Osnovi Transportnih Masina - Prekidni Transport - Predavanja

  • View
    1.059

  • Download
    41

Embed Size (px)

DESCRIPTION

FTN NOVI SAD

Text of Osnovi Transportnih Masina - Prekidni Transport - Predavanja

  • 1

    II deo: PREKIDNI TRANSPORT

    1.0 UVOD

    Maine i ureaji unutranjeg transporta su oprema za rad kojom se u logistikim procesima izvode procesi transporta, pretovara i skladitenja u sklopu unutranjeg transporta. Osnovni zadatak tih maina je premetanje tereta (roba, materijal, ljudi), u prostorima razliitih karakteristika, pri emu se na teretu po pravilu (sem u sluaju vrlo retkih izuzetaka) ne izvode nikakvi drugi tehnoloki zahvati.

    Meu njima se maine i ureaji prekidnog transporta odlikuju specifinim nainom rada sa prekidima, odn. u ciklusima koji se manje ili vie slino ponavljaju, a svaki ciklus se odvija u 2 faze:

    - sa teretom (radni hod, korisni hod), kada maina (ili njeni pojedini pogoni) transportuje teret od poetne take (mesto utovara, kaenja/prihvatanja tereta) do krajnje take (mesto istovara, skidanja/odlaganja tereta) u prostoru, najee translatorno, ali nekad i uz njegovu rotaciju, i

    - bez tereta (povratni hod, prazni hod), kada se cela maina (ili njeni pojedini pogoni) bez tereta kree/vraa od mesta stajanja/istovara, prema mestu utovara novog komada tereta, kao i kada maina miruje, dok se vri postavljanje tereta na zahvatno sredstvo ili skidanje sa istog.

    Maine i ureaji prekidnog transporta obuhvataju niz po nainu rada, konstruktivnom izvoenju i drugim parametrima, vrlo razliitih maina, koje se mogu klasifikovati prema bilo kojem od njih. Jedna od moguih je klasifikacija prema vrsti kretanja tereta pri njegovom premetanju i karakteristici prostora kroz koji se premetanje vri, pa se definiu:

    - kretanje kroz 3D prostor: - translatorno dizalice, - rotaciono obrtai (izvrtai/kiperi),

    Sl. 1. Dvogreda (napred) mosna dizalica ABUS Sl. 2. Boni izvrta vagona KRUPP

  • 2

    - kretanje u ravni: - po neravnom terenu maine podnog transporta, - po ravnom terenu regalni opsluivai,

    Sl. 3. eoni viljukar LINDE H30

    - kretanje po liniji:

    - po pravoj liniji liftovi, visee platforme,

    Sl. 5. Klasini osobni lift sa pogonskom uetnjaom

    Sl. 4. (Visoko)Regalni opsluiva (dizalica)

    - kretanje po liniji:

    - po krivoj liniji iare, visei inski transporteri.

    Sl. 6. Visea jednoinska dizalica

  • 3

    Naravno, ova podela nije potpuno razgraniavajua, te se neke od ovih maina ponekad jave i u drugoj grupi. tavie, neke od njih (koje izvode kretanje po liniji) se mogu javiti i kao maine neprekidnog transporta.

    1.1 OSNOVNE KARAKTERISTIKE MAINA PREKIDNOG TRANSPORTA

    Osnovne razlike u karakteristikama ovih maina i maina neprekidnog transporta iskazane kroz njihove osnovne funkcije, date su u tabeli.

    Tab. 1. Osnovne razlike karakteristika maina prekidnog i neprekidnog transporta po funkcijama

    Funkcija Kriterijum Prekidni transport Neprekidni transport

    Namena

    Izbor mesta utovara/

    istovara u radnom prostoru:

    slobodan,

    obratni smer je mogu fiksan,

    obratni smer nije mogu

    Obim posla pri utovaru/

    istovaru: relativno velik relativno mali

    Vrsta transportovanog

    tereta:

    bez ogranienja, zahtev za zahvatno sredstvo

    ogranieno

    Uprav-

    ljanje

    Broj nezavisnih pogona: do 6 1

    Nain rada pogona: isprekidan neprekidan

    Princip kretanja tereta: samo mehaniki mehaniki, pneumatski,

    hidrauliki

    Opslu-

    ivanje

    Trajanje kretanja: kratko dugo

    Osoblje: pridrueno nije pridrueno

    Zahtevi opsluivanja: nisu minimalni minimalni

    Nadzor

    Broj nadziranih kretanja: do 6 1

    Opasnost od sudara tereta: relativno velika mala

    Mesto utovara/istovara: promenljivo,

    zahtevan pojaan nadzor fiksno,

    nije potreban pojaan nadzor

    Ostale karakteristike maina prekidnog transporta su:

    - prednosti:

    - velika fleksibilnost u izboru transportne putanje (prostorne) i mesta utovara/istovara,

    - sposobnost transporta komadnih tereta izuzetno velikih masa i gabarita,

    - sposobnost brzog prilagoenja razliitim teretima uz pogodno zahvatno sredstvo, - izuzetna pogodnost za transportne i montane radove povremenog karaktera, - brza pripremljenost za rad na novoj lokaciji (mobilne maine prekidnog transporta), - mogunost transporta zajednikim radom dve (ree vie) maine, - itd,

    - mane:

    - relativno veliki troak po jedinici mase transportovanog tereta, - relativno mali kapacitet transporta, zavisan od duine transportnog puta, - neravnomerni protok tereta kao posledica prekidnog rada,

    - po pravilu zahtevane posebne mere opreza pri transportu,

    - po pravilu mobilnost maine, uz brojne zalete i koenja i dinamika optereenja maine, - relativno veliki gabariti, masa i potrebne snage pogonskih motora,

    - esto zavisnost rada od uslova okoline (mobilne maine prekidnog transporta), - relativno veliki zahtevi za obukom rukovalaca i opsegom odravanja, - po pravilu bez tehnolokih operacija na teretu tokom transporta, - manja pogodnost za uklapanje u automatizovane sisteme transporta,

    - itd.

  • 4

    1.2 KARAKTERISTIKE DIZALICA

    1. Vrsta i parametri transportovanog tereta: agregatno stanje, kompaktnost, fizika osetljivost (pritisak i sl.).

    Ovi parametri diktiraju i izbor:

    - naina transporta: - mehaniki, hidrauliki, pneumatski, ... - vrste mehanikog transportnog sredstva: - dizalica, viljukar, lift, neprekidni transporter, ... - vrste zahvatnog sredstva dizalice: - kuka, grabilica, kofa, sanduk, el. magnet, ...

    2. Prostorne karakteristike (diktirane uslovima radnog zadatka i okoline):

    - mesto utovara,

    - mesto istovara,

    - mogue putanje kretanja tereta pri transportu, - prostorna ogranienja (objekti u manipulativnom prostoru, druge dizalice zalaze u manipulativni

    prostor, bliski izvori opasnosti, saobraajnice, ...)

    3. Konfiguracija konstrukcije dizalice (u skladu sa 1. i 2.):

    - konfiguracija nosee konstrukcije, - broj i raspored pogonskih mehanizama,

    a) b)

    Sl. 7. Kretanja koja izvodi portalna mosna dizalica (a) i odgovarajua ema kretanja (b)

    4. Radni zadaci dizalice (odreeni prethodnim): - eme potrebnih kretanja pojedinih pogona dizalice, - redosled odvijanja pojedinih operacija,

    5. Najvee duine puteva pojedinih kretanja i 6. Brzine pojedinih kretanja (u skladu sa 2. i 3.): (u skladu sa 2. - 5.):

    - visina dizanja, - brzina dizanja,

    - duina staze kolica dizalice, - brzina kretanja kolica dizalice, - duina staze dizalice, - brzina kretanja dizalice, - dohvat strele dizalice vipovanjem, - brzina vipovanja strele, - ugao obrtanja strele, - brzina obrtanja strele,

    - ugao naginjanja strele, - brzina naginjanja strele,

    - duina teleskopiranja strele, ... - brzina teleskopiranja strele, ...

    Izbor optimalne brzine kretanja pojedinih pogona dizalice predstavlja ekonomski kompromisno

    reenje izmeu zahteva za to veim kapacitetom dizalice time i to veim brzinama (i ubrzanjima) kretanja sa jedne strane i zahteva za to jeftinijom dizalicom, njenim pogonskim motorima i noseom konstrukcijom time i to manjim brzinama (i ubrzanjima) kretanja sa druge strane. Kada se korisnik dizalice pri naruivanju iste odluuje za brzine kretanja pojedinih pogona, potrebno je da ima u vidu da:

  • 5

    - udvostruenje brzine kretanja nekog pogona ne skrauje trajanje operacije 2 puta, ve manje, zbog ostalih uticaja (razni gubici vremena), ali udvostruava potrebnu snagu pogonskog motora, time i prenosnika snage i sistema napajanja pogonskog motora, produava trajanje ubrzanja i usporenja (ime oteava tano pozicioniranje pogona pri zaustavljanju), zahteva jau (a time i teu) noseu konstrukciju (to zahteva jo veu snagu pogoskog motora) i sl,

    - obzirom na unapred zadatu duinu puta, postoji najvea brzina koju pogon moe da postigne na tom putu vgr, sl. 8, dalje poveanje najvee brzine pogona je potpuno besmisleno,

    pa korisnik treba da analizira prednosti i mane zahtevane vee ili manje brzine kretanja pogona.

    Analogna je situacija pri usvajanju veliina ubrzanja i usporenja. Vea ubrzanja i usporenja donekle skrauju trajanje operacije, sl. 8, ali vee ubrzanje zahteva i vei moment (time i veliinu i snagu) pogonskog motora, a vee usporenje vei moment koenja, time i veu konicu. Zbog veih inercijalnih sila potrebna je i jaa i skuplja nosea konstrukcija. Kod pogona kretanja sa pogonskim tokovima raspoloiva athezija izmeu toka i ine ograniava mogue poveanje ubrzanja i usporenja.

    Sl. 8. Uticaj vrednosti stacionarne brzine, ubrzanja i usporenja pogona

    na trajanje operacije, za zadatu duinu puta

    Preporuena ubrzanja i usporenja, odn. vremena ubrzanja i koenja odreuju se prevenstveno na osnovu praktinih iskustava, u zavisnosti od pogonskog mehanizma, vrste dizalice, zahvatnog sredstva i radnog zadatka i nosivosti dizalice,

    7. Trajanje pojedinih operacija (ti) i celog radnog ciklusa (T) dizalice:

    - trajanje 1 radnog ciklusa dizalice: 1 2 3 4T T T T T

    - suma idealnih trajanja operacija: 1 i

    i

    T t

    - idealno trajanje i-te operacije: ( )i i

    i

    i

    h lt

    v

    t

    t

    t

    tt

    t t

    vv

    c

    c

    stv

    i

    ku

    u k

    i

    i

    i

    i

    i

    ii

    i i

    = =

    === =

    s

    2 2

    Sl. 9. Trajanje faza rada u i-toj operaciji

    Ovde su:

    tu trajanje ubrzanja, tk trajanje koenja, tc trajanje kretanja konstantnom

    brzinom,

    ti idealno trajanje operacije (bez vremena izgubljenih na ubrzanje i koenje),

    tstv stvarno trajanje operacije, s put preen u toku operacije,

    vc stacionarna brzina kretanja