogowego):

Tabela 1Rodzaj substancji i jej stenie w linie

(ng/ml)

delta-9-tetrahydrokannabinol 10

Amfetamina 25

metylenodioksymetylamfetamina (MDMA) 25

morfi na lub 6-acetylomorfi na 5

kokaina lub benzoiloekgoniny 10

43 Zgodnie zart. 61.5 ustawy onadzorowaniu ruchu drogowego warunki te polegaj na tym, e kierowca posu-guje si prawem jazdy wanym wycznie na pojazdy zukadem, oktrym mowa, ipoddaje si monitoringowi.

63Tryb penalizacji zachowania polegajcego na prowadzeniu pojazdu...

Wodniesieniu do stenia we krwi (art. 63 2 ustawy onadzorowaniu ruchu drogowego):

Tabela 2Rodzaj substancji i jej stenie we krwi

(ng/ml)

delta-9-tetrahydrokannabinol 1

Amfetamina 25

metylenodioksymetylamfetamina (MDMA) 25

morfi na (czysta) 10

kokaina lub benzoiloekgoniny 25

Zgodnie zart. 37bis 2 ustawy onadzorowaniu ruchu drogowego tej samej ka-rze podlega ten, kto nakania, prowokuje do kierowania pojazdem lub zwierzciem pocigowym lub towarzyszenia wcelu nauki jazdy, osob, ktra wykazuje oczywiste objawy stosowania substancji, oktrych mowa wyej. Tej samej karze podlega ten, kto osobie takiej udostpnia pojazd (art. 37bis 3 ustawy onadzorowaniu ruchu drogowego), atake ten, kto bez uzasadnionego powodu odmwi poddania si badaniom liny lub krwi (art. 37bis 5 ustawy onadzorowaniu ruchu drogowego).

Wrazie ponownego skazania zart. 34 2, art. 35, art. 37bis 1 ustawy onad-zorowaniu ruchu drogowego wcigu 3 lat od wydania poprzedniego wyroku skazujcego sprawca podlega karze pozbawienia wolnoci od miesica do 2 lat oraz grzywnie wwysokoci od 400 do 5000 euro. Wrazie ponownej recydywy wokresie 3 lat od ponownego skazania, dolna igrna granica kary zostaj podwojone (art. 36 oraz art.37bis 2 ustawy onadzorowaniu ruchu drogowego).

Zgodnie zart. 38 1 ustawy onadzorowaniu ruchu drogowego sd moe pozba-wi sprawc wwyroku prawa jazdy na pojazdy silnikowe wrazie skazania go zart. 34, 37, 37bis, 49.144 i62bis ustawy onadzorowaniu ruchu drogowego45. Pozbawienie prawa jazdy nastpuje na okres od 8 dni do 5 lat. Mona przekroczy lat 5, anawet orzec doywotnie pozbawienie prawa jazdy, jeeli wcigu 3 lat poprzedzajcych prze-stpstwa, oktrych mowa wyej, sprawca zosta skazany na jedno ztych przestpstw.

Zgodnie zart. 38 2 ustawy onadzorowaniu ruchu drogowego wrazie jed-noczesnego skazania za przestpstwo zart. 419 belgijskiego k.k. (nieumylne spowodowanie mierci czowieka)46 ijeden zczynw zart. 29 1ter i3, art. 34 2, art. 35 lub art. 37bis 1ter ustawy onadzorowaniu ruchu drogowego, pozba-wienie prawa jazdy orzeka si na okres co najmniej 3 miesicy, przy czym nastpuje natychmiastowe zatrzymanie prawa jazdy wtrakcie czynnoci podejmowanych ze sprawc. Zatrzymanie to ma charakter czasowy, jego okres nie moe by krt-szy ni 15 dni. Wrazie skazania okres ten zostaje oczywicie zaliczony na poczet pozbawienia prawa jazdy orzeczonego przez sd wwyroku skazujcym.

44 Niezwrcenie prawa jazdy po orzeczonym pozbawieniu go.45 Zakcanie pracy urzdze pomiarowych.46 Belgijskie prawo karne nie zna przestpstwa nieumylnego spowodowania wypadku drogowego. Czyn taki jest

kwalifi kowany jako nieumylne spowodowanie uszczerbku na zdrowiu lub nieumylne spowodowanie mierci. To ostatnie jest, na podstawie art. 419 belgijskiego k.k., zagroone kar do 2lat pozbawienia wolnoci i50000 euro grzywny. Jednak, zgodnie ztym samym przepisem, jeeli mier czowieka jest nastpstwem wypadku dro-gowego, sprawca podlega karze pozbawienia wolnoci od 3 miesicy do 5lat igrzywnie od 50 do 20000 euro.

64 Marek Mozgawa, Magdalena Budyn-Kulik, Marek Kulik

Zgodnie zart. 50 1 ustawy onadzorowaniu ruchu drogowego sd moe orzec ounieruchomieniu pojazdu we wszystkich przypadkach, wktrych przewidziana jest kara tymczasowego pozbawienia prawa jazdy, pod warunkiem e pojazd jest wasnoci sprawcy lub e jest do jego wycznej dyspozycji. Dugo tego unieru-chomienia nie moe przekroczy dugoci tymczasowego pozbawienia prawa jazdy.

Jeeli pozbawienie prawa jazdy jest doywotnie, sd moe orzec unierucho-mienie pojazdu na czas od 6 miesicy do lat 5 lub przepadek pojazdu, jeeli jest on wasnoci sprawcy.

Unieruchomienie lub konfi skata pojazdu moe zosta orzeczona take zaprze-stpstwo zart. 32 i49 ustawy onadzorowaniu ruchu drogowego, ktre polegaj na wiadomym udostpnieniu lub powierzeniu pojazdu do prowadzenia lub pomocy wnauce jazdy osobie, ktra nie ma uprawnie do jego prowadzenia, przy czym moe ono nastpi tylko wwczas, kiedy osobie tej zatrzymano czasowo prawo jazdy za czyn zwizany zprowadzeniem pojazdu pod wpywem alkoholu lub narkotykw.

Bez tych dodatkowych warunkw unieruchomienie lub konfi skata pojazdu mog zosta orzeczone za czyn zart. 48 ustawy onadzorowaniu ruchu drogowego, czyli za pro-wadzenie pojazdu mimo orzeczonego uprzednio sdowego pozbawienia prawa jazdy.

Belgijskie prawo nie przewiduje odebrania prawa jazdy wtrybie administracyj-nym. Nie zna te systemu punktw karnych.

Przecitne wynagrodzenie wBelgii w2015 r. wynioso okoo 3300 euro brutto (2400 euro netto) miesicznie.

5. Bugaria

WRepublice Bugarii odpowiedzialno za prowadzenie pojazdu wstanie po uyciu alkoholu inietrzewoci jest przewidziana wustawie Prawo oru-chu drogowym ( ) jako wykroczenie iwKodeksie karnym47 jako przestpstwo.

Prowadzenie pojazdu po uyciu alkoholu wsytuacji, kiedy jego stenie we krwi nie przekracza 0,5, jest dozwolone.

Przepisy operuj pojciem pojazdu silnikowego, jednak nie defi niuj go. Wusta-wie Prawo oruchu drogowym obok pojcia pojazdu silnikowego oddzielnie uywa si poj tramwaj imaszyna samobiena.

Przepisy nie uywaj pojcia stanu nietrzewoci ani stanu po uyciu alkoholu. Jako wykroczenia lub przestpstwa typizowane s zachowania polegajce napro-wadzeniu pojazdu pod wpywem alkoholu ookrelonym steniu we krwi lub po uyciu rodka odurzajcego. Kadorazowo nastpuje sprecyzowanie, e chodzi ostenie alkoholu we krwi stwierdzone badaniem laboratoryjnym krwi lub bada-niem wydychanego powietrza. Warto podkreli, e wprzepisach bugarskich nie ma mowy osteniu alkoholu wwydychanym powietrzu jako samodzielnej podsta-wie ustalenia stanu kierowcy. Badanie stenia alkoholu wwydychanym powietrzu jest jedynie metod ustalenia jego stenia we krwi, rwnowan zlaboratoryjnym badaniem krwi. Uzyskany wynik jest podawany wpromilach.

47 Ustawa z5.03.1999 r., DB 1999, nr 20, tekst dostpny wjzyku bugarskim na stronie https://www.rta.government.bg/images/Image/n_uredba/zdvp.pdf (dostp: 3.11.2016 r.).

65Tryb penalizacji zachowania polegajcego na prowadzeniu pojazdu...

Zgodnie zart. 174 ust. 1 Prawa oruchu drogowym kto prowadzi pojazd silnikowy, tramwaj lub maszyn samobien pod wpywem alkoholu osteniu od 0,5 do 1,2, okrelonym poprzez badanie krwi lub badanie stenia alkoho-lu wwydychanym powietrzu, podlega karze pozbawienia uprawnie do kierowania pojazdem, tramwajem lub maszyn samobien na okres od 6 do 12 miesicy oraz grzywnie od 500 do 1000 leww.

Zgodnie zart. 174 ust. 2 Prawa oruchu drogowym wrazie ponownego pope-nienia wykroczenia sprawca podlega karze pozbawienia uprawnie do kierowania pojazdem, tramwajem lub maszyn na okres od roku do 3 lat oraz grzywnie od 1000 do 2000 leww.

Zgodnie zart. 174 ust. 3 Prawa oruchu drogowym wrazie odmowy podda-nia si badaniom na obecno we krwi lub wwydychanym powietrzu alkoholu lub rodkw odurzajcych, sprawca podlega karze pozbawienia uprawnie do kiero-wania pojazdem, tramwajem lub maszyn samobien na okres 2 lat oraz grzywnie wwysokoci 2000 leww. Zgodnie zart. 343b 1 bugarskiego k.k. kto prowadzi pojazd silnikowy pod wpywem alkoholu osteniu powyej 1,2, podlega karze pozbawienia wolnoci do roku. Zgodnie zart. 343b 2 bugarskiego k.k. spraw-ca, ktry prowadzi pojazd silnikowy pod wpywem alkoholu osteniu powyej 0,5, aktry by uprzednio skazany za przestpstwo zart. 343b 1 bugarskie-go k.k., podlega karze pozbawienia wolnoci do lat 2 igrzywnie od 100 do 200 leww. Zgodnie zart. 343b 3 bugarskiego k.k. kto prowadzi pojazd silnikowy pod wpywem narkotyku lub innego podobnego rodka, podlega karze do 2 lat pozbawienia wolnoci.

Zgodnie zart. 343d bugarskiego k.k. skazujc za jedno ze wskazanych wyej przestpstw, sd moe orzec kary pozbawienia prawa do zajmowania stanowiska iprowadzenia okrelonej dziaalnoci przewidziane odpowiednio wart. 37(1) 6 i7 bugarskiego k.k. Natomiast kodeks ten nie przewiduje odrbnego uregulowa-nia wzakresie zakazu prowadzenia pojazdw, stosuje si wwczas przepisy Prawa oruchu drogowym.

Moliwe jest stosowanie tymczasowych rodkw administracyjnych przed rozstrzygniciem sprawy odpowiedzialnoci za wykroczenie. Zgodnie zart. 171 ust.1 pkt b Prawa oruchu drogowym wrazie prowadzenia pojazdu silnikowego pod wpywem alkoholu osteniu we krwi powyej 0,5, okrelonym poprzez badanie krwi lub badanie stenia alkoholu wwydychanym powietrzu, atake wrazie prowadzenia go pod wpywem innych rodkw odurzajcych oraz wrazie odmowy poddania si badaniom, sprawcy zostaje czasowo cofnite prawo jazdy na okres do 6 miesicy.

Doda naley, e prawodawstwo Bugarii nie przewiduje pozbawienia prawa jazdy wtrybie administracyjnym.

Prawo oruchu drogowym przewiduje ponadto rodek tymczasowy, polegajcy na czasowym unieruchomieniu pojazdu, m.in. wsytuacji, gdy pojazd by prowa-dzony przez kierujcego majcego we krwi ponad 0,5 alkoholu, niekoniecznie waciciela, atake gdy waciciel dopuci do prowadzenia pojazdu osob majc we krwi alkohol osteniu powyej 0,5 lub bdc pod wpywem rodkw odurzajcych. Wobu wypadkach unieruchomienie pojazdu nastpuje na okres do miesica (art. 171 ust. 2 pkt zoraz pkt iPrawa oruchu drogowym).

66 Marek Mozgawa, Magdalena Budyn-Kulik, Marek Kulik

Jak wynika zpowyszego, istnieje tylko terminowe pozbawienie uprawnie dokierowania pojazdem. Przepisy prawa bugarskiego nie pozwalaj na konfi skat pojazdu wsytuacji, gdy kierowca zosta zatrzymany wstanie upojenia.

Naruszenie zakazu prowadzenia pojazdw silnikowych stanowi przestpstwo przewidziane wart. 343c 1 bugarskiego k.k., zagroone kar do 2 lat pozbawienia wolnoci. Zgodnie zart. 343c 2 bugarskiego k.k. takiej samej karze podlega ten, kto wcigu roku od zatrzymania prawa jazdy wtrybie administracyjnym prowadzi pojazd bez prawa jazdy.

Przecitne miesiczne wynagrodzenie wBugarii wynioso w2015 r. okoo 480 euro brutto.

6. Chorwacja

Ustawodawstwo Republiki Chorwackiej operuje pojciem pojazdu silnikowego. Zgodnie zart. 2 ust. 33 ustawy obezpieczestwie wruchu drogowym48 pojazd silnikowy jest to kady pojazd, ktry porusza si moc silnika, zwyjtkiem pojaz-dw, ktre poruszaj si po szynach ipomocniczych rodkw dla pieszych.

Przepisy nie operuj pojciem stanu nietrzewoci ani stanu po uyciu alkoho-lu, lecz wodniesieniu do konkretnych typw wykrocze iprzestpstw wskazuj konkretne stenie alkoholu we krwi. Wodniesieniu do przestpstwa wskazuj ponadto, e wgr wchodzi stenie alkoholu skutkujce stanem niezdolnoci do kierowania pojazdami, ktry to stan ustalany jest na podstawie bada spraw-noci psychomotorycznej sprawcy. Ustalenie stenia alkoholu nastpuje woparciu obadania laboratoryjne krwi lub przez badania wydychanego powietrza zuyciem specjalnego urzdzenia, przy czym wynik podaje si wpromilach. Oznacza to, e badanie zawartoci alkoholu wwydychanym powietrzu stanowi jedynie me-tod ustalania zawartoci alkoholu we krwi. Zawarto alkoholu wwydychanym powietrzu sama wsobie nie ma znaczenia prawnego.

Prowadzenie pojazdu wstanie po spoyciu alkoholu stanowi przestpstwo zart. 226 chorwackiego k.k.49 Przepis ten, zatytuowany: Brawurowa jazda wruchu drogo-wym, stanowi, e uczestnik ruchu drogowego, ktry samowolnie narusza przepisy dotyczce bezpieczestwa ruchu drogowego, prowadzi50 wstanie niezdolnoci do kie-rowania pojazdami, spowodowanej spoyciem alkoholu wsteniu powyej 1,50, albo narkotykw lub lekw psychotropowych, albo przez jazd wniedozwolonym kierunku, wyprzedzanie kolumny samochodw wwarunkach ograniczonej widocz-noci, jazd stanowic zagroenie ycia lub zdrowia lub zprdkoci, ktra o50 km na godzin przekracza limit prdkoci wobszarze zabudowanym lub na odcinku oograniczonej dopuszczalnej prdkoci maksymalnej, ispowodowa przez to zagro-enie dla ycia lub zdrowia ludzkiego podlega karze do3 lat pozbawienia wolnoci.

Wgr wchodzi take spowodowanie wypadku wruchu drogowym (art. 227 chorwackiego k.k.), jednak pozostawanie pod wpywem alkoholu nie stanowi

48 DB nr 26/2, 1968, tekst dostpny wjzyku angielskim na stronie http://www.vks.bg/english/vksen_p04_04.htm# (dostp: 3.11.2016 r.).

49 NN (Dziennik Ustaw Republiki Chorwacji) 67/08, tekst ustawy dostpny wjzyku chorwackim na stronie http://www.zakon.hr/z/78/Zakon-o-sigurnosti-prometa-na-cestama (dostp: 3.11.2016 r.).

50 NN 125/11, por. http://www.zakon.hr/cms.htm?id=269 (dostp: 3.11.2016 r.).

67Tryb penalizacji zachowania polegajcego na prowadzeniu pojazdu...

wprzypadku tego czynu zabronionego znamienia kwalifi kujcego ani okolicznoci wpywajcej na zaostrzenie kary.

Artyku 199 ust. 1 ustawy obezpieczestwie wruchu drogowym stanowi, e kierowca pojazdu kategorii C1, C1E, C, CE, D1, D1E, D, DE iH, instruktor jazdy, atake kierowca zkategorii pojazdu B podczas prowadzenia pojazdu wce-lach zawodowych (dotyczy to zatem takswkarzy, kierowcw karetek, kierowcw zatrudnionych wprzedsibiorstwach iinstytucjach publicznych itp.), atake kie-rowca do 24 roku ycia nie moe prowadzi pojazdu na drodze, jeeli pozostaje pod wpywem narkotykw, podobnie dziaajcych lekarstw lub alkoholu, niezalene od stenia. Jeeli amie ten zakaz, podlega grzywnie do 700 kun iotrzymuje 1 punkt karny.

Artyku 199 ust. 2 ustawy obezpieczestwie wruchu drogowym stanowi, e kierowca kategorii pojazdw A1, A2, A, B, BE, F, G iAM nie moe prowadzi pojazdu na drodze ani nawet uruchomi pojazdu, jeeli pozostaje pod wpywem narkotykw, podobnie dziaajcych lekarstw lub alkoholu, przy czym stenie alkoholu we krwi przekracza 0,5 lub wykazuje rwnowan ilo miligramw na litr wydychanego powietrza. Zgodnie zart. 199 ust.2 ustawy obezpieczestwie wruchu drogowym uznaje si, e pojazd jest prowadzony, jeeli zosta uruchomiony iporuszony zmiejsca. Sprawca podlega grzywnie do 700 kun, atake otrzymuje 2 punkty karne.

Zgodnie zart. 199 ust. 5 ustawy obezpieczestwie wruchu drogowym kie-rowca i instruktor jazdy podlega grzywnie do 700 kun, nawet jeeli stenie alkoholu nie przekracza 0,5 (lub nie osiga rwnowanej iloci miligramw na litr wydychanego powietrza), ale pojazd prowadzony jest wsposb zagraa-jcy innym uczestnikom ruchu. Sprawca otrzymuje wtakim wypadku 1 punkt karny.

Zgodnie zart. 199 ust. 6 ustawy obezpieczestwie wruchu drogowym jeeli stenie osiga warto powyej 0,5, lecz nie wicej ni 1, sprawca podlega karze grzywny od 300 do 1000 kun iotrzymuje 2 punkty karne.

Jeeli stenie alkoholu przekroczy 1, lecz nie przekroczy 1,551, sprawca podlega grzywnie wwysokoci od 3000 do 5000 kun iotrzymuje 2 punkty karne (art.199 ust. 7 ustawy obezpieczestwie wruchu drogowym).

Jeeli stenie alkoholu przekroczy 1,5 , sprawca podlega grzywnie od 5000 do 15000 kun lub pozbawieniu wolnoci do 60 dni iotrzymuje 3 punkty karne (art.199 ust. 8 ustawy obezpieczestwie wruchu drogowym).

Jeeli sprawca prowadzi pojazd lub wystpuje wcharakterze instruktora jazdy, bdc pod wpywem narkotykw lub podobnie dziaajcych lekarstw, niezalenie od ich stenia worganizmie podlega grzywnie od 5000 do 15000 kun lub po-zbawieniu wolnoci do 60 dni iotrzymuje 3 punkty karne (art. 199 ust. 9 ustawy obezpieczestwie wruchu drogowym).

Zgodnie zart. 199 ust. 10 ustawy obezpieczestwie wruchu drogowym jeeli sprawca prowadzi rower lub jedzie konno, pozostajc pod wpywem alkoholu, przy czym stenie alkoholu we krwi przekracza 0,5 lub wykazuje rwnowan ilo miligramw na litr wydychanego powietrza, podlega karze grzywny.

51 Przepis nie precyzuje, czy chodzi oprowadzenie pojazdu silnikowego, co oznacza, e chodzi okady pojazd.

68 Marek Mozgawa, Magdalena Budyn-Kulik, Marek Kulik

Interesujce jest rozwizanie zawarte wart. 161 ust. 6 wzw. zart. 161 ust. 3 ustawy obezpieczestwie wruchu drogowym. Zgodnie ztym przepisem zabronione pod grob kary grzywny do 500000 kun jest przewoenie przez prowadzcego rower, motorower lub motocykl pasaera, ktry ma we krwi co najmniej 0,55 alkoholu albo rwnowan ilo alkoholu wwydychanym powietrzu.

Artyku 72 chorwackiego k.k. przewiduje rodek karny wpostaci zakazu pro-wadzenia pojazdw okrelonej kategorii lub wszelkich pojazdw. Orzec go moe sd wrazie skazania za przestpstwo przeciwko bezpieczestwu wruchu drogo-wym. Przesank orzeczenia rodka jest stwierdzenie, e prowadzenie pojazdw przez sprawc mogoby zagraa bezpieczestwu wruchu drogowym. Orzeka si go na okres od roku do lat 5, przy czym do okresu tego nie wlicza si czasu prze-bywania skazanego wzakadzie karnym. Moliwe jest te orzeczenie rodka doy-wotnio, co nastpuje wsytuacji, gdy sd stwierdzi, e po upywie maksymalnego okresu trwania rodka terminowego nadal istnieje zagroenie, e sprawca popeni przestpstwo przeciwko bezpieczestwu wruchu drogowym. rodek orzeczony doywotnio moe zosta wkadym czasie uchylony, gdy sd uzna, e niebezpie-czestwo, oktrym mowa wyej, nie istnieje. Po uchyleniu zakazu doywotniego sprawca nie odzyskuje automatycznie uprawnie do kierowania pojazdami, lecz moe si onie ponownie ubiega.

Zakaz prowadzenia pojazdw zna te chorwacki Kodeks wykrocze. Jest on uregulowany wart.79. Zgodnie ztym przepisem mona go orzec wobec sprawcy wykroczenia przeciwko bezpieczestwu wruchu drogowym, jeeli istnieje nie-bezpieczestwo ponownego popenienia takiego wykroczenia. Zakaz orzeka si na okres od miesica do 2 lat.

Artyku 79 chorwackiego k.w. wprowadza system punktw karnych, na pod-stawie ktrych zgodnie zart. 286 ustawy obezpieczestwie wruchu drogowym nastpuje pozbawienie prawa jazdy. Zgodnie zart. 286 ust. 6 ustawy obezpie-czestwie wruchu drogowym jeeli kierowca wcigu 2 lat otrzyma 9 punktw karnych za wykroczenia lub przestpstwa, za ktre prawo przewiduje 3 punkty karne, sprawca traci uprawnienia do prowadzenia pojazdw mechanicznych na 12 miesicy. Zgodnie zart. 286 ust. 7 ustawy obezpieczestwie wruchu drogowym jeeli kierowca pojazdu mechanicznego otrzyma wcigu 2 lat 9 punktw kar-nych za wykroczenia lub przestpstwa, za ktre ustawa przewiduje mniej ni 2 punkty karne, traci uprawnienia do prowadzenia pojazdw mechanicznych na 9 miesicy, po czym odzyskuje uprawnienia. Jednak zgodnie zart. 286 ust. 8 ustawy obezpieczestwie wruchu drogowym jeeli wobec kierowcy orzeczono zakaz przewidziany wust. 6 lub ust. 7, awokresie kolejnych 2 lat ponownie otrzyma 9punktw karnych, uniewania si jego prawo jazdy. Po upywie nastpnych 2 lat moe si ubiega ouprawnienia do prowadzenia pojazdw. Utrata prawa jazdy wtakiej sytuacji nastpuje wtrybie administracyjnym.

Przepisy chorwackie nie przewiduj konfi skaty pojazdu wsytuacji, gdy kierowca zosta zatrzymany wstanie upojenia alkoholowego czy te pod wpywem rodka odurzajcego. Nie ma te specjalnych programw przewidzianych dla sprawcw przestpstw polegajcych na prowadzeniu pojazdu wstanie nietrzewoci.

Przecitne miesiczne wynagrodzenie wChorwacji wynioso w2015 r. 5594 kuny brutto (1 kuna to 57 groszy).

69Tryb penalizacji zachowania polegajcego na prowadzeniu pojazdu...

7. Cypr

Specyfi czna regulacja womawianym zakresie istnieje na Cyprze. Cypryjski Kodeks karny52 zawiera typ przestpstwa przebywania wmiejscu publicznym wstanie nietrzewoci. Jest to art. 94 cypryjskiego k.k. Zgodnie z jego ust. 1 kady, kto na publicznej drodze, wmiejscu publicznym lub wpublicznym budynku wstanie upojenia zachowuje si wsposb swawolny lub nieuporzdkowany, jest winny wy-kroczenia53 ipodlega karze pozbawienia wolnoci do 3 miesicy. Zgodnie zart. 94 ust. 2 tego kodeksu ten, kto publicznie wstanie nietrzewoci posiada przy sobie zaadowan bro paln, n lub inn miercionon bro, podlega grzywnie ipo-zbawieniu wolnoci do 6 miesicy. Czyn sprawcy prowadzcego pojazd wstanie nietrzewoci moe by kwalifi kowany wanie ztego przepisu.

Niezalenie od tego art. 5 ustawy nr 174 obezpieczestwie wruchu drogowym z1986 r.54 stanowi, e ten, kto uruchamia iusiuje prowadzi pojazd po spoyciu alkoholu w jakiejkolwiek postaci tak, e jego ilo przekracza limit okrelony wart. 5 ust. 2, popenia przestpstwo.

Zgodnie zart. 5 ust. 2 ustawy nr 174 obezpieczestwie wruchu drogowym wsytuacji, kiedy zawarto alkoholu nie przekracza 22 mg na 100 ml wydychanego powietrza lub 50 mg na 100 ml krwi, sprawca nie popenia czynu zabronionego. Ilo ta jest prawnie dozwolona. Wrazie przekroczenia tych wartoci sprawca podlega karze, ktrej wymiar jest uzaleniony od stenia alkoholu wwydychanym powietrzu lub we krwi55. Jeeli stenie alkoholu nie przekroczy 36mg na 100 ml wydychanego powietrza lub 82 mg na 100 ml krwi, sprawca podlega karze grzywny do 1000 euro, moe te otrzyma do 2 punktw karnych. Jeeli przekroczy wska-zane wyej wartoci, ale nie osignie 56 mg na 100 ml wydychanego powietrza lub 127 mg na 100 ml krwi, sprawca podlega pozbawieniu wolnoci do 3 miesicy lub grzywnie do 2000 euro, moe te otrzyma od 2 do 4 punktw karnych. Jeeli stenie alkoholu przekracza 55 mg na 100 ml wydychanego powietrza lub 125 mg (sic!) na 100 ml krwi56 sprawca podlega karze pozbawienia wolnoci do 6 miesicy lub grzywnie do 3000 euro, atake pozbawieniu prawa do prowadzenia pojazdw na okres do 6miesicy. Niezalenie od tego moe otrzyma od 3 do 6 punktw karnych. Kara pozbawienia prawa do prowadzenia pojazdw moe by czona zktrkolwiek zpoprzednich bd orzeczona samodzielnie imoe obejmowa wszelkie pojazdy lub pojazdy okrelonego rodzaju. Wrazie przekroczenia stenia 70 mg alkoholu w100 ml wydychanego powietrza lub 159 mg na 100 ml krwi sprawca podlega karze do 2 lat pozbawienia wolnoci, grzywnie do 5000 euro, atake pozbawieniu prawa do prowadzenia pojazdw na okres do roku. Ta ostatnia

52 Niezalenie od tego, czy wywoao to brak zdolnoci do prowadzenia pojazdu. Wtym ostatnim wypadku kwalifi kacja nastpuje na podstawie art. 226 chorwackiego k.k.

53 Ustawa nr 154, tekst dostpny jest na stronie http://www.sbaadministration.org/home/legisla-tion/01_02_09_01_COLONIAL_CAPS_1959/01_02_01_04_Caps-125175A/19600101_CAP154_u.pdf (dostp: 12.10.2016 r.)

54 Wykroczenia wprawie cypryjskim s przestpstwami.55 Ustawa nr 174/86 z14.11.1986 r., tekst ustawy dostpny jest na stronie http://www.cylaw.org/nomoi/

arith/1986_1_174.pdf (dostp: 12.10.2016 r.).56 Stenie alkoholu we krwi jest oznaczane laboratoryjnymi badaniami pobranej krwi. Stenie alkoholu

wwydychanym powietrzu jest okrelane przez uycie urzdze do pomiaru iloci alkoholu wwydychanym powietrzu.

70 Marek Mozgawa, Magdalena Budyn-Kulik, Marek Kulik

kara moe by czona zktrkolwiek zpoprzednich bd orzeczona samodziel-nie imoe obejmowa wszelkie pojazdy lub pojazdy okrelonego rodzaju. Kary za to przestpstwo okrelone s wart. 11 ust. 1 ustawy nr 174 obezpieczestwie wruchu drogowym.

Zgodnie zart. 6 ust. 5 ustawy nr 174 obezpieczestwie wruchu drogowym przestpstwo popenia ten, kto bez uzasadnionej przyczyny odmawia poddania si takiemu badaniu, przy czym zgodnie zart. 7 ust. 8 pkt 1 tej ustawy uzasadnion przyczyn, oktrej mowa, s wzgldy zdrowotne. Sprawca podlega, na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy nr 174 obezpieczestwie wruchu drogowym, karze do 2 lat pozbawienia wolnoci lub grzywnie do 5000 euro, atake zakazowi prowadzenia pojazdw na okres do roku.

Artyku 2 ust. 1 ustawy nr 174 obezpieczestwie wruchu drogowym defi niuje stan nietrzewoci, stanowic, e zachodzi on wsytuacji, gdy pomiar zawartoci alkoholu wwydychanym powietrzu wykae obecno 39 mg alkoholu w100 ml wydychanego powietrza lub gdy badanie krwi wykae obecno 90 mg alkoholu w100 ml krwi. Warto jednak zwrci uwag na to, e powoany wyej art. 11 ustawy nr 174 obezpieczestwie wruchu drogowym redefi niuje to pojcie na po-trzeby art. 5 tej ustawy.

Zgodnie ztym samym przepisem pojazdem silnikowym jest: kady prywatny uytkowy pojazd silnikowy, ktrym moe zosta przewiezionych do 8 osb sie-dzcych, lub lekki pojazd ciarowy. Jednake przestpstwo zart. 5 ustawy nr174 obezpieczestwie wruchu drogowym popenia kierowca kadego pojazdu, nie tylko silnikowego. Pojazd jako taki, zgodnie ztym samym przepisem, oznacza ja-kikolwiek rodek sucy do przewodu osb lub adunkw, niezalenie od sposobu napdzania zarwno si czowieka, jak izwierzcia czy energi jakiegokolwiek rodzaju, jeeli zosta zbudowany ztakim przeznaczeniem.

Prawo cypryjskie zna system punktw karnych. Pozbawienie prawa jazdy na-stpuje po uzyskaniu 12 punktw karnych inastpuje wtrybie administracyjnym.

Przepisy cypryjskie nie przewiduj konfi skaty pojazdu wsytuacji, gdy kierowca zosta zatrzymany wstanie upojenia. Nie ma te specjalnych programw przewidzianych dla sprawcw przestpstw polegajcych na prowadzeniu pojazdu wstanie nietrzewoci.

Na Cyprze przecitne miesiczne wynagrodzenie wynioso w2013 r. 1881 euro brutto.

8. Czechy

Wprawie czeskim odpowiedzialno za prowadzenie pojazdu pod wpywem al-koholu jest uregulowana wustawie z14.09.2000 r. Prawo oruchu drogowym57.

Przepis 2 tej ustawy stanowi, e pojazdem jest pojazd mechaniczny, nieme-chaniczny lub tramwaj. Pojazdem mechanicznym jest pojazd inny ni kolejowy, napdzany przez wasn jednostk napdow, atake trolejbus. Pojazdem nieme-chanicznym jest taki pojazd, ktry jest napdzany si ludzkich lub zwierzcych mini, wtym rower, wzek.

57 Dz.U. z2000 r. poz. 361. Tekst dostpny wjzyku czeskim na stronie http://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000361#p1 (dostp: 29.10.2016 r.).

71Tryb penalizacji zachowania polegajcego na prowadzeniu pojazdu...

Zgodnie z5 ust. 2 Prawa oruchu drogowym kierowcy wzbronione jest m.in. spoywanie alkoholu lub innych substancji zawierajcych alkohol albo przyjmo-wanie innych substancji uzaleniajcych wczasie jazdy, prowadzenie pojazdu lub jazda na zwierzciu po spoyciu alkoholu, substancji zawierajcych alkohol lub innych substancji uzaleniajcych wsytuacji, wktrej zachodzi przypuszczenie, e substancje te nadal mog si znajdowa wjego organizmie.

Zgodnie z125c ust. 1 pkt b Prawa oruchu drogowym sprawca popenia wy-kroczenie, jeeli prowadzi pojazd lub jedzie na zwierzciu bezporednio po tym, jak spoy alkohol lub uy innej substancji uzaleniajcej, albo wtakim czasie po spoyciu alkoholu lub uyciu substancji uzaleniajcej, e jest jeszcze pod ich wpywem. Sprawca podlega grzywnie wwysokoci od 2500 do 20000 koron, jeeli stenie alkoholu nie przekracza 0,3. Jeeli stenie alkoholu przekracza t warto, sprawca moe zosta skazany na grzywn wwysokoci od 25000 do 50000 koron iotrzymuje 7 punktw karnych.

Wykroczeniem z125c ust. 1 pkt c Prawa oruchu drogowym jest prowadzenie pojazdu lub jazda na zwierzciu wstanie niezdolnoci do tej czynnoci wywoanym spoyciem alkoholu lub uyciem innej substancji uzaleniajcej. Sprawca, ktry je popeni, podlega grzywnie wwysokoci od 25000 do 50000 koron (125c ust. 5 pkt aPrawa oruchu drogowym). Wykroczeniem z125c ust. 1 pkt d Pra-wa oruchu drogowym jest odmowa poddania si badaniom, sprawdzajcym, czy sprawca jest pod wpywem alkoholu lub innej substancji uzaleniajcej. Sprawca taki podlega grzywnie wwysokoci od 25000 do 50000 koron (125c ust. 5 pkt aPrawa oruchu drogowym).

Przepis 125c ust. 3 Prawa oruchu drogowym typizuje zachowania podejmowane przez sprawc wystpujcego wcharakterze instruktora jazdy. Zabronione jest spoy-wanie alkoholu lub uywanie innej substancji uzaleniajcej podczas jazdy wpojedzie szkolenia (pkt a), spoywanie alkoholu lub uywanie innej substancji uzaleniajcej wczasie szkolenia lub wtakim okresie przed szkoleniem, e wczasie szkolenia sprawca jest jeszcze pod ich wpywem (pkt b), wykonywanie czynnoci instruktora wsytuacji, gdy jego stan zdrowia to uniemoliwia (pkt c), wreszcie odmowa poddania si bada-niom na obecno worganizmie alkoholu lub innych substancji uzaleniajcych (pkt d). We wszystkich tych wypadkach sprawca podlega grzywnie wwysokoci od 10000 do 20000 koron (125c ust. 5 pkt b Prawa oruchu drogowym).

Zgodnie z6 Prawa oruchu drogowym zakaz prowadzenia pojazdw orzeka si na okres od roku do 2 lat wrazie skazania za czyn okrelony w125c ust. 1 pkt c id tej ustawy (prowadzenie pojazdu wstanie nietrzewoci lub jazda na zwierz-ciu wstanie niezdolnoci do tej czynnoci wywoanym spoyciem alkoholu lub uyciem innej substancji uzaleniajcej, atake odmowa poddania si badaniom, sprawdzajcym, czysprawca jest pod wpywem alkoholu lub innej substancji uza-leniajcej). Zgodnie ztym samym przepisem zakaz orzeka si na okres od miesica do 6 miesicy zaczyn z125c ust. 1 pkt b (sprawca prowadzi pojazd lub jedzie na zwierzciu bezporednio po tym, jak spoy alkohol lub uy innej substancji uzaleniajcej, albo wtakim czasie po spoyciu alkoholu lub uyciu substancji uzaleniajcej, e jest jeszcze pod ich wpywem).

Zgodnie ztym samym przepisem zakaz orzeka si na okres od 6 miesicy do roku za wykroczenie okrelone w125c ust. 3 Prawa oruchu drogowym.

72 Marek Mozgawa, Magdalena Budyn-Kulik, Marek Kulik

Czeskie prawo zna system punktw karnych. Prowadzenie pojazdu wstanie pospo-yciu alkoholu lub po uyciu innych rodkw uzaleniajcych jest karane przyznaniem 7 punktw karnych, co wynika zzacznika do Prawa oruchu drogowym. Jest to naj-wysza moliwa do uzyskania za pojedyncze wykroczenie liczba punktw karnych. Zgodnie z119 Prawa oruchu drogowym kierowca traci prawo jazdy po uzyskaniu 12 punktw karnych, wtrybie administracyjnym. Zgodnie z97a Prawa oruchu drogowym kierowca taki, chcc ponownie skada egzamin na prawo jazdy, musi przej badania psychologiczne. Wwypadku kierowcy cudzoziemca otrzymanie 12 punktw karnych oznacza niemoliwo prowadzenia pojazdu na terytorium Czech.

Nie istniej przepisy pozwalajce na orzeczenie przepadku pojazdu, ktrym po-rusza si nietrzewy sprawca. Nie ma te specjalnych programw przewidzianych dla sprawcw czynw polegajcych na prowadzeniu pojazdu wstanie nietrzewoci.

W2013 r. rednie miesiczne wynagrodzenie wynioso wCzechach 25183 koron (3792 z) netto.

9. Dania

WDanii kwestie odpowiedzialnoci za prowadzenie pojazdu wstanie po spoyciu alkoholu regulowane s przepisami ustawy z11.12.2013 r. oruchu drogowym58. Ustawa ta operuje pojciami pojazdu znapdem silnikowym oraz pojazdu silniko-wego. Zgodnie z2 pkt 13 wspomnianej ustawy pojazd znapdem silnikowym jest to pojazd, ktry jest wyposaony wsilnik jako si napdow. Pojazdy zna-pdem silnikowym dziel si na: pojazdy silnikowe, cigniki, maszyny silnikowe imotorowery. Natomiast zgodnie z2 pkt 14 tej ustawy pojazdem silnikowym jest pojazd znapdem silnikowym uywany gwnie do samodzielnego przewozu ludzi itowarw. Ten sam przepis stanowi, e nie jest pojazdem silnikowym motorower. Natomiast pojazdy silnikowe dziel si na samochody imotocykle. Ten sam przepis stanowi te, e s pojazdami silnikowymi rwnie takie, ktre s przeznaczone do ho-lowania innego pojazdu, atake maszyna silnikowa osigajca prdko powyej 40 km na godzin oraz pojazd znapdem silnikowym przeznaczony do innych celw, ktry moe porusza si zprdkoci przekraczajc 30 km na godzin.

Prowadzenie pojazdu po spoyciu alkoholu stanowi czyn zabroniony przez 53 ust.1 lub 2 ustawy oruchu drogowym. Przepis jej 53 ust. 1 stanowi, e pope-nia czyn zabroniony ten, kto prowadzi lub usiuje prowadzi pojazd znapdem silnikowym po spoyciu alkoholu, ktrego stenie we krwi przekracza 0,5 lub wwydychanym powietrzu 0,25 mg na litr59. Natomiast 53 ust. 2 tej ustawy typizuje prowadzenie lub usiowanie prowadzenia pojazdu znapdem silnikowym przez sprawc, ktry wwyniku spoycia alkoholu nie moe prowadzi pojazdu wbezpieczny sposb, niezalenie od stenia alkoholu we krwi.

Zgodnie z54 ust. 1 ustawy oruchu drogowym karze podlega take ten, kto pro-wadzi pojazd po uyciu rodkw odurzajcych wykazanych wrozporzdzeniu Ministra Sprawiedliwoci jako substancje niebezpieczne dla ruchu drogowego. Dotyczy to take

58 Tekst dostpny w jzyku duskim na stronie https://www.retsinformation.dk/forms/r0710.aspx?i-d=158005#Kap11 (dostp: 15.10.2016 r.).

59 Stenie alkoholu we krwi jest oznaczane laboratoryjnymi badaniami pobranej krwi. Stenie alkoholu wwydy-chanym powietrzu jest okrelane przez uycie urzdze do pomiaru iloci alkoholu wwydychanym powietrzu.

73Tryb penalizacji zachowania polegajcego na prowadzeniu pojazdu...

substancji przepisanych na recept, jeeli s zaywane niezgodnie zzaleceniami lekar-skimi. Natomiast nawet wwypadku prowadzenia pojazdu pod wpywem zabronionej substancji, ktra zostaa przepisana przez lekarza, nie zachodzi czyn zabroniony, oile ten ostatni nie zastrzeg, e po uyciu rodka nie wolno prowadzi pojazdu.

Interesujcy jest 54 ust. 2 ustawy oruchu drogowym, ktry zabrania prowa-dzenia wstanie, ktry zinnych powodw ni nietrzewo, odurzenie lub wpyw lekarstw (azatem np. przemczenie, euforia, choroba, osabienie, znieczulenie, brak snu) ogranicza zdolno sprawcy do bezpiecznego prowadzenia pojazdu.

Przepis 54 ust. 3 ustawy oruchu drogowym zabrania prowadzenia rowerw, koni ipojazdw konnych wstanie niezdolnoci do bezpiecznej jazdy wywoanej uyciem alkoholu, rodkw odurzajcych lub wynikej zpowodw, oktrych mowa w54 ust.2 tej ustawy. Przepis 54 ust. 4 ustawy zabrania dopuszczenia wbrew obowizkowi do prowadzenia pojazdu znapdem silnikowym lub pojazdu konnego osoby, ktra zracji uycia alkoholu, rodkw odurzajcych lub wystpie-nia przyczyn wskazanych wyej nie daje rkojmi bezpiecznego ich prowadzenia60.

Zgodnie z117 ust. 1 ustawy sprawca czynu zabronionego przez 53 oraz 54 ust. 1 popenionego pojazdem onapdzie silnikowym podlega karze grzyw-ny, zzastrzeeniem 117 ust. 2 ustawy. Ten ostatni przepis stanowi, e sprawca podlega karze pozbawienia wolnoci do roku i6 miesicy wwypadkach, kiedy:

stenie alkoholu przekracza 2 we krwi lub 1 mg na litr wydychanego powietrza;

kierujcy wokolicznociach szczeglnie obciajcych narusza 54 ust. 2; kierujcy kilkakrotnie narusza 54 ust. 1 lub 2; wobec kierujcego wczeniej orzeczono zakaz prowadzenia pojazdw

przy skazaniu za jazd w stanie nietrzewoci lub znaruszeniem 54 ust. 1 lub 2, anowe przestpstwo zostao popenione wcigu 3 lat od po-przedniego skazania;

na kierujcego wczeniej naoono zakaz z12761 przy skazaniu za jazd wstanie nietrzewoci lub znaruszeniem 54 ust. 1 lub 2, anowe prze-stpstwo zostao popenione wcigu 3 lat od poprzedniego skazania;

wobec kierujcego orzeczono wczeniej bezwzgldny zakaz prowadzenia pojazdw (por. uwagi niej) przy skazaniu za jazd wstanie nietrzewoci lub znaruszeniem 54 ust. 1 lub 2, anowe przestpstwo zostao pope-nione wcigu 5lat od poprzedniego skazania;

czyn zosta popeniony przez nieuprawnione uycie pojazdu; wobec kierowcy zostanie zastosowany 125 ust. 1 pkt 1 lub 35 albo 126

pkt362.

60 Regulacje te uzupenia 54 ust. 5 ustawy, ktry nakada na restauratorw, wacicieli hoteli oraz ich pra-cownikw obowizek zawiadomienia policji lub zapobieenia podjciu kierowania pojazdem przez osob, ktra spoywaa alkohol wdanym lokalu ize wzgldu na to nie jest wstanie prowadzi pojazdu znapdem silnikowym lub pojazdu konnego wsposb zadowalajcy.

61 Chodzi oprzypadek, gdy kierowca zostaje skazany za jazd wstanie nietrzewoci wcigu pierwszych 3 lat od uzyskania prawa jazdy. Wtakim wypadku nie stosuje si zawieszenia prawa do prowadzenia pojazdu, lecz zakaz bezwzgldny. Por. te uwagi niej.

62 Chodzi owskazane wtych przepisach rne przypadki szczeglnie powanych narusze zasad bezpiecze-stwa wruchu drogowym (125 ustawy), atake oprowadzenie pojazdu bez ogranicznika prdkoci lub przy ingerencji wdziaanie ogranicznika prdkoci wwypadkach, kiedy na sprawcy ciy obowizek jazdy zogranicznikiem prdkoci (126 ustawy).

74 Marek Mozgawa, Magdalena Budyn-Kulik, Marek Kulik

Zgodnie z117b ustawy grzywny wymierza si zuwzgldnieniem dochodw sprawcy, atake stenia alkoholu we krwi lub wwydychanym powietrzu wczasie jazdy lub po niej.

Zgodnie z117c ustawy jazda po pijanemu motorowerem inaruszenie 54 ust.1 lub 2 ustawy podlega karze grzywny. Wrazie zaistnienia wskazanych wyej okolicznoci obciajcych sprawcy mona wymierzy kar do roku pozbawienia wolnoci.

Wysoko grzywny jest ustalona na podstawie 118a ustawy, ktry stanowi, e grzywny na podstawie ustawy wymierza si do 1000 koron duskich lub kwot wyszych od tej kwoty, podzielnych przez 500. Granice grzywny okrelone s wtaki sposb, e mnoy si miesiczne wynagrodzenie netto sprawcy przez ilo wykaza-nych promili wzaokrgleniu do 500, jednak wodniesieniu do osoby oszczeglnie niskich dochodach mona odstpi od tej metody ustalania wysokoci grzywny. Osoba taka moe zosta skazana na grzywn do 500 koron.

Bardzo rozbudowane s uregulowania odnoszce si do zawieszania ipozba-wiania uprawnie do prowadzenia pojazdu.

Zawieszenie uprawnie do prowadzenia pojazdu moe zosta, zgodnie z128