of 59/59
Psychologia rodziny. W I - 03.03.09 Geny a środowisko . Geny – historia badań F. Galton (1822 - 1911) geny vs. Środowisko. - Odkrycie genu – dziś badania nad genomem. - badania genetyków zachowania (behawioralne) - przyczyny pierwotne (teoria ewolucji) a przyczyny bezpośrednie (funkcje adaptacyjne dziś) Wyjaśnienia ewolucyjne n.p. badania Bussa nad różnicami między płciami w strategiach dobierania partnera. Inwestycje rodzicielskie. Genetyka zachowania. - rozumienie selektywne - nadania bliźniąt - badania dzieci adaptowanych (dostęp do biologicznych i adoptowanych rodziców) Średnie korelacje II w rodzinie = w miarę wzrostu pokrewieństwa podobieństwo II coraz większe. Odziedziczalność. - współczynnik odziedziczalności – określa, jako stopień zróżnicowania danej cechy w populacji można przypisać genom (czynnikom dziedzicznym). To jest część wariancji danej cechy, która koreluje z różnicami genetycznymi. To szacunkowa wielkość (mierzona w obrębie populacji 0, 5-0, 8), a nie mierzalny efekt – odnosi się nie do osoby a do populacji. Próba odejścia od opozycji instynktowe – wyuczone. Dziedziczność wyznacza kontury a środowisko pozwala wybrać jedną z dróg. Metafora toczącej się kuli Waddingtona (1957) Kula = organizm. Pojęcie Krajobrazu epigenetycznego = możliwości, jakie dla rozwoju zaprogramowane są genetycznie (wymuszone przez genotyp). Rozwój = ruch kuli po zboczu, skąpe, – kiedy czynniki środowiskowe mogą wpływać na rozwój. Skanalizowanie zachowań – sztywny materiał genetyczny a plastyczność zachowań.

Psychologia rodziny

  • View
    2.526

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of Psychologia rodziny

Psychologia rodziny. W I - 03.03.09 Geny a rodowisko. Geny historia bada F. Galton (1822 - 1911) geny vs. rodowisko. - Odkrycie genu dzi badania nad genomem. - badania genetykw zachowania (behawioralne) - przyczyny pierwotne (teoria ewolucji) a przyczyny bezporednie (funkcje adaptacyjne dzi) Wyjanienia ewolucyjne n.p. badania Bussa nad rnicami midzy pciami w strategiach dobierania partnera. Inwestycje rodzicielskie. Genetyka zachowania. - rozumienie selektywne - nadania blinit - badania dzieci adaptowanych (dostp do biologicznych i adoptowanych rodzicw) rednie korelacje II w rodzinie = w miar wzrostu pokrewiestwa podobiestwo II coraz wiksze. Odziedziczalno. - wspczynnik odziedziczalnoci okrela, jako stopie zrnicowania danej cechy w populacji mona przypisa genom (czynnikom dziedzicznym). To jest cz wariancji danej cechy, ktra koreluje z rnicami genetycznymi. To szacunkowa wielko (mierzona w obrbie populacji 0, 5-0, 8), a nie mierzalny efekt odnosi si nie do osoby a do populacji. Prba odejcia od opozycji instynktowe wyuczone.

Dziedziczno wyznacza kontury a rodowisko pozwala wybra jedn z drg. Metafora toczcej si kuli Waddingtona (1957) Kula = organizm. Pojcie Krajobrazu epigenetycznego = moliwoci, jakie dla rozwoju zaprogramowane s genetycznie (wymuszone przez genotyp).

Rozwj = ruch kuli po zboczu, skpe, kiedy czynniki rodowiskowe mog wpywa na rozwj.

Skanalizowanie zachowa sztywny materia genetyczny a plastyczno zachowa.

Im wiksza wychylno tym wikszy wpyw rodowiska, im bardziej paska rodowiska. Warunki rodowiskowe w rnym stopniu dostpne. Zakres reakcji (range of reaction) Gottesman 1973 - Geny wyznaczaj pewne ramy (zakres reakcji w ramach, ktrego nastpuje rozwj). - Kada osoba odpowiada na bodce rodowiska w sposb unikalny za wzgldu na swoje genetyczne wyposaenie. 3 prawa genetyki zachowania. (Turkheimer 2002 ) I wszystkie cechy behawioralne s dziedziczne, te, ktre moemy zmierzy - stale. (trafnymi technikami). Odwoanie si do WO i wykazywania, e WO wszystkie te mierzalne cechy maj wysok wariancj II wpyw dorastania w danej rodzinie jest sabszy od wpywu genw. Wpywy rodzinne: - rodowisko wsplne wszystkie czonkowie rodziny maja jednakowe dowiadczenia

- rodowisko specyficzne czynniki w rodzinie, ktre dowiadczymy indywidualnie, sposb, w jaki odbieramy ze strony rodzicw. III znacznej czci wariancji zoonych ludzkich cech nie wyjania ani wpyw genw ani wpyw rodzinny. rodowisko. - jakie elementy decyduj? - rodowisko wsplne lub specyficzne, dlaczego dzieci z tej samej rodziny tak rone? - jedynie to, czego dzieci dowiadczaj w tej samej rodzinie osobno wpywa na ich zachowanie. Badania Judy Dunn i D. Plomina (1990) Odziedziczalno cech w rodzestwie. 40% - czynniki genetyczne 35% - rodowisko specyficzne 5% - rodowisko wsplne 25% - bd pomiaru Oglnie - 80% - 40% - geny, 35% - rodowisko specyficzne. - kwestionariusz rozumowania dowiadczenia rodzestwa stosunek dziecka, jak dziecko odbiera rodzicw. Indywidualny odbir 35%. rodowisko = rodzina - Freud i nastpcy - akcentowania ogromnej roli rodzicw w rozwoju dziecka. - Uspoecznienie Alice, Miller, Susan Forward - negatywny wpyw rodziny. - rodzina, jako system to zawdziczamy psychologii rozwoju. Rola rodowiska w rozwoju Bronfendrener (1988). rodowisko wpywa na rozwj. Rodzina zespl warunkw, w ktrych dziecko obserwuje i naladuje wzory zachowania. Mikrosystem prymarna kontekst kontakt twarz w twarz. Dowiadczenia z przeywaniem emocji. Poziom wysoki, przekazywania wszystkich dowiadcze. Sie zagniedonych rodowisk Mezosystem dalsza rodzina, ssiady, szkoa. = Wpyw relacji pomidzy systemami. Egzosystem dziecko bezporednio nie uczestniczy (pracy rodzicw, opieka zdrowotna.) Wpyw poredni, ale zachodz zjawiska wpywajce na dziecko. Makrosystem kultura, tradycje, obyczaje. Praca matki a aktualne lub przysze funkcji Istotne zmiennie. - wiek dziecka - pe dziecka - temperament dziecka - motywacja matki do podjcia pracy - obraz Ja natki - zdolno matki do radzenia sobie za stresem - wsparcie ojca - liczba godzin w pracy - jako spjno opieki zastpczej i spjno z opiek rodzinn. - Metody pomiaru Rozwj poza rodowiskiem przypadek wilczych dzieci-

Psychologia rodziny. W II 10.03.09 Geny czy wychowanie. - czynniki te nie mona bada osobno. Relacja Grup rodowisko wg. Searr i Mc Cartnej (1983) 3 korelacji geny-rodowisko1. Pasywna rodowisko sprzyja lub nie rozwojowi. Rone wyposaenie genetyczne -

rny temperament w tych samych warunkach rne zachowania. rodowisko geny(jednostka) zachowanie 2. Wywoujca (reaktywna) = dziecko wywouje relacje rodowiska, ktre wpywaj na jego rozwj. rodowisko geny zachowanie (n.p aktywno dziecka)3. Korelacja aktywna - dziecko tworzy swoja rodowisko (aktywnie szuka niszy)

odpowiadajce jago zapotrzebowaniom i dowiadcza stworzonego przez siebie rodowiska. rodowisko geny zachowania. Zalenoci za zoone. (Badania podune) Wpyw genw ronie z czasem.

Reaktywna Stay wpyw, nie zmienia si Aktywna Pasywna

Prawdy i mity na temat genw.(Schaffer) Mity. Geny determinuj zachowanie Fakty. Wpyw genw na zachowanie nie jest bezporedni Kada cecha psychiczna wie si z Nie ma takich cech, ktre ujawniayby si pod dziaaniem okrelonego genu. wpywem dziaania jednego genu Programy genetyczne okrelaj czas i Cz prawdy, ale istotne te jesz efekt kolejno pojawienia si kamieni milowych rodowiska rozwoju Genetyczne uwarunkowania schorze nie Cechy tak wrodzone jak i nabyte mona mona zagodzi modyfikowa Cechy uwarunkowane genetycznie zawrze Genetyczne uwarunkowania zaburze pojawiaj si w nastpnych pokoleniach pozwalaj okreli tylko prawdopodobiestwo

Wpyw czynnikw genetycznych sabnie z wiekiem Genetyka zajmuje si tylko dziedziczeniem i nie wnosi nic nowego do bada nad rodowiskiem

Czynniki genetyczne z wiekiem zyskuj na znaczenie Genetycy zachowania pokazali, e trzeba odrni wpywy wsplne i specyficzne.

Teoria Przywizania. - koncepcja bezpiecznej rodzinnej postawy (Bynd-Hall, 1995). - rodzina dostarcza adekwatnej i punktualnie dostpnej sieci zwizkw przywizania i wasnej opieki, dziki ktrej wszyscy czonkowie rodziny s w stania W teorii behawioralnej czu si dostatecznie bezpieczni tak, by rozwin swoje przywizanie powstaje w potencjay. procesie karmienia (pierwotne bodce, wtrne i nagroda) Implikacje z bada Harlowa. Rola kojcego dotyku (moe to by nie koniecznie matka, opiekun) - przywizanie a eksploracja! - zastosowanie, wnioski z bada: Ojciec (kojca dotyk) Domy dziecka/szpitale (opieka psychologiczny/dopuszczania rodzica do szpitala) Maltretowanie Wczeniactwo (styl kangurowania terapia, wyjmowanie z inkubatora, noszenie, gaskanie) Waciwy dotyk w terapii. Co to jest przywizanie? - relacja (zwizek) a interakcja Nieprzemienno czsto, jako Od asymetrii do symetrii. Od nie intencjonalnoci (protokonwersacyjnie) do intencjonalnoci, do wzajemnoci. Definicja wg. Bolbijego - dugotrwaa emocjonalna wi, szczeglna, bo: selektywnie, poszukiwanie bliskoci, poczucie bezpieczestwa i lk separacyjny. Funkcja biologiczna ochrona gatunku. Obiekt przywizania (zastpczy) figura zastpcza, odwouje si do przedmiotw, zabawek, ktre maj zapewni obiekt przywizania, ktry daje bezpieczestwo. Teoria przywizania (wizi). - rda psychoanaliza, etologia, systemowa. - Gwna idea istnieje system przywizania kierujcy zachowaniem niemowlcia w taki sposb, e po pewnym czasie rozwija ono wybircze ograniczon do jednego opiekuna wi. Zachowania korygowani ze wzgldu na cel. - Gwne tezy: Wi emocjonalna opiekun-dziecko stanowi matryc rozwoju psychicznego. Mona wyodrbni etapy rozwoju wizi. Wi jest podstaw modeli roboczych siebie i opiekuna. Wewntrzne modeli stanowi trway wzorzec relacji z innymi. Deprywacja opieki prowadzi do zaburze rozwoju emocji i rozwoju spoecznego. Jako wizi wpywa, na jako ycia. Podstawowe podejcia.

System przywizania Wi emocjonalna (emotional bond) jest: - trwaa -dotyczy jednej wybranej osoby -relacja z opiekunem, ktrego dotyczy wizi jest istotna -dziecko pragnie utrzymywa blisko z t osob i odczuwa dyskomfort w sytuacji oddzielenia. -poszukiwanie bliskoci pacz, umiech, gaworzenie, podenie wzrokiem (przywieranie do ciaa matki u map) raczkowanie, schodzenie wchodzenie na kolana. wiadczy o tym, i dziecko zaspokaja potrzeb bezpieczestwa. To wskazuje na to, e rozwija inne moliwoci, n.p. eksploracja. Musi istnie rwnowaga pomidzy eksploracj i przywizaniem. Wzajemnie si hamuj, jeli zakcone lub ktry z nich przewarza. -bezpieczna baza (Ainsworth) rodzic jest traktowany, jako bezpieczna baza. -bezpieczne schronienie opiekun jest schronieniem. Dziecko nie radzi sobie z przykrymi emocjami i to sprawia, e opiekun je kontroluje. Etapy rozwoju. - 4 stadium (3 w 1 r.., 4 na przelimie 2/3 r..) - 8 m.. wewntrzny model operacyjna opiekuna zbir wiadomych lub niewiadomych zasad sucych do organizacji informacji zwizanych z przywizaniem. System przywizania to nie pasywna odbicie przeszych dowiadcze, ale aktywna konstrukcja podlegajca restruktulizacji. Aktywna konstrukcja bardzo intensywnie si zmienia. Hierarchiczna organizacja modelu przywizania Collins Read. Oglny model relacji przywizania. Modele poszczeglnych relacji przywizania (rodzina, rwienicy). Modu relacji przywizania z konkretnymi osobami.

Wskaniki przywizania, nowy paradygmat bada. Procedura obcej sytuacji 12 m.. chwilowa kilkakrotna separacja od opiekuna; 8 etapw, max 3 min. Wskaniki: czas trwania, pacz, czas potrzebny do ukojenia dziecka. 3 wzorce przywizania. Typy: BezpiecznieReakcja na nowe sytuacje Wyjcie matki. Reakcja na powrt. Bada otoczenia sali, sprawdzajc kontakt z matk, nie chce przyj ukojenia od nieznajomego Protest Rado przytulanie si po chwili powrt do zabawy Ok. 60%

UnikanieBada otoczenia, nie zwraca uwagi na matk, nawizuje kontakt z nieznan osob. Brak protestu Unika kontaktu z matk, nie szuka bliskoci. Ok. 20%

OporneNie bada otoczenia, nie ufa, nie nawizuje kontakt u nieznajomym dorosym. Protest, rozpacz. Szuka i unika kontaktu, nie reaguje na prby uspokojenia. Ok. 10%

Matki dzieci unikanie i oporne zachowuj si inaczej. Unikanie nie reaguje, jest chodna, nie reaguje, szczeglnie na emocji negatywne, Jeli mam problem musz poradzi sobie sama. Oporne matki na sygnay dziecka reaguj w sposb niekonsekwentny raz reaguje na to raczej na negatywne. Model operacyjny, Jeli czego chce musz gono krzycze.

Psychologia rodziny. W- III 17.03.04 Determinanty (czynniki wpywajce na ksztatowanie) Po stronie dziecka - Rozwj poznawczy (poziom rozwoju stao przedmiotu, ostatni kwarta 1r.. matka jest przedmiotem staym, trwaym, pami rozpoznawcza 9-12) - Temperament (koncepcja dobroci dopasowania) Kadan- test obcej sytuacji - waciwoci temperamentu, pozostawanie samemu, uspoecznienie. Badania Fox ambiwalentny wzr. Reaktywna neurologiczna sytuacja lekko stresujca, ale przy zbyt sabym lub silnym nie wykryto zwizku z przywizaniem. Matki unikajce = trudne dziecko. Najpierw si wycofuje a potem okrela dziecko, jako trudne. Wane! Wysoka podatno na dystres + matka sztywna = wspwystpowanie = pozabezpieczane przywizanie. Temperament jest czynnikiem wanym, ale wpywa na przywizanie tylko wtedy, gdy spotyka si z okrelonym temperamentem matki. Dobro dopasowania temperament dziecka i temperament matki = wikszy wpyw.

Po stronie opiekuna. - Reaktywno Gonberg (pozwala przewidywa styl przywizania) reakcja na dystres. - Wraliwo Grassman trafne interpretowanie sygnaw dziecka, dostpnoci akceptacj dziecka = wiksza wraliwo = przywizanie bezpieczne. - Synchronizacja matka-dziecko Belski matki zestrojone dobrze wchodz w interakcje, szybkie adekwatne reagowanie, matki (-) brak bezpiecznego przywizania. - Zdolnoci meta analizowania Fonagy okrelenia mentalne (nazywanie stanw emocjonalnych dziecka) - Matczyne uwiadomienia umysu dziecka traktowanie dziecka, jako podmiotu majcego umys (na ile traktuj, jako dziecko). - Jako/styl interakcji (osobowo) cechy matki predysponuj do wchodzenia w okrelona styl interakcji. Wana jest interakcji w wasnymi rodzicami (zaleno) - Dowiadczenia w relacji (status przywizania) midzygeneracyjny, przekazywanie stylu, informacji. -Wsparcie ze strony innych (partnera, wasnej matki) im wicej odzyskuj wsparcia tym lepsze style przywizania. - Rola stabilnoci sytuacji rodzinnej - Im wicej stabilnoci tym lepsze przywizanie. - Wpyw innych czynnikw normalna 60-65%, oporny unikajcy- 30%. Problemy u dziecka brak rodzicw, problemy matki odejcie ojca (praca, obek, zmiana proporcji dzieci przywizanych bezpiecznie, wicej unikowych, wpyw czynnikw rodowiskowych). Czynniki Kulturowe (Rossman, Miaki) - % dzieci przywizanych bezpiecznie i niebezpiecznie. USA bezpiecznie 60%, oporne 20%, unikajce 10% Europa Niemcy unikajce 65%, Japonia ok., 70% opornie. Zaley od charakterystycznego typu wychowania denie do niezalenoci dziecka. Oporne (Japonia) - dziecko przebywa z matk w 1r. praktycznie zawsze i nie kontaktuje si ze wiatem.

Bielski opieka obkowa badania, klasyfikacji nie jest pewna. Badamy styl reagowania (obca sytuacja) w rnych kulturach. Test lku separacyjnego (8-12 at) technika projekcyjna. Dorosy wzr przywizania (Main) Wywiad wizi dorosych, kryterium emocjonalnoci i spjnoci. Autonomiczny Osoby opisuj swoje dowiadczenia szczerze i spjnie, potwierdzajc zarwno pozytywne jak i negatywne wydarzenia i emocji Ok. 60% Odrzucajcy (emocji) Jednostki odrzucaj emocjonaln natur wydarze z dziecistwa, suche fakty, zaprzeczenie negatywnych wydarze i dowiadcze lub lekcewaenie ich znaczenia Ok. 20% 2/3 osb bezpiecznie i unikowo przywizanych zachowao swj styl. Mniej ni poowa zachowao styl ambiwalentny. Wi emocjonalna w dorosoci, jako styl przywizania. Praca Hazan i Shavera (1987) model Kategorialny - 3 ufny (bardziej pewni, mniej neurotyczny), unikajcy (bardziej unikaj innych), ambiwalentny (bardziej neurotyczni). Bartolomeu i Shovera (1998) model dwuwymiarowy. Model innego pozytywny; model Ja negatywny (zaabsorbowany) Model innego pozytywny; model Ja pozytywny (bezpiecznie pewni) Model innego negatywny; model Ja pozytywny (odcinajcy si) Model innego negatywny; model Ja negatywny (nieufny) Tendencja do unikania i zalenoci s najwaniejsze. Czynniki wpywajce na rodzicielsk zdolno bycia bezpieczn baz. (Bretetheroton i Waters 1985). - Dowiadczenia z rodziny pochodzenia:, Jako zwizku z rodzicami, strata lub zerwanie wczesnych zwizkw. Maeska harmonia rodzicw. Czynniki te maj wpyw bezporedni na zwizek maeski wasny. - Charakterystyka dorosego: model Innego, model Ja. yciowe stresy i sie wsparcia. Harmonia maeska wynika z harmonii maeskiej rodzicw. Miejsce teorii przywizania w koncepcjach procesw rodzinnych. - zarzdzanie emocjami i regulacja dystansu w rodzinie - dysfunkcjonalna rodzina: triangulacja (w rozwizywaniu konfliktw maeskich, wykorzystywana jest wtedy, gdy do konfliktu wcigana jest trzecia osoba po to, by rozwiza dany problem lub w celu pokazania swoich racji, najczstsz sytuacj jest wczenie do konfliktu dziecka.) - odporno rodziny na przejcia cyklu ycia. - midzygeneracyjna dynamika rodziny. Podsumowanie rola wizi w tworzeniu rodziny Stao oddziaywa wpyw stae dziaa zmienia si z czasem. Zaspokojenie potrzeb, stymulacja. Zaabsorbowany Zbyt zaangaowane w to, co sobie przypominaj, s przytaczajce, przekazywanie w sposb niespjny. Ok. 20%

Czas oddziaywania rodziny z pochodzenia (generacyjna pochodzenia) VS prokreacyjna wasna. Rodziny nie wybieraj To instytucja To pierwotna grupa spoeczna (cisy bezporedni kontakty oparte na wzajemnoci) Tworz j osoby, ktre cz zwizki: pokrewiestwa lub adopcji.

Psychologia rodziny. W IV 24.03.09 - Rodzina, jako kontekst rozwoju Definicje Tyszkowa. Kontekst rozwoju. Rozwj to proces organizowania dowiadczenia. Dowiadczenie to materia rozwoju (ma 3 aspekty): - poznawczy Efekt aktywnoci - afektywny - wartociujcy jednostki w - Rodzina dziaa na rozwj dwojako: stwarza warunki i przekazuje wzory i narzdzia, sposoby opracowania dowiadczenia. - Tyszkowa. Rodzina to ukad wzajemnych stosunkw (relacji) i interakcji (zalenoci) dwukierunkowe i przyczynowo cyrkularna podejcia systemowego. - Rozwj przebiega odmienne w rnych okresach rozwoju czonkw rodziny kontekst rozwoju. Rozwojowe poszczeglnych faz ycia rodziny. Duval (1977). 1. Para maonkw bez dzieci. Nagacjowanie rl obowizkw, ustawienie relacji stosunkw u rodzicami pochodzenia. 2. Rodzina z maym dzieckiem. 3. Rodziny z dzieckiem w wieku przedszkolnym. 4. Rodzina ze szkolnymi dziemi 5. Rodzina z nastolatkami 6. Rodzina z modymi dorosymi. 7. Faza pustego gniazda 8. Faza starzenia si pary na emeryturze 50% - rozwd. Z tego 60% - rekonstrukcja ponowna. Liczby at w fazie 1, 2, 3 po 2 ata, w 8- 15at, 7 -15at. Zasadnicze pojcie obrazuje ycie rodzinne cykl ycia rodzinnego. To przyjcie pomidzy fazami. Badania w ujciu systemowym cyrkularno zmian. To, co w momentach przyjcia trudniejsze. Poziome stresory rozwojowe zwizane ze przejciem do innej fazy, + zjawiska nienornatywne. Pionowe stresory przekazywane z pokolenia na pokolenie mity sekrety rodzinne. Nakadanie si tych stresorw daje szanse na wykolejenie si z rozwoju. Wykrywanie pewnych zaburze. Fazy ycia rodziny Hymonich (1973) dochodzenie przez kolejne fazy do stanu idealnego.

1. 2. 3. 4. 5.

Rodzina chaotyczna niemowlctwo rodziny Rodziny porednia na poziomie maego dziecka Rodzina normalna z konfliktami i problemami Rodzina z rozwizanymi problemami Rodzina idealnie niezalena

Etapy rozwoju rodziny Ziemskiej. Przykad wykorzystanie wiedzy i rozwoju na rnych etapach ycia rodzinnego. 1. Faza maeska pierwotna powstaje rodzina negocjowanie rl i obowizkw, ustawienia kontraktw z rodzinami pochodzenia. Jako relacji maeskiej/spadek zadowolenia. 2. Faza rodzicielska okresu przedszkolnego podejcie roli rodzicielskiej. Urodzenie 1-go dziecka. 3. Faza rodzicielska okresu szkolnego rodzice, jako modeli jak obowizki musz by specjalne. 4. Faza rodzicielska okresu dorastania konflikt tosamoci/kryzys rodku ycia. Skrajno przey emocjonalnych, niech rzutowania si w przyszo. 5. Faza maeska wtrna rola dziadka/babci. Bywa tak, e pierwszej fazy niema, wtedy nakada si z tymi fazami gdzie ju s dzieci. 1 i 2 fazy, wykonywana w 1-ej. Duy procent rozwodw w pierwszej i drugiej fazie jest skutkiem nierozwizanych zada 1 i 2. Zadowolenie z ma. szkolne 1 2 3 4 Okres wchodzenia w rol rodzicielsk (Sollie i Miller 1980) - wymagania fizyczne brak snu - koszty emocjonalne - ograniczenia moliwoci - napicia w relacji maeskiej Zaczernianie obrazu w mediach. Zaley od wieku, dojrzaoci emocjonalnej. Konflikty przed dzieckiem. Oddziaywania (wpywy rodzicielskie): podstawowe pojcia. - rola matki i ojca - specyfika roli specyfika przekona, zapewnienie dziecku przeycia, samorealizacji. Cele rodzicielskie wi si z celami waciwociami gatunkw oraz czynnikami kulturowymi. - systemy przekona rodzicw. - postawa rodzicielska - styl wychowania. - atmosfera rodziny I Rola matki i ojca. - Badania Janorowskiej - badania brytyjskie (Lamb, Parke, Lewis) Zbir zachowa, zwizana u okrelon pozycj w grupie. Przepisy kulturowe.

Rola matki Interakcja werbalna Wicej zabawek Mniej ruchu agodnie

Rola ojca Interakcja fizyczna Mniej zabawek Wicej ruchu Stanowcze

Percepcja roli: pytania do matek/ojcw dzieci. Im leprze wyksztacenie tym lepsza i wysze podobiestwo w penieniu roli. Niema zachowa, ktre byyby charakterystyczne dla roli ojca. Robi to samo, co matka, ale nie zaspokaja potrzeb bezpieczestwa. Ojcowie uwaaj, e robi i wykonuj roli, ale w oczach matki i dzieci nie robi. (Fromm matka bezwarunkowa mio) ojciec warunkowa. Zachowania kontrolujce peni matka wicej ni ojciec. Model rodzicielstwa Belskiego (1984) Relacje maeskie Dosiwiad. IndywidualneCechy dziecka

osobowo

Sie spoeczna ROLA RODZICIELSKA

Praca zawodowa

Rozwj dziecka

Dowiadczenia wpywaj na osobowo, rola rodzicielska wane s zasoby rodzica Praca zawodowa kontekst penienia roli jest bardzo wany. Relacje maeskie n.p badania nad matkami wychowywanych w domach rodzicielskich 1/3 chd, negatywna postawa wobec dziecka. Sie spoeczna. Cechy dziecka i rozwj dziecka - trudny temperament, zaburzenia, choroby dziecka. Zmiany wynikaj z rozwoju dziecka Rola podstawowego opiekuna nie jest okrelona przez pe. Obserwacja interakcji (Field 1978) predyspozycje kobiet i mczyzn do penienia roli rodzicielskiej.

Badanie 1 opiekun ojciec zachowywa si jak matka. Najwaniejsze, kto opiekun a nie pe. Jak dugo czasu spdza z dzieckiem? Obserwacja podczas karmienia mczyni take wraliwe na sygnay dziecka. Nawet, jeli nie miay dowiadczenia interpretoway poprawnie. Pomiar psychofizjologiczne (Berman) pokazywane pacz i umiech dziecka wskaniki fizjologiczne. Rola spoecznego uczenia si (Berman o Goodman) brak rnic midzy kobietami i mczyznami. (chopcy mniej empatyczni i mniej reaguj na sygnay) Systemy przekona rodzicw - wiadome teorii rodzicw na temat: Natury dziecka czy jest bierne (lepimy z niego dorosego), aktywne (wpywa na rodzicw). Czynnikw odpowiedzialnych za rozwj, dojrzewanie biologiczne (uczenie si). Rola samego rodzica w procesie rozwoju Te teorie ksztatuj oczekiwania rodzicw wobec dziecka. (Kim jest, jak rozwija?). 2 3 Systemy przekona dziaania rozwj, zachowanie dziecka rodzicw wychowawcze system przekona dziecka Jak spostrzegane dziecko, tak bdzie wychowane. ALE 2. Systemy przekona nie zawsze s wiadome (wasne rodzice), ale jeli uwiadamiane nie w peni kontrolowane. 3. Rozwj dziecka wraz z wiekiem dziecko modyfikuje zachowanie rodzicw, jago zachowanie rwnie wpywa na rodzicw. 4 pytania badawcze na temat przekona Shaffer. - natura przekona, jaka rola genom/rodowiska w rozwoju dziecka. - rda przekona historia wasna rodzina (dowiadczenia w wychowaniu) - kultura styl poznawczy. Wpyw przekona na zachowania rodzicw (obraz wasnej osoby) Zwizek przekona z rozwojem dziecka. Co si dzieje, gdy rodzina rni si przekonaniami? - Badania Blachw (badania podune - nad osobowoci, jeli brak zgodnoci przekona to w wieku 3 at doskonay predykator przyszoci maestwa niezgodny = rozwd. Objawy nieprzystosowanie spoeczne u chopcw w 13r,.) Deficyty w rodzinie penienia rl Model Vondry i Belskiego (1989) - cechy i zasady rodzicw (Badania Downy) 4 razy wicej poddanych deprywacji miaa styl ubogi penienia roli, nastoletnie matki, depresyjne matki. - cechy dziecka trudne dziecko Postawa rodzicielska. - wzgldnie trwale nastawienia emocjonalne, ktrym przepojone jest postpowanie rodzicw. 3 skadniki postawy rodzicielskiej: mylowa, uczuciowa, dziaaniowa. Definicji: - postawa to nabyta struktura poznawcza, uczuciowa, ukierunkowujca zachowania rodzicw.

- to tendencja do odczuwania dziecka, mylenia o nim i zachowania si wobec niego w okrelona sposb. Trudno bada emocjonalny aspekt. - Wedug Woititz Negatywne postawy Rodzice: 1. Przesadnie krytyczne 2. Wymagajcy 3. Obiecujcy 4. Nieobecny i nieskuteczny 5. Wadczy lub obojtny 6. Nadopiekuczy Koncepcja Ziemskiej do badania postaw rodzicielskich.Odtrcajca Akceptacja Dominacja Nadmiernie wymagajca Uznanie praw

Nadmiern y Dystans

Zrwnowaeni e stosunkw emocjonalnych i autonomia

Nadmierna Koncentracj a

Wspdziaanie Unikajca Ulego

Rozumna swoboda Nadmiernie chronica

Unikajca psychotyzacja zachowa Koncentracja nerwicowanie dziecka Postawa rodzicielska ksztatuje styl wychowania Pewne postawy(wymiar emocjonalny) ksztatuje styl wychowania (behawioralne)

Psychologia rodziny. W V 31.03.09 Postawy rodzicielskie. Maria Ziemska Wymiary: dominacja a ulego (autonomia) i nadmierny dystans i nadmierna koncentracja na dziecku (zrwnowaony stosunek emocjonalny). Plusy teorii Ziemskiej. Kontinuum (wymiary) nie kategoryczne. Rna nasilenia cechy, rne poczenia rnych cech na wymiarach. rda pochodz z bada empirycznych, a nie tylko klinicznych aspektach (tym rni si od koncepcji Wojwits). Zwraca uwag zarwno na plusy i minusy postaw. S postawy czstkowe, idealne typy w rzeczywistoci trudni znale. Postawa faktyczna a spostrzeganie postawy przez dziecko (Test Antony i Bene jak dziecko spostrzega postaw rodzicielsk) Pozytywny wymiar (akceptacja, uznanie praw) Akceptacja przyjcie dziecka takim, jakim ono jest, zaspokojenie potrzeb, przyjemno, wspdziaanie z dzieckiem. Uznanie praw dziecko w rodzinie rwnoprawny czonek, wytumaczenia, racjonalne postawy dyscypliny, adekwatny stosunek do aktywnoci dziecka. Wspdziaanie zaufanie do dziecka wzrasta wraz z wiekiem, obiektywna ocena zagroe, opieka nie ogranicza swobody. Nieadekwatne. Odtrcajca dystans do dziecka, niezadowolenie z dziecka, niech i brak akceptacji (zab psychotyczne). Dyktatorski rozkazy, dania, kary. Unikajca przeciwna do wspdziaania, unikanie kontaktu, nadmierna swoboda, zaniedbywanie dziecka, odkupywanie si agodzi poczucie winy. Nadmiernie wymagajca wzory, narzucenie autorytetu, przyspieszanie rozwoju, reguy niepozwalajce swobody. Nadmiernie chronica niedocenianie moliwoci, traktowanie, jako dziecka, brak szacunku, zaobserwowanie zdrowiem dziecka. Postawa wie si ze stylem. Ale styl(autokratyczny, demokratyczny czy liberalny) jest pewnym aspektem postawy. Badania typw wychowania. Wywiady Kwestionariusz pomaga okreli system, ktry w danej rodzinie okrela metody oddziaywa wychowawczych i decyduje o ich iloci i jakoci. Odkrycie wymiarw permisywnoci restrykcyjno, ciepo- wrogo (Moccoby i Martin). Zaleno wymiarw 4 style wedug Shaffera 1959 Demokratyczny, nadopiekuczy, zaniedbujcy (wrogo, permisywno), autorytarny (wrogi, restrykcyjny) Przetacznikowa styl niekonsekwentny rodzic zmienia swoje techniki wychowania, albo dotyczy to rodzin gdzie 2 rodzice reprezentuj rne style wychowawcze powoduje brak spjnoci.

Wysoki

Poziom akceptacji. NiskiStyl autokratyczny nadmierne wymagania i niska akceptacja dziecka

Poziom kontroli i wymaga

Styl autorytatywny najlepszy, rodzic ma wysoki poziom autorytetu, stawi wysokie wymagania przy wysokiej akceptacji dziecka.

Pobaliwy permisywnie ulegy, brak wymaga i silna akceptacja dziecka

Obojtny niezaangaowany, brak wymaga i brak pozytywnego stosunku

Diana Baumird (1979). Nie tylko akceptacja, ale u wykazanie troski - 4 wymiary - kontrola, troska, jasno komunikacji, dojrzao wymaga. Autorytarny sia, duy dystans, dyrektywno, kontrola = zachowania brutalnie agresywne u dziecka. Permisywny mio, minimalna kontrola, ulego = u dziecka wyksztaca si nieumiejtno wyznaczania celu, granic (mniej twrczy). Autorytatywny wicej ciepa, silna kontrola (nie karzca), jasna komunikacja przez odwoywanie do autorytetu rodzicw i do logiki, ukierunkowanie na cel = dzieci pewni siebie, odpowiedzialni, zdolni do samokontroli. Odtrcajca zaniedbujcy, niekorzystny, zwaszcza w okresie dorastania nie interesuj si dzieckiem. Zalenoci korelacji, nie naley bezwzgldnie wiza te styli z cechami osobowoci. Trzeba uwzgldni 2 czynniki: 1 temperament, 2 pe dziecka. Atmosfera (Obuchowska) 2 rodzaje. Korzystna. Niekorzystna napita, haaliwa, depresyjna, obojtna, nadmiar emocji i problemw. Atmosfera wyznacza postaw, a postawa ksztatuje styl. Wychowanie proces - to caoksztat oddziaywa wychowawcw i rodowiska na jednostk (grup) czy osobowo. - to wywieranie wpywu na osobowo. Wychowanie, nauczenie (sfera poznawcza), opieka (sfera potrzeb) (Przetacznikowi, Wodarski) Funkcje wychowania. - socjalizujca - emancypujca (wyzwalajca) - adaptacyjna. 4 sposoby transmisji wychowawczych. (Mechanizmy przekazywania). Wg. Przetacznikowa. 1. Przekazywanie wzorw 2. Stawianie wymaga i podanie zada kary i nagrody.

Niski Wysoki

3. Organizowanie sytuacji wychowawczych poprzez rol w rodzinie. 4. Przekazywanie systemu norm i wartoci internalizacja, rozwj moralny. Przekazywanie wzorw 3 sposoby. 1. Naladowanie (czynnoci), imitacja. Odnosi si do czynnoci, jesz najprostszym ze wzorw, pojawia si wczenie u bardzo maych dzieci mimika, gesty. W koncepcji Piageta reakcja okrna, powtarzanie nowoodkrytego efektywnego dziaania samo naladowanie. Dla czynnoci. 2. Modelowanie przyjcie wzorca zachowa, sens tej czynnoci (sposb poredni). Jakie czynniki sprzyjaj modelowaniu po stronnie:Modelu Podmiotu Czynnoci

-autorytet modela kompetencji, Sens zachowania

Podatno Sprawno Motywacje

Jeli jest struktura czynnoci. Jest przejrzysta to atwiej jej

3. Identyfikacja (przyjcie wzorw osobowych) bycie tyk osob jak rodzice. S elementy

naladowanie i modelowania, ale jest wane samokierowanie do bycia tak osob. Wychowanie, jako proces socjalizacji Shaffer Przeksztacenie organizmu z biologicznego w spoeczny. Skutki (przystosowania) i mechanizmy - jak dochodzi do socjalizacji. Klasyczne pogldy: pocztki procesu socjalizacji. - pojcie kontroli (psychoanalitycy). Narzucenie pewniej dyscypliny. - Shaffer zestawia swoje pogldy z badaniami i pogldami klasycznymi

Zestawienie. Natura dziecka Socjalizowanie Proces socjalizacji Rozwj

Model pozostawienia penej swobody

Przeformowania. Russo rodzi si jest z natury dobre i rozwija si. (Gessel)

Rola rodzica jest bierna. Zero odpowiedzialnoci

Atmosfera permisywna

Dojrzewanie. Samoregulacja. Dziecko samo si rozwija w dobrego czowieka. Pozorna podmiotowo. Uprzedmiotowiony wychowawca podporzdkowanie si, tworzenie warunkw. Liberalizm bezstresowe wychowanie. Rodzic powinien stara si nie przeszkadza. Faszywa akceptacja rodzic niema prawa nie akceptowa zachowa dziecka.

Model lepienia z gliny

Bierno biaa karta Watson

Ksztatowanie, udzielenie wzmocnie, pena odpowiedzialno za skutki.

Ten proces - to historia wzmocnie, determinizm jednostki przed dowiadczeniem

Uczenie. Bezpodmiotowe dziecko. Rodzic jest najwaniejszy. To on prowadzi do ulegoci dziecka. Podobne zachowanie jak w powszednim modelu, tylko inne uzasadnienie.

Model konfliktowy Model wzajemnej adaptacji.

Aktywne nastawienie przeciw rodzicw

Dua rola rodzicw i dziecka. Rodzice narzucaj dziecko przeciwstawia si. Aktywne Aktywne Dwukierunkowa Dwukierunkowa dopasowanie si dopasowanie si do zwrotno proces wzajemnej do dziaa rodzica. dziaa dziecka dopasowania adaptacji: si. - dopasowanie si do rytmu dziecka -dopasowanie si do rutynowych czynnoci dnia dziecka (interakcja twarz w twarz, dugo oczekiwania odpowiedzi od dziecka) - zabawa Dopasow. do pci, indywidualnoci mowy dziecka

Aktywny narzucajcy wzr zachowania si

Konfliktowo dyscyplinarna walka o wadz

Hanan Parent Training Program Dla rodzicw, dzieci, ktrych maj trudnoci z komunikacj. Ayala Manalson it takes two to talk, You make the differense In halping zpur child to learn. Jak praktycznie mona przeoy teori Shaffera.

Typy rodzicw (negatywny) Kroki przechodz od - pogania negatywnego do - pomaga - nauczyciel Dopasowanego - nieobecny Pozytywny Dopasowany (tune In perent)

Psychologia rodziny. W VI 07.04.09 Typy rodzicw (negatywne) - pogania Typy rodzicw nie stae. - pomaga - nauczyciel - nieobecny Jak si sta dopasowanym rodzicem? Droga 3 A - pozwoli dziecku prowadzi - przystosowa si do dziecka, aby podzieli chwil - dodawa jzykowe okrelenia i dowiadczenia. Jak da si prowadzi Zasada OWL Observe, Learn, Listen. Jak si przystosowa By F2F naladowa, interpretowa, komentowa, podtrzymywa konwersacj uywa wasnych pyta. Sposoby i metody wychowania, jako techniki kontroli rodzicielskiej: Jak dziecko staje si zdolne do samokontroli? Typy naladowania (Kuczyski i Kochaska) kompetencja spoeczna dziecko nie dopasowuje si do nakazw rodzicw = wiadczy o tym e dziecko osigno poziom kontroli. (Posuszestwo i nieposuszestwo rozwijaj si niezalenie od siebie). - pasywne nieposuszestwo 2 lata odmowa opr bezporedni. - prosta odmowa - opr bezporedni - wymwki - targowanie si - negocjacje (targowanie + wymwki) Techniki kontroli rodzicielskiej dziaania rodzicw, ktre podejmowane w celu zamiany aktualnego stanu (to s zachowania, nie style, podejmowane tu i teraz, dziaania w sytuacji interakcji Warunki skutecznoci: rodzice przyzwalaj dziecku na 1 stopie kontroli interakcji 2 uwzgldniaj zainteresowania dziecka 3 zapewniaj ciepl i bezpieczn interakcj). Techniki dyscyplinowania wedug Hoffmana Wycofanie mioci ignorowanie, izolowanie dziecka, straszenie. Przejawienie siy formy kar, narzucenia woli, gniew i urazy, u dziecka rodzi si strach przed kar.

Indukcja wyjanienie przyczyn, dlaczego wymaga si okrelonych zachowa, dlaczego jest wane przeszczekanie zasady. Indukcja zorientowana na moralny rozwj. Jest to najlepsz technika. Najkorzystniejsza, dlatego e pozwala opanowa samodzielno, reguy i zasady, umoliwia przewidywa skutki dziaa, poczucie winy. Umoliwia przekazywanie regu od nadawcy. Organizacja tych bada (Hoffmana) oparte na wypowiedziach rodzicw, pyta jak si zachowuj. Zarzut jest moliwe ksztatowanie samokontroli u dzieci starszych. Rodzina Od podejcia pajdocentrycznego do systemowego.

Wpyw rodzicw na dziecko techniki kontroli i dyscyplina. Analiza pojedynczych czynnikw, n.p. styl i jego wpyw na dziecko Rozumienie

Wpyw wzajemny Rodzic dziecko, dziecko rodzi Rodzina w szerokim zakresie zanurzenie w innych systemach Relacje cyrkularne i przyczynowo Cyrkularno nie moemy oceni ani przyczyn ani skutkw Talko sprzenie zwrotne. Rodzina, jako

Wychowanie, jako interakcja. (E. Dryll) Specyficzny sposb wzajemnego oddziaywania na siebie osb o rnym statusie i okrelonych rolach. Te wszystkie zaoenia wynikaj z procesu symbolicznego interakcjologizmu (fenomenologia). Tu: Dryll przywouje Wygotskiego i Brunera. Podkrelana rola wiedzy potocznej - wychowanie zjawisko dynamiczne strumie aktywnoci moemy z tego wyapywa kolejne zdarzenia i sytuacji. Strumie wzajemnych aktywnoci wsptworzenie. - to strumie wsplnej aktywnoci, na ktry skada si zdarzenia (sytuacji wychowawcze) wsptworzone przez uczestnikw. - w obrbie trwaych ukadw s przewidywalne (typowo, rutyna, zwykle te sytuacji s powtarzalne i maj cyrkularna charakter.) Metafora opisujca takie interakcji. Teatr Dorosy mistrz, dziecko - ucze Role cechuje komplementarno, asymetria, dystrybucja, odpowiednia dziaalno, wzajemna zaleno (od dziecka wymaga si posuszestwa.) Scenariusz. Skrypt skumulowane dowiadczenia, niepoddane refleksji, sformuowane w formie oczekiwa, automatycznie aktualizowane. Dziecko si uczy temu scenariuszu. N.p - skrypt dziecko trudne realizuje si skrypt w kontakcie z dzieckiem. Scena miejsce, czas, przebieg, tre. Daje podstawy do realizacji schematu.

Reyser - dorosy zna scenariusz, bezrefleksyjnie i niewiadome. Dryll- skd si bior trudne dzieci 3 przykady bada: - potga skryptu moc skryptu w interakcji. 5 Pyta prosz mi powiedzie, w jakiej sytuacji Pani si zachowuje? Jak postpuje z dzieckiem? Potem opis tej sytuacji, przedstawienie scenariusza. 1. - Matka ma teorie ycia niemowlcia. - oczekiwania zaktualizowane rozpoczciem jakie sekwencji zdarze, przyjciem kontroli nad dalszym jej przebiegiem. - zachowujemy si w taki sposb, jaki spodziewamy. - samospeniajca si obietnica. 2. Emocje (niejasna warstwa konfliktu) i ich przepyw Technika rap-filfilling (Odpamitywanie scenariusza.) Mikroanaliza dyskursu Matki nie maja wiadomoci, e s reyserami, ale wzbudzaj negatywne emocje u dziecka, co potwierdza oczekiwanie, e maj trudne dziecko. 3. Potwierdzanie oczekiwa (efekt Pigmaliona) Matki dzieci 10-11 at podaway opia zachowa dziecka, przed tym okreliy swoje dzieci, jako trudne wynik - To, co matka odkrywa w zachowaniu dziecka w istocie sama wsptworzy. Wzbudzenie oczekiwa, e to jest trudne dziecko. Trudne dzieci bior si std, e takimi widz je i pragn je widzie ich matki. - trudne dziecko pe nie wana - grzeczny chopie niezaleny 1 kompromisowe rozwizanie - grzeczna dziewczynka pogodna - wiele kompromisowych rozwiza. Pozycja dziecka w rodzinie. Pogldy Kohnstamm Adler pojcie detronizacji Czy ta sana rodzina tak samo wpywa na wszystkie swoje dzieci, na ich cechy osobowoci/kompetencje spoeczne/na ich II Teoria Konfiguracji (czenie strumie, zlewanie si). Markus i Zajonc Kolejno narodzin a inteligencja. Zajonc i Markus - model zlewania si badania: Bellnonta i Morolli - wielko rodziny, kolejno narodzin, rnicy w wieku - rednia klimatu intelektualnego maleje wraz ze wzrostem rodziny i narodzeniem kolejnych dzieci (im starcze dziecko tym wikszy II, u kolejnych dzieci nisza inteligencja.) - redni wkad kadej z osb: 100+100 strumienia rodzicw si zlewaj stymulacja rodowiska. - wkad dziecka zwiksza si o 5 punktw Drugie dziecko wkracza w klimat intelektualny i spotyka si z stymulacj 52, a pierwsze dziecko 67. Efekt ostatniego dziecka spadek 6-7 p. Efekt jedynaka ani jedynak, ani ostatnie dziecko nie peni rol nauczyciela, odstaj od zasady matematycznej. Majorilanks teoria zupy odwrotna wielko rodziny ilo stymulacji spada wraz z wzrostem liczby dzieci w rodzinie. - uwzgldnienie statusu spoecznego im nisza pozycja zawodowa ojca, tym wiksza wielko rodziny rozwj intelektualny.

Psychologia rodziny. W VII 21.04.09 Kolejno narodzin a osobowo i przystosowanie spoeczne. - Adler pojcie detornizacji rda rywalizacji midzy rodzestwem, wyjanianie dziecinnych i agresywnych zachowa dziecka starszego. Regresja mechanizm obronny u dziecka starszego, jeli znowu bd may rodzice mn zajm. Zaoenie:, jakiej jestem pci i jako kolejno i pozycj w rodzinie zajmuj Jak rodzice spostrzegaj swoje dzieci? Rnica w wieku/pci midzy dziemi. (Wpywaj oczekiwania rodzicw) Idea pokrewiestwa dusz (Toman) matki i ojcowie uczuwaj si w to dziecko, ktre zajmuje t pozycj, ktr one zajmoway w rodzinie pochodzenia. Badania Judy, Dunn - to imitacja agresywne i dziecinne zachowania starszych dzieci, wedug bada obserwacyjnych - nie traktuje, jako zachowania agresywne regresywne to imitacja zachowa modszego dziecka dla przycigania uwago rodzicw. W momencie, gdy takie zachowanie nie przynosz skutku szybko zanikaj. Psychologia ewolucyjna. - F. Silloway Born to rebel (1997) opar si o Darwina dobr naturalny. - dziecko modsze musi walczy o uwag/zasoby rodzicw - starci bracia i siostry bardziej konserwatywni i sumienni. Modsze bardziej pomysowe, otwarte na dowiadczenie (w oparciu o BIG 5) -, gdy zasoby nie pene rodzice bardziej dbali o starsze dzieci, bo maj wiksze szansy na przekazanie genw. - rodzestwo rywalizuje Ujcie wspczesne VS. tradycyjne. - rywalizacja (psychoanaliza vs. ewolucyjna) relacje w rodzinie i poza ni (systemowe, teoria socjalizacji grupowej, badania psychokulturowe). - Ernst i Angst (1983) - analiza literatury: nie pozycja w rodzestwie odgrywa rol w ksztatowaniu osobowoci, lecz inne czynniki (relacje midzyludzkie, indywidualne), wpyw jednego wybranego czynniki na osobowo jest trwaa . Jedynak (Kohnstamm) - stereotyp a wyniki bada: Dua gotowo do wsppracy Mniejsza potrzeba kontaktw atwo nawizywania kontaktw z dorosymi Silna wola Odporno na frustracje Bardziej dojrzae zachowanie (spoeczne) Wiksza odporno na brak przyjani Mniejszy samodzielno (wrd dzieci modszych) Silne przeywanie samotnoci. Badania Tyszkowej Uspoecznienie dzieci jedynych i majcych rodzestwo zdolno do wykonywania czynnoci prospoecznych i motywacja prospoeczna (tzn. altruistyczne pomocna, ocena kosztw naturalnych i czas.), Zdolnoci kooperacyjne (my i inni mamy korzyci). Wiek

dzieci szkolnych 6-12at, dobr parami wyniki uprzywilejowana pozycja prowadzi do niskich wynikw w aktywnoci prospoecznej Prby Baeyowskie dotyczce podziau i wsppracy. Atrakcyjny i nieatrakcyjna przedmiot jak si podzielisz 3 prby + 3 prby wspdziaania, kto przyjmuje rol kierownika. Wyniki niema adnych rnic w zachowaniach prospoecznych. Motywacja - u dzieci niejednych tendencje do wspdziaania - rwnowaenie zyskw i strat (dbanie o przysze interesy, uwzgldniaj kontekst sytuacyjny). Dzieci jedyny posuguj si norm ogln jest to grzeczne, dlatego tak bdzie dla mnie lepiej, tendencja do odnoszenia do siebie. Inna motywacja niskie wskaniki rozumowania innej osoby a przywoywane siebie i swoich stanw. Bliniaki Wolniejszy rozwj mowy (matki nie zwracaj si do pojedynczego dziecka) Bliskie relacje Podobiestwa w zakresie temperamentu Izolacja od rwienikw (rozumienie siebie w parze a nie uwiadomienie ze rwienikami nie konieczne) Poczucie jednoci VS, poczucie odmiennoci Brak indywidualnego traktowania Rozwj tosamoci Najstarsze dzieci podatne na uczucie lku przeywaj silniej Interesuj si innymi ludmi Konserwatyzm, wysoka potrzeba osigni, wysoki poziom aktywnoci, skonnoci przywdcze, rozwj motoryczny i intelektualny mocna strona Emocjonalny saba strona. Poczucie zazdroci. Najmodsze dziecko samodzielnie rozwizuje problemy Rozpieszczenie Niskie zaufanie do innych Wysza twrczo Niezagroone poczucie bezpieczstwa - wiksza zaleno od innych. Badania wspczesne W paradygmacie przywizania procedura obcej sytuacji starsze rodzestwo bezpieczna baza dla modszych W paradygmacie poznawczym Judy Dunn rodzestwo mio, nienawi i zrozumienie, starcze dziecko reaguje na modsze rnymi emocjami duo pozytywnych do dziecka, duo agresji do rodzicw, a nie do dziecka. Konflikty pomidzy starczym dzieckiem a matk bardzo dyrektywna, zmienia si ton relacji. Wane jest, co si dzieje pomidzy matka a dzieckiem przed urodzeniem drugiego dziecka. Etapy rozwoju relacji Pocztkowa zmiana tonu relacji z matk agresja wobec dziecka Budowanie przywizania w rodzestwie (50% starszych okazuje zachowania opiekucze) Koniec 1 r. Pocztek rywalizacji: relacja pozioma jestem starszy i pionowa jak z rwienikiem. Zyski z posiadania rodzestwa. Trening zachowa opiekuczych i empatycznych

Wsplna zabawa w udawanie: pierwsze przejawy intymnoci (podzielanie wyimaginowanych wiatw) Poznanie rzeczywistoci psychologicznej (Dunn) pozycja modszego jest korzystna trening do rozpoznawania stanw wewntrznych innych osb, trening do nawizywanie bliskich zwizkw. Rozwizywanie konfliktw Badania: dojrzalsze strategii w relacjach z przyjacielem, ni w rodzestwem. Hipoteza zbienoci matryca nabyta w rodzinie przenosi si na inne relacji a Hipoteza kompensacji to, czego dziecko nie zdobdzie w relacji z rodzestwem kompensuje w relacjach z rwienikami zachowuje si w sposb dojrzay.

Konfliktowe rozmowy wyjanienie Kiedy dzieci w relacji z rwienikami podejmuj rozmowy bezpieczne, nie konfliktowe, kompromistyczne, d do zagodzenia. Kiedy z siostr/bratem d do uwzgldnienia swojej perspektywy. Dalsze losy relacji w rodzestwie. Okres dorastania sprzeczne wyniki (wpywa pe) Zwizek, midzy jakoci relacji maeskiej a jakoci relacji w rodzestwie konflikt pomidzy maonkami = konflikt w rodzestwie Stoker wroga, relacjia w rodzestwie w pnym dziecistwie jest predykatorem obnionego nastroju i trudnych zachowa w adolescencji Relacji dorosych braci/sistr = dowiadczenia z dziecistwa, ale trudno przewidywa jak relacje si uo.

Psychologia rodziny. W VIII 28-04-09. Oglna teoria systemw. Ludwic von Bertalanffy 1954r. moment powstania teorii systemw. By biologiem, rda w teorii cybernetycy. Zaczerpnicie jzyka na teren psychologii (pewien modu z jzyka innej nauki). Funkcjonalne i strukturalne zasady do opisu przyrody i spoeczestwa. Pocztkowo biologiczny (maturalna) socjologiczny (Lukmana). Waciwoci systemw. Uporzdkowane elementy kompozycja elementw czci i skadniki i sposb ich uporzdkowania. Jest czym wicej ni sum czci. Systemy otwarte i zamknite.Informacje, materia, energia. Wchodzi i wychodzi z systemu, Granice stopie wymiana z systemami. Brak przepywu pomidzy systemem a otoczeniem

otwartoci systemu. Wymiana pomidzy systemem a otoczeniem/ innymi

Hierarchiczne uporzdkowanie. Kady system jest czci wyszych i niszych systemw (zawiera nisze systemy).

Struktura elementy + relacje (waciwoci elementw i ich cechy). Struktura wyznacza

funkcje i ograniczenia. Pasuje do kadego systemu wiata.

Ujcie systemowe. Namysowaka uporzdkowanie podej. rda Bartalanffy Rne podejcia Komunikacyjne (Watslawiak, Satir szkoa mediolaska), strukturalne (Minuchin), strategiczne (Erickson i Bateson), pozostae (Bowenowska szkoa, koncepcja Olsona i podejcie D. Fielda). Komunikacyjne podejcie - Watslawiak, Satir. - komunikacja w rodzinie. - relacje midzy czonkami rodziny. - do podejcia odnosz rwnie: szko Mediolask, + Ujcie rozwojowe E. Duvall. System Rodzinny. Organizacja wyznacza struktur (elementy + relacje pomidzy nimi) zawiera czci elementy i w jakie one wchodz relacje. Liczba czonkw i liczba relacji. 2 Y= X -X ile relacji diadycznych/triadycznych w zalenoci od iloci czonkw 2 Zmiana organizacji mier systemu naga cakowita zmiana. Cel systemu denie do homeostazy - dynamiczna rwnowaga podstawowa zasada dziaania systemu. Shaffer system rodziny dy do stabilnoci i do zmieniania si.I.

Struktura rodziny niewidziana sie wzajemnych oczekiwa warunkujca sposb, w jaki sposb czonkowie rodziny wchodz ze sob interakcje (Manuchin). Struktura urzeczywistnia organizacje, daje poczucie bezpieczestwa. To autonomiczny i samoregulujcy si system (struktura wyrnia si we wzorach i relacjach wzajemnych zachowa). S to wzory kulturowo uwarunkowane rola ojca/matki. Wzory i schematy interakcji charakterystyczne tylko dla danej rodziny. Zasada ekwipotencjalnoci zakada, i przyczyny pochodzce z jednego rda, spowodowa mog cakiem rne rezultaty lub mog by osignity rnymi drogami. Zasada ekwifinalno - jest to zasada, ktra mwi, e wychodzc z rnych rde mona doj do tych samych rezultatw. 1) W obrbie rodziny moemy wyrni podsystemy (funkcje penione przez osob). S one rnorodne i wyodrbnione ze wzgldu na funkcje pe, pokolenie. 2) Subsystemy - wane i tendencja do ich tworzenia jest naturalna. - Denie (przymierza) do okrelonego celu (cele s chwilowe) zakadanie przymierza do osignicia celu lub na rzecz innej osoby - Trwae Koalicja nadmierna poczenie 2 osb przeciwko komu Kady element naley jednoczenie do wielu podsystemw. 3) Granice zdrowe: Jasne, klarowne, pprzepuszczalne, granice wewntrz i zewntrz rodziny, jeli granice wygldaj inaczej to rodzina dysfunkcjonalna. Manuchin wyrnia funkcje granic: - rodziny spltane (zmieszanie, uwikanie), tu granice zbyt rozmyte, przepuszczalne, zatarte. Niemy moliwoci, aby kto z czonkw mia swoj przestrze, funkcje, pozycje, roli niejasne, nieokrelone trudnoci z adaptacj. - rodziny niezwizane (sztywne). Kady funkcjonuje osobno, nikt nie wie, co si dzieje u innych, brak lojalnoci, jeli jest problem nikt nie zauwaa. - rodziny funkcjonalne.II.

III.

IV. V.

Hierarchia granice midzy pokoleniami. (n.p. podwjna deklarowana jedna hierarchia, a dominuje inna, zachodzi walka o wadze, przekazywanie odpowiedzialnoci dzieciom). Wadza i odpowiedzialno ma by jasna. Dynamizm nieustanna wymiana informacj i materii. Okrela zdolno rodzina do trzymania: spjnoci, staoci, zdolno do rozwoju i zmiany. Cyrkularno (Bateson) odrzucenie modelu linearnego (a b c), przyczynowo kolista to, co obserwujemy w interakcjach w rodzinie ptla sprze zwrotnych (Bateson) 2 rodzaje Dodatnia zachowanie 1 partnera powoduje reakcje drugiego, co wzmacnia zachowania 1-go partnera (zaburzenie status-quo). Ujemne zachowanie status-quo zdolno do zachowania stabilnoci. Na zachowania 1 partnera 2-gi partner reaguje w sposb uzupeniajcy. Komplementarny prowadzi do rozbicia systemu. Istotne, aby wystpoway oba sprenia. Rwnowaone obydwie tendencji morfogeneza dodatnia i morfostaza ujemna (rwnowaga jest homeostaz rwnowaga tych 2 tendencji daje homeostaz).

W ujciu Shaffera rodzina to system. Kady element ma oddziaywa na cao. 4 cechy cyrkularno, caociowo, zwizek pomidzy podsystemami, denie do stabilnoci i zmiany. Model wzajemnych wpyww w rodzinie autorstwa Belskyego. W ujciu D. Fielda (osobowoci rodzinne), kada rodzina posiada osobowo, atmosfer spjnoci, relacja w parze, style rodzicielskie, reakcja na wydarzenia. Jestemy dorosymi dziemi i dziecistwo nada na nas oddziauje. Tworzymy wizi we wasnej rodzinie uksztatowane we wczesnych atach w rodzinie pochodzenia. 5 osobowoci rodzin na 2 wymiarach. Zaspokojenie potrzeb dzieci 1 - indywidualnoci i 2 - potrzeba relacji z innymi. Osobowoci rodzin: Rodzina zwizkw rwnowaga indywidualnoci i zaspokojenia potrzeby relacji z innymi. Rodzina opiekucza nie patologiczna Rodzina nadmiernie uzaleniona brak granic, zaspokojenie wycznie potrzeby bliskoci. Rodzina wadzy Rodzina chaotyczna potrzeba indywidualnoci zaspokajana niezorganizowanie. Rodzina przesuwa si na tych wymiarach. Narzdzia Fielda badanie rodzina wasnej i pochodzenia. 5 komunikacji w rodzinie Watzlawik (1967) Nie mona si nie komunikowa kade zachowanie jest komunikatem, brak mwienia te jest komunikatem. Kady komunikat ma aspekt treciowy i relacyjny podwadny - przeoony, nauczyciel ucze. W relacji trwa nieustanna wymiana komunikatw, a partnerzy maj tendencji do punktacji zdarze. Komunikacja nastpuje - digitalnie (werbalne) i analogowo (niewerbalne). Kada wymiana jest albo komplementarna (uzupeniajca si) albo symetryczna (przeciwstawienie si) 4 wadliwe style komunikacji - Satir. Styl zjednywacza Styl obwiniacza Styk komputerowo-racjonalny nie okazuje emocji, sztywno, zoone sownictwo.

Styl mczyciela odwrcenie uwagi od problemu na co innego. Styl poprawny wyraanie uczu i wasnego zadania. Model koowy Ossona. 3 wymiary funkcji rodziny: Spjno wi emocjonalna/stopie indywidualnoci. Adaptacyjno stres rozwojowy/zmiany. Komunikacja uatwia zmiany na 2 poprzednich wymiarach, decyduje na ile atwo zachodz zmiany na poziomu spjnoci i adaptacyjnoci. 4 poziomy spjnoci: brak wizi, podzielone, powizane, spltane. 4 poziomy adaptacyjnoci sztywno, ustrukturowane, elastyczno, chaos. Wyrni 16 typw rodzin 4 typy umiarkowane/rodkowo umiarkowany poziom spjnoci i adaptacyjnoci, 4 typy skrajne/ umiarkowane, 4 typy gdzie wszystkie charakterystyki skrajne. Rodziny staj si skrajnymi stopniowo, na jaki czas przechodz od stanu podziau, do stanu wizi. Rodzina dysfunkcjonalna jak zrozumie objaw? Psychoanaliza prba poradzi sobie z lkiem Behawioralna objaw jest objawem pacjenta. nieadaptacyjne nawyki Ujcie fenomenologiczne wyraz cierpienia czowieka Ujcie systemowe oznaczony pacjent (OP) nie skupia si na pacjencie, lecz na caej rodzinie. Kozio ofiarny patologia caego systemu, n.p. dziecko przejawia objawy. Wyraziciel patologii caego systemu. Element sekwencji zdarze (fragment ptli spre zwrotnych). Objaw, jako sposb utrzymania homeostazy. Proces tworzenia si trjktw (Manuhin) cel i sposb powstania. Triangulacja konflikt pomidzy rodzicami nie jest jawny, ale kada z rodzicw dy do zdobycia dziecka. A wwczas dziecko przeywa konflikt lojalnoci. Koalicja konflikt jawny jeden z rodzicw przeciga dziecko za swoj stron przeciwko partnera. Obejcie konfliktu przez atakowanie atak na dziecko przez rodzicw, ktre nie chc rozwizywa wasnego problemu (objawy: zaburzenia zachowania). Obejcie konfliktu przez podtrzymywanie skupienie si na dziecku, przez objawy somatyczne dziecko podtrzymuje dziaalno systemu.

Psychologia rodziny. W IX 05.05.09. Metody bada rodziny. Systemowe obserwacja (przez lustro weneckie). Na co naley zwrci uwag? Kto mwi pierwszy/ najwicej, /kto milczy/, kto robi docinki, (komu/ironicznie?) Jakie s sekwencje wypowiedzi? / Czy rodzina zdolna do meta komunikacji/do trzymania tematu? Ktre z ujawnianych uczu s tolerowane? Kto jest faworyzowany/odrzucany? Jakie s gesty/ mimika/pozycje? Kto siada koo siebie, /kto na uboczu, /pod jakim ktem wobec siebie ustawione krzesa? Kto wchodzi pierwszy?

Jak zmienia si blisko? Metody stosowane wobec poszczeglnych czonkw. Kwestionariusze Skale postaw rodzinnych (Ziemski, Antoni-Bene) Test rysunku rodziny(Lormana wedug Braun-Gokowakiej) Genogram (Lamarre-Armound) w lekturze Rzeba rodziny Dawida Kantora osoba najmniej mwica, ustawia pozostaych osb wzgldem siebie wiadczy o dyskomfortu. Symboliczny rysunek rodziny pozwala zaobserwowa relacji w rodzinie. Schematyczne przedstawienie rodziny, stosunkw rodzinnych. Uatwia postawienie hipotezy dotyczcej problemy. Czym jest rozwd? Uraz psychiczny, trauma (w odniesieniu do dzieci) Stres Kryzys psychiczny Sytuacja trudna (zakcenia oczekiwana wobec dalszego losu maestwa, zagroenia samotno, brak, przecienia uniemoliwia zaspokojenie potrzeb) Wane wydarzenie yciowe Wedug skali Hormsa w kontekcie stresu II miejsce 73p. Dowiadczenia spoeczne i jego nastpstwa. Negatywne skutki i ich nieodwracalny wpyw na funkcjonowanie w dorosoci. Psychoanaliza i etolodzy (Frojd i Ericson) nieodwracalne i trwale lady zdarze z dziecistwa wpywa na rozwj zburze osobowoci. Okres krytyczny nieprzystosowanie w dorosoci. Wspczenie (Hinde) brak dowodw na to, e nienawizanie wizi w dziecistwie koniecznie skutkuje wystpowaniem psychopatii afektywnej. Dwa rodzaje czynnikw: Ostry stres (utrata rodzica) Dugotrwale dowiadczenie traumy / Idea acucha atmosfera konfliktu traumatyczne, uszkadzajce u dzieci, ktrych rodzice si rozwodz. Zwizek zalenoci pomidzy przyczynami i skutkami pas transmisyjny Shaffer. Co w dowiadczeniu rozwodu wpywa najbardziej negatywnie? Konflikt w czacie po i do rozwodu. Dowody empiryczne (Emry, Wallernstein, Hetherigton) Rodziny pene z konfliktem i bez (wicej dzieci zaburzonych) Rodziny rozbite bez konfliktu i pene z konfliktemGorze przystosowanie i wiksze prawdopodobie stwo objaww

Utrata rodzica z powodu rozwodu wiksze prawdopodobiestwo objaww / mierci (brak dowodw). Im silniejszy konflikt tym wiksze ryzyko zaburze Problemy z zachowaniem u dziecka na dugo zanim nastpi rozwd, badania Boka, podune.

Konflikty maeskie Konflikt wewntrzny (interpersonalny) a zewntrzny Konflikt ukryty/jawny (zaley od poziomu werbalizacji lub uwewntrznieniu konfliktu) Integrujce/dezintegrujce maestwo (Ry, 1999)Konflikt dotyczy konkretnego faktu, wiadomo o co chodzi, oboje rodzice uczestnicz w rozwizywaniu konfliktu, pozytywne rozwizanie satysfakcja stron, Spr, nieporozumienie, niejasne, jaki i o co konfliktuj, tylko jedna strona pokazuje, e jest konflikt. Rozbicie

Konstrukcyjne i destrukcyjne (Tawiaska) Dynamika konfliktu (Chelpa, Witkowski 1995) Fazy: 1. Dzieje si, co zego 2. Wrogo do kulminacji 3. Wyciszenie, wczenie si PP analiza 4. Moe doj do porozumienia rda konfliktu (Godorowska) Nieprzygotowanie podjcia roli matki. Waka o rol w maestwie Cechy samych maonkw Beck obszary, w ktrych dochodzi do konfliktw (wolna czas, finanse, dzieci) Rostowski 1987 3 pozioma Analiza rda konfliktu Behawioralny zachowania Normatywny roli maeskie, wyobraenia dotyczce roli mog si sta odmienne ni wczeniej Osobowe odmienne systemy wartoci maonkw. Reakcje dziecka na informacje o rozwodzie: Zo Godzenie rodzicw Depresja Akceptacja Badania laboratoryjne (n.p. Cunnings) symulowany konflikt prowadzi do wzrostu wraliwoci (wzrost reaktywnoci, zaburzenia regulacji emocji) Wywiady i badania obserwacyjne Skutki bezporednie pobudzenie emocjonalne, modelowanie agresji) i Porednie - zmiana sposobu i jakoci penienia roli rodzicielskiej niekonsekwentne wzrost dyrektywnoci, zmiana w okazywaniu uczu nadopiekuczo / nie okazuje uczu, odsuwa si. Rnorodno skutkw (temperament, radzenie sobie ze stresem: 9-12 atki)

5 a nawet 10 at po rozbiciu rodziny rozwd jest dla dorastajcej modziey najwaniejszym wydarzeniem dziecistwa. Dzieci, ktre dowiadczyy rozwodu w okresie pre-adolescencyjnym traktuj jak co, z czym poradziy.

Psychologia rodziny. W X 11.05.09

Rozwd jako proces.(Bohannan 1971) Rozwd emocjonalny przeywane przez rodzicw i dzieci zrnicowane emocji. Rozwd prawny formalny konsekwencje psychologiczne s, ale nastpuj znacznie pniej, nakada si rozstanie emocjonalne procedura zoona. Rozwd ekonomiczny ustalenie podziau dobr, z psychologicznego punktu widzenia potrzeby materialne emocjonalny zwizek z przedmiotem, z ktrym si utosamia. Rozwd rodzicielski ustalenie opieki nad dzieckiem, podstawowy opiekun/dodatkowa opiekun. Konflikt lojalnoci u dziecka. Rozwd spoeczna status osoby rozwiedzionej, poszycie izolacji, samotnoci przez kobiety odbierany przykro, samotno w stosunku do przyjaci. Rozwd od zalenoci odzyskanie psychicznej autonomii rozwd oznaczy now definicj siebie, powrt do nazwiska Panieskiego. Rozwd psychiczny - 2 ata. 2-3 od rozwodu formalnego powrt do normalnego ycia, stanu rwnowagi. Rozwd jako proces (Kressel 1986) Okres przeddycyzjalny zmiana percepcji zwizku, frustracja silna zwizana ze zmianami, brak satysfakcji, skraca si czas nadziei - zerwanie fasady solidarnoci maeskiej, decyzji mog by nie spjne. Okres decyzji podjcie i utrzymanie decyzji, mwi wprost o rozwodzie. Na ile ta decyzja jest dojrzaa i utrzymana? Dojrzaa odpowiedzialno, nie jest to decyzja dotyczca 1 osoby, uwiadomienie skutkw. Caociowy ogld sytuacji wiele aspektw, prba operacjonalizacji poczucie ulgi po decyzji. Okres negocjacji opieka nad dziemi, podzia majtku, ch wspdziaania stron, ale silne emocje negatywne. Okres nowej rwnowagi - po 2-3 atach dochodzi do psychologicznej rwnowagi

Badania Polpy - jak duy stres? / u ktrej ze stron? - Wiksze koszty ponosz kobiety strategii radzenia psychofizjologiczne i emocjonalne. Mczyni strategii unikowe i poznawcze Etapy przystosowania si do rozwodu - Wallestein. Zadania stawiane przed dzieckiem. 1 rok Uwiadomienie sobie przed dziecko realnoci rozbicia maestwa, jest tu trudniejsze dla modszych dzieci, ktrzy nie do koca mog si z tym poradzi (wystpuje mylenie magiczne.) Nieangaowanie si w konflikt rodzicw i wznowienie rodzinnych zaj (uzyskanie dystansu wobec dorosych, zapanowanie nad chaosem). Kolejne (wiele at) Uporanie si ze stratami (zwaszcza poczuciem odrzucenia, upokorzenia, braku mioci lub stratami fizycznymi przeprowadzka/ emocjonalnymi) Zaakceptowanie trwaoci rozwodu (nieodwracalno, fantazjowanie, a do poczucia niezalenoci w dorastaniu).

Osigniecie realistycznej wiary w zwizki z innymi ludmi, wizja siebie, jako osoby zdolnej do kochania i bycia kochanym. Dorose dzieci rozwiedzionych rodzicw midzypokoleniowy przekaz rozwodu Skutki rozwodu. Efekt picy (Rutter) rozwd w genezie niedostosowania spoecznego i zaburze nerwicowych. DDRR (obserwacje kliniczne) poczucie zagroenia, lk przed ryzykiem, niedosyt sukcesw, lk przed intymnoci, poczucie winy gniew, znieruchomienie, zaniona samoocena. Badania okrgu Avon (OConner) N=8617, od 14-46 at, byy w ci (kwestionariusz + wywiad+ dane demograficzne), sposoby wyjanienia nie tylko bezporednich skutkw rozwodu 3 modele, skutki dugoterminowe: - Skutki bezporednie s istotnie mocne i gbsze, s kontynuowane w dorosoci. - Wiele czynnikw ryzyka istnieje wiele rnych czynnikw wystpienia zaburze przed i po rozwodzie. - cieki rozwoju rozwd zapocztkowuje wzorzec zdarze yciowych skutki rozwodu wczesne opuszczenie domu przez adolescenta, cia wczesna. + skala Depresji niskie poczucie wartoci. Okazao si, e wysoki poziom konfliktu wie si z prawdopodobiestwem wystpowania depresji, niski poziom opieki z momentami nadopiekuczoci, Midzygeneracyjna kontynuacja rozwodu predyktor negatywny klimat w rodzinie + rozwd = negatywnie rokuje zwizki tych osb. Co modyfikuje negatywne skutki rozwodu? Zestawienie czynnikw Schaffer. M. Hetherington - 3 grupy Czynniki dziecka - kombinacja czynnikw stresowych, ktrym poddane byo i jest dziecko (konflikty przed i po rozwodzie; status ekonomiczny) - Temperament i osobowo dziecka (dziecko trudne, wraliwe, draliwe, trudnoci z regulacj emocji). - Status rozwojowy dziecka (rozumienie (od 6 i wiek szkolny - dzieci modsze mniej rozumiej, starsze s bardziej zagroone) i jak rozumiej i spostrzegaj. - Pe (90% dzieci zastaje z matkami) chopcy reaguj bezporednio problemy eksternalizacyjne zaburzenia zachowania buntownicze, niska samoocena, mocniej i duej; Dziewczynki porednio problemy internalizycyjne lki, depresji, przyjacika matki (zmiana rl w rodzinie, pocieszenie mamy, czciowe przyjmowanie jaj roli), efekt picy. Czynniki rodziny obnienie statusu ekonomicznego po rozwodzie (stosunek matki do podjcia pracy czynnik modyfikujcy -/+) - Obnienia kontroli i dyscypliny dziecka (wskutek podjcia pracy) - Obecno lub brak dziadkw czynnik modyfikujcy - wsparcie Czynniki poza rodzin rwienicy wany jest intymny bliski zwizek przyjacielski, a nie du kolegw; - Szkoa konsekwentna, jasna dyscyplina, uporzdkowanie, przewidywalno rodowiska szkolnego. Model wpywu rozwodu na dziecko, rozwj psychospoeczny Peterson integracja poj (w lekturze) Podstawowe pojcie Definicja sytuacji stopie wanoci, jak czonkowie przypisuj kryzysowi, czyli percepcja kryzysu przez dziecko i przez rodzica opiekuna moe by ujemne/dodatnie/ambiwalentne

Kierunek oddziaywania rozwodu na dziecko moe by pozytywny, negatywny, ambiwalentny. Zdefiniowanie kryzysu przez dziecko: rozwd, jako dramat definicja dramatyczna Nietrafna percepcja, jakoci maestwa rodzicw przed i po rozwodzie. Dua represyjno norm do rozwodu (stosunek otoczenia). Wiek dziecka szczeglnie zagroone dzieci w okresie preadolescencyjnym, rednie i pne dziecistwo (3-9 r.). Pe chopcy. Relacja z rodzicem-opiekunem Jak rodzic definiuje i jak radzi sobie z rozwodem i swoimi uczuciami. Jak rodzic peni rol/czsto zwikszenie przymusu, brak konsekwencji to prowadzi do nasilania kryzysu wzajemnie pogarszajcy si cykl. Inne czynniki. Wsparcie spoeczne. Czynniki wpywajce na popraw sytuacji dziecka - Schaffer w lekturze Zredukowanie konfliktu midzy rodzicami Regularne kontakty z rodzicem niespawajcym opieki. Dobrostan rodzica opiekuna Utrzymanie dotychczasowego stylu ycia Unikanie zmian w yciu dziecka Nawizanie pozytywnych relacji z macoch/ojczymem. Rodzina zrekonstruowana. taka w ktrej nowy czonek lub czonkowie: zostaje dodana do systemu rodzinnego biologicznego powizanego naturalniej winia rodzinn. 3 kryteria: Osoba/y wprowadzona do rodziny (macoch/ojczym) Powd rozbicia poprzedniego zwizku (rozwd, mier) Posiadanie dzieci. Typy Prosta macocha/ojczym Zoona dorosa osoba + dziecko usankcjonowanie prawnie, ponownie zaoona. Czynniki naruszajce przystosowanie dziecka so sytuacji rekonstrukcji - Dobrowska. Dziecica percepcja sytuacji sprzed rozwodu (mierci), zwaszcza wana jest sia zwizku z rodzicem, ktry odszed idealizacja obrazu tego rodzica nie sprzyja rekonstrukcji. Przygotowanie dziecka do rekonstrukcji (czas od rozwodu, mierci) Cechy temperamentu i osobowoci dziecka Wiek i pe dziecka Obecno rodzestwa Wiek i cechy osobowoci rodzica nowego okrelenie swojej roli, trudnoci z zdefiniowaniem roli. Stosunek rodzica naturalnego do relacji nowy rodzic-dziecko i do rekonstrukcji zmniejszenie wizi z rodzicem biologicznym Specyfika rodziny zrekonstruowanej. W.g. Visherw Jeden rodzic biologiczny poza rodzin (psychicznie realnie istnieje) Byo przerwanie wizi (rozwd)

Zwizek z rodzicem opiekunem wczeniejszy ni z nowym Cechy powstania trudnoci (sprzyjajce) Zoono struktury rodziny (niejasno granic, wane ustosunkowanie do rozwodu) Mniejsza spjno (spltanie, zmniejszanie) Skutki stresu rozwodowego Brak wsplnej przeszoci Konflikty lojalnoci (w stosunku do rodzica opiekuna) Niepewno ( niejasno rl).

Psychologia rodziny. W XI 19.05.09 Rodzina zastpcza. Formy opieki - instytucjonalne - pacwki opiekuczo wychowawcze, rodzinne w domach dziecka - rodziny - rodziny zastpcze dugo i krtkoterminowe interwencyjne. 2006 liczba 37000; dzieci do 18 at 53000 Rodziny zastpcze typy Spokrewnione z dzieckiem dziadkowie (ograniczone prawa rodzicw), jeli rodzic nada mieszka z rodzicami jest to zmiana, widoczna tylko na zewntrz, nowe roli, nowy podzia zada. Jeli dziadkowie zabieraj dziecko zmiany widoczne jak dziadkowie poradz? Ocena zasobw fizycznych i zdrowotnych, od strony psychicznej podkrela si fakt, i dziadkowe maj trudnoci do kontroli dyscypliny. Penoletnie rodzestwo zalety silna wi emocjonalna minusy przecienie rodzestwa (n.p. rezygnacja z wyksztacenia) Rodzestwo rodzicw. Niespokrewnione z dzieckiem Zawodowe niespokrewnione z dzieckiem opiekunowie wykonujce prac odpatnie. To jest celowe podjcie pracy Wielodzietne nie mniej ni 3 dziecka i nie wicej ni 6 Specjalistyczne dla dzieci z problemami zdrowotnymi, pomoc specjalistyczna. Typy pogotowia rodzinnego nie wicej ni 3 dzieci, czas pobytu okrelony, nie wicej ni 1215 miesicy. Miejski orodek pomocy spoecznej ocena(motywacja, zabezpieczenie finansowe i mieszkaniowe, wadze rodzicielskie, + szkolenia i opinia orodka) /dobr kandydatw. Krtkoterminowa forma opieki zastpczej do 15 miesicy. Procedury kwalifikacji i zawierania umw z rodzin starajca si zosta pogotowiem rodzinnym wynagrodzenie za bycie w gotowoci na przyjcie dziecka 80% stawki nawet, gdy dziecka niemy Przyczyny umieszczenia w pogotowiu rodzinnym. Pozostawienie noworodka w szpitalu problemy zdrowotne, adopcja 6 tygodnie dziecko oddawane do pogotowie rodzinnego Sytuacja zagraajca zdrowiu lub yciu dziecka Z inicjatywy rodzicw biologicznych, /gdy ich opieka nie jest moliwa (n.p. choroba) Zadania pogotowie rodzinnego.

Opieka nad dzieckiem wychowanie Umoliwienie kontaktu z rodzicami biologicznymi/przyszymi rodzicami adaptacyjnymi.

Badania nad rodzinami zastpczymi Motywacja rodzicw (Telka 1999) Wi emocjonalna spokrewnione Pragnienie stworzenia domy dla tych dzieci Warunki wychowawcze w rodzinach (atmosfera wychowania i jej skutki Kuczyski trudnoci z kontrol) Z punktu widzenia teorii systemw: - rodziny adaptacyjne bardziej spjne, ale ze sabsz komunikacja (Gruca-Masik). Systemy spltane (Winogradska) dorastajce dzieci oceniay, jako spjne i adaptacyjne; lepiej oceniay ich komunikacj. Spokrewnione i niespokrewnione, jako 1 grupa adaptacyjne i bardzie spjne, saba komunikacja w porwnaniu z ogln populacj Adopcja problemy psychologiczne. Jako najbardziej wartociowa forma kompensacji sieroctwa spoecznego. Jako proces z perspektywa dziecka, z perspektywy rodzica. Okresy Preadaptacyjny Preadaptacyjny orzeczenie sdu Poadaptacyjny Prawnie adopcja usynowienie- uznanie za wasne cudzego dziecka: przysposobienie: to instytucja prawa rodzinnego, ktrej atut jest czciowa lub cakowita zmiana przynalenoci rodzinnej poprzez jednorazowy akt prawny okrelony przez sd. Warunki orzeczenia adopcji. Dla dobra dziecka Jest sierot/rodzice wyraziy zgod przed sdem/ zostay pozbawieni wadzy, /jeli dziecko ma 13 at wymaga si jego zgoda Co najmniej 18 at rnicy rodzic-dziecko? Kandydacie penoletni, zdolne do czynnoci prawnych i kwalifikacje osobiste gdy dwie osoby Ci musz by maestwem. Rodzaje adopcji. Przysposobienie pene nierozwizalne (cakowite) rodzice biologiczni nie znaj nazwisk rodzicw adopcyjnych - zgadzaj si na adopcj Przysposobienie pene rozwizywalne moe zosta rozwizane, gdy rodzice biologiczni pozbawieni wadzy rodzicielskiej Przysposobienie niepene 2 rodziny maja te same relacji wobec dziecka. Jawno adopcji Tajemnica adopcji, jako konwencji praw dziecka w PL. Akt 7. Prawe dziecka do poznania naturalnych rodzicw z zastrzeeniem, jeli nie zachodzi to na interesy rodzicw adaptacyjnych. Spadek tendencji do ochrona tajemnicy adopcji (nowelizacja prawa o aktach stanu cywilnego 1995) Rodzic adopcyjny a brodziec biologiczny rola Cechy:

Starszy, duszy sta maeski, ustabilizowana sytuacja zawodowa i ekonomiczna,

dobry status materialny

Z tak zwan niepodnoci maesk 90% Odmienny pocztek rodzicielstwa: uczucia a do przeycia aoby, deprywacja, wina,

wstyd, e nie mog mie swoje dzieci: niska samoocena; obniony nastrj (zwaszcza kobiety). U ojcw: unikowe strategii Motywacja do podcia roli Malewska 2003. Kobiety biologiczne dawanie uczu i opieki; adopcyjne spenienie oczekiwa rodzicw, ch zostania rodzicem Mczyni biologiczne spoeczny wzorzec; adopcyjne doznawanie i dawanie uczu. Podjcie roli - Poczucie bycia gorszym z powodu niemonoci urodzenia dziecka - Brak skryptu waciwego do rodzicielstwa adopcyjnego (Kirk) Teoria socjologiczna trudnoci roli rodzica adopcyjnego fakt brak skryptu, nie znaj innych rodzin adopcyjnych, nie mog przewidzie, co bdzie, brak wsparcia spoecznego. Odmienne przygotowania do penienia roli mniejszy autonomia roli ( mao informacji o dziecku), wymaganie udowodnienia, e nadaj si do penienia roli rodzica (emocji: bezradno, upokorzenie) Spoeczne potwierdzenia roli (Bodzinky spoeczny stygmat grozy rodzaj rodzicielstwa. Jedna z przyczyn ukrywania swoich planw. Brak rytuaw przybycia dziecka Po przybyciu dziecka do rodziny. Podsystem maeski zmiana w podsystemie rodzicielskim Na ile system jest gotowy do przyjcia nowej roli Specyficzne problemy i kryzysy. Kocielska 3 kryzysy. 1. Odkrycie wasnej bezpodnoci moe rzutowa na dalsze ycie 2. Napicie i lk zwizane z decyzj o adopcji 3. Kryzys tosamoci rodzicielskiej nieprawno w roli rodzica akceptacja biologicznych rodzicw dziecka, lki zwizane z widzeniem biologicznych rodzicw. Harwas Napierala 6 cech specyficznych (jak u Eriksona) 1. Baga traumatycznych wydarze u rodzica (niemono urodzenia dzieci) i dziecka (odrzucenie przez rodzicw) 2. Przeszo dziecka zazwyczaj trudna 3. Lk przed odziedziczanymi cechami rodzicw biologicznych. 4. Poczucie mniejszej kontroli nad dzieckiem mniejsze poczucie kompetencji oddziaywa 5. Lk prze odebraniem dziecka przez rodzicw biologicznych 6. Trudnoci z ujawnieniem faktu adopcji Rodzice biologiczne maj atwiej przechodzi przez kryzysy rozwojowe. Ziemska penienie roli macierzyskiej Nadmierna koncentracja na dziecku Nadmierna kontrola / reagowania Presja na spenienie oczekiwa/sukcesy Hopes ochraniajce i lkliwe, duo ciepa i chwal wicej, wysokie wyniki w saklach kompetencji rodzicielskich.

Komunikacja na temat adopcji Argumenty za ujawnienie: Prawo dziecka do poznanie prawdy o sobie Trauma w sytuacji ujawnienia informacji ze strony osb postronnych (zamt genologiczny - okres adolescencji) Niskie prawdopodobiestwo utrzymania w tajemnicy (sygnay niewerbalne, lk, napicie rodzicw) Ujawnienie adopcji, jako ochrona zdrowie psychicznego dziecka 4 rodzaje komunikatw z dzieckiem na temat adopcji (Grotewant) Brak rozmw lub jednorazowe poinformowanie dziecka o faktach adopcji Pasywna komunikacja, jeli dziecko zadaje pytania rodzic odpowiada, ale sam nie inicjuje rozmw. Aktywna komunikacja odpowiada na pytania i domylanie si niepokojw dziecka Przesadna komunikacja skupienie si na obawie, e dziecko czego nie wie Stosunek do rodziny biologicznej dziecka 4r,. nie rozumie co to zaznaczy i na czym polega, 6 at - duo pyta, skupia si na aspektach uczuciowych, porzucenie oddanie. - Akceptacja tej rodziny. - Poszukiwanie rodzicw biologicznych, jako naturalny przejaw szukania tosamoci - Grotewant - adopcja otwarta obecno rodzicw biologicznych i adaptacyjnych komunikowanie si, trjkt adopcyjny Radzenie sobie z odmiennoci rodzicielstwa adopcyjnego. Kocielska tolerancja nieokrelonoci roli i Motywacja nadmiaru dla dobra dziecka niski % Motywacja braku, jeli rodzice chc adoptowa dziecko, bo maj poczucie, e s gorszymi osobami Kirk teoria relacji adopcyjnych2 strategii radzenia sobie zaprzeczanie, uznawanie rnic Rodzice adopcyjne nie to samo, co rodzice biologiczne spoeczestwo naciska e to jest to samo Jeli rodzice twierdz, e to jest to samo radziy sobie przez zaprzeczanie Jeli akceptacja radz przez uznawanie rnic dziecka, czsto adaptuj wicej ni 1 dziecko, dochodzi do witowania adopcji kolejnego dziecka Krytyka teorii Kirka (Kaye) zbyt silne akceptowanie rni nie jest adopcyjne. Badania polskie Gutowska.

Psychologia rodziny. W - XII 26. 05.09

Rola psychologa z rnych etapach adopcji Okres preadopcyjny przygotowanie opinii o rodzicach, jak naley prbowa ocenia gotowo, motywacja, oczekiwania wiadome, niewiadome, realistyczno. Cechy osobowoci - motywacje, relacji maeskie (gotowo do zmiany struktury), postawy rodzicielskie, genetyczne obcienia dziecka, konflikty maeskie, szersze rodowisko. Przygotowanie do adopcji elementy psychoedukacji, (na czym polega choroba sieroca jak reaguje dziecko, ktre przeyo porzucenie objawy natychmiastowe i pniejsze), fazy choroby sierocej protest, rozpacz, obojtno skutki lki, lepienie si. Fazy terapii dziecka z chorob sieroc Bielska, Olechnowicz oswajanie, ksztatowanie, porozumienia emocjonalno-mimicznego, tworzenie wizi poprzez trwanie w sytuacjach paradoksalnych wrogo, odrzucenie. Inne trudnoci. Problemy z sob, kryzys tosamoci i problemy z rol. Problemy midzy maonkami Rozumienie relacji geny-rodowisko Jawno adopcji problematyka, przeksztacenie, argumenty za i przeciw. Okres preadopcyjny rola psychologa. Mediator pomidzy instytucj a rodzicem. Dobieranie dziecka Przygotowanie dziecka Wiedza o przeszoci dziecka Zachowania sprawdzajce, negatywistyczne, regresyjne mog pojawi si u dziecka. Problemy po adopcji. Gwatowno reakcji na nowa sytuacj Problemy z odrnieniem wasnoci dziecko po pobytu w Domie dziecko, myli e wszystko jest wsplne Nowo roli Lk przed odrzuceniem przez dziecko Nadmierna wraliwo na reakcje otoczenia Okres dorastania zamt tosamoci Rodzina alkoholowa. Rodzina destrukcyjna definicji rodzina zamknita an kontakty ze wiatem zewntrznym (izolowana) Zakamana/niewyraajca urzu komunikacja zablokowana, brak szczeroci na temat uczu, sprzecznoci werbalnej i niewerbalnej komunikacji. Chaotyczna brak normalnej regulacji stosunkw, brak hierarchii struktura wadzy, niezwizana, niezorganizowana. Sztywna w penieniu rl niezdolno do adaptacji pod wpywem zmian, niezdolno do reorganizacji, zmiany.

Cechy zdrowej rodziny wedug Satir Pozytywna tosamo Otwarte skuteczne komunikowanie si

Wzajemno Otwarto poczenie ze wiatem zewntrznym

Alkoholizm Zesp skadajcy si, z co najmniej 3-8objaww przez miesic w cigu ostatniego roku - Silna, natrtna potrzeba poywienia alkoholu - Upoledzona zdolno do kontrolowania picia - Picie w celu zagodzenia lub zapobiegania zespoowi abstynencyjnemu (subiektywne poczucie skutecznoci takiego dziaania) - Objawy abstynencyjne (czste zmiany upicia, okresy niepamici) - Objawy po odstawieniu substancji (fizjologiczne) - Zmniejszona tolerancja na alkohol - Zawenie repertuaru zachowa zwizanych z piciem alkoholu 1-2 wzorcw. - Postpujce zaniedbywanie innych niepicie czynnoci (zainteresowa), nieracjonalno sposobw uzasadnienia picia - Picie alkoholu mimo wiedzy o jago szczeglnej szkodliwoci. Fazy przystosowania do ycia w rodzinie z problemem alkoholizmu wedug Joan Jackson. Incydenty picia, prba interwencji, zaprzeczanie problemu. Wzrost izolacji rodziny, koncentracja rodziny wok alkoholu, pogorzenie relacji, pojawiaj si zaburzenia emocjonalne u dzieci Dezorganizacja ycia rodzinnego, rezygnacja z kontroli zachowa alkoholika i skupienie na rodzinie, nasilenie objaww u dzieci (moczenie si nocne, jkanie, zaburzenia emocjonalne), destabilizacja systemu rodzinnego od gniewnych uczu ochrona tego, co mam. separacja od alkoholika rozwd Reorganizacja rodziny i ycie bez osoby uzalenionej Alkoholik osiga abstynencje, powrt do ycia rodzinnego. Wikszo rodzin przewlekle zatrzymuje si w fazie 4 - trway wzorzec zachowa u osoby uszkodzonej i u dzieci. Dzieci 3 nauki. Nie ufa nie wolno ufa i opiera si na dorosym. wiat jest haosem (zgubione dziecko, niewidoczne dziecko, dziecko we mgle) Nie mwi izolacja samotno Nie odczuwa zamroenie lub deregulacja uczuciowa Okres niemowlcy Erikson Kryzys podstawowa ufno - podstawowa nieufnoBezpieczne. Przewidywalne, kontrolowanym wiat. Brak ufnoci, bezpieczestw

Osignita cnota nadzieja (na wzajemno) Kryzys autonomia wstyd i zwtpienie Osignita cnota wola (sia woli) Wiek zabawy (4.5 r.)

Kryzys inicjatywy poczucie winy (przymus do wykonania dziaa, musi dziaa i przetrwa) Osignita cnota celowo Wiek szkolny (6-15 r..) Kryzys: przedsibiorczo poczucie niszoci Osignita cnota kompetencja Adolescencja Kryzys tosamo rozproszenie (dyfuzja) tosamoci, tosamo negatywna. Osignita cnota wielko 5 obronnych wzorw funkcjonowania oglne typy reagowania. Bohater rodziny starze dziecko, uczynny, sukcesywny, (rodzina z niego dumny i szczyci si jego sukcesami), broni reputacj rodziny na zewntrz i stara si rozwiza jej problemy wewntrzne. Peni rol mediatora, wyrcza rodzicw, opiekuje si Wyrzutek (kozio ofiarny) stworzy mnstwo problemw (w szkole kolizje z prawem, naduycia alkoholu), bywa agresywnie nieufny lub nadmiernie zaleny od zych wpyww rodowiska. Staa walka i skandali interpretuje si, jako forma protestu temu, co si dzieje w rodzinie./ Sposb na zwrcenie na siebie uwagi dorosych. Cena penienia tej roli uzalenienia. Anioek ucieczka od trudnoci rodziny do wiata marze fantazji, niczego od nikogo nie chce, preferuje samotno nie interesuje si wiatem zewntrznym. Ma ryzyko zaburze psychicznych w dorosoci. Maskotka (Bazen) najmodsze dziecko w rodzinie, integruje rodzin, pozwala rodzinie odpocz od problemu. W rodzinie jest lubiany. Cena niedojrzao emocjonalna, psychiczna zaleno od innych, infantylizm Zagubione dziecko Uatwiacz Wspuzalenienie, jako: Choroba walka skutek aktywnego zmagania si rodziny z alkoholizmem, aby odzyska kontrol nad piciem. Woiwitz Choroba polegajca na biernym podporzdkowaniu si alkoholikowi (przystosowanie si do) Broun Zesp cech ktre powstay w dziecistwie wskutek mechanizmw obronnych co daje tendencje do wchodzenia w patologiczne zwizki. Mekodi. ony alkoholikw Tendencje do dominacji, kontroli, wrogoci (w psychoanalizie niewiadoma dominacja) Typ osobowoci lub styl radzenia sobie Jakson Styl komunikacji (komunikacja nie wprost,) Interakcja w maestwie: negatywne przypatrywanie si sobie wzorce kontrola wymuszanie i unikanie Wspuzalenienie termin wprowadzony w atach 70-ch w lecznictwie odwykowym. Opisywanie osb na ktrych ycie wywar wpyw zwizek z alkoholikiem. Wyuczona autodestrukcyjne zachowania lub wady charakterystyczne, ktre upoledzaj zdolno inicjowania zwizkw miosnych. Wspuzalenienie, jako reakcja na stres

Osoba uzaleniona i wspuzaleniona. Kontrola alkoholikowi wydaje si, e kontroluje picie, a partner stara si kontrolowa alkoholika Koncentracje alkoholik koncentruje swoje ycie wok substancji, a partner na problemie alkoholika Odstawienie - negatywnie objawy po zaprzestaniu spoycia alkoholu, a partner popada w depresje, jest zagubiony, staje si agresywny, kiedy osoba uzaleniona waczy z naogiem DDA wedug Woiwitz w lekturze Surowa samoocena Kamstwo i nadmierna lojalno Trudno w nawizywaniu zwizkw i wsppracy. Poszukiwanie aprobaty Nadmierna odpowiedzialno DDA wedug Mellibrudy Alkoholicy Wspuzalenienie DDA Kapitan toncego okrtu Lk (utrata kontroli, konflikt, uczucie porzucenia), poczucie winy, nadmierne poczucie odpowiedzialnoci, niezdolno do radoci z zabawy Ostra bez istotna krytyka, zaprzeczenia naogowi, poczucie odrzucenia, trudnoci w nawizywaniu zwizkw intymnych.

Psychologia rodziny. W-13 02.06.09 Przemoc domowa Definicja wzka. Browne i Hebert 1999 zachowania krzywdzce maj 3 skadniki: Afekt gniew Zachowanie zadanie blu Intencja wyraenie krzywdy. Przemoc symboliczna niszczenia przedmiotw wanych dla osoby Rada Europy 1986 jakikolwiek czyn lub zaniedbanie za strony jednego czonka rodziny wobec innych jej czonkw, ktre zagraa yciu, cielesnej lub psychicznej integralnoci lub wolnoci innego czonka danej rodziny albo powane zaszkodzenia rozwojowi danego osobnika, jago osobowoci Zbyt szeroka definicja (n.p nadopiekuczo ta nie sprzyja rozwojowi osobowoci dziecka).

Przemoc wedug J. Millibrudy intencjonalne naruszenie praw i dobr drugiej osoby, ktre uniemoliwia samoobron, powoduje szkody (fizyczne psychiczne, symboliczne, materialne) i powtarza si w cyklach. Wedug Sztandek takie dziaanie, ktre niezalenie od formy upoledza moc kogo, kto jest obiektem przemocy, (cel, niewolnienie ofiary,) PAPPR (pastwowa agencja przeciw przemocy w rodzinie,) zamierzona wykorzystujca przewaga sil, dziaanie skierowane przeciw czonkowi rodziny, ktre narusza prawa i dobra osobiste, powoduje cierpienia i szkody. 4 wane powtarzajce si elementy w definicjach Szkoda i cierpienie Intencjonalno Nierwno sil Upoledzenie mocy (ubezwasnowolnienie ofiary) Skaa zjawiska. W 80% rodzin z choroby alkoholow Badania Piekarskiej 40% rodzicw stosuj solidne kary dla swoich dzieci 80% ojcw uznaje klaps za naturaln metod wychowawcz. Badania w krajach zachodnich i Polsce. 60-90% Krzywdzonych dzieci. Zaleno od pci i wieku dziecka; starsze dzieci mniej naraeni na maltretowanie. Grupa ryzyka to dzieci do 5 lat/chopcy. Wyksztacenie rodzicw a formy przemocy: wyksztacenie rozbudowana przemoc psychiczna, wyksztacenie przemoc fizyczna. Cykl przemocy: Walker 1979. Faza narastania napicia: ukryta frustracja, gniew. Akt przemocy Faza uspokojenia: denie do pojednania faza miesica miodowego, przepraszania, prezenty, lub separacja od ofiary, przerzucenie winy na ofiar. Spada napicie, przyjemno odczuwana przez ofiar jest czynnikiem podtrzymujcym cykl przemocy (u czasem cykle trwaj coraz krcej). Skutki sytuacja uzalenienia ofiary od sprawcy; (syndrom wyuczonej bezradnoci.) Wiktymizacja opis faz stawania si ofiar. 1. Pierwotna faza zaburzenie utrwalonych przekona dotyczcych wiata i siebie, skrcenie perspektywy czasowej (nie myli si o przyszoci), utrata poczucie bezpieczestwa, poczucie bezradnoci, lk i gniew. 2. Wtrna faza pogorszaj si stosunki z otoczeniem zewntrznym, prby wyjcia z informacja o aktach przemocy, ale otoczenie nie wierzy w sowa ofiary, niedowierzenia ta s wtrnym zranieniem wystpuje obwinianie siebie, dominuje poczucie winy. 3. Trzecia faza rola ofiary odrzucona przez otoczenie, skazana na bycie ofiar, i jest tam winna, pitnowanie siebie, zaprzeczanie trudnoci, nie tylko dowiadcza przemocy, ale sama drczy si psychicznie. Formy maltretowania: Wykorzystywanie: fizyczne (zespl dziecka potrzsanego objawy, zaburzenia narzdw wewntrznych, urazy gowy, krwawienia gaki ocznej; zespl uszny: uderzenie w okolic ucha, zespl munchausena rodzice wywouj u dziecka pozorne zaburzenia, ktrych celem jest zwrcenie na siebie uwagi), seksualne, psychiczne/spoeczne, emocjonalne/krytykowanie ponianie, maltretowanie ekonomiczne. Zaniedbywanie: umylne (niewiedza rodzicw o podstawowych potrzebach dziecka); niezamierzanie.

Typy przemocy rodzinnej. Za strony osb dorosych (wobec dzieci i wspmaonka) Ze strony dzieci (wobec rodzicw i rodzestwa) Ze strony dzieci i dorosych (wobec starszych osb) Formy przemocy rodzinnej Fizyczna Czynna Przymus fizyczny, ograniczenia swobody, zranienia Bierna Zaniedbanie fizyczne, saba opieka zdrowotna Psychiczna Seksualna Naduycia Kazirodztwo, napa, emocjonalne, gwat wykorzystanie, maltretowanie Brak uczu, Zaniedbanie ochrona zaniedbanie przed naduyciem, emocjonalne, prostytucja materialne (namawianie przed 15 r )

Wspwystpowanie rnych form przemocy. Wymiar aktywnoci od biernego do czynnego Wymiar zwizku od maltretowania wewntrz rodziny na zewntrz (ponowna wiktymizacja dzieci s wiadkami przemocy.) Wymiar szkd od psychicznych do fizycznych. Modele przemocy w rodzinie. Socjologiczne Psychologiczne Integracja tych dwch. Modele socjologiczne Modele stresu spoecznego (Gellis) niska pozycja spoeczna, ze warunki mieszkaniowe, przeduona izolacja. Teoria zasobw (Goode) niskie zarobki ma. Podejcie systemowe oglne (Straus) zaburzenie struktury autorytetu. Modele kulturowe przemoc wobec jednostki jest odbiciem przemocy w spoeczestwie (n.p przemoc wobec kobiet) Subkultury przemocy. Przemoc strukturalna ze wzgldu na wadz i dominacj (wobec ludzi chorych i niepenosprawnych). Modele psychologiczne. Skoncentrowanie si na jednostce cechy osobowoci. Psychobiologiczne - poziom testosteronu u chopakw, zalenoci pomidzy temperamentem a poziomem testosteronu. Psychodynamiczne konflikty wewntrzne konflikt mierci 10% krzywdzcych maja zaburzenia osobowoci. Modele spoecznego uczenia si (Bandura) wzmocnienia spoeczne. Predyspozycja do bycia ofiar wczeniactwo, niska waga urodzeniowa, nieatrakcyjno, choroba, niepenosprawno dziecka. Modele interakcyjne (jednostka-otoczenie). Ana lizy funkcji sekwencji zdarze (A-B-C), A intencje, C zachowania, B konsekwencje.

Frude czynniki wyzwalajce bieda, poczucie zagroenia, zo, frustracja, alkohol

Modele integracyjne Wieloczynnikowy (Browne) 4 grupy czynnikw stresowych 1. Stosunki pomidzy opiekunami (stres, konflikt, kryzys maeski) 2. Relacja midzy dziemi oraz relacje dziecko-rodzic brak porozumienia 3. Stres strukturalny le warunki mieszkaniowe, bezrobocie, izolacje. 4. Stres wywoany przez podopiecznych cechy dziecka, dziecko niechciane, chore, trudne, niepenosprawne. Czynniki zapobiegajce - bezpieczne przywizanie, wysoka samoocena opiekunw. Sprzenie zwrotne dodatnie Model przymusw w procesach rodzinnych - Patterson Teoria wzajemnych przymusw w relacjach rodzinnych Pojcie przemocy surowe trzymanie si dyscypliny, bez uywania tumacze, wszyscy wobec wszystkich posuguj si awersyjnymi dziaaniami. Ta teoria wywodzi si z teorii spoecznego uczenia si. Elementy TSU czynny charakter uczenia si, kontekst spoeczny, modelowanie (denia do uzyskania wzmocnienia), skrypt poznawczy, kontrolowanie awersyjne. Model spoeczno-interakcyjny (Bejskiego). Poziom ontogenetycznego rozwoju, obcienie dziedziczne przekazywanie przemocy, zaniedbania, zerwanie wizi. Poziom mikrosystemu interakcja w rodzinie - interakcja midzy maonkami, interakcja rodzic-dziecko; czynniki wywoujce zaburzenie u rodzicw, niska tolerancja na stres, + niekorzystne cechy dziecka niech do dziecka powoduje wzrost spirali konfliktw. Poziom ekosystemu wysoki poziom bezrobocia, brak grupy wyparcia. Makrosystem postawy spoeczne, kultura, Historia przemocy 1946 John Caffey zamania koci dugich u niemowlt z krwiakami podoponowymi. Zespl dziecka bitego (Kempe, Silvermen) Pierwszy opis przypadku molestowania seksualnego Finklher 1979 Syndrom bitego ma Steinmetz 1974 (USA) pierwsza ustawa o profilaktyce przemocy. Polska niebieska linia do 1993 pastwowy Instytut Higieny rejestruje szpitalne przypadki okoo 200 przypadkw rocznie Szyry strefa przemocy ilo nierejestrowanych przypadkw. W 18 krajach czonkowskich rady Europy ustawa o przemocy. 35% polakw uwaa, e nigdy nie powinno si stosowa kar fizycznych wobec dzieci 50% - czystymi kary fizyczne usprawiedliwiono 15% - uwaa, e rodzice mog bi swoich dzieci, kiedy uznaj to za skuteczna metod wychowawcz. Kary fizyczne s powszechne stosowane w Polskich rodzinach, 20% dorosych przyznao si e jako dzieci dowiadczay kar fizycznych. 80% Klapsy 25% bicie w twarz, 8% - powane bicie. Prawna zakaz stosowania kar fizycznych znajduje poparcie wrd kobiet, ludzi modych, u osb z wyszym wyksztaceniem. Istotnie czciej popieraj postulat o niestosowaniu kar fizycznych osoby, ktre nigdy nie dowiadczyy ich w dziecistwie.

Cykl rozwojowy przemocy w rodzinie. Przemoc dorosych w rodzinie maltretowanie maonka, dzieci, rodzestwa, rodzicw, osb starszych. Przekazywanie pewnego wzory zachowa dzieciom (1/3)