OSNOVI TRANSPORTNIH SISTEMA- skripta - Ibarahim Jusufranić

Embed Size (px)

Text of OSNOVI TRANSPORTNIH SISTEMA- skripta - Ibarahim Jusufranić

OSNOVI TRANSPORTNIH SISTEMA

UNIVERZITET U TRAVNIKUFakultet za privrednu i tehniku logistiku

Odsjek: Drumski i gradski saobraaj

Prof. dr. Ibrahim JusufraniOSNOVI TRANSPORTNIH SISTEMA

(skripta)

Travnik, mart 2009. GodineSTRUKTURA I SADRAJ PREDMETA ''OSNOVI TRANSPORTNIH SISTEMA''

Predmet:

OSNOVI TRANSPORTNIH SISTEMANosilac nastave:

Prof. dr. Ibrahim Jusufrani

Vrsta predmeta: obavezniGodina: IIFond asova: 75 (45P + 30V)ECTS: 6

1. Uslovi za poetak rada, odnosno obavljanje studentskih obaveza

Student mora biti upisan na godinu studija. Mora obaviti obaveze po nalogu profesora i asistenta. Student mora obaviti vjebe na kojima e aktivno sudjelovati, mora uspjeno uraditi seminarski rad, te usmeni i pismeni dio ispita.

2. Cilj predmeta i predvieni studijski rezultati

Studenti e:

stei znanje iz podruja osnova transportnih sistema,

stei temeljna znanja s podruja osnova transportnih sistema,

upoznati znaaj osnova transportnih sistema, pri izvoenju globalne saobraajne djelatnosti, vidova i sistema prevoza,

stei znanje o meusobnoj povezanosti grana saobraajne djelatnosti.

3. Metode izuavanja

PREDAVANJA: Na predavanjima studenti e se upoznati sa teorijskim sadrajem predmeta.

VJEBE: Na vjebama e utvrditi steena teorijska znanja i spoznati aplikativne mogunosti.

4. Sadraj predmeta

- saobraajni sistem

- faktori koji utiu na razvoj i strukturu saobraajno- transportnih sistema

- cestovni saobraaj

- putna mrea

- javni gradski saobraaj

- eljezniki saobraaj

- potanski saobraaj

- vodeni saobraaj

- vazduni saobraaj

- specijalni vidovi transporta

- integralni transport

- pojam i karakteristike unutranjeg transporta

- pojam i sutina logistike

- saobraajna politika

5. Povezanost s drugim predmetima

Predmet je povezan sa svim predmetima koji izuavaju prometne sisteme.

6. Osnovna literatura i izvori

1) Prof. dr. Ibrahim Jusufrani: Osnovi drumskog saobraaja, Saobraajni fakultet Travnik,

2) Prof. dr. Ibrahim Jusufrani: Javni gradski prevoz, Fakultet za saobraaj i komunikacije Sarajevo,

3) Prof. dr. Ibrahim Jusufrani: Prevoz putnika u gradovima, Fakultet za saobraaj i komunikacije Sarajevo,

4) Dr. Milan Adamovi: Uvod u saobraaj,

5) Prof. dr. Stojan Novakovi: Ekonomika saobraaja,

6) Predavanja,

7) Prof. dr. Risto Perii: Savremene tehnologije transporta I i II, Saobraajni fakultet Beograd,

8) I. Markovi: Nove tehnologije transporta, Fakultet prometnih znanosti Zagreb, 1983.

7. Oblici provjeravanja i ocjenjivanja znanja

Ispit sadri pismeni i usmeni dio.

8. Materijalni uslovi za izvoenje nastave iz predmeta

Za izvoenje nastave potrebna je standardne uionica s LCD projektorom, za vjebe odgovarajua manja uionica opremljena s potrebnim pomagalima za uenje.

SADRAJ

GLAVA I

UVOD U TEORIJU SISTEMA

1. TEORIJA SISTEMA I SISTEMSKO MILJENJE

1

2. UOPTE O SISTEMIMA

3

2. 1 Pojam sistema

2. 2 Sistemi poslovnih informacija

2. 3 Opti pristup sistemima

2. 4 Statika i dinamika sistema

2. 5 Funkcija i struktura sistema

2. 6 Hijerarhija sistema

3. EKONOMSKI SISTEM

6

4. SAOBRAAJNI SISTEM

8

4. 1 Funkcije saobraajnog sistema

4. 2 Struktura saobraajnog sistema

4. 3 Podsistem saobraajnog sistema

4. 4 Metod analize saobraajnog sistema

GLAVA II

ISTORIJSKA USLOVLJENOST POJAVE SAOBRAAJA KAO SAMOSTALNE OBLASTI DRUTVENE PROIZVODNJE

10

GLAVA III

SAOBRAAJNA POLITIKA

1. POJAM I FUNKCIJA SAOBRAAJNE POLITIKE

12

1. 1 Pojam saobraajne politike

1. 2 Opte obiljeje saobraaja

1. 3 Specifina obiljeja saobraaja

2. PRIRODA I VRSTE SAOBRAAJNE POLITIKE

14

3. MJESTO I ULOGA SAOBRAAJNE POLITIKE

15

4. DETERMINANTE SAOBRAAJNE POLITIKE

15

4. 1 Geografsko- saobraajni poloaj

4. 2 Prevozna potranja

4. 3 Prevozna ponuda

4. 4 Mogunost zemlje da zadovolji potrebe za prevozom

4. 5 Drutveno- ekonomski sistem i uslovi poslovanja

4. 6 Ciljevi razvoja saobraajnog sistema

4. 7 Tehnoloki napredak

4. 8 Neekonomske determinante i razvojna ogranienja

GLAVA IV

OPTI PRISTUP I PRINCIPI FORMIRANJA PREVOZNIH CIJENA I TARIFA

1. OSNOVE FORMIRANJA I POLITIKA CIJENA U SAOBRAAJU

19

1. 1 Principi formiranja prevoznih cijena

1. 2 Tarife i cijene prevoznih usluga

1. 3 Formiranje i utvrivanje cijena prevozne usluge

2. CIJENA KOTANJA PREVOZNIH USLUGA

22

3. TARIFNA POLITIKA

24

3. 1 Uloga tarifne politike

3. 2 Teoretske osnove za politiku cijene

3. 3 Opta politika cijena

3. 4 Odreivanje cijena

4. TARIFNI SISTEMI

28

4. 1 Vrste tarifnih sistema

4. 1. 1 Prirodni tarifni sistem

4. 1. 2 Ekonomsko- politiki tarifni sistem

4. 1. 3 Dravni tarifni sistem

4. 1. 4 Mjeoviti tarifni sistem

4. 2 Tendencije u razvoju tarifnih sistema

4. 2. 1 Karakteristike razvoja tarifnog sistema

4. 2. 2 Osnovne tendencije tarifnih reformi

5. STRUKTURA I VRSTE TARIFA

31

GLAVA V

OSNOVNI POJMOVI, STRUKTURA SAOBRAAJNOG I TRANSPORTNOG SISTEMA

1. STRUKTURA SAOBRAAJNOG SISTEMA

34

2. INIOCI KOJI UTIU NA SAOBRAAJ

38

2. 1 Prirodni inioci

2. 2 Drutveni inioci

2. 3 Ekonomski inioci

3. UTICAJ STRUKTURE SAOBRAAJNOG SISTEMA NA RAZVOJ POJEDINIH PRIVREDNIH DJELATNOSTI

39

4. STRUKTURA SAOBRAAJNOG SISTEMA KAO FAKTOR PROSTORNOG RAZMJETAJA I PROIZVODNIH SNAGA

41

5. PROJEKCIJA RAZVOJA TRANSPORTNOG SISTEMA BiH U NAREDNOM

PERIODU

43

GLAVA VI

KARAKTERISTIKE POJEDINIH VIDOVA SAOBRAAJA

1. ELJEZNIKI SAOBRAAJ

45

2. RIJENI SAOBRAAJ

46

3. POMORSKI SAOBRAAJ

46

4. DRUMSKI SAOBRAAJ

47

5. VAZDUNI SAOBRAAJ

48

6. CJEVOVODNI SAOBRAAJ

49

7. POTANSKI SAOBRAAJ

49

7. 1 Pojam i obiljeje potanskog saobraaja

7. 2 Znaaj potanskog sistema kao drutveno- ekonomske djelatnosti

7. 3 Znaaj potanskog sistema kao drutveno- ekonomske organizacije

8. TELEKOMUNIKACIONI SAOBRAAJ

53

8. 1 Razvoj i pojam telekomunikacija

8. 2 Vrste telekomunikacionih usluga

8. 3 Telekomunikaciona infrastruktura

8. 4 Telekomunikaciona suprastruktura

8. 5 Meunarodna organizacija za telekomunikacioni saobraaj

8. 6 Meunarodni savez za telekomunikacije UIT (ITU)

8. 7 Meunarodne konferencije

8. 7. 1 Svjetska administrativna konferencija za telegrafsko- telefonski saobraaj (WATTC)

8. 7. 2 Svjetska administrativna konferencija o radiosaobraaju (WARC)

8. 8 Meunarodni komiteti za telekomunikacije

8. 9 Meunarodni konzorcij za telekomunikacije

8. 10 Meunarodne organizacije za telekomunikacije na regionalnom nivou

9. VERTIKALNI TRANSPORT

59

9. 1 iarski transport

9. 2 iarska infrastruktura

9. 3 iarska suprastruktura

GLAVA VII

TEHNOLOGIJE TRANSPORTA

1. KLASINE TEHNOLOGIJE TRANSPORTA

61

1. 1 Karakteristike tehnologija klasinog transporta

1. 2 Tehnologije kopnenog klasinog transporta

1. 3 Direktan kopneni transport

1. 4 Kombinovani kopneni klasini transport

1. 5 Tehnologija kopneno- rijenog klasinog transporta

1. 6 Tehnologija kopneno- pomorskog klasinog transporta

1. 7 Tehnologija kopneno- vazdunog klasinog transporta

2. INTEGRALNI TRANSPORT

69

2. 1 Znaaj integralnog transporta kao drutvena djelatnost

2. 2 Definicije i opte postavke integralnog transporta

2. 3 Istorijski pregled intermodalnog transporta

2. 4 Jedinice intermodalnog transporta

2. 5 Razvoj kombinovanog kopnenog transporta

2. 6 Ogranienja u irenju kombinovanog transporta

3. INTEGRALNI TRANSPORT I LOGISTIKA

78

4. POJAM I ZNAAJ INTEGRALNOG I KOMBINOVANOG SAOBRAAJA

79

5. DIREKTNI TRANSPORT I KOMBINOVANI TRANSPORT

79

5. 1 Kombinovani kopneni klasini transport

5. 2 Integralni transport i logistika

5. 3 Osnovne karakteristike novog koncepta transportnog sistema zasnovanog na logistikim principima

GLAVA VIII

TERMINALI I ROBNO- DISTRIBUCIJSKI CENTRI

1. ULOGA I ZNAAJ TERMINALA I ROBNO- DISTRIBUCIJSKIH CENTARA

82

2. TERMINALI KAO PODSISTEM TEHNOLOGIJE PREVOZA

84

2. 1 Tehnoloki elementi terminala

2. 2 Osvrt na definisanje mree terminala

2. 3 Osnovne napomene o informacijskom sistemu terminala

3. MANIPULACIJSKI PROSTORI

87

3. 1 Garno- servisni objekti elementi infrastrukture

4. TERMINOLOKI ASPEKT DEFINIRANJA TEHNOLOGIJE U CESTOVNOM SAOBRAAJU

88

5. OSNOVNE SPECIFINOSTI I KARAKTERISTIKE RAZVOJA PRIVREDNE I TRANSPORTNE TEHNOLOGIJE U SVIJETU

89

GLAVA IX

IZBOR OPTIMALNOG ALTERNATIVNOG SREDSTVA

1. ALTERNATIVNE METODE PREVOZA

92

2. ODLUIVANJE O TRANSPORTU

94

3. OSTALI PRUAOCI TRANSPORTNIH USLUGA

95

4. PROBLEM SPOLJNJEG TRANSPORTA

96

5. TRANSPORTNI PROCES, NJEGOVA INTEGRALNOST I MEUZAVISNOST96

6. IZBOR OPTIMALNOG NAINA TRANSPORTA

97

GLAVA X

UNUTRANJI TRANSPO