of 85/85
Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr XXXVI/442/14 Sejmiku Województwa Podlaskiego z dnia 24 lutego 2014 roku PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY ZASTĘPCZEJ WOJEWÓDZTWA PODLASKIEGO NA LATA 2013-2018

PROGRAM WSPIERANIA RODZINY SYSTMU PZY ZASTĘPZ …‚ącznik... · I. DIAGNOZA WSPARCIA RODZINY I ... rodzinnego środowiska wychowawczego oraz ... i udoskonalać system wspierania

  • View
    216

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of PROGRAM WSPIERANIA RODZINY SYSTMU PZY ZASTĘPZ …‚ącznik... · I. DIAGNOZA WSPARCIA RODZINY I...

Zacznik Nr 1 do Uchway Nr XXXVI/442/14 Sejmiku Wojewdztwa Podlaskiego z dnia 24 lutego 2014 roku

PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY ZASTPCZEJ WOJEWDZTWA PODLASKIEGO

NA LATA 2013-2018

PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY ZASTPCZEJ WOJEWDZTWA PODLASKIEGO NA LATA 2013-2018

2 | S t r o n a

SPIS TRECI

WSTP ..................................................................................................................................... 3

I. DIAGNOZA WSPARCIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY ZASTPCZEJ

W WOJEWDZTWIE PODLASKIM. .......................................................................................... 6

1. Infrastruktura spoeczna .......................................................................................................... 10

1.1. Praca z rodzin ................................................................................................................... 10 4

1.2. Pomoc w opiece i wychowaniu dziecka .............................................................................. 20 22

1.3. Organizacje pozarzdowe dziaajce w zakresie wspierania rodziny .................................. 27

2. Stan pieczy zastpczej ............................................................................................................ 30 33

3. Usamodzielnianie modziey umieszczonej w pieczy zastpczej ..................................................... 39

4. Przysposabianie dzieci w wojewdztwie podlaskim ......................................................................... 43

5. Dziaania innowacyjne w zakresie wsparcia rodziny i systemu pieczy zastpczej ........................... 45

II. KIERUNKI WSPIERANIA RODZINY I ROZWOJU SYSTEMU PIECZY ZASTPCZEJ 50

1. Zadania gmin, powiatw i wojewdztw ............................................................................................ 50

2. Analiza SWOT .................................................................................................................................. 53

3. Cele strategiczne i operacyjne Programu .................................................................................. 56

4. Harmonogram realizacji ................................................................................................................... 68

III. MONITORING I WDRAANIE PROGRAMU ....................................................................... 77

ZAKOCZENIE ..................................................................................................................... 79

Zacznik nr 1 ........................................................................................................................................ 80

Zacznik nr 2 ............................................................................................................................ 82

Spis tabel, wykresw i rysunkw .......................................................................................................... 84

PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY ZASTPCZEJ WOJEWDZTWA PODLASKIEGO NA LATA 2013-2018

3 | S t r o n a

WSTP

Kada rodzina w trudnej sytuacji musi by przekonana,

e jest kto kto zawsze jej pomoe.

Kto bdzie si koncentrowa na tym jak rozdmucha tlce si ognisko rodzinne.

I to jest to do czego musimy dy.

Rodzina jest pierwszym, naturalnym i podstawowym rodowiskiem wychowawczym dziecka,

ktrego zadaniem jest zapewnienie mu prawidowego rozwoju biologicznego i psychospoecznego.

Dziki niej may czowiek czuje bezpieczestwo emocjonalne, a take jest przygotowywany

do penienia przyszych rl spoecznych.

Rodzina ksztatuje osobowo czowieka, jego postawy, system wartoci i aktywno.

Przekazuje tradycje, wzory zachowa i zasady wspycia spoecznego. Stanowi wsplnot

w najgbszym i najpeniejszym tego sowa znaczeniu.

Zdarza si jednak, e realizacja funkcji spoczywajcych na rodzinie jest zagroona przez

trudnoci, na jakie napotyka. Wwczas niezbdne jest wsparcie z zewntrz przez instytucje i suby

zobligowane do udzielania pomocy rodzinie.

Zasady wspierania rodziny przeywajcej trudnoci w wypenianiu funkcji opiekuczo

wychowawczych oraz formy sprawowania pieczy zastpczej reguluje ustawa z dnia 9 czerwca 2011

roku o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastpczej (Dz. U. z 2013 r. poz. 135, z pn, zm.)

(zwana dalej Ustaw). Celem przedstawionych w niej rozwiza jest troska o zapewnienie kademu

dziecku stabilnego, rodzinnego rodowiska wychowawczego oraz wsparcie rodziny w powrocie

do prawidowego funkcjonowania.

Ustawa nakada na jednostki samorzdu terytorialnego, w tym na samorzd wojewdztwa

(art.183. pkt. 2 Ustawy), obowizek opracowywania programw dotyczcych wspierania rodziny

i systemu pieczy zastpczej, bdcych integraln czci strategii rozwoju wojewdztwa.

Prace nad tworzeniem Programu Wspierania Rodziny i Systemu Pieczy Zastpczej

Wojewdztwa Podlaskiego na lata 2013 2018 (zwanym dalej Programem) rozpoczy si

w poowie 2012 roku gromadzeniem danych zastanych. Zgodnie z metodologi pracy partycypacyjnej

przyjt przez Koordynatora Regionalny Orodek Polityki Spoecznej w Biaymstoku (zwany dalej

ROPS w Biaymstoku), Uchwa Nr 116/1676/2012 Zarzdu Wojewdztwa Podlaskiego z dnia 18

wrzenia 2012 roku, zosta powoany Zesp ds. opracowania Programu w zakresie wspierania

rodziny i systemu pieczy zastpczej w wojewdztwie podlaskim na lata 2013 2018 (zwany dalej

Zespoem). W jego skadzie znaleli si reprezentanci samorzdw gminnych, powiatowych,

PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY ZASTPCZEJ WOJEWDZTWA PODLASKIEGO NA LATA 2013-2018

4 | S t r o n a

zespow ds. pieczy zastpczej, placwek opiekuczych i rodzinnych, przedstawiciele Sdu Wydziau

Rodziny i Nieletnich, wydziaw zdrowia i edukacji, organizacji dziaajcych na rzecz dzieci i rodzin

oraz pracownicy Regionalnego Orodka Polityki Spoecznej w Biaymstoku.

W ramach prac Zespou odbyy si nastpujce spotkania warsztatowe:

Pierwsze w padzierniku 2012 roku, podczas ktrego przedstawiono dane rdowe, raporty

i opracowania, wypracowano wnioski do czci diagnostycznej Programu, zebrano rekomendacje oraz

wstpn list problemw.

Drugie ze spotka odbyo si styczniu 2013 roku, kiedy dokonano sformuowania celw i zada

programu, a take okrelenia wskanikw priorytetowych do realizacji w 2013 roku.

Trzecie spotkanie odbyo si po internetowych konsultacjach spoecznych przeprowadzonych

od 30 kwietnia do 14 maja 2013 roku.

Zgaszanie uwag i opinii do projektu dokumentu przeduono, ze wzgldu na aktualizacj

danych o informacje wynikajce z raportu Ocena Zasobw Pomocy Spoecznej w wojewdztwie

podlaskim w roku 2012 oraz badania spoecznego na temat Diagnoza stanu pieczy zastpczej

w wojewdztwie podlaskim, przeprowadzonego w ramach realizowanego przez ROPS w Biaymstoku

projektu systemowego Bd Aktywny, Bd Najlepszy szkolenia oraz specjalistyczne doradztwo dla

kadr instytucji pomocy spoecznej.

Pomidzy spotkaniami Zespou, nad ksztatem dokumentu, wersjami roboczymi oraz

przygotowaniem i przeprowadzeniem konsultacji spoecznych, pracowaa kadra pracownikw

ROPS w Biaymstoku.

Prezentowany Program wyznacza strategiczne cele oraz kierunki dziaa, majce rozwija

i udoskonala system wspierania rodziny w wojewdztwie podlaskim. Jako program wojewdzki

okrela koordynacyjn rol samorzdu wojewdztwa w kreowaniu regionalnej polityki spoecznej.

Zawiera diagnoz zasobw, potrzeb i problemw instytucji, grup, organizacji pracujcych z dziemi

i rodzin w wojewdztwie podlaskim

Program Wspierania Rodziny i Systemu Pieczy Zastpczej Wojewdztwa Podlaskiego na lata

2013-2018 jest kompatybilny:

a) z Wojewdzk Strategi Polityki Spoecznej na lata 2010-2018 w obszarach strategicznych:

II. Wypenianie funkcji rodziny oraz V. Efektywna pomoc spoeczna,

b) z Programem wsppracy Wojewdztwa Podlaskiego z organizacjami pozarzdowymi oraz

podmiotami wymienionymi w art.3 ust.3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o dziaalnoci

poytku publicznego i o wolontariacie w 2013 roku,

c) z Programem w zakresie pomocy spoecznej i polityki prorodzinnej w wojewdztwie

podlaskim na lata 2009-2013,

d) z Programem profilaktyki i rozwizywania problemw alkoholowych w wojewdztwie

podlaskim na lata 2009-2013,

e) z Programem przeciwdziaania narkomanii w wojewdztwie podlaskim na lata 2009-2013,

PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY ZASTPCZEJ WOJEWDZTWA PODLASKIEGO NA LATA 2013-2018

5 | S t r o n a

f) z Programem przeciwdziaania przemocy w rodzinie w wojewdztwie podlaskim na lata

2012-2015,

g) z Wieloletnim planem rozwoju ekonomii spoecznej w wojewdztwie podlaskim na lata

2013-2020.

Realizacja polityki wspierania rodziny przez Samorzd Wojewdztwa Podlaskiego znajduje

odzwierciedlenie w Strategii Rozwoju Wojewdztwa Podlaskiego do roku 2020 (cel strategiczny III:

Jako ycia).

Jednoczenie zapisy Programu s odzwierciedleniem celw krajowych i europejskich

znajdujcych si w:

a) Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. 1997 nr 78 poz. 483 z pon. zm.),

b) Ustawie o samorzdzie wojewdztwa (Dz. U. 2001 nr 142 poz. 1590 z pon. zm.),

c) Ustawie o pomocy spoecznej (Dz. U. z 2013r., poz. 182 z pn. zm.),

d) Ustawie o przeciwdziaaniu przemocy w rodzinie (Dz. U. 2005 r. nr 180, poz. 1493 z pon.

zm.),

e) Europejskiej Karcie Spoecznej (Dz. U. 1999 nr 8 poz. 67),

f) Powszechnej Deklaracji Praw Czowieka.

Dziki spjnoci w opracowaniach, odniesieniu do wicych ustaw i programw oraz

wypracowaniu dokumentu metodologi uspoecznion, prezentowany poniej Program jest

refleksyjnym zbiorem celw i kierunkw zada, opartych na zbadanych i zdefiniowanych spoecznie

potrzebach. Zawiera realne i zaakceptowane przez instytucje zaangaowane w zmian spoeczn

na rzecz dzieci i rodzin, sposoby wdraania i monitorowania. Wpisuje si w nurt wojewdzki

kreowania polityki spoecznej poprzez partycypacj spoeczn.

PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY ZASTPCZEJ WOJEWDZTWA PODLASKIEGO NA LATA 2013-2018

6 | S t r o n a

I. DIAGNOZA WSPARCIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY

ZASTPCZEJ W WOJEWDZTWIE PODLASKIM

Wojewdztwo podlaskie pod wzgldem powierzchni zajmuje 6 pozycj w kraju

(20 187 km). W granicach wojewdztwa znajduje si 118 gmin (w tym 13 miejskich i 27 miejsko

wiejskich, 78 wiejskich). W regionie utworzonych jest 17 powiatw (w tym 3 miasta grodzkie:

Biaystok, oma, Suwaki). Obszar wojewdztwa zamieszkiwao w roku 2012 ponad milion sto

dziewidziesit osiem tysicy ludnoci (stan na 31.12.2012 r. 1 198 690).

W latach 2010 2011 nastpi znaczny przyrost liczby mieszkacw wojewdztwa podlaskiego

w porwnaniu do roku 2009 oraz nieznaczny spadek w latach 2011 - 2012 w stosunku do roku 2010.

Wykres 1. Liczba mieszkacw wojewdztwa podlaskiego w latach 2009-2012

rdo: baza danych Demografia, GUS

Tabela 1. Urodzenia i zgony w wojewdztwie podlaskim w latach 2009-2012

miasta wie ogem

2009 r

urodzenia ywe 7305 4897 12202

zgony 5836 6329 12165

przyrost naturalny 1469 - 1432 37

2010 r

urodzenia ywe 7133 4795 11928

zgony 5735 6079 11814

przyrost naturalny 1398 -1284 114

2011 r

urodzenia ywe 6610 4545 11155

zgony 5734 5913 11647

przyrost naturalny 876 -1368 -492

2012 r urodzenia ywe 6697 4464 11161

zgony 5873 5983 11856

przyrost naturalny 824 - 1519 -695

rdo: dane GUS

PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY ZASTPCZEJ WOJEWDZTWA PODLASKIEGO NA LATA 2013-2018

7 | S t r o n a

Szczegowe przedstawienie przyrostu naturalnego w powiatach wojewdztwa prezentuje

ponisza mapa.

Rysunek 1. Przyrost naturalny na 1000 osb w wojewdztwie podlaskim w 2012 roku

rdo: Raport o sytuacji spoeczno-gospodarczej wojewdztwa podlaskiego w 2012 r., GUS

W 2012 r. wojewdztwie podlaskim wspczynnik przyrostu naturalnego przyjmowa wartoci

dodatnie w miastach na prawach powiatu oraz w wikszoci powiatw ziemskich pooonych

w zachodniej czci regionu. W pozostaych powiatach notowano ujemny przyrost naturalny, za

najniszy w powiecie hajnowskim ( 8,05 ). Na poziom przyrostu naturalnego wpywaj: trwao

rodziny oraz indywidualne decyzje maonkw dotyczce decyzji co do momentu powikszenia

rodziny i liczby posiadanych dzieci.

Jak wynika z analizy danych Gwnego Urzdu Statystycznego (GUS), w wojewdztwie

podlaskim w roku 2012 zarejestrowano 6 398 nowo zawartych maestw, to jest o 104 wicej ni

w roku 2011 (6 294 nowo zawartych maestw), natomiast a o 605 mniej w porwnaniu do roku

2010 (7 003 nowo zawartych maestw). Wspczynnik maestw w omawianym okresie osign

poziom 5,33% (wobec 5,24% w 2011 r. i 5,82% w 2010 r.). Wpyw na powysz sytuacj ma

obniajca si skonno do wstpowania w formalne zwizki maeskie, co pokrywa si z tendencj

oglnokrajow. Osabieniu intensywnoci zawierania maestw, szczeglnie przez osoby w wieku

do 29 lat, towarzyszy odraczanie zawarcia maestwa. W roku 2009 maestwa zawarte przez osoby

do 29 roku ycia stanowiy 68,3 % ogu, w 2010 r. 66,8 %, w 2011 r. 64,5 %, natomiast w 2012 r.

63,7 %. Taki stan, przy wiadomym ograniczaniu dzietnoci cakowitej, wpywa na procesy rozwoju

PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY ZASTPCZEJ WOJEWDZTWA PODLASKIEGO NA LATA 2013-2018

8 | S t r o n a

rodziny. Odsunicie na pniej kwestii powikszenia rodziny skutkuje konsekwencjami: od braku

moliwoci poczcia do ograniczenia liczby potomstwa.

Wspczynnik maestw w 2012 r. wynosi 5,33 %, w 2011 r. osign poziom 5,24% wobec

5,82% w roku 2010. W odniesieniu do Polski liczba nowo zawartych maestw w przeliczeniu na

1000 ludnoci bya w regionie w 2012 r. nieznacznie wysza, a w latach 2011 i 2010 nieco nisza.

Tabela 2. Liczba maestw i rozwodw w Polsce i wojewdztwie podlaskim w latach 2009 -2012

2009 2010 2011 2012

maestwa rozwody maestwa rozwody maestwa rozwody maestwa rozwody

Polska 250 794 65 345 228 337 61 300 206 471 64 594 203 850 64 432

Podlaskie 7 557 2 040 7 003 1 937 6 294 1 883 6 398 1 756

rdo: Baza danych Demografia lata 2009 2012, GUS

Liczba rozwodw w wojewdztwie podlaskim w roku 2010 spada o 103 w stosunku

do poprzedniego roku, natomiast w 2011 r. spada o kolejne 54 w stosunku do roku 2010. Rok 2012

to kolejny spadek liczby rozwodw o 127, przy oglnokrajowej tendencji wzrostowej w tym zakresie.

Wikszo par maeskich rozwodzcych si w 2012 roku (a 61% ) byli to rodzice (jednego

686, dwch- 304 lub wicej dzieci-78). Kwesti opieki nad potomstwem rozwodzcych si maestw

Sd Rodzinny w wojewdztwie podlaskim rozwizywa najczciej poprzez powierzenie jej obojgu

rodzicw (w 2009 r. 75% rozstrzygni, w 2010 r. 71%, w 2011 r. 68%, w 2012 r. 69%),

natomiast w Polsce najczciej wykonanie wadzy rodzicielskiej przyznawano matce.

Tabela 3. Postanowienia Sdu Rodzinnego dotyczce przyznania opieki nad maoletnimi

Wykonywanie

wadzy

rodzicielskiej

2009 r. 2010 r. 2011 r. 2012 r.

Polska podlaskie Polska podlaskie Polska podlaskie Polska podlaskie

matce 20 516 269 20 780 292 22 551 327 22 690 278

ojcu 1 503 36 1 525 33 1 641 25 1 643 24

obojgu

rodzicom

16 174 949 13 247 822 12 751 772 12 503 737

placwce

opiekuczo-

wychowawczej

117 4 240 7 256 11 226 13

rodzinie

zastpczej

259 6 126 3 117 4 100 7

rdo: Dane statystyczne GUS

W praktyce oznacza to, i wzajemny stosunek maonkw oraz wzajemne kontakty zapewniaj

szanse zgodnego wykonywania przez oboje rodzicw wadzy rodzicielskiej w sposb odpowiadajcy

dobru dziecka. Jeeli wadza rodzicielska przysuguje na rwni obojgu rodzicom majcym osobne

PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY ZASTPCZEJ WOJEWDZTWA PODLASKIEGO NA LATA 2013-2018

9 | S t r o n a

miejsca zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodzicw, u ktrego dziecko stale

przebywa.

Inn form rozwizania, jak czsto podejmowa Sd, byo powierzenie wadzy rodzicielskiej

jednemu z rodzicw, przy czym duo czciej rodzicem sprawujcym piecz byy matki. W 2009 r.

7,5 razy czciej, (oglnopolski wspczynnik to 13 krotnie czstsza opieka matki), w 2010 r.

8 razy czciej, w 2011 r. 13 razy czciej (prawie 14 krotnie czstsza opieka matki ogem

w kraju), w 2012 r. 11,5 razy czstsze byo umieszczenie przy matce (przy prawie 14 krotnie

czstszym orzeczeniu ogem w Polsce). W analizowanym okresie zauwaalny jest wzrost decyzji

przyznajcych opiek nad maoletnimi matce.

Czynnikiem wpywajcym na poziom przyrostu naturalnego jest dzietno maestw.

W wojewdztwie podlaskim w 2009 r. wrd matek rodzcych pierwsze dziecko 41%> miaa 25-29

lat (w Polsce - 41%), 32%) matek byo w wieku 20-24 lat (w Polsce - 30%). Rok pniej udzia matek

rodzcych pierwsze dziecko w wieku 25-29 lat wynis 43% (w Polsce - 42%), a w wieku 20-24 lata

osign poziom 28% (w Polce - 28%). Natomiast w 2011 r. matki te w wieku 25-29 lat w

wojewdztwie stanowiy 45% (w Polsce - 43%), a w wieku 20-24 - 27% (w kraju - 26%). W 2012 r.

matki rodzce pierwsze dziecko w wieku 25-29 lat to 45% (w kraju - 42%), a w wieku 20-24 - 26%)

(w kraju - 26%). Jak wynika z analizy powyszych danych, w latach 2009-2012 zarwno w

wojewdztwie podlaskim, jak i w kraju wikszo matek podejmowaa decyzj o urodzeniu

pierwszego dziecka okoo 25-29 roku ycia.

Zjawiskiem wspwystpujcym ze wzrostem wieku matek, w ktrym decyduj si urodzi

pierwsze dziecko, jest zmniejszajca si liczba dzieci w rodzinach. W 2012 r. 47,7% ogu urodze

ywych stanowiy narodziny pierwszego dziecka. Wskanik dzietnoci GUS w wojewdztwie

podlaskim w latach 2009 2012 przedstawia si nastpujco:

2009 r. 1,346

2010 r. 1,309

2011 r. 1,227

2012 r. - 1,231

Wszystkie prezentowane dane demograficzne dotyczce sytuacji dzietnoci, rodzin

i maestw pozwoliy na sformuowanie nastpujcych wnioskw dla wojewdztwa:

a) na obszarach wiejskich utrzymuje si ujemny przyrost naturalny,

b) na obszarach miejskich zachowa si dodatni przyrost naturalny,

c) w latach 2009 2012 odnotowano spadek liczby zawieranych maestw,

d) nastpi rwnie spadek liczby rozwodw,

e) funkcjonuje model odraczania decyzji o zawarciu maestwa do okoo 30 roku ycia,

f) odnotowano wzrost wieku, w ktrym kobiety decyduj si urodzi pierwsze dziecko,

g) oglny spadek dzietnoci w rodzinach podlaskich.

PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY ZASTPCZEJ WOJEWDZTWA PODLASKIEGO NA LATA 2013-2018

10 | S t r o n a

1. INFRASTRUKTURA SPOECZNA

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastpczej jest

pocztkiem budowania nowych rozwiza w zakresie polityki rodzinnej pastwa. Zasady

i zadania ustawy zostay stworzone w przekonaniu, e skuteczna pomoc rodzinie przeywajcej

trudnoci w opiekowaniu si i wychowywaniu dzieci oraz skuteczna ochrona dzieci i pomoc dla nich

moe by osignita przez wspprac wszystkich osb, instytucji i organizacji pracujcych z dziemi

i rodzicami.1 Obszarami uregulowanymi przez przepisy ustawy s: wsparcie rodziny, na ktre skada

si pomoc w opiece i wychowaniu dziecka oraz praca z rodzin i piecza zastpcza.

Rodzina powinna zapewni bezpieczestwo emocjonalne dziecku. Jeli w jej funkcjonowaniu

pojawiaj si dysfunkcje, to instytucje i suby s zobowizane do:

- analizy sytuacji oraz przyczyn kryzysu w rodzinie,

- wzmocnienia roli i funkcji rodziny,

- rozwijania umiejtnoci opiekuczo-wychowawczych,

- pomocy w integracji,

- przeciwdziaania marginalizacji i degradacji spoecznej.

Zadania te prowadzone s w formie pomocy w opiece i wychowaniu dziecka oraz pracy

z rodzin.

1.1. PRACA Z RODZIN

Prac z rodzin w zakresie pokonywania trudnoci, na jakie napotyka ona w realizacji swoich

funkcji, podejmuj zazwyczaj specjalici. Stanowi oni niezbdne wsparcie w wielu dziedzinach

dotyczcych funkcjonowania spoecznego rodziny.

Z analizy raportu pn.: Ocena Zasobw Pomocy Spoecznej w wojewdztwie podlaskim

w 2011 roku sporzdzonego przez Obserwatorium Integracji Spoecznej (OIS) funkcjonujcego przy

ROPS w Biaymstoku wynika, i wzrasta liczba rodzin objtych pomoc spoeczn przez powiatowe

centra pomocy rodzinie (PCPR) . W 2009 r. pomocy w PCPR-ach udzielono 2 131 rodzinom. W roku

2010 liczba rodzin objtych wsparciem wynosia 3 038, w 2011 r. 3 198, a w 2012 r.- 3 600.

Najwiksza liczba rodzin korzystajcych z pomocy spoecznej zamieszkuje w powiatach:

grajewskim (900), kolneskim (840) i biaostockim (300).

1 Preambua do Ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastpczej ,

PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY ZASTPCZEJ WOJEWDZTWA PODLASKIEGO NA LATA 2013-2018

11 | S t r o n a

Wskanik dostpnoci kadry pracy socjalnej (tj. stosunek liczby rodzin korzystajcych

z pomocy spoecznej do liczby etatw pracownikw socjalnych) w wojewdztwie ulega poprawie.

W roku 2009 kady potencjalny pracownik socjalny z terenu wojewdztwa podlaskiego pracowa

ze 113 rodzinami. W 2010 roku liczba rodzin przypadajcych na jednego pracownika socjalnego

spada do 108. Natomiast w roku 2011 spada do 104.

Na terenie wojewdztwa prowadzonych jest 59 jednostek specjalistycznych posiadajcych

ofert skierowan do rodzin2. W ramach realizowanych przez nie wiadcze znajduj si:

- pomoc i poradnictwo prawne oferuje:

10 Powiatowych Centrw Pomocy Rodzinie, Miejski Orodek Pomocy Rodzinie

w Biaymstoku, 2 Miejskie Orodki Pomocy Spoecznej, 5 Orodkw Interwencji Kryzysowej,

2 Punkty Konsultacyjne oraz 6 placwek niepublicznych;

- pomoc i poradnictwo psychologiczne wiadcz:

5 Orodkw Interwencji Kryzysowej, Miejski Orodek Pomocy Rodzinie w Biaymstoku,

9 Powiatowych Centrw Pomocy Rodzinie, 8 Punktw Konsultacyjnych, 3 Orodki Pomocy

Spoecznej, Orodek Adopcyjny w Biaymstoku oraz Filia Orodka w omy,

3 Miejskie i Gminne Komisje Rozwizywania Problemw Alkoholowych oraz 2 punkty

niepubliczne;

- pomoc i poradnictwo pedagogiczne oferuj:

2 Orodki Interwencji Kryzysowej, Miejski Orodek Pomocy Rodzinie, 3 Powiatowe Centra

Pomocy Rodzinie, 2 Gminne Orodki Pomocy Spoecznej oraz 3 placwki niepubliczne;

- pomoc i poradnictwo dotyczce terapii uzalenie mona uzyska w szczeglnoci:

w 11 Punktach Konsultacyjnych, 4 Poradniach i Oddziaach leczenia Uzalenie, 2 Gminnych

Komisjach Rozwizywania Problemw Alkoholowych oraz 2 Gminnych Orodkach Pomocy

Spoecznej, 11 poradniach leczenia uzalenie NZOZ;

- dziaania z zakresu przeciwdziaania przemocy realizuj:

3 Punkty Konsultacyjne, 3 Powiatowe Centra Pomocy Rodzinie, 1 Orodku Interwencji

Kryzysowej, 2 punkty niepubliczne oraz powoane w kadej gminie Lokalne Zespoy

Interdyscyplinarne oraz zatrudnieni specjalici do spraw przeciwdziaania przemocy w rodzinie

pracujcy w Zespoach Pracownikw Socjalnych;

- mediacje rodzinne oferowane s w 5 miejscach:

Punkcie Konsultacyjnym przy Miejskim Orodku Pomocy Spoecznej w apach, Powiatowym

Centrum Pomocy Rodzinie w Kolnie przez Specjalistyczny Orodek Wsparcia dla Ofiar Przemocy

w Rodzinie, Punkcie Pomocy Rodzinie przy Gminnej Komisji Rozwizywania Problemw

Alkoholowych w Sokce, Stowarzyszeniu Pomocy Rodzinie DROGA w Biaymstoku oraz

2 Dane pochodz z Rejestru jednostek specjalistycznego poradnictwa stan na 30 kwietnia 2012r.

PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY ZASTPCZEJ WOJEWDZTWA PODLASKIEGO NA LATA 2013-2018

12 | S t r o n a

Wydziale Rodzinnym w Sdzie Rejonowym. Mediacje prowadzone s rwnie przez

pracownikw socjalnych posiadajcych ukoczone szkolenie specjalistyczne w tym zakresie.

Konsultacje i specjalistyczne porady dla rodzin przeywajcych trudnoci oferuje 70% gmin,

a kolejne 4,6% przygotowuje si do zapewniania tego typu wsparcia.

Wykres 2. Dostp do konsultacji i specjalistycznego poradnictwa

rdo: Raport Diagnoza systemu pieczy zastpczej w wojewdztwie podlaskim, ROPS 2013

W 2012 r. PCPR - y udzieliy porad specjalistycznych 2 330 rodzinom, korzystajcym

ze wsparcia, natomiast orodki pomocy spoecznej (OPS) w tym samym czasie udzieliy tego rodzaju

pomocy 5 951 rodzinom.3

Rysunek 2. Poradnictwo specjalistyczne prowadzone przez PCPR-y i OPS-y w 2012 r.

liczba rodzin

rdo: Ocena Zasobw Pomocy Spoecznej w wojewdztwie podlaskim w roku 2012, ROPS w Biaymstoku

Istotnym uzupenieniem oferty specjalistw pracujcych w PCPR i poradniach

specjalistycznych jest praca diecezjalnych poradni rodzinnych przy parafiach na terenie wojewdztwa

podlaskiego. Analiza danych zawartych na stronach internetowych diecezji biaostockiej, omyskiej,

eckiej i drohiczyskiej wykazaa, e na terenie wojewdztwa prowadzone s 43 poradnie ycia

3Ocena Zasobw Pomocy Spoecznej w Wojewdztwie Podlaskim w 2012 r., OIS ROPS w Biaymstoku, str. 25.

PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY ZASTPCZEJ WOJEWDZTWA PODLASKIEGO NA LATA 2013-2018

13 | S t r o n a

rodzinnego (odpowiednio: 34 Archidiecezja Biaostocka4, 1 Diecezja omyska

5, 3 Diecezja Ecka

6

i 5 w Diecezji Drohiczyskiej7). Pomoc specjalistw oferowana rodzinom jest dostosowana

do problemw, z ktrymi si borykaj.

Tabela 4. Powody korzystania z pomocy w latach 2009 2012 wg. iloci rodzin objtych pomoc

Powody przyznania pomocy 2009 r. 2010 r. 2011 r. 2012 r.

Ubstwo 26 384 28 418 27 619 28 534

Bezdomno 628 765 752 816

Wielodzietno 3 462 3 251 3 376 3 452

Bezrobocie 19 434 22 759 22 699 23 757

Niepenosprawno 11 339 11 830 11 777 11 876

Bezradno

w sprawach opiekuczo-

wychowawczych

i prowadzenia gospodarstwa

domowego

8 705 8 698 8 273 7 852

Rodziny niepene 4 683 4 791 4 605

Przemoc w rodzinie 268 211 257 872

Alkoholizm 2 327 2 457 2 142 2 105

Zdarzenia losowe 293 313 270 342

Sytuacja kryzysowa 208 120 82 145

rdo: Opracowanie wasne na podstawie sprawozda do MPiPS za lata 2009-2012 oraz Oceny Zasobw

Pomocy Spoecznej w Wojewdztwie Podlaskim w 2012 r., OIS, ROPS

.

Analiza przyczyn korzystania ze wiadcze pomocy spoecznej przez podlaskie rodziny

w cigu ostatnich trzech lat ukazuje, e gwnym problemem jest ubstwo. Trudna sytuacja spoeczno

- ekonomiczna rodziny moe niekorzystnie wpywa na rozwj dzieci i modziey oraz powodowa

wykluczenie spoeczne. W roku 2012 zwikszya si liczba rodzin korzystajcych ze wiadcze

pomocy spoecznej z tytuu ubstwa (wzrost o 915 rodzin). Najmniejsza liczba osb z rodzin ubogich

wystpuje w powiecie wysokomazowieckim, w Miecie Biaystok oraz w Miecie oma. Najwiksza

liczba osb z rodzin ubogich zamieszkuje powiaty: suwalski, sejneski i grajewski.

W ramach pomocy rodzinie z problemem ubstwa, na terenie wojewdztwa prowadzone jest

doywanie dzieci w szkoach, funkcjonuj jadodajnie dla dorosych, prowadzona jest dystrybucja

produktw ywnociowych z Banku ywnoci, zaopatrzenie w odzie, pomoc w postaci zasikw

staych i celowych. W roku 2012 r. doywianiem objto 32 251 dzieci i modziey. Najwiksz liczb

uczniw objy pomoc gminy Lipsk, Kolno, Korycin i Turol (pomoc otrzymao blisko 100%

4 http://www.rodzinabialystok.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=156&Itemid=170, stan na

10.05.2013 r. 5 http://www.kuria.lomza.pl/index.php?wiad=127, stan na 10.05.2013 r.

6 http://www.wdr.diecezja.elk.pl/index.php/poradnie-rodzinne.html, stan na 10.05.2013 r.

7 http://podlasie24.pl/wiadomosci/nauki-przedmalzenskie/poradnie-zycia-rodzinnego-w-diecezji-drohiczynskiej-

5aeb.html, stan na 10.05.2013 r.

http://www.rodzinabialystok.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=156&Itemid=170http://www.kuria.lomza.pl/index.php?wiad=127http://www.wdr.diecezja.elk.pl/index.php/poradnie-rodzinne.htmlhttp://podlasie24.pl/wiadomosci/nauki-przedmalzenskie/poradnie-zycia-rodzinnego-w-diecezji-drohiczynskiej-5aeb.htmlhttp://podlasie24.pl/wiadomosci/nauki-przedmalzenskie/poradnie-zycia-rodzinnego-w-diecezji-drohiczynskiej-5aeb.html

PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY ZASTPCZEJ WOJEWDZTWA PODLASKIEGO NA LATA 2013-2018

14 | S t r o n a

uczniw). W przypadku braku dochodu bd niskich dochodw rodziny, OPS-y oferuj zasiki

okresowe i celowe. Rok 2012 r. to 42 996 rodzin korzystajcych z pomocy finansowej (zasiki stae:

6 163, zasiki okresowe: 24 422, inne zasiki celowe: 31 666).

Podlaskie rodziny dotykaa w 2012 rwnie bezdomno. Jej dugotrwaa forma skutkuje utrat

spoecznej tosamoci, zerwanymi wiziami spoecznymi. Podstawow form pomocy osobom

bezdomnym jest zapewnienie schronienia przez noclegownie, domy samotnej matki czy orodki

interwencji kryzysowej (OIK). Jak wynika z oglnopolskich bada liczby osb bezdomnych,

na terenie wojewdztwa podlaskiego zarejestrowano 662 osoby bezdomne, w tym 588 mczyzn,

61 kobiet i 13 dzieci8. Na podstawie informacji zawartych w rejestrze placwek zapewniajcych

miejsca noclegowe w wojewdztwie podlaskim prowadzonym przez Podlaski Urzd Wojewdzki

w Biaymstoku (PUW), schronienie dla matek z dziemi w wojewdztwie oferuje 10 placwek

dysponujcych 318 miejscami9. Pomoc jest realizowana przez 6 placwek publicznych

i 4 niepubliczne prowadzone przez organizacje pozarzdowe (4 OIK-i, 3 Domy dla matek z dziemi

oraz 3 noclegownie).

Wrd form pomocy rodzinie bezdomnej znajduj si oferowane przez gminy mieszkania

socjalne. W roku 2011 liczba tego typu lokali wynosia 1 391, w 2012 r. wzrosa do 1 500. Pomimo

zauwaalnego wzrostu liczby mieszka socjalnych, a 44 gminy wskazay, e deficyt mieszkaniowy

dotyczy wci 1 382 osb. Sytuacja taka spotyka gwnie mieszkacw miast grodzkich: Biaystok

(639), Suwaki (214), oma (74) oraz gmin: Czarna Biaostocka (54), Bielsk Podlaski (51), Wysokie

Mazowieckie (46). Istotn informacj w obszarze budownictwa socjalnego jest fakt, e a 63% gmin

naszego regionu nie posiada w swoich zasobach mieszka socjalnych.

8http://www.bialystok.uw.gov.pl/Informacje+wydzialow/Polityka+Spoleczna/Informacje+Wydzialu/Pomoc+spol

eczna/Pomoc+osobom+bezdomnym/Og%C3%B3lnopolskie+badanie+ilo%C5%9Bci+os%C3%B3b+bezdomny

ch.htm, 29.VII.2013 r. 9 obliczenia wasne na podstawie rejestru placwek zapewniajcych miejsca noclegowe w wojewdztwie

podlaskim, wpisanych do rejestru prowadzonego przez Wojewod Podlaskiego, stan na dzie 30.04.2012 r.

http://www.bialystok.uw.gov.pl/Informacje+wydzialow/Polityka+Spoleczna/Informacje+Wydzialu/Pomoc+spoleczna/Pomoc+osobom+bezdomnym/Og%C3%B3lnopolskie+badanie+ilo%C5%9Bci+os%C3%B3b+bezdomnych.htmhttp://www.bialystok.uw.gov.pl/Informacje+wydzialow/Polityka+Spoleczna/Informacje+Wydzialu/Pomoc+spoleczna/Pomoc+osobom+bezdomnym/Og%C3%B3lnopolskie+badanie+ilo%C5%9Bci+os%C3%B3b+bezdomnych.htmhttp://www.bialystok.uw.gov.pl/Informacje+wydzialow/Polityka+Spoleczna/Informacje+Wydzialu/Pomoc+spoleczna/Pomoc+osobom+bezdomnym/Og%C3%B3lnopolskie+badanie+ilo%C5%9Bci+os%C3%B3b+bezdomnych.htm

PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY ZASTPCZEJ WOJEWDZTWA PODLASKIEGO NA LATA 2013-2018

15 | S t r o n a

Rysunek 3. Liczba osb bezdomnych w powiatach w porwnaniu do liczby miejsc noclegowych

w zarejestrowanych placwkach

rdo: PUW, informacja Wydziau Polityki Spoecznej10

Jednostki pomocy spoecznej wykazay, e w roku 2012 na ich terenie przeprowadzono

53 indywidualne programy wychodzenia z bezdomnoci.

Rysunek 4. Rozmieszczenie orodkw interwencji kryzysowej w 2012 r.

rdo: Rejestr jednostek specjalistycznego poradnictwa, stan na 30.04.2012 r., PU W

10

http://www.bialystok.uw.gov.pl/Informacje+wydzialow/Polityka+Spoleczna/Informacje+Wydzialu/Pomoc+sp

oleczna/Pomoc+osobom+bezdomnym/Og%C3%B3lnopolskie+badanie+ilo%C5%9Bci+os%C3%B3b+bezdomn

ych.htm, 29.VII.2013r

http://www.bialystok.uw.gov.pl/Informacje+wydzialow/Polityka+Spoleczna/Informacje+Wydzialu/Pomoc+spoleczna/Pomoc+osobom+bezdomnym/Og%C3%B3lnopolskie+badanie+ilo%C5%9Bci+os%C3%B3b+bezdomnych.htmhttp://www.bialystok.uw.gov.pl/Informacje+wydzialow/Polityka+Spoleczna/Informacje+Wydzialu/Pomoc+spoleczna/Pomoc+osobom+bezdomnym/Og%C3%B3lnopolskie+badanie+ilo%C5%9Bci+os%C3%B3b+bezdomnych.htmhttp://www.bialystok.uw.gov.pl/Informacje+wydzialow/Polityka+Spoleczna/Informacje+Wydzialu/Pomoc+spoleczna/Pomoc+osobom+bezdomnym/Og%C3%B3lnopolskie+badanie+ilo%C5%9Bci+os%C3%B3b+bezdomnych.htm

PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY ZASTPCZEJ WOJEWDZTWA PODLASKIEGO NA LATA 2013-2018

16 | S t r o n a

Liczba orodkw interwencji kryzysowej dziaajcych na terenie wojewdztwa jest

niewystarczajca, aby zabezpieczy potrzeby rodowiska. Ze wzgldu na brak OIK-w

w 9 powiatach, osoby je zamieszkujce maj utrudniony dostp do usug specjalistycznych

oferowanych przez tego typu jednostki specjalistycznego poradnictwa. Pomoc rodzinie w formie

interwencji kryzysowej, prowadziy w powiatach take: PCPR w Biaymstoku (1 647), PCPR

w omy (300), PCPR w Kolnie oraz PCPR w Wysokim Mazowieckiem (287)11

.

Orodki wsparcia oferuj pomoc dla osb niepenosprawnych umysowo, chorych psychicznie

i ich rodzin. Na terenie wojewdztwa funkcjonuje 5 orodkw wsparcia dla osb z zaburzeniami

psychicznymi: w aniach powiat biaostocki, w Hajnwce powiat hajnowski, w Kownatach

powiat omyski, w Lipniaku powiat Suwalski oraz w Zambrowie powiat zambrowski.

Liczba mieszka chronionych w wojewdztwie podlaskim w 2012 roku jest zadawalajca,

o czym wiadczy brak osb oczekujcych na miejsce.

Tabela 5. Instytucje pomocy spoecznej w powiatach rok 2012

Instytucje pomocy spoecznej w

powiatach

Liczba jednostek

organizacyjnych

Liczba miejsc Liczba osb

korzystajcych

Orodki wsparcia dla osb z

zaburzeniami psychicznymi

10 314 340

Mieszkania chronione 18 48 31

Orodki Interwencji Kryzysowej 6 45 398

rdo: Sprawozdanie MPiPS

W wojewdztwie realizowane s dziaania profilaktyczne i zmierzajce do zmniejszania skali

przemocy domowej. Skutecznymi narzdziami w tym zakresie s: prowadzenie procedury Niebieskiej

Karty, opracowywanie i realizacja programw edukacyjno-korekcyjnych dla sprawcw przemocy,

prowadzenie punktw konsultacyjnych, specjalistycznych orodkw wsparcia dla ofiar przemocy

w rodzinie.

W roku 2012 zadanie z zakresu opracowania i realizacji programw oddziaywa edukacyjno-

korekcyjnych dla osb stosujcych przemoc w rodzinie realizowao 13 powiatw: suwalski

97 sprawcw, Miasto Biaystok 48, Miasto oma 45, omyski 31, kolneski 19,

wysokomazowiecki 15, Miasto Suwaki 14, zambrowski 14, augustowski 12, sejneski 10,

hajnowski 9, bielski 7, biaostocki 212

. W roku 2012 r. funkcjonowao 46 Punktw

Konsultacyjnych prowadzonych przez gmin, z pomocy ktrych skorzystao 779 osb.

Na terenie wojewdztwa podlaskiego, w powiatach kolneskim i suwalskim, w strukturach

PCPR funkcjonuj dwa specjalistyczne orodki wsparcia dla ofiar przemocy w rodzinie. W roku

2009 r. orodki udzieliy pomocy 1 361 osobom, z czego 62 osoby skorzystay z caodobowego

11

opracowano na podstawie OZPS w wojewdztwie podlaskim, ROPS w Biaymstoku 12

sprawozdanie z realizacji Krajowego Programu Przeciwdziaania Przemocy w Rodzinie za rok 2012

PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY ZASTPCZEJ WOJEWDZTWA PODLASKIEGO NA LATA 2013-2018

17 | S t r o n a

schronienia. W roku 2010 udzielono pomocy 242 osobom, w tym 37 udzielajc caodobowego

schronienia, w 2011 r. orodki wsparcia dla ofiar przemocy w rodzinie objy pomoc 201 osb,

z czego 46 skorzystao z caodobowego schronienia, a w roku 2012 r. udzielono wsparcia 131 osobom,

a 23 udzielono caodobowego schronienia13

.

Istotnym obszarem diagnostycznym w zakresie wspierania rodziny jest problem alkoholowy

rodzicw, ktry dotyczy nie tylko osoby chorej, ale wszystkich domownikw. Funkcjonowanie osoby

uzalenionej zaburza system i funkcjonowanie rodziny. W ramach dziaa przewidzianych gminnymi

programami profilaktyki i rozwizywania problemw alkoholowych prowadzone s placwki leczenia

uzalenie, grupy pomocowe i samopomocowe oraz wietlice socjoterapeutyczne dla dzieci

i modziey.

Tabela 6. Liczba wietlic socjoterapeutycznych oraz dzieci z nich korzystajcych

w wojewdztwie podlaskim w latach 2009-2012

2009 2010 2011 2012

liczba wietlic 166 42 60 43

liczba dzieci korzystajcych

ze wietlic 9 003 1 606 1 549 1 429

liczba dzieci z rodzin

alkoholowych 2 710 977 817 821

rdo: opracowanie wasne na podstawie sprawozda PARPA za 2009-2011 r. oraz danych PUW

w Biaymstoku

Jak wynika z analizy danych statystycznych Pastwowej Agencji Rozwizywania Problemw

Alkoholowych, liczba wietlic socjoterapeutycznych spada w 2010 r. i pomimo ponownego wzrostu

w roku 2011, nie osigna stanu liczbowego z roku 2009.

Rysunek 5. Rozmieszczenie wietlic socjoterapeutycznych w wojewdztwie podlaskim w 2012 r.

rdo: opracowanie wasne na podstawie sprawozda PARPA

13

sprawozdanie z realizacji Krajowego Programu Przeciwdziaania Przemocy w Rodzinie w latach 2009-2012

PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY ZASTPCZEJ WOJEWDZTWA PODLASKIEGO NA LATA 2013-2018

18 | S t r o n a

Dziaaniami skierowanymi do czonkw rodziny, ktrych dotyka problem alkoholowy zajmuj

si poradnie uzalenie oraz oddziay szpitalne leczenia uzalenie. W roku 2011 w wojewdztwie

podlaskim funkcjonowao 26 oddziaw i poradni leczenia uzalenie.

Tabela 7. Placwki leczenia uzalenie w wojewdztwie podlaskim w 2012 r.

powiat

Typ placwki

Poradnia terapii

uzalenie

Dzienny oddzia terapii

uzalenie

Caodobowy oddzia

terapii uzalenie

m. oma 1 1 1

omyski - - -

zambrowski 1 - -

augustowski 1 - -

biaostocki 1 - 3

bielski 1 1 -

hajnowski 1 - -

kolneski 1 - -

m. Biaystok 7 1 -

m. Suwaki 1 1 2

suwalski - - -

siemiatycki 1 - -

soklski 2 - -

grajewski - - -

sejneski - - -

moniecki 1 - -

wysokomazowiecki - - -

RAZEM 19 4 6

rdo: opracowanie wasne na podstawie danych z PARPA14

Wikszo punktw oferujcych wsparcie terapeutyczne w zakresie uzalenie usytuowana jest

na teranie powiatw miejskich lub w ich ssiedztwie. W 12 powiatach mona uzyska wsparcie

specjalistyczne dla osb i rodzin z problemem uzalenie, dodatkowo w Biaymstoku, Augustowie

i omy funkcjonuj poradnie z ofert dla dzieci i modziey. Inn form pomocy rodzinom

z problemem alkoholowym s grupy pomocowe i samopomocowe. Wedug danych z Pastwowej

Agencji Rozwizywania Problemw Alkoholowych (PARPA) na terenie wojewdztwa podlaskiego

w 2012 roku dziaao:

- 7 grup AA,

- 19 grup Al- Anon,

- 4 grupy A-Ateen,

- 29 klubw abstynenta,

- 7 grup DDA.

Bezradno w wypenianiu funkcji opiekuczo-wychowawczych to kolejny obszar wsparcia

rodzin. Kiedy problemy i trudnoci si nawarstwiaj i nie s moliwe do samodzielnego pokonania,

orodek pomocy spoecznej, po ocenie sytuacji w takim rodowisku, moe podj decyzj

14

http://www.parpa.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=65&Itemid=10, na 30.XII.2012r.

http://www.parpa.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=65&Itemid=10

PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY ZASTPCZEJ WOJEWDZTWA PODLASKIEGO NA LATA 2013-2018

19 | S t r o n a

o przyznaniu rodzinie asystenta rodziny. Rol asystenta rodziny pracujcego w rodowisku domowym

jest pomoc w osigniciu przez rodzin podstawowego poziomu stabilnoci yciowej, ktra umoliwi

jej wychowywanie dzieci. Dziaania asystentw powinny by wspierane przez lokalne zespoy

interdyscyplinarne (LZI). LZI stanowi zesp pracownikw reprezentujcych instytucje i suby

zainteresowane rozwizaniem problemu danej rodziny. Zesp zwoywany jest przez kierownika

orodka pomocy spoecznej na wniosek asystenta rodziny. Zatrudnianie asystentw15

zadeklarowao

27,3% gmin, a 16,4% przygotowuje si do zatrudnienia osb na to stanowisko.

Wykres 3. Stopie wdraania przez samorzdy gminne usug asystenta rodziny

rdo: Raport Diagnoza systemu pieczy zastpczej, ROPS 2013

Spord 32 gmin deklarujcych w 2013 roku usugi asystenta rodziny, 27 jednostek zatrudnia

po 1 asystencie, 3 jednostki zatrudniaj po 2 asystentw, a 2 jednostki zatrudniaj po 4 asystentw

rodziny. cznie zadeklarowano zatrudnienie 41 asystentw rodziny w skali caego wojewdztwa

podlaskiego.

Usugi asystentury rodzinnej wiadczone s w Biaymstoku przez MOPR (ok. 100 rodzin),

Dzienny Dom Pomocy Spoecznej i Stowarzyszenie Pomocy Rodzinie DROGA

w Biaymstoku (70 rodzin). W ramach programu terapii rodowiskowej usugi asystentury rodzinnej

realizowane s te przez Stowarzyszenie Pomocy Rodzinie i Dzieciom Szansa w Biaymstoku.

Korzystnie wyglda sytuacja w zakresie prowadzenia monitoringu sytuacji dzieci z rodzin

zagroonych kryzysem lub przeywajcych trudnoci w wypenianiu funkcji opiekuczo-

wychowawczych. Realizacj tego zadania potwierdzio ponad 77% samorzdw gminnych, a kolejne

6% przygotowuje si do jego wdroenia.

15

Raport Diagnoza stanu pieczy zastpczej w wojewdztwie podlaskim, ROPS 2013

PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY ZASTPCZEJ WOJEWDZTWA PODLASKIEGO NA LATA 2013-2018

20 | S t r o n a

Wykres 4. Prowadzenia monitoringu sytuacji dzieci z rodzin zagroonych kryzysem

rdo: Raport Diagnoza systemu pieczy zastpczej w wojewdztwie podlaskim, ROPS 2013

Wnioski dotyczce pomocy rodzinie na wojewdztwie podlaskim:

a) nastpi wzrost udzielanych wiadcze pomocy spoecznej w formie pracy socjalnej

(aktywnych form pomocy spoecznej),

b) wystpuje niewystarczajca liczba orodkw interwencji kryzysowej,

c) rodziny zbyt dugo oczekuj na mieszkania socjalne,

d) rodziny na wsiach maj ograniczony dostp do specjalistycznych orodkw wsparcia,

punktw konsultacyjnych (s w 50% gmin) i placwek leczenia uzalenie (szczeglnie

z ofert skierowan do dzieci i modziey),

e) jedynie 27% gmin realizuje wsparcie rodzin w formie asystentury rodzinnej,

f) wystpuje niewystarczajca liczba grup wsparcia, samopomocy w rnych obszarach

problemowych dla rodzin ( ktre samodzielnie rozwizuj wasne problemy).

1. 2. POMOC W OPIECE I WYCHOWANIU DZIECKA

Wanym elementem Ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastpczej s

rodowiskowe formy wsparcia. Zadaniem placwek wsparcia dziennego okrelonych ustaw jest

opieka nad dzieckiem w czasie pozaszkolnym oraz pomoc jego rodzicom lub opiekunom w realizacji

funkcji opiekuczo wychowawczych. Stosownie do rodzaju placwki wsparcia dziennego i potrzeb

dzieci z nich korzystajcych, zapewniaj one swoim wychowankom: opiek po zajciach szkolnych,

pomoc w odrabianiu lekcji, tworzenie warunkw do nauki wasnej, udzia w zajciach

specjalistycznych, pomoc w rozwizywaniu trudnych sytuacji yciowych, czy moliwo spoycia

posiku. Mog by prowadzone w formie opiekuczej (k zainteresowa, wietlic, klubw i ognisk

wychowawczych), specjalistycznej lub pracy podwrkowej realizowanej przez wychowawc. Mog

mie charakter poczonych funkcji.

PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY ZASTPCZEJ WOJEWDZTWA PODLASKIEGO NA LATA 2013-2018

21 | S t r o n a

Dotychczas placwki takie funkcjonoway jako wietlice z programem opiekuczo

wychowawczym, wietlice rodowiskowe, wietlice socjoterapeutyczne, bd byy czci placwek

wielofunkcyjnych.

Tabela 8. Liczba wietlic opiekuczo-wychowawczych oraz dzieci z nich korzystajcych

w wojewdztwie podlaskim w latach 2009 - 2012

wietlice opiekuczo-

wychowawcze

2009 r. 2010 r. 2011 r. 2012 r.

liczba wietlic

realizujcych program

opiekuczo-

wychowawczy

113 101 98 90

liczba dzieci

korzystajcych ze

wietlic

6 074 5 120 5 772 4 694

rdo: opracowanie wasne na podstawie sprawozda PARPA

Wykres 5. Placwki wspierajce rodzin w realizacji funkcji opiekuczo-wychowawczych

rdo: Raport Diagnoza systemu pieczy zastpczej w wojewdztwie podlaskim, ROPS 2013

cznie w caym wojewdztwie zadeklarowano w trakcie bada funkcjonowanie 3 ognisk

wychowawczych, 35 klubw i 49 k zainteresowa (w przypadku kilku gmin podano nieprecyzyjn

liczb) oraz 144 wietlic (w tym 90 opiekuczo-wychowawczych). Daje to czn liczb ok. 231

placwek na terenie wojewdztwa podlaskiego. W wikszoci gmin, w ktrych funkcjonuj placwki,

zlokalizowane s one pojedynczo, cho w przypadku kilku jednostek na obszarze jednej gminy

dziaa powyej 5 wietlic czy k zainteresowa. Dane wskazuj na znaczny spadek liczby wietlic

z programem opiekuczo wychowawczym. Zmiany te spowodowane s podwyszaniem standardw

dla tego typu placwek, ktrych te czsto nie speniaj.

W penieniu funkcji opiekuczo wychowawczych rodzina wspierana jest take przez

dziaania specjalistw: pedagogw, psychologw, terapeutw oraz pracownikw opieki medycznej.

Ich praca skierowana jest na pokonywanie konkretnych trudnoci szkolnych dzieci, usprawnianie

i przygotowanie do ycia w spoeczestwie niepenosprawnego dziecka, eliminowanie przyczyn

PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY ZASTPCZEJ WOJEWDZTWA PODLASKIEGO NA LATA 2013-2018

22 | S t r o n a

i przejaww niekonstruktywnych zachowa dziecka. Kadra wiadczy pomoc w specjalnych

orodkach szkolno wychowawczych, modzieowych orodkach wychowawczych, modzieowych

orodkach socjoterapii oraz orodkach rewalidacyjno wychowawczych. Zasoby wojewdztwa w tym

zakresie przedstawia ponisza tabela.

Tabela 9. Liczba orodkw szkolnych/wychowawczych/rewalidacyjnych/socjoterapeutycznych

w latach 2009-2012 w wojewdztwie podlaskim

Wyszczeglnienie 2009 r. 2010 r. 2011 r. 2012 r.

Specjalne orodki szkolno-wychowawcze

liczba orodkw 5 5 5 6

miejsca 424 404 396 370

Wychowankowie:

- z upoledzeniem umysowym,

- z zaburzeniami sprzonymi,

- z autyzmem

244

227

17

-

269

249

20

-

263

245

18

-

263

238

25

0

Modzieowe orodki wychowawcze

liczba orodkw 3 3 3 3

miejsca 256 256 236 260

wychowankowie 173 171 110 148

Modzieowe orodki socjoterapii

liczba orodkw 1 1 1 3

miejsca 16 16 16 115

wychowankowie 16 16 15 33

Orodki rewalidacyjno-wychowawcze

liczba orodkw 4 4 3 5

miejsca 85 96 76 117

Wychowankowie:

- z upoledzeniem umysowym w

stopniu gbokim

- z zaburzeniami sprzonymi

- z autyzmem

60

16

36

6

52

20

32

-

57

19

38

-

72

26

46

0

rdo: Dane statystyczne z GUS

Wsparciem kierowanym do rodzicw i opiekunw dzieci z trudnociami edukacyjnymi zajmuj

si poradnie psychologiczno-pedagogiczne. Podmioty te oferuj pomoc w wyborze kierunku

ksztacenia i zawodu oraz poradnictwo i edukacj zwizan z wychowaniem i ksztaceniem dzieci

i modziey.

PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY ZASTPCZEJ WOJEWDZTWA PODLASKIEGO NA LATA 2013-2018

23 | S t r o n a

Na terenie wojewdztwa podlaskiego dziaaj 24 Poradnie Psychologiczno-Pedagogiczne,

w tym 1 Specjalistyczna Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna dla Dzieci i Modziey

z Zaburzeniami Emocjonalnymi w Biaymstoku oraz dwie poradnie niepubliczne, ktre prowadz

dziaalno diagnostyczn, terapeutyczn, profilaktyczn i doradcz. Oddziaywania specjalistw

koncentruj si na: pracy z dzieckiem i rodzin, terapii logopedycznej, psychoterapii, psychoedukacji,

doradztwie, interwencji w rodowisku ucznia, dziaalnoci profilaktycznej i informacyjnej oraz

indywidualnych i grupowych konsultacjach wspierajcych uczniw, nauczycieli i rodzicw.

Rysunek 6. Poradnie psychologiczno-pedagogicznych w wojewdztwie podlaskim

rdo: Dane Podlaskiego Kuratorium Owiaty

Rodziny z dziemi chorymi czy niepenosprawnymi maj moliwo korzystania ze wiadcze

zdrowotnych w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia realizowanych przez poradnie, szpitale oraz

rnych forma wsparcia medycznego oferowanych przez organizacje pozarzdowe dziaajce w tym

obszarze.

Jak wynika z Oceny Zabezpieczenia Opieki Zdrowotnej w Wojewdztwie Podlaskim w 2012

roku, najlepsze zabezpieczenie dotyczce leczenia stacjonarnego i caodobowego posiadao miasto

Biaystok.

2 i wicej

1poradnia

PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY ZASTPCZEJ WOJEWDZTWA PODLASKIEGO NA LATA 2013-2018

24 | S t r o n a

Rysunek 7. Podmioty realizujce ambulatoryjne wiadczenia zdrowotne

wedug powiatw w roku 2012

rdo: Ocena Zabezpieczenia Opieki Zdrowotnej w wojewdztwie podlaskim w 2012 roku, PUW

Analizujc stan opieki medycznej dla dzieci i modziey w latach 2009 2012 mona

stwierdzi, i dobra dostpno do wiadcze zdrowotnych istnieje w nastpujcych specjalizacjach:

chirurgia dziecica, chirurgia oglna, podstawowa opieka zdrowotna, nadzr sanitarno-

epidemiologiczny, neonatologia (wojewdztwo podlaskie jest najlepsze pod wzgldem zabezpieczenia

w liczb stanowisk intensywnej terapii noworodka w stosunku do cakowitej liczby noworodkw

urodzonych w wojewdztwie).

Rok 2012 by kolejnym rokiem braku dostpnoci wiadcze zdrowotnych w zakresie

lecznictwa stacjonarnego (konieczno zabezpieczenia wojewdztwa podlaskiego w baz kow

na potrzeby leczenia stacjonarnego dzieci i modziey z zaburzeniami psychicznymi). Brak bazy

szpitalnej powoduje, e pacjenci czekaj tygodniami na przyjcie do oddziaw stacjonarnych poza

wojewdztwem. Istniej due trudnoci z uzyskiwaniem miejsc w szpitalu w stanach nagych

(uporczywe myli, tendencje samobjcze). W opinii konsultanta utworzenie oddziau stacjonarnego

uniemoliwiaj braki specjalistw (brakuje minimum 6 specjalistw) w dziedzinie psychiatrii dzieci

PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY ZASTPCZEJ WOJEWDZTWA PODLASKIEGO NA LATA 2013-2018

25 | S t r o n a

i modziey. Brak jest moliwoci uzyskania porady psychiatry dziecicego w trybie pilnym.

W wojewdztwie brakuje take zespow opieki rodowiskowej.

Sytuacja w zakresie opieki psychiatrycznej nad dziemi i modzie w 2012 r. najlepiej

przedstawiaa si w omy, gdzie funkcjonuj 3 Poradnie Zdrowia Psychicznego dla Dzieci

i Modziey. Liczba Poradni Zdrowia Psychicznego w Suwakach i Biaymstoku jest

niewystarczajca. (od 2012 r. funkcjonuje jedna Poradnia Zdrowia Psychicznego dla dzieci, modziey

i ich rodzin - Poradnia dla osb z autyzmem dziecicym lub innymi caociowymi zaburzeniami

rozwoju). Bardzo trudna sytuacja w zakresie ksztacenia psychiatrw dzieci i modziey zwizana jest

z brakiem orodka posiadajcego akredytacj do odbywania szkolenia specjalizacyjnego w tej

dziedzinie na terenie wojewdztwa podlaskiego. 16

Wsparciem dla rodzin w opiece i wychowaniu dzieci do lat 3 s instytucjonalne

i pozainstytucjonalne formy opieki nad dzieckiem. obki maj na celu umoliwienie rodzicom

maych dzieci podjcie aktywnoci zawodowej i peni szczeglnie istotn rol w miastach, gdzie

gwnym rdem utrzymania rodziny jest praca zawodowa rodzicw. Jak ukazuje ponisza tabela

w latach 2009-2011, liczba obkw w wojewdztwie nie zmieniaa si, natomiast zwikszya si

znacznie liczba miejsc, przez co zwikszya si ich dostpno. Pomimo to, liczba 51 miejsc na 1000

dzieci w wieku do lat 3 nie jest wystarczajca.

Tabela 10. obki w latach 2009 2011 w wojewdztwie podlaskim

Wyszczeglnienie 2009 2010 2011

obki 8 8 9

Oddziay obkowe 8 8 6

Miejsca w obkach (cznie z oddziaami) 942 1128 1121

Miejsca w obkach na 1000 dzieci do lat 3 w

miastach (cznie z oddziaami)

46 50 51

rdo: dane statystyczne GUS

Dodatkowe wsparcie gmin w tworzeniu form opieki nad dziemi do lat 3 umoliwia Resortowy

program rozwoju instytucji opieki nad dziemi w wieku do lat 3 MALUCH. W 2011 roku

w ramach Programu Ministerstwa Pracy i Polityki Spoecznej (MPiPS), rodki na dostosowanie

pomieszcze i uruchomienie placwek opieki nad dziemi do lat 3 pozyskay: miasto Siemiatycze,

gmina Sokka oraz miasto Suwaki. W 2012 roku dofinansowanie otrzymay: miasto Suwaki oraz

gmina apy.

Istotnym elementem pomocy w opiece i wychowaniu jest funkcjonowanie przedszkoli.

Wczesna edukacja to najefektywniejszy sposb wyrwnywania szans edukacyjnych dzieci ze wsi

i maych miasteczek, a take dzieci z rodzin zagroonych wykluczeniem spoecznym. W Europie

16

Ocena Zabezpieczenia Opieki Zdrowotnej w wojewdztwie podlaskim w roku 2012, Podlaski Urzd

Wojewdzki w Biaymstoku

PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY ZASTPCZEJ WOJEWDZTWA PODLASKIEGO NA LATA 2013-2018

26 | S t r o n a

wczesn edukacj objtych jest rednio 80% maych dzieci. Wedug danych GUS w 2012 r. w Polsce

odsetek dzieci w wieku 3-5 lat objtych wychowaniem przedszkolnym wynis 69,7%, natomiast na

terenach wiejskich - 50,8%.

W wojewdztwie podlaskim 60% placwek wychowania przedszkolnego (gwnie przedszkola

i punkty przedszkolne) zlokalizowanych jest w miastach, za pozostae 40% to placwki

umiejscowione na terenach wiejskich (s to gwnie zespoy szkolno-przedszkolne, punkty

przedszkolne czy orodki wychowania przedszkolnego). W 21 gminach nie istnieje adna forma

wychowania przedszkolnego.

Struktur przedszkoli i alternatywnych form wychowania przedszkolnego przedstawia ponisza

tabela.

Tabela 11. Wychowanie przedszkolne w wojewdztwie podlaskim 2012 rok

ogem

prowadzony przez:

miasto gmin

org.

Pozarzdow

/zwizki

wyznaniowe

osoba

prywatna firmy

przedszkole 177 101 27 13 33 3

punkt przedszkolny 105 0 65 24 15 1

klub przedszkolaka 5 0 5 0 0 0

orodek przedszkolny 9 0 9 0 0 0

zesp przedszkolny 33 0 33 0 0 0

RAZEM 329 101 139 37 48 4

rdo: Wykaz szk i placwek owiatowych na podstawie danych z SIO z dn. 30.09.2012 r.

Na podstawie prezentowanych danych dotyczcych pomocy w opiece i wychowaniu dziecka mona

wysnu nastpujce wnioski:

a) w wojewdztwie podlaskim funkcjonuje zadowalajca liczba specjalnych orodkw

szkolno-wychowawczych, modzieowych orodkw wychowawczych, modzieowych

orodkw socjoterapii oraz orodkw rewalidacyjno-wychowawczych, poradni

psychologiczno-pedagogicznych,

b) niewystarczajco przedstawia si ilo zorganizowanych form opieki nad dziemi do lat 3,

co powoduje dugi czas oczekiwania na obek,

c) nastpio pogorszenie specjalistycznej opieki medycznej nad dziemi i modzie, brak

orodka caodobowego psychiatrycznego, wyduony czas oczekiwania na usugi

(do 3 miesicy),

d) niewiele wietlic dokonao przeksztacenia w placwki wsparcia dziennego zgodnie

ze standardami,

e) wystpuje nierwnomierne rozmieszczenie form wychowania przedszkolnego (21% gmin

nie posiada adnej placwki).

PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY ZASTPCZEJ WOJEWDZTWA PODLASKIEGO NA LATA 2013-2018

27 | S t r o n a

1.3. ORGANIZACJE POZARZDOWE DZIAAJCE

W ZAKRESIE WSPIERANIA RODZINY

Organizacje trzeciego sektora s partnerem samorzdw lokalnych na kilku paszczyznach:

- identyfikuj problemy spoeczne, prbujc jednoczenie im zaradzi,

- s bezporednimi reprezentantami spoecznoci,

- posiadaj znaczny potencja dowiadczenia i wiedzy w swoich specjalizacjach,

- mog by wykonawc zada publicznych, ktrych zakres i sposb realizacji okrela samorzd,

- stanowi rdo nowatorskich pomysw do rozwizywania problemw spoecznych.

Podstaw zrnicowania polskiego sektora pozarzdowego stanowi przedmiot dziaalnoci

organizacji. Podstawowy obszar dziaa dla 38% organizacji dotyczy sportu i hobby. Druga pod

wzgldem liczebnoci grupa organizacji koncentruje swoje dziaania na kulturze i sztuce: w 2012 roku

stanowiy one 17% caego sektora, a ich liczba w ostatnich latach wzrasta. Kolejne 14% organizacji

jako gwny obszar swoich dziaa wskazuje edukacj i wychowanie. Mniej organizacji zajmuje si

w usugami socjalnymi/ pomoc spoeczn oraz ochron zdrowia kada z tych dziedzin stanowi

podstawowe pole dziaania dla 6% organizacji. Na rozwoju lokalnym swoje dziaania koncentruje 5%

organizacji, za pozostae pola dziaa wskazywane s przez nie wicej ni 2% organizacji17

.

Spord dziaajcych na terenie wojewdztwa podlaskiego 254 organizacji pozarzdowych

203 w dokumentach statutowych jako obszar swoich zada wskazuje wsparcie dziecka i rodziny

(59 to organizacje dotyczce dzieci i rodzin z niepenosprawnoci lub okrelon chorob, a 21 to

Kluby Abstynenckie). Organizacje pozarzdowe w wojewdztwie prowadz doywianie, wiadcz

pomoc w postaci usug opiekuczych, realizuj programy terapeutyczne dla osb uzalenionych

i zagroonych uzalenieniem, organizuj turnusy rehabilitacyjne i zdrowotne, imprezy kulturalne,

rekreacyjne i sportowe. Su fachow porad i wspieraj osoby znajdujce si w trudnych sytuacjach

yciowych.

Organizacje pozarzdowe wsppracuj z gminami przede wszystkim w zakresie organizowania

pomocy rzeczowej i ywnociowej dla potrzebujcych rodzin, szeroko pojtego wsparcia rodzin

przeywajcych trudnoci oraz organizacji wypoczynku dla dzieci. Przedstawiciele samorzdw

gminnych deklarowali najczciej wspprac z Caritas Polska (24% gmin), Stowarzyszeniem

Pomocy Rodzinie DROGA w Biaymstoku (11% gmin), dodatkowo 6 gmin wsppracuje z Polskim

Czerwonym Krzyem, a 3 gminy z Towarzystwem Przyjaci Dzieci18

.

17

ycie codzienne organizacji pozarzdowych w Polsce, KLON/JAWOR, Warszawa 2012 18

Raport Diagnoza systemu pieczy zastpczej w wojewdztwie podlaskim, ROPS 2013

PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY ZASTPCZEJ WOJEWDZTWA PODLASKIEGO NA LATA 2013-2018

28 | S t r o n a

Tabela 12. Wsppraca samorzdw gminnych z organizacjami pozarzdowymi

Lp. Przedmiot wsppracy Liczba gmin Procent gmin

1. Paczki ywnociowe i inna pomoc rzeczowa 23 20,9%

2. Pomoc rodzinom przeywajcym trudnoci 22 20,0%

3. Organizacja wypoczynku dla dzieci 17 15,5%

4. Prowadzenie przez organizacje pozarzdowe zaj, konsultacji i

poradnictwa 11 10,0%

5. Wymiana informacji 6 5,5%

rdo: Raport Diagnoza systemu pieczy zastpczej w wojewdztwie podlaskim, ROPS 2013

Okoo 2/3 gmin podejmuje wspprac z Kocioami lub zwizkami wyznaniowymi na swoim

obszarze, najczciej z Kocioem Katolickim (60,9% gmin). Wsppraca ta przez ponad poow gmin

oceniana jest bardzo dobrze.

Tabela 13. Wsppraca z kocioami/zwizkami wyznaniowymi

Lp. Koci/zwizek wyznaniowy Liczba gmin Procent gmin

1. Koci Katolicki 67 60,9%

2. Koci Prawosawny 18 16,4%

3. Koci Chrzecijan Baptystw 6 5,5%

4. Chrzecijaski Zbr wiadkw Jehowy 4 3,6%

rdo: Raport Diagnoza systemu pieczy zastpczej w wojewdztwie podlaskim, ROPS 2013

Dziesi spord 17 powiatw wojewdztwa podlaskiego zadeklarowao podejmowanie

wsppracy z organizacjami pozarzdowymi zwizanej z funkcjonowaniem i rozwijaniem pieczy

zastpczej. Przedstawiciele 5 powiatw zadeklarowali wspprac z Caritas, a w dwch przypadkach

z Towarzystwem Przyjaci Dzieci. Pozostae organizacje, gwnie o zasigu lokalnym, byy

wymieniane przez przedstawicieli pojedynczych powiatw. Byy to: Stowarzyszenie Wspierania

Rodzin Umiech Dziecka w Hajnwce, Stowarzyszenie Pomocy Rodzinie DROGA

w Biaymstoku, Stowarzyszenie Edukacyjno Pomocowe Empatia w omy, Stowarzyszenie na

rzecz Osb Potrzebujcych Pomocy Bliej Ciebie w Wysokiem Mazowieckiem, Kolneskie

Stowarzyszenie Rodzina w Kolnie, Stowarzyszenie Pomocy Rodzinie i Dzieciom Szansa

w Biaymstoku. 6 z 10 powiatw ocenio wspprac z sektorem non-profit jako raczej dobr,

a pozostali jako bardzo dobr.

PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY ZASTPCZEJ WOJEWDZTWA PODLASKIEGO NA LATA 2013-2018

29 | S t r o n a

Wykres 6. Wsppraca samorzdw powiatowych z organizacjami pozarzdowymi

rdo: Raport Diagnoza systemu pieczy zastpczej w wojewdztwie podlaskim, ROPS 2013

Organizacje pozarzdowe wspieraj samorzd powiatowy gwnie w zakresie organizacji zaj

i wyjazdw wypoczynkowych dla dzieci, w tym: dla dzieci objtych piecz zastpcz. Dodatkowo

prowadz placwki wsparcia dziennego, placwki wychowawcze, orodki wsparcia i poradnie

specjalistyczne.

Tabela 14. Przedmiot wsppracy samorzdw powiatowych z organizacjami pozarzdowymi

Lp. Przedmiot wsppracy Liczba

powiatw

Procent

powiatw

1. Organizacja zaj (pikniki, warsztaty, festyny, bale) oraz

wyjazdw wypoczynkowych dla dzieci 6 60%

2. Prowadzenie placwek wsparcia dziennego, placwek

wychowawczych, orodkw wsparcia, poradnictwa

specjalistycznego

3 30%

3. Pomoc materialna doywianie, paczki 3 30%

4. Promowanie rodzicielstwa zastpczego 1 10%

rdo: Raport Diagnoza systemu pieczy zastpczej w wojewdztwie podlaskim, ROPS 2013

W strukturze przestrzennej wojewdztwa najwicej organizacji zarejestrowanych jest

na obszarze miast grodzkich: Biaystok 97, oma 31, Suwaki 28. Kwoty przeznaczane

na realizacj zada przez organizacje pozarzdowe znajduj si w planach budetowych prawie 90%

gmin wojewdztwa podlaskiego i wahaj si od 0,1 % do 5% budetw samorzdw gminnych. Ich

zapisy wynikaj z przyjtych lokalnie programw wsppracy, ale dotycz wszystkich obszarw

spoecznych: sport, hobby, tradycja i kultura, edukacja, ekonomia spoeczna, czy pomoc rodzinie.

Samo jednak zlecanie zada dla NGO nie jest elementem wystarczajcym w budowaniu systemu

wsppracy. Organizacje zwracaj uwag na fakt niskiego zaangaowania samorzdw we wsplne

tworzenie rozwiza i opracowywanie partnerskich projektw. Tymczasem nowatorskie rozwizania

i projekty s w 90% udziaem wanie organizacji (jak pokazuje podrozdzia 3).

Z opracowania ROPS Ocena Zasobw Pomocy Spoecznej w 2011 roku wynika, e jedynie

15 organizacji pozarzdowych posiadao umowy wsppracy z samorzdem powiatowym. Analiza

wykazaa, e warto zleconych zada publicznych organizacjom pozarzdowym w 2011 roku

wyniosa 1.644 tys. z. rodki w kwocie 603 tys. z przeznaczono na specjalistyczne usugi

PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY ZASTPCZEJ WOJEWDZTWA PODLASKIEGO NA LATA 2013-2018

30 | S t r o n a

opiekucze, natomiast 1.006 tys. z. na prowadzenie placwek pomocy spoecznej. Dane uzyskane

z gmin wskazuj, e w 2011 roku 18 z nich posiadao umowy zlecenia zada pomocy spoecznej

dla organizacji pozarzdowych (na ogln kwot 5.521 tys. z) na podstawie ustawy o dziaalnoci

poytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2003 r. Nr 96, poz. 873 z pn. zm.). Rozpito

wspierania zada i przeznaczanych kwot bya bardzo dua. Najwysz kwot wskazao miasto

Biaystok 3.808 tys. z. Najmniej, bo 2 tys. z wskazay gminy: Dobrzyniewo Due i May Pock.19

Blisko dwie trzecie organizacji pozarzdowych prowadzi dziaania wycznie na skal

regionaln lub lokaln: 23% spord nich dziaa co najwyej na terenie wojewdztwa/regionu, 34%

na terenie gminy lub powiatu, a 7% ogranicza si do aktywnoci w najbliszym ssiedztwie. Warto

zauway, e o ile wrd stowarzysze dominuj organizacje lokalne,20

to fundacje dziaaj na skal

oglnopolsk.

Wnioski dotyczce dziaania organizacji pozarzdowych na rzecz wsparcia rodziny:

a) na terenie wojewdztwa funkcjonuje dua liczba organizacji pozarzdowych dziaajcych

na rzecz wsparcia rodziny, ktra stanowi potencja kadrowy do wykorzystania w pracy

z rodzin,

b) wystpuje nierwnomierne rozoenie organizacji (NGO dziaaj we wszystkich miastach

i jedynie w 47 w gminach),

c) organizacje wskazuj na potrzeb wsppracy, partnerstwa oraz wikszego zaangaowania

samorzdw we wsplnym rozwizywaniu trudnoci rodzin, zlecaniu zada w tym

obszarze.

2. STAN PIECZY ZASTPCZEJ

W przypadku niemonoci zapewnienia dziecku opieki i wychowania przez rodzicw,

ograniczenia lub pozbawienie ich wadzy rodzicielskiej, jest ona realizowana w ramach pieczy

zastpczej.

W roku 2009 w wojewdztwie podlaskim w rodzinach zastpczych ogem przebywao

1 729 dzieci, w roku 2010 1 689, w 2011 r. 1 674, a w 2012 r. 1547.

19

Dane te mog by nieprecyzyjne, zwizane z pozyskiwaniem informacji tylko na cele pomocowe, nie caoci

obszaru wsppracy, jak kultura, tradycje, profilaktyka itp. 20

ycie codzienne organizacji pozarzdowych w Polsce, KLON/JAWOR, Warszawa 2012

PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY ZASTPCZEJ WOJEWDZTWA PODLASKIEGO NA LATA 2013-2018

31 | S t r o n a

Tabela 15. Liczba rodzin zastpczych w wojewdztwie podlaskim i w Polsce

Rodzaj rodziny

zastpczej 2009 r. 2010 r. 2011 r. 2012 r.

Polska woj.

podlaskie

Polska woj.

podlaskie

Polska

I

poowa

woj.

podlaskie

Polska

I

poowa

woj.

podlaskie

spokrewnione 36762 958 36673 945 34180 936 25836 679

niespokrewnione 6200 139 6242 133 5694 135 12162 310*

zawodowe

niespokrewnione,

w tym:

- wielodzietne

- specjalistyczne

- o charakterze

pogotowia

rodzinnego

1482

777

167

550

29

24

2

3

1674

902

208

574

34

27

1

6

1713

920

226

571

35

29

2

4

1843

32

RAZEM 44444 1126 44589 1112 41587 1106 39841 1021 rdo: Opracowanie wasne na podstawie sprawozda MPiPS oraz dane statystyczne dotyczce rodzin

zastpczych i placwek opiekuczo wychowawczych z MPiPS

* dane wyliczono w sposb matematyczny (mog by nieprecyzyjne), w zwizku ze w zwizku ze

zmian ustawy o pomocy spoecznej i wprowadzeniem ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy

zastpczej, gdzie zdefiniowano nowy podzia rodzin zastpczych.

Sytuacja ta spowodowana jest spadkiem liczby rodzin zastpczych w wojewdztwie z 1 126

rodzin w 2009 roku do 1 021 rodzin w roku 2012.

Rysunek 8. Liczba rodzin zastpczych ogem w powiatach wojewdztwa podlaskiego w 2011 r.

0 - 20

20 - 40

40 - 60

60 - 80

80 - 100

100 i wicej

rdo: Opracowanie wasne na podstawie sprawozda MPIPS

PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY ZASTPCZEJ WOJEWDZTWA PODLASKIEGO NA LATA 2013-2018

32 | S t r o n a

Najlepiej zabezpieczone pod wzgldem liczby rodzin zastpczych s due miasta na prawach

powiatu Biaystok (263 rodziny) oraz Suwaki (136 rodzin). W pozostaych powiatach liczba rodzin

jest mniejsza. Obowizek ustawowy nakada na powiaty przygotowanie trzyletnich programw

w zakresie wspierania rodziny i pieczy zastpczej. Maj one midzy innymi okreli potrzeby oraz

zapewni wzrost liczby rodzin zastpczych funkcjonujcych na danym obszarze.

Kierunek polityki pastwa w zakresie wspierania rodziny preferuje zmian form

instytucjonalnych na rodzinne. Podstawowym celem przejciowej (czasowej) formy opieki nad

dzieckiem jak jest rodzina zastpcza ma by powrt dziecka pod opiek rodzicw biologicznych.

Dlatego wane jest podjcie intensywnej pracy z rodzin biologiczn, zmierzajcej do jak

najszybszego i trwaego usunicia powodw umieszczenia dziecka poza ni. Najczciej konieczne

jest podjcie terapii z caym systemem rodzinnym. Niezbdna jest wsppraca orodka adopcyjnego,

orodkw prowadzcych terapi rodzinn, pracownikw socjalnych, orodkw pomocy spoecznej,

sdw rodzinnych, kuratorw i pedagogw szkolnych.

Koordynator rodzinnej pieczy zastpczej, powoywany przez Starost, obejmuje opiek rodziny

zastpcze oraz rodzinne domy dziecka. Jak wynika z analizy rozstrzygnitych konkursw

na koordynatora pieczy zastpczej w 2012 roku w wojewdztwie podlaskim ze rodkw resortowych

Ministerstwa Pracy i Polityki Spoecznej skorzystao 11 powiatw Miasto Biaystok, powiat

moniecki, powiat zambrowski, powiat suwalski, Miasto Suwaki, powiat sejneski, powiat hajnowski,

powiat grajewski, powiat bielski, powiat siemiatycki.

Kierowanie dziecka pozbawionego czciowo lub cakowicie opieki rodzicielskiej do placwki

opiekuczo-wychowawczej moe nastpi po wyczerpaniu moliwoci udzielenia pomocy rodzinie

lub umieszczenia w rodzinnej pieczy zastpczej. Pobyt dziecka w placwce powinien mie charakter

przejciowy do czasu powrotu dziecka do rodziny, przysposobienia lub umieszczenia w rodzinnej

pieczy zastpczej. Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 roku o wspieraniu rodziny i systemie pieczy

zastpczej przewiduje, e instytucjonalna piecza zastpcza moe by prowadzona w formie placwki

opiekuczo-wychowawczej, regionalnej placwki opiekuczo-terapeutycznej lub interwencyjnego

orodka preadopcyjnego.

W wojewdztwie podlaskim w 2011 roku dziaao 17 zarejestrowanych caodobowych

placwek opiekuczo-wychowawczych, w tym 1 typu interwencyjnego, 4 socjalizacyjnego,

8 wielofunkcyjnych i tylko 4 rodzinnego. W roku 2012 wrd 20 funkcjonujcych caodobowych

placwek opiekuczo-wychowawczych, 6 prowadzonych byo przez miasta na prawach powiatu

(4- Urzd Miasta w Biaymstoku, w tym 1 typu rodzinnego, 1 Urzd Miasta w Suwakach, 1 Urzd

Miasta w omy), 7 przez samorzdy powiatowe (powiaty: augustowski, biaostocki, hajnowski,

suwalski, zambrowski, bielski), a 5 przez organizacje pozarzdowe (Stowarzyszenie Pomocy Rodzinie

Droga w Biaymstoku, Caritas Archidiecezji Biaostockiej, Zgromadzenie Sistr w. Teresy

od Dziecitka Jezus w Podkowie Lenej, Zgromadzenie Suebnic Matki Dobrego Pasterza

w Piasecznie).

PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY ZASTPCZEJ WOJEWDZTWA PODLASKIEGO NA LATA 2013-2018

33 | S t r o n a

Tabela 16. Placwki opiekuczo-wychowawcze

ogem interwencyjne socjalizacyjne rodzinne wielofunkcyjne

Liczba

placwek

Liczba

miejsc

Liczba

placwek

Liczba

miejsc

Liczba

placwek

Liczba

miejsc

Liczba

placwek

Liczba

miejsc

Liczba

placwek

Liczba

miejsc

2009 18 681 1 14 2 60 5 30 10 577*

2010 17 664 1 14 2 60 4 26 10 564*

2011 17 598 1 14 4 114 4 27 8 443*

2012 24 455 X 20** 428 4 27 X

*2009 w tym: interwencyjne- 113, hostel 16, socjalizacyjne- 318, dzienne- 130. 2010 w tym: interwencyjne- 113, hostel 16, socjalizacyjne-305 ,dzienne- 130.

2011w tym: interwencyjne- 92, hostel 16, socjalizacyjne- 235 ,dzienne- 100.

** w tym: 7 penicych tylko funkcj socjalizacyjn (z 156 miejscami)

rdo: Opracowanie wasne na podstawie Rejestru placwek opiekuczo-wychowawczych prowadzonych przez Wojewod

Podlaskiego z dnia 22.08.2012 r.

Jak pokazuje tabela, nastpi spadek liczby miejsc w placwkach opiekuczo-wychowawczych

o 83. Najwikszy odnotowano w placwkach typu wielofunkcyjnego, gdzie zmniejszya si liczba

miejsc wsparcia dziennego (ze 130 w 2009 roku do 100 w roku 2011) oraz przeksztacenia placwek

w socjalizacyjne (Dom Dziecka w Supralu, Nasz Dom Dobry Pasterz w Biaymstoku).

Zmniejszenie liczby miejsc wynika rwnie z realizacji programw naprawczych celem osignicia

standardw okrelanych przepisami prawa (docelowo liczba dzieci w placwce nie powinna

przekracza 14). Liczba placwek typu rodzinnego jest niewielka. Placwki te dysponuj liczb 26

miejsc. Liczba dzieci w nich przebywajcych waha si od 4 do 8.

Placwki opiekuczo-wychowawcze w wojewdztwie skumulowane s w jego rodkowo-

wschodniej czci, gwnie w powiatach miejskich.

PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY ZASTPCZEJ WOJEWDZTWA PODLASKIEGO NA LATA 2013-2018

34 | S t r o n a

Rysunek 9. Rozmieszczenie placwek socjalizacyjnych i interwencyjnych w wojewdztwie

podlaskim w roku 2012

rdo: Opracowanie wasne na podstawie Rejestru placwek opiekuczo-wychowawczych i interwencyjnych

orodkw preadopcyjnych wojewdztwa podlaskiego w 2012 r.

Rysunek 10. Rozmieszczenie placwek rodzinnych w wojewdztwie podlaskim w roku 2012

rdo: Opracowanie wasne na podstawie Rejestru placwek opiekuczo-wychowawczych i interwencyjnych

orodkw preadopcyjnych wojewdztwa podlaskiego w 2012 r.

PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY ZASTPCZEJ WOJEWDZTWA PODLASKIEGO NA LATA 2013-2018

35 | S t r o n a

W 2009 roku w placwkach na terenie wojewdztwa podlaskiego zostao umieszczonych

827 dzieci, rok pniej 819, w 2011 r. 773, a w 2012 r. 500 dzieci.

W analizowanym okresie najczstszymi przyczynami umieszczania dzieci w instytucjonalnej

pieczy zastpczej by alkoholizm w rodzinie (w 2009 r. 147, 2010 r. 58 , 2011 r. 55, 2012 r.

209) oraz niewydolno wychowawcza rodzicw (w 2009 r. 111 , 2010 r. 94, 2011 r. 61, 2012 r.

126). Kolejn z czstych przyczyn umieszczenia dzieci w placwkach opiekuczo-wychowawczych

bya demoralizacja, z powodu ktrej w 2009 r. umieszczono 129 dzieci, rok pniej 40, za w roku

2011 45.

Istotny jest fakt, i wrd dzieci umieszczanych w placwkach ronie liczba tzw. eurosierot,

czyli dzieci, ktrych rodzice wyjechali za granic. Liczba tzw. eurosierot w roku 2009 wyniosa 8,

natomiast w 2011 roku byo ich ju 15, a w 2012 r. 11.

Wykres 7. Przyczyny umieszczenia dzieci w placwkach opiekuczo-wychowawczych w latach

2009 2012

0 50 100 150 200 250

bezrobocie

ubstwo

sieroctwo

choroby

przemoc w rodzinie

niewydolnod wychowawcza rodzicw

alkoholizm

demoralizacja

emigracja zarobkowa rodzicw

z innych powodw (w tym: rezygnacja zrodziny zastpczej

2012r

2011r

2010r

2009r

rdo: Opracowanie wasne na podstawie Raportu o przestrzeganiu standardu opieki i wychowania

w placwkach opiekuczo-wychowawczych oraz dziaalnoci orodkw adopcyjno-opiekuczych w latach 2009

2011 oraz sprawozdania do MPiPS za 2012 rok

Wedug obowizujcych przepisw dzieci mog zosta umieszczone w instytucjonalnej formie

pieczy zastpczej na podstawie penomocnego orzeczenia sdu lub na wniosek opiekuna.

PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY ZASTPCZEJ WOJEWDZTWA PODLASKIEGO NA LATA 2013-2018

36 | S t r o n a

Tabela 17. Sposb umieszczenia dziecka w placwce opiekuczo-wychowawczej

Sposb umieszczenia 2009 r. 2010 r. 2011 r.

na wniosek opiekuna 38 29 11

na podstawie orzeczenia

sdu:

407 258 207

z innych powodw 71 - -

cznie 516 287 218

rdo: Raport Analiza losw wychowankw placwek opiekuczo-wychowawczych z terenu wojewdztwa

podlaskiego, OIS, ROPS

Na podstawie analizy powyszych danych, najczciej dzieci do placwek opiekuczo

wychowawczych trafiay na podstawie orzeczenia sdu w sprawach opiekuczych.

W rodzinnej pieczy zastpczej na terenie wojewdztwa podlaskiego przebywa obecnie

nieznacznie wicej chopcw (52,2%) ni dziewczt (47,8%). Na uwag zasuguje fakt, i co sme

dziecko objte rodzinn piecz zastpcz (12,4%) posiada orzeczenie o niepenosprawnoci,

co z pewnoci rzutuje na sposb funkcjonowania i sytuacj ekonomiczn rodzin zastpczych.

Wykres 8. Dzieci przebywajce w rodzinnej pieczy zastpczej

rdo: Raport Diagnoza systemu pieczy zastpczej w wojewdztwie podlaskim, ROPS 2013

Najliczniejsz kategori tj. prawie 1/3 wszystkich dzieci objtych piecz rodzinn - stanowi

dzieci w przedziale wiekowym 11-15 lat, nastpnie 16-18 lat (21,9%). Dzieci poniej 7 roku

zdecydowanie rzadziej umieszczane s w rodzinnej pieczy zastpczej (stanowi poniej 10%

podopiecznych), co wynika midzy innymi z faktu czstszych adopcji w modszych grupach

wiekowych. Co pita osoba objta rodzinn piecz zastpcz jest penoletnia, jednak

nieusamodzielniona gwnie ze wzgldu na kontynuowanie edukacji.

https://www.rops-bialystok.pl/downloads/RAPORT%20LOSY%20WYCHOWANK%C3%93W.pdfhttps://www.rops-bialystok.pl/downloads/RAPORT%20LOSY%20WYCHOWANK%C3%93W.pdf

PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY ZASTPCZEJ WOJEWDZTWA PODLASKIEGO NA LATA 2013-2018

37 | S t r o n a

Wykres 9. Wiek dzieci przebywajcych w rodzinnej pieczy zastpczej

rdo: Raport Diagnoza systemu pieczy zastpczej w wojewdztwie podlaskim, ROPS 2013

Dzieci trafiajce do rodzin zastpczych i rodzinnych domw dziecka w wikszoci maj nie

wicej ni 10 lat. Dzieci w wieku 7-10 lat stanowi 28 % podopiecznych, 22,1 % jest w wieku 3-6 lat

a 21,1 % w wieku poniej 3 lat. Dzieci przekazywane do rodzinnej pieczy zastpczej w wieku

powyej 10 lat stanowi mniej ni 30% wszystkich dzieci objtych tym rodzajem opieki.

W placwkach opiekuczo-wychowawczych najwikszy odsetek wychowankw stanowi

dzieci w wieku 16-17 lat (29,2%), co czwarte dziecko zalicza si do kategorii wiekowej 13-15 lat,

a co pite ma mniej ni 10 lat.

Umieszczajc dzieci w pieczy zastpczej, dy si do wsplnego pobytu caego rodzestwa

w jednej placwce, jednak rozdzielenia rodzestwa zdarzaj si i wynikaj zazwyczaj

z nastpujcych sytuacji:

- gdy jedno z dzieci jest upoledzone, zdarza si, e zdrowe dziecko trafia do adopcji, a upoledzone

pozostaje w placwce,

- gdy w rodzinach wielodzietnych pomidzy rodzestwem jest dua rnica wieku, modsze dzieci

mog trafi do adopcji, a starsze pozostaj w placwkach, jednak wtedy rodzestwo mieszka

w jednym miecie aby mogo si spotyka,

- w niektrych przypadkach dzieci same dostrzegaj korzyci z rozdzielenia i podejmuj

samodzielnie tak decyzj.

9 placwek zadeklarowao, i zawsze cae rodzestwa objte piecz zastpcz przebywa razem

w jednej placwce, a przedstawiciele 7 placwek wskazali, i jest to sytuacja dotyczca wicej

ni poowy rodzestwa21

.

21

Dane z Raportu Diagnoza systemu pieczy zastpczej w wojewdztwie podlaskim, ROPS 2013

PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY ZASTPCZEJ WOJEWDZTWA PODLASKIEGO NA LATA 2013-2018

38 | S t r o n a

Wykres 10. Wsplne przebywanie rodzestwa w jednej placwce

rdo: Dane Raport Diagnoza systemu pieczy zastpczej w wojewdztwie podlaskim, ROPS 2013

Wedug obowizujcych przepisw, placwki opiekuczo-wychowawcze maj zapewni

dziecku caodobow opiek i wychowanie oraz zaspokaja jego niezbdne potrzeby, w szczeglnoci

emocjonalne, rozwojowe, zdrowotne, bytowe, spoeczne i religijne. Musz podejmowa dziaania

w celu powrotu dziecka do rodziny, obejmowa dziecko formami terapeutycznymi. Dziaania

te powinny by podejmowane przez wykwalifikowan kadr.

Tabela 18. Kadra placwek opiekuczo wychowawczych w latach 2009-2012

kadra 2009 2010 2011 2012

wychowawca 144 160 160 208*

pedagog 15 15 15

psycholog 12 12 12

terapeuta (socjoterapia,

logopedia)

4 4 5

pracownik socjalny 15 14 14

* brak szczegowych danych

rdo: Opracowanie wasne na podstawie Raportu o przestrzeganiu standardu opieki i wychowania

w placwkach opiekuczo-wychowawczych oraz dziaalnoci orodkw adopcyjno-opiekuczych

w wojewdztwie podlaskim w latach 2009-2011 (dane nie zawieraj informacji z rodzinnych domw dziecka)

Liczba zatrudnionej kadry opiekuczo-wychowawczej w placwkach opiekuczo-

wychowawczych wzrosa w roku 2010 r. i utrzymuje si na staym poziomie. Liczba zatrudnionych

specjalistw nie ulega znaczcym zmianom. Analiza stosunku liczby pracownikw specjalistycznych

do liczby placwek w tym samym okresie czasu, ukazuje brak specjalistw w zasobach kadrowych

placwek (nie kada posiadaa psychologa czy terapeutw).

Na podstawie Raportw o przestrzeganiu standardu opieki i wychowania w placwkach

opiekuczo-wychowawczych oraz dziaalnoci orodkw adopcyjno-opiekuczych w wojewdztwie

podlaskim w latach 2009-2011 mona stwierdzi, e placwki realizuj naoone przez nie zadania.

Podopieczni maj w nich zabezpieczone warunki i potrzeby socjalno-bytowe. Prawidowo funkcjonuj

rwnie Zespoy do spraw okresowej oceny sytuacji dziecka. Placwki zapewniaj dzieciom

PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY ZASTPCZEJ WOJEWDZTWA PODLASKIEGO NA LATA 2013-2018

39 | S t r o n a

i modziey moliwo ksztacenia si, organizuj pomoc w nauce oraz moliwo uczestniczenia

w zajciach wyrwnawczych i terapeutycznych.

Z przedstawionego powyej materiau diagnostycznego mona sformuowa nastpujce wnioski:

a) nastpi oglny spadek liczby rodzin zastpczych w wojewdztwie , ale wzrosa liczba rodzin

zastpczych zawodowych na przestrzeni lat 2009-2012, jednak nie zaspokaja to potrzeb,

b) na terenie wojewdztwa wystpuje znikoma liczba rodzinnych placwek (4 placwki z czn

liczb 27 miejsc),

c) niezbdne jest wsparcie samorzdw i organizacji w przygotowaniu specjalistw asystentw

rodzinnych i terapeutw do pracy z rodzin, celem zminimalizowania przyczyny

umieszczania dzieci w placwkach z powodu alkoholizmu, niewydolnoci oraz demoralizacji,

d) niezbdne jest utworzenie interwencyjnego orodka preadopcyjnego dla dzieci

do 1 roku ycia,

e) naley rekomendowa i wspiera powiaty w pozyskiwaniu dodatkowych rodkw

na koordynacj pieczy zastpczej.

3. USAMODZIELNIANIE MODZIEY UMIESZCZONEJ

W PIECZY ZASTPCZEJ

Kocowym etapem przebywania modziey w placwkach opiekuczo-wychowawczych oraz

w pieczy zastpczej jest proces jej usamodzielniania. Wedug obowizujcych przepisw prawa

rozpoczyna si on na trzy miesice przed osigniciem penoletnoci przez osob usamodzielnian

i w zalenoci od sytuacji yciowej wychowanka moe trwa do 25 roku ycia.

Zdecydowana wikszo, tj. 65,8% podopiecznych w rodzinach zastpczych i rodzinnych

domach dziecka usamodzielnia si pomidzy 18 a 20 rokiem ycia. Pniej, tj. w wieku 21-24 lat

ycie na wasny rachunek rozpoczyna co czwarty podopieczny objty rodzinn piecz zastpcz.

Warto zauway, i z dowiadcze respondentw wynika, i co smy podopieczny usamodzielnia si

jeszcze przed osigniciem penoletnioci.

PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY ZASTPCZEJ WOJEWDZTWA PODLASKIEGO NA LATA 2013-2018

40 | S t r o n a

Tabela 19. Modzie usamodzielniana

Formy pieczy zastpczej i placwki opiekuczo-

wychowawcze 2009 2010 2011 2012

rodzina zastpcza 64 65 113 73

caodobowe placwki typu rodzinnego,

socjalizacyjnego 67 25 18 42

specjalne orodki szkolno-wychowawcze 1 0 2 0

specjalne orodki wychowawcze 0 1 0 0

modzieowe orodki wychowawcze 8 4 2 13

modzieowe orodki socjoterapii zapewniajce

caodobow opiek 0 0 2 0

domy pomocy spoecznej dla dzieci i modziey

niepenosprawnej intelektualnie 0 0 0 0

schroniska dla nieletnich 0 0 0 0

zakady poprawcze 4 2 2 5

RAZEM 144 97 139 133

rdo: Opracowanie wasne na podstawie sprawozda MPiPS

Osobie usamodzielnianej przysuguje prawo do przyznania pomocy na kontynuowanie nauki,

zagospodarowanie, pomoc w uzyskaniu odpowiednich warunkw mieszkaniowych czy zatrudnienia.

Tabela 20. Liczba udzielonych wiadcze dla wychowankw usamodzielnianych

Forma pomocy Liczba udzielanych wiadcze

2009 r. 2010 r. 2011 r. II poowa 2012 r.

Pomoc pienina na

kontynuowanie nauki

1732 1924 2043 2934

Pomoc pienina na

usamodzielnienie

67 71 88 68

Pomoc na

zagospodarowanie w

formie rzeczowej

69 65 86 87

Pomoc w uzyskaniu

odpowiednich warunkw

mieszkaniowych

85 158 2272 83

Pomoc w uzyskaniu

zatrudnienia

1 2 3 2

* bez rodzin zastpczych i placwek opiekuczo-wychowawczych

rdo: Raport Analiza losw wychowankw placwek opiekuczo-wychowawczych z terenu wojewdztwa

podlaskiego, ROPS

https://www.rops-bialystok.pl/downloads/RAPORT%20LOSY%20WYCHOWANK%C3%93W.pdfhttps://www.rops-bialystok.pl/downloads/RAPORT%20LOSY%20WYCHOWANK%C3%93W.pdf

PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY ZASTPCZEJ WOJEWDZTWA PODLASKIEGO NA LATA 2013-2018

41 | S t r o n a

Analiza danych wskazuje na zdecydowany, bo ponad 14 krotny wzrost udzielanego wsparcia

w zakresie uzyskania odpowiednich warunkw mieszkaniowych, co jest niezbdnym elementem

procesu usamodzielniania.

Tabela 21. Informacje dotyczce mieszka chronionych w latach 2009 2012

2009r 2010r 2011r 2012r

Liczba mieszka

chronionych 8 8 10 11

Liczba miejsc

w mieszkaniu chronionym 29 29 35 27

Liczba wychowankw

placwek opiekuczo

wychowawczych

przebywajcych w

mieszkaniach chronionych

23 21 23 12

rdo: Raport Analiza losw wychowankw placwek opiekuczo-wychowawczych z terenu wojewdztwa

podlaskiego, ROPS oraz Ocena Zasobw Pomocy Spoecznej w Wojewdztwie Podlaskim, ROPS 2012

Pomimo wzrostu liczby mieszka chronionych dla wychowankw placwek liczba

korzystajcych z nich nie ulega znacznym zmianom, a miejsca byy niewykorzystane. Pomoc

w ramach usamodzielnienia jest wiadczeniem nieobligatoryjnym, przysugujcym z racji pobytu

w rodzinie zastpczej lub placwce. Usamodzielniany wychowanek w celu otrzymania wiadcze

z pomocy spoecznej ma obowizek kontynuowania nauki oraz wskazania co najmniej

na dwa miesice przed osigniciem penoletnoci osoby, ktra podejmie si penienia funkcji

opiekuna usamodzielnienia, z ktrym wsplnie stworzy indywidualny program usamodzielnienia

(co najmniej na 1 miesic przed ukoczeniem 18 roku ycia).

Podopieczni placwek opiekuczo wychowawczych, poza wsparciem finanso