Nhung Thanh Tuu Khoa Hoc Hien Dai Va Tinh Than Khoa Hoc Cua Phat Giao - Gs Trinh Xuan Thuan

Embed Size (px)

Text of Nhung Thanh Tuu Khoa Hoc Hien Dai Va Tinh Than Khoa Hoc Cua Phat Giao - Gs Trinh Xuan Thuan

  • 8/3/2019 Nhung Thanh Tuu Khoa Hoc Hien Dai Va Tinh Than Khoa Hoc Cua Phat Giao - Gs Trinh Xuan Thuan

    1/9

    Nhng Thnh Tu Khoa Hc Hin i, L Thuyt i Bng N v Tinh Thn Khoa Hc ca Pht Gio1

    Trinh Xun Thun---o0o--- Ngun

    http://thuvienhoasen.org Chuyn sang ebook 9-8-2009

    Ngi thc hin : Nam Thin namthien@gmail.com Link Audio Ti Website http://www.phatphaponline.org

    ---o0o--- Nhn chuyn i thnh ging va mu h ti Php, Gio S Trnh Xun Thn tr li phng vn ca bo WEEK-END, Php, v cc vn trn y. Nguyn bn Php ng t http://www.ile-

    maurice.com/mirror/http/www.lemauricien.com_80/weekend/03081/vw.htm# Bn dch Vit ng ca Kim Thm v V Th Diu Hng

    Gio s Trnh Xun Thun ri Maurice hm nay sau mt tun l tht brn. Nh vt l thin vn gc Vit hin ang sinh sng ti Hoa K m r bn cuc hi tho. ng ni v l thuyt i bng n (Big Bang) v lch sv tr ti thnh ng Octave Wieh hai ln dnh cho gii tr thc i hv hc sinh lp 12; mt ln khc ng gii thiu s tin ha ca v tr tTrung tm Vn ha Php Charles Baudelaire v ln cui cng ti Trung tmX hi Marie Reine de la Paix ng trnh by v s lin h gia Pht gio vKhoa hc

    WEEK-END gp nh vt l thin vn ny hm th ba va qua ti hc Maurice sau ln hi tho u tin trong lot cc hi tho trn Maurice. Cuc phng vn m nh khoa hc chp thun cho chng ti ra s ni v V tr hc, s lin h gia nim tin v khoa hc, o Pht tro nh khoa hc gn lin.

    Tha Gio s Trnh Xun Thun, ng trch nhng nh khoa hc v h

    bng lng dng li v s lin quan ca nhng s kin khoa hc m khng c gng tng hp chng. ng khng ngh l kin thc khoa hc ch dnli nhng s kin ny v ch s kin m thi?

    Ti ng phng php khoa hc thc nghim l quan st, ra nhng lthuyt gii thch nhng quan st ny. Nhng ti cng ngh rng nh khohc cng l mt con ngi, con ngi t t ra nhng vn siu hnh v

    http://phatphaponline.org/kinh/Audio/Thuyet%20Phap/Phat%20Giao%20Va%20Khoa%20Hoc/http://phatphaponline.org/kinh/Audio/Thuyet%20Phap/Phat%20Giao%20Va%20Khoa%20Hoc/
  • 8/3/2019 Nhung Thanh Tuu Khoa Hoc Hien Dai Va Tinh Than Khoa Hoc Cua Phat Giao - Gs Trinh Xuan Thuan

    2/9

    trit l. Bn cnh , khoa hc c soi sng mt s vn nht nh. T kin ny, iu tt nht cho nh khoa hc l h nn ni r khi no h vqu khun kh khoa hc (thc nghim), chm m trong nhng suy t khcm nhng iu ny t h trong bi cnh th d nh vi v tr con ngtrong v tr, v to nn nhng ngha siu hnh ln trit l cho khoa hc.

    Cui cng, theo ti, ci m ti ch khng phi ch ni rng tri t quayquanh mt tri hay mt tri quay quanh tri t, m l vic con ngi xnh v tr mnh trong v tr nh th no. Chung quy li, chnh nhnloi l vn m ti lu tm.

    Sau ln gp ng, Dominique Leglu c vit rng ng qu quyt tng hThin vn hc vi Sinh vt hc, Vt l ht t... mi th mt t, nhng chng ta hc c trong th k ny. Phi chng y l mt kho tr liquy m ? ng c t c vic tng hp kin thc khoa hc m chng tthu lm c trong th k XX khng?

    Sinh vt hc, Kho c hc, Ton hc hon ton khng thuc lnh vc cti. Ti dng Ton hc nh mt dng c din t thin nhin bi v ngng ca thin nhin l Ton hc. Ti trch dn t nhng bn bo ca khoahc ca nhng chuyn gia trong quyn sch mi ca ti. Cun sch ny sxut bn vo thng 10 sp ti ti Paris, ta l Origines2 . Quyn nykhng nhng ch bn v ngun gc v tr, ca nhng thin h, cc tinh tcc hnh tinh, m cn cn cp n s sng v thc. Ngun gc s snv thc khng phi l lnh vc ca ti, nhng ti cng c gng c nhng m cc khoa hc gia khc, nhng nh khoa hc ng n, mun ni. Ti d cc hi ngh quc t nghe nhng chuyn gia quc t ni v tny v t ti a ra kin v nhng tng hp ca chnh ti. Ti nghrng y l vic cn phi lm.

    ng bit khng, i sng khng phi l mt mnh i b x nh. Chng sng trong s tip ni m trong c tt c: t sinh vt, bu tri cho n ca. Chng ta c sinh ra t bi sao. Ti sao li giam hm tt c trong nhngn tr gi to? Ti t lng thn phc nhng danh nhn th k th XVhay XVIII nh Leonardo da Vinci, v ng khng nhng l mt ngh s tihoa m cn l mt ngi c vin kin v khoa hc, hoc l nhng nh vit in bch khoa, m Diderot l mt th d.

    Chng ta thiu rt nhiu kin thc ph qut. Khoa hc cng ngy cng trnn chuyn mn ho. Chuyn gia ch bit tt c nhng g thuc v chuyn

  • 8/3/2019 Nhung Thanh Tuu Khoa Hoc Hien Dai Va Tinh Than Khoa Hoc Cua Phat Giao - Gs Trinh Xuan Thuan

    3/9

    m khng bit g khc, l mt iu ng tic. Ngi ta thy cy mkhng bit n rng. Theo ti, nhn thy ton th l iu trng yu. Vic ncn rt nhiu c gng, rt nhiu thi gian. Nu cc chuyn gia ngh rnthin h b lm ln, h nn bc ra khi lnh vc ca minh v trnh by c kin ph bnh. Ti c gng lm vic ny, khng nhng ch cho ti m cnsan s cho ngi khc. Bi vy ti cng vit na.

    Trong nhng cu chuyn vi ng, ng thng d cp n Albert Einstein Nh bc hc ny mt ln din t tng ca ng ta v tn gio vThng nh sau: Tn gio ca ti ch l mt s thn phc knh cn cti v ng ti cao v hn ny, ng hin l n nhng chi tit nh nhm tr c yu km ca chng ta c th nhn thc c. Nim tin su xa n tng v s hin hu ca ng quyn nng, ng hin l trong v kh hiu to thnh tng ca ti v Thng . Khoa hc c tng hvi tn gio v nim v Thng khng?Einstein l thn tng khoa hc ca ti. ng bit khng, khoa hc l mca s ni ngi ta nhn c thc ti. Tn gio l mt ca s khc. Cnhiu ca ta c th hiu c thc ti. Ti ngh rng khoa hc khng c quyn trong vic tm kin thc ti. Con ngi cn n tn gio v tlinh. Con ngi cng cn thi ca. Th l mt ca s khc. Con ngi cngcn ngh thut. Lnh vc no cng quan trng. Tht vy, nu hai lnh vkhc nhau, th d khoa hc v tn ngng, c mun cng din t thc tav nu nh c hai cng c nhng h thng suy t mch lc v hp l, tchng s gp nhau u , bi v c hai u din t chung mt vn . Nkhng, th no cng c mt vn u v mt trong nhng quan nim phi sai.

    Trong cuc phng vn dnh cho Dominique Leglu ng ni: Khi ti thymt thin h gc knh thin vn ca ti, ti khng ngh rng tt c nt ny y l do tnh c, ngh ny c b sung bi s xc quyt cng trong tc phm Linfini dans la paume de la main: Ti khng thquan nim rng tt c nt p, s hi ha v tnh nht th ca th gii ch l do may mn. S xc nh ca ng ni kt vi li tuyn b ni tinca Alfred Kastler, Nobel Vt l: ngh rng th gii, v tr vt cht, thnh thnh mt mnh i vi ti l v l. Ti khng quan nim th gii vch c mt ng sng to duy nht, ngha l mt Thng . Nhng cntrong cuc phng vn ng bo rng gi thuyt ngu nhin vn lun c gitr...

  • 8/3/2019 Nhung Thanh Tuu Khoa Hoc Hien Dai Va Tinh Than Khoa Hoc Cua Phat Giao - Gs Trinh Xuan Thuan

    4/9

    ng nh vy. ng t cu hi v s ngu nhin v tt yu, din vn thut ng ca Jacques Monod trong tc phm ni danh ca ng ta nm1971. Khoa hc khng th vn hnh gia s tnh c v tt yu c. V thc hin i khm ph ra rng v tr c iu ng mt cch v cnchnh xc cho php s sng xut hin u tin v tip theo l tr thnminh, cho con ngi c kh nng cm nhn s ho iu v nt thm mca v tr v t t ra cu hi v v tr mnh ang sng. Bi v tt chng ta u sinh ra t nhng bi sao, chng ta c sinh ra t v tr.

    Khoa hc thch gii thch s vic ny hn bng cch trng dn s tnh c Nhng m hnh ca Big Bang ch rng v tr ca chng ta nh l mt dvt trong mun trng nhng du vt trong mun nghn th gii. Trong tt ccc v tr khc u xy ra loi phi hp ca hng s vt l, ca nhquy lut vt l, ca nhng iu kin nguyn thu ang iu hp s tin hv tr. Ngi ta nhn thy nh dng m hnh gi v tr bng my vi tn bi v ngi ta khng th ti ta Big Bang trong phng th nghim, nungi ta thay i mt t cc vt cht, quy lut vt l hay hng s vt l tcc tinh t s khng xut hin: khng c tinh t, khng c nguyn t nngKhng c nguyn t nng th khng c s sng. Khng c s sng, skhng c thc! Chng ta c cu to bi carbon, oxygen. Phi c nhnnguyn t nng mi to ra s sng v thc

    V tr ca chng ta c nhng s phi hp cho i sng v s khn ngoan Ngi ta thy rng khi thay i mt s t phi hp cho tt c nhng v tkhc th khng ny sinh ra s sng. Ngi ta c th ni rng, tnh c v trca chng ta c nhng s phi hp chnh xc v gi l chng ta may mntrng s. Nhng tt c mi v tr khc u ho ton khng c s sng v thc. Vy s ngu nhin c th c trong khoa hc, nhng phi xem nhc v s v tr m ngi ta gi l mun nghn v tr. Khi ng khng tin lc v s v tr, m li tin ch c mt v tr, th ng phi gii thch s vhnh ny bng cch dng n.c th nguyn tc sng to. Khoa hc khn phn bit gia hai loi ny. Mun nghn v tr cng nh v tr u c th ctrong khoa hc. Phi nh cuc nh Pascal3 . Phi nh cuc. Cn ti, tic l c mt v tr duy nht c iu hnh bi mt nguyn tc sng tnhng bng s lng thin tr thc, ti nu ln rng khoa hc phi ku gthm mt dng c khc: s ngu nhin. L ngi nhy cm, ti nh c cs khng-tnh-c, ngha, tt yu.

  • 8/3/2019 Nhung Thanh Tuu Khoa Hoc Hien Dai Va Tinh Than Khoa Hoc Cua Phat Giao - Gs Trinh Xuan Thuan

    5/9

    Tha Gio s, Thin vn hc l lnh vc ca ng. ng ra mt cuc thlun vi tiu Big bang v sau ? . Big Bang c bao nhiu lu?v lm th no ng chc chn l v tr c s khai nguyn?

    Da theo nhng o t gn y v cc bc x ha thch m ngi ta ngh Big Bang i ngc v trc 14 t nm. Bng cch quan st ngi ta k ra blp lun chng minh Big Bang xy ra.Lp lun th nht do Edwin Hubble, mt nh thin vn M, khai trin nm1929, lin h ti thuyt bnh trng v tr. Nu ng tnh thi gian chmt thin h i t khi im n hin im, ng s tm ra rng thi gian ging y ht nhau, bi v khong cch t l vi vn tc. Bng chng c xminh: thin h cng xa tri t vn tc di chuyn ca n cng tng mcch t l.

    Lp lun quan st th hai l ph hp vi s khm ph v ca cn li cnhit khi to dng, m ngi ta gi l bc x ha thch, m ta thy khni trong v tr.

    Bng chng th ba l tnh ng th ca cc nguyn t ha hc. Ngi ngh rng Hydrogen v Helium chim 90% v tr, c hnh thnh ba phsau Big Bang. Tt c mi nguyn t khc u c hnh thnh trong lncc ngi sao. T ta suy ra rng nu mi vt c lm bi Hydrogen vnht l Helium, t l ha hc phi ng nht khp ni. Mi thin h v tint u lun lun c sut sot cng mt t l Helium hay Hydrogen.

    Ngi ta c th hi ng rng c ci g trc Big Bang khng v v tr s tti trong bao nhiu lu?

    Cu hi C ci g trc Big Bang khng khng t ra ng lm, bi vtt c u xy ra ng thi vi Big Bang. Nu nh khng c thi gian tngi ta cng khng th ni v thi k trc thi gian c. Trc thi gikhng c thi gian. D sao i na, ngi ta cng khng c dng c vt l vton hc cn thit cho vic ny. Hin ti c hai thuyt din t v tr l thuv cng ln (thuyt Tng i tng qut ca Einstein) v thuyt v cnnh (C hc lng t), c hai c ngh ra vo u th k th XX. Hthuyt ny hy cn tch bit nhau, phi nhp cho chng lm mt, lTrng lc Lng t, bi v trng lc l cn bn ca thuyt Tng i tqut. Nhng ngi ta cha tin b my trn con ng a chng li gnhau. V tr tn ti trong bao lu? Hin ti ngi ta ngh rng c mt v t phng, ngha l trong n vnh vin.

  • 8/3/2019 Nhung Thanh Tuu Khoa Hoc Hien Dai Va Tinh Than Khoa Hoc Cua Phat Giao - Gs T