Norse Myth

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Thần thoại Bắc Âu

Text of Norse Myth

  • Norse Mythology Thn thoi Bc u

    at The Soul of Rock pikarock.com

    PHN 1

    GII THIU CHUNG

    Thn thoi Bc u bao gm tn gio thi k tin Ki-t gio, tn ngng v truyn

    thuyt ca nhng c dn vng Scandinavia, k c nhng ngi nh c trn o Iceland - ni

    tm thy nhiu t liu vit ca thn thoi Bc u. D bn ni ting ca thn thoi Bc u l

    thn thoi cc dn tc gc c vn hnh thnh t thn thoi cc dn tc n-u tn ti trc

    .

    Tn gio cc dn tc Bc u khng da trn mt "s tht" c truyn trc tip t

    thn thnh n con ngi (tuy cng c nhng cu chuyn ngi trn c thn thnh ving

    thm) v khng c nhng vn bn chnh quy nh Kinh Thnh ca Thin Cha gio hay kinh

    Qur'an ca Hi gio. Thn thoi Bc u c truyn ming di dng nhng bi th di.

    Vic lu truyn tn gio Bc u din ra mnh nht vo thi Viking. Ngi ta tm hiu v thn

    thoi Bc u ch yu qua cc s thi Edda v cc vn bn ghi chp trong thi o Thin cha

    m rng v khu vc Scandinavia. Thn thoi Bc u c nh hng ln n cc tc phm vn

    hc ngh thut.

    Ngun

    Thn thoi Bc u tn ti ch yu bng con ng truyn ming, do n b tht

    truyn mt phn ln. Tuy nhin, khng phi tt c u b mt i nh vo cc ghi chp ca cc

    hc gi Ki-t gio, c bit l cc Edda v tc phm Heimskringla ca Snorri Sturluson -

    ngi tin rng cc v thn thi k tin Ki-t gio khng phi l qu d. Mt tc phm ng

    ch khc l Gesta Danorum ca Saxo Grammaticus. Tuy nhin cc v thn Bc u trong tc

    phm ny b sa i nhiu thch hp vi cc s kin t nhin v lch s.

    Edda bng vn xui c vit vo u th k 13 bi Snorri Sturluson, mt nh th,

    nh lnh o v nh ngoi giao Iceland. N ch yu c coi l s tay cho cc nh th mi

    vo ngh. Edda bng vn xui bao gm nhng ch gii v cc hnh tng truyn thng

  • Norse Mythology Thn thoi Bc u

    at The Soul of Rock pikarock.com

    thng c dng trong th ca. Nh tc phm ny, nhng mu chuyn ri rc trong thn

    thoi Bc u c k li mt cch h thng v lin tc.

    Edda bng th c cho l xut hin 50 nm sau Edda bng vn xui. N gm 29 bi

    th di, trong 11 bi ni v cc v thn, s cn li l v cc anh hng trong thn thoi nh

    Sigurd ca dng h Volsung (Sigfield trong trng ca Nibelungenlied ca c). D cc hc

    gi thng cho rng n c sng tc sau Edda bng vn xui, vn phong v th th ca tc

    phm chng t cc bi th trong c sng tc kh lu trc khi bn vit tay ca chng

    ra i.

    Ngoi cc ti liu trn cn c cc bn khc ch Rune nh cc bn khc trn bng

    Rk v tm ba Kvinneby cng l ngun kho cu qu gi. Ngoi ra cn c cc bn khc v

    hnh v th hin cc cnh trong thn thoi Bc u nh chuyn i cu ca Thor, cc cnh t

    trng ca Volsunga, Odin v Sleipnir, Odin b Fenrir nut chng, Hyrrokkin n d m tang

    ca Baldr.

    V tr trong thn thoi Bc u

    Trong thn thoi Bc u, Tri t l mt da dt t trn cnh ca cy th gii

    Yggdrasil. Asgard, ni cc v thn sinh sng, nm trung tm a. Con ng duy nht dn

  • Norse Mythology Thn thoi Bc u

    at The Soul of Rock pikarock.com

    n Asgard l cu vng (hay cu Bifrst). Cc ngi khng l sng Jotunheimr (ngha l

    "vng t ca ngi khng l"). Ngi cht n mt ni lnh lo v ti tm gi l Niflheim

    do Hel, con gi ca Loki, cai tr. u phng nam l vng Muspelheim rc la, ni cc

    ngi khng l la sinh sng. Cc vng t siu nhin khc l lfheim - vng quc ca

    ngi elf trng, Svartlfaheim - vng quc ca ngi elf en, Nidavellir - vng quc ca

    ngi ln. Gia Asgard v Niflheim l Midgard (hay Middle-earth), ni con ngi sinh sng.

    Tnh i lp l mt thnh phn quan trng trong quan im v v tr ca thn thoi

    Bc u. V d th gii c hnh thnh t bng v la.

    Cc th lc siu nhin

    C ba "th tc" thn thnh trong thn thoi Bc u l Aesir (sir), Vanir v Jotun

    (trong bi vit ny gi l ngi khng l). S khc bit gia hai th tc Aesir v Vanir (c

    gi chung l thn) ch l tng i. Gia hai th tc thn thnh ny tng xy ra chin tranh m

    phn thng thuc v phe Aesir. Nhng h chp nhn dn ha cng nhau cai tr th gii

    v gi ha bnh, hai bn trao i con tin v c nhng cuc hn nhn gia cc thnh vin

    ca hai th tc. Mt s v thn thuc v c hai ni. Mt s hc gi suy on rng cu chuyn

    ny phn nh qu trnh cc thn linh ca ngi n-u xm lng chim u th so vi cc thn

    linh ca ngi bn a. Tuy nhin y ch l mt gi thuyt. C nhng ngi cho rng s

    phn bit Aesir/Vanir ch l phin bn Bc u ca h thng thn thnh ca cc dn tc n-

    u, ging nh s phn bit gia cc v thn trn nh Olympus vi cc Titan trong thn thoi

    Hy Lp.

    Cc Aesir v Vanir thng trong tnh trng th ch vi b tc Iotnar (s t l Iotunn

    hay Jotuns, trong ting Anh c l Eotenas hay Entas). B tc ny ging nh cc Titan v

    Gigantos trong thn thoi Hy Lp v thng c gi l ngi khng l tuy cng c ngi

    gi h l qu. Tuy nhin, cc Aesir c t tin l ngi ca Iotnar v c thnh vin ca c

    Aesir ln Vanir kt hn vi h. Tn mt s ngi khng l c nhc n trong s thi Edda.

    Ngi khng l thng c coi nh hin thn ca cc sc mnh t nhin. C hai loi ngi

    khng l l ngi khng l bng v ngi khng l la. Ngoi ra cn c ngi Elf v ngi

    ln. Vai tr ca h trong thn thoi Bc u khng r. H thng c cho l ng minh ca

    cc v thn Aesir-Vanir.

  • Norse Mythology Thn thoi Bc u

    at The Soul of Rock pikarock.com

    Nhng sinh vt siu nhin khc gm c con ch si khng l Fenrir v con rn bin

    Jrmungandr cun vng quanh Tri t. Hai con qui vt ny l con ca v thn la o Loki

    v mt n khng l. Ngoi ra cn c hai con qu Hugin v Munin (ngha l "suy ngh" v "k

    c") chuyn gip Odin - th lnh ca cc v thn - nm c tnh hnh th gii v con sc

    Ratatosk chy trn cc cnh ca cy th gii Yggdrasil trung tm v tr

    Ging nh cc tn gio a thn khc, trong thn thoi Bc u khng c s i u

    thin-c nh trong tn ngng vng Trung ng. Nhng ngi khng l trong thn thoi Bc

    u v bn cht khng phi l c c. H th l, n o v km vn minh th chnh xc hn.

    Ch chnh trong thn thoi Bc u l s i lp gia trt t v hn lon. Cc v thn i

    din cho trt t cn ngi khng l v qui vt tng trng cho s hn n.

    Voluspa: khi nguyn v kt thc ca th gii

    S phn ca ton v tr c m t trong Vlusp ("Li tin tri") - mt trong nhng

    bi th ng ch nht trong Edda bng th. Trong Vlusp, Odin - th lnh ca cc v thn

  • Norse Mythology Thn thoi Bc u

    at The Soul of Rock pikarock.com

    gi hn ca mt Volva ("n tin tri") hi v qu kh v tng lai ca th gii. V n tin

    tri hi li Odin liu ng c tht s mun bit iu khng. Odin nhn mnh rng vi vai tr

    vua ca cc v thn, ng cn c nhng hiu bit . Cui cng, v n tin tri cho Odin bit

    nhng b mt ca qu kh v tng lai ri chm tr li vo bng ti.

    Qu trnh hnh thnh th gii

    Ban u th gii ch c gm vng t bng gi Niflheim v vng t rc la

    Muspelheim. Gia hai vng t ny l Ginnungagap - khong trng ni khng c g sinh

    sng. Ginnungagap, la ca Muspelheim lm bng ca Niflheim thnh ngi khng l

    u tin Ymir v con b khng l Auumbla. Ymir sng nh sa ca con b ny. Con b

    Audumbla lim bng to thnh v thn u tin Bri cha ca Borr, v Borr l cha ca ba Aesir

    u tin: Odin, Vili v Ve. Ymir l ngi c nam v c n, t Ymir tc ngi khng l c

    sinh ra. Sau cc con ca Borr l Odin, Vili v Ve git Ymir v dng xc Ymir xy dng

    th gii.

    Cc v thn quy nh s tun hon ca ngy v m cng nh ca cc ma. Sol, con

    gi ca Mundilfari v v ca Glen, l n thn Mt Tri. Hng ngy thn i qua bu tri trn

    c xe do hai con nga Alsvid v Arvak ko. ng i ca Mt Tri vn thng c bit ti

    di ci tn Alfrodull ("Vinh quang ca ngi Elf"). Sol thng xuyn b Skoll (tn khc ca

    Fenrir) thng xuyn truy ui. Nht thc l du hiu Skoll gn bt c Sol. Theo li tin

    tri, cui cng thn Mt Tri Sol s b Skoll bt kp v n tht. Tuy nhin thn s c thay th

    bi con gi ca mnh. Anh ca Sol l thn Mt Trng Mani cng b ui bi mt con si khc

    tn l Hati. Tri t c bo v khi ton b sc nng ca Mt Tri nh Svalin ng chn

    gia Sol v mt t. Trong tn ngng Bc u, nh sng khng ta ra t thn Mt Tri m t

    bm hai con nga ko xe Alsvid v Arvak ca thn.

    Nhng con ngi u tin l Ask v Embla c cc v thn Odin, Hoenir (Vili) v

    Lodurr (Ve) tc ra t g v ban cho s sng. V n tin tri cn miu t cy th gii Yggdrasil

    v cc n thn s mnh (cn gi l norn) tn l Urd, Verdandi v Skuld (ch qu kh, hin ti

    v tng lai) ngi xe nhng si ch s phn di bng ca n. Ngoi ra, Odin cn c k v

    cuc chin gia cc Aesir v Vanir v ci cht ca Baldr.

  • Norse Mythology Thn thoi Bc u

    at The Soul of Rock pikarock.com

    Ngy tn th

    Tng lai trong tn ngng Bc u kh u ti. Lc lng bng ti v hn lon s vt

    qua cc v thn i din cho trt t. Loki v cc con s vt ra khi xing xch. Ngi cht t

    Niflheim tr li dng th tn cng ngi sng. Heimdall, v thn ng gc cng Asgard s

    triu tp lc lng nh tri bng mt hi t v. Sau n ra cuc chin gia hn n v trt

    t (vn c bit ti vi ci tn Ragnark). nh mnh ca cc v thn l tht bi trong trn

    chin ny. H bit r iu nn s tp hp nhng chin binh gii nht, cc Einherjar,

    chin u bn cnh mnh. Nhng cui cng h cng phi bt lc nhn th gii chm tr li vo

    bng ti. Cc v thn v trt t do h to ra s b tiu dit. Bn thn Odin s b Fenrir nut

    chng.

    Tuy nhin, s cn mt vi v thn v con ngi sng st xy dng mt th gii

    mi. Cc hc gi vn ang tranh ci xem y c phi l du hiu ca nhng nh hng t Ki-

    t gio hay khng. Nu khng, quan im ngy tn th ca Voluspa c th phn nh th gii

    quan n-u c.

  • Norse Mythology Thn thoi Bc u

    at The Soul of Rock pikarock.com

    Vua cha v cc v anh hng

    Bn cnh nhng cu chuyn v cc v thn linh, thn thoi Bc u cng k v cc v vua v

    anh hng ngi trn th. Nhng cu chuyn ny phn nh qu trnh hnh thnh cc b tc v

    quc gia Bc u. Mt s hc gi cho rng nhng cu chuyn ny da trn nhng s kin c

    tht v c th coi chng nh mt ngun nghin cu lch s vng Scandinavia.

    Danh sch tn 1 s v thn v nhn vt

    Cc v thn Aesir

    Baldr - thn nh sng, ngh thut v ci p

    Bragi - thn th ca v hng bin, nh th v ca s ca Asgard (skald)

    Forseti - thn cng l

    Freyja (con tin t tc Vanir) - n thn ca tnh yu v sc p

    Freyr (con tin t tc Vanir) - thn ca s sung tc

    Frigg - n thn ti cao, v ca Odin

    Heimdall - thn gc cu Bifrost v bo v As