of 106 /106
NHẬP MÔN QUẢN TRỊ Nguyễn Trạng Mên 1

QUAN TRỊ NHẬP MÔN

  • Author
    hungpdf

  • View
    398

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of QUAN TRỊ NHẬP MÔN

NHP MN QUN TRNguyn Trng Mn

1

Chng I NHNG VN CHUNG CA QUN TR I. CC KHI NIM V QUN TR 2. Tnh tt yu khch quan ca Qun tr 1. S ra i ca Qun tr T phn tch v s ra i ca qun tr trn cho Qun tr (ni chung) xut hin rt lu, t khi ta thy rng, qun tr xut hin trong i sng x hi x hi loi ngi bit sng v hot ng tp th. Ngay loi ngi khng phi do mun ch quan ca mt t ngy u, con ngi sng thnh by n bit ai, hay mt nhm ngi no m do i hi ca thc nng ta vo nhau u tranh chng chi vi thin ti khch quan trong mt x hi c hot ng tp th nhin khc nghit, vi th d sinh tn; mt khc, v c s phn cng lao ng x hi, cn phi c do c s khc nhau v tui tc, tr lc v th lc m v phi hp cc hot ng ring l, c bit nhm hon tr ca mi ngi trong cng ng cng khng ging thnh nhng cng vic m tng c nhn ring l nhau, c ngi lm c vic ny m khng lm khng th lm c; nng cao hn kt qu m h c vic khc nhng tt c u mun tn ti v pht mong i. trin, i sng ca h ngy cng c tt hn. V vy, - Ni v tnh tt yu khch quan ca qun tr, trong x hi i hi phi c s phn cng lao ng v C.Mac c cu ni ni ting: Mt ngh s chi n th t cng vic qun tr v ngi qun tr xut hin t iu khin ly mnh nhng mt dn nhc th cn c nhm iu phi cng vic chung, lm cho cho cc ngi ch huy, ngi nhc trng. Nh vy, s xut hot ng ca cng ng em li kt qu cao hn, p hin ngi ch huy ngi nhc trng trong mt tp ng ngy cng nhiu hn nhu cu mi mt i sng th iu khin hot ng ca mt dn nhc ca mnh. khng phi do ng ta mun hay khng m do i hi khch quan ca mt t chc, y l mt dn nhc. thch ng vi s pht trin khng ngng - Cn theo quan im ca GS. HAROLD ca lc lng sn xut, qun tr ngy cng c cng KOONTZ th cho rng: Ngay t khi con ngi bt c v hon thin. Ngy nay, qun tr hnh thnh nhiu u hnh thnh cc nhm thc hin nhng nhim dng khc nhau: v, mc tiu m h khng th t c vi t cch l - Qun tr qu trnh th gii v sinh nh: t c nhn ring l, th cch qun l l mt yu t ai, hm m cn thit m bo phi hp nhng n lc c - Qun tr qu trnh th gii hu sinh nh: nhn. cy trng, vt nui. - Theo TS. Nguyn Th Lin Dip khng nh: - Qun tr x hi loi ngi bao gm: C th ni rng l do tn ti ca hot ng qun tr + Qun tr nh nc. chnh l v mun c hiu qu v ch khi no ngi ta + Qun tr cc t chc on th x hi. quan tm n hiu qu th ngi ta mi quan tm n + Qun tr sn xut kinh doanh ti cc hot ng qun tr t chc kinh t. Vy, Qun tr l g m lun xut hin trong mi Ngoi nhng c im chung ca Qun tr, mi t chc? dng qun tr khc nhau chu s chi phi ca mt s qui lut ring v c nhng c im ring. Do , cn c nhng ni dung nghin cu ph hp. Trong chng trnh mn hc ny chng ta ch cp n qun tr sn xut kinh doanh cc doanh nghip v nghin cu chng trong mi lin h hu c vi cc dng qun tr khc, nht l qun tr nh nc. Nh vy, qun tr ra i l mt tt yu khch quan cng vi qu trnh hnh thnh, pht sinh v pht trin ca on nhm, t chc nh nc, x hi v t chc kinh t.

2

3. Khi nim v Qun tr Qun tr (Management) l t thng c dng ph bin trong nhiu sch gio khoa v nhiu ti liu khc. Nu xt ring tng t mt th ta c th tm gii thch nh sau: - Qun: l a i tng vo khun mu qui nh sn. V d: Cha m bt a b phi lm theo mt k hoch do mnh nh ra; sng phi i hc, bui tra ngh ngi, bui chiu hc bi, trc khi i phi tha v phi cho, l ci khun mu chng phi thc hin ch khng i tng t do hot ng mt cch ty thch. - Tr: l dng quyn lc buc i tng phi lm theo khun mu nh. Nu i tng khng thc hin ng th s p dng mt hnh pht no mnh, sc thuyt phc buc i tng phi thi hnh. Nhm t ti trng thi mong i, c th c v cn phi c m ngi ta gi l mc tiu. Sau y l nhng khi nim v Qun tr ca mt s nh l lun v qun tr trong v ngoi nc. - Theo H.Koontz Qun l l mt hot ng tt yu; n m bo phi hp nhng n lc c nhn nhm t c nhng mc ch ca nhm (t chc). Mc tiu ca qun l l nhm m trong con ngi c th t c cc mc tiu ca nhm vi thi gian, tin bc, vt cht v s bt mn ca c nhn t nht. - Qun tr c xem nh l mt qu trnh thc hin cc chc nng qun tr, Nguyn Tin Phc khi nim: Qun tr l qu trnh hoch nh, t chc, b tr nhn s, lnh o v kim sot cng vic v nhng n lc ca con ngi, ng thi vn dng mt cch c hiu qu mi ti nguyn, hon thnh cc mc tiu nh. - Theo V Th Ph: qun tr l mt tin trnh lm vic vi con ngi v thng qua con ngi hon thnh mc tiu ca mt t chc trong mt mi trng lun lun thay i. Trng tm ca tin trnh ny l s dng c hiu qu nhng ngun ti nguyn c hn. T cc khi nim trn, chng ta c th khi qut: qun tr l qu trnh tc ng thng xuyn, lin tc v c t chc ca ch th qun tr (h thng qun tr) n i tng qun tr (h thng b qun tr) nhm phi hp cc hot ng gia cc b phn, cc c nhn, cc ngun lc li vi nhau mt cch nhp nhng, n khp t n mc tiu ca t chc vi hiu qu cao nht. Thc vy, qun tr thc cht l mt qu trnh tc ng m qu trnh khng3

phi ngu nhin m c tin hnh mt cch c t chc v c ch ch ca ch th qun tr (h thng qun tr) c thc hin mt cch thng xuyn, lin tc nhm lm cho cc hot ng ca tp th (t chc) mang li kt qu cao nht vi chi ph thp nht, tha mn ngy cng nhiu hn nhu cu v vt cht v tinh thn ca c cng ng. lm c iu , qun tr c nhng chc nng, vai tr g? V cn c nhng k nng no? II. CHC NNG, VAI TR V K NNG QUN TR 1. Chc nng qun tr Chc nng ca h thng qun tr trong mt t chc, gi tt l chc nng qun tr l nhim v chung (nhim v tng qut) m h thng qun tr phi thc hin trong qu trnh qun tr. C nhiu cn c phn loi cc chc nng qun tr. 1.1 Cn c theo lnh vc hot ng sn xut kinh doanh: Ta c cc chc nng qun tr c th nh sau: - Qun tr cht lng. - Qun tr Makerting. - Qun tr sn xut. - Qun tr ti chnh. - Qun tr k ton. - Qun tr hnh chnh, vn phng Nh vy, tng ng vi mi lnh vc hot ng sn xut kinh doanh l mt chc nng qun tr. Cch phn loi ny n khng phn nh khi qut cc nhim v chung ca qun tr, l nhng chc nng c th c phn chia mt cch linh hot ty thuc vo trnh pht trin sn xut ca x hi. Khi trnh sn xut ca x hi cn thp th s phn chia t chc nng; ngc li khi trnh sn xut x hi cng cao, qui m sn xut cng ln, s phn cng lao ng cng su s pht sinh nhiu chc nng mi. 1.2 Cn c theo ni dung ca qu trnh qun tr Tc gi ca cc l thuyt qun tr nhiu nc trn th gii ra nhng chc nng (nhim v chung) ca qun tr nh sau: - Nm 1916, nh qun tr ni ting ngi Php HENRY FAYOL cho rng qun tr c 5 chc nng: I II + Chc nng hoch nh (Planing). + Chc nng t chc (Organizing) + Chc nng ch huy (Directing) + Chc nng phi hp (Coordinating) + Chc nng kim tra (Reviewing)

C th ni, HENRY FAYOL l ngi c cng u trong vic hnh thnh l thuyt qun tr tng i c h thng v cht ch nht lc by gi. Trong , ng chia cc hot ng ca mt t chc thnh 6 nhm cng vic, ra 14 nguyn tc v 5 chc nng Qun tr. Nhng ngh ny ca ng c a vo ging dy nhiu trng i hc ti nhiu nc. Tuy nhin, trong 5 chc nng Qun tr ca ng hin cn c kin cho rng, phi hp khng phi l chc nng m l mc ch ca qun tr. Bi v, khi thc hin cc chc nng hoch nh, t chc, ch huy, kim tra khng c g khc l nhm phi hp cc hot ng, cc ngun lc trong mt t chc t n mc tiu m ch th qun tr mong i. - Sau 7 nm, vo nm 1923 LYTHER GUILICK v LYNDAL URWICH chia thnh 7 chc nng: 1) Hoch nh. 2) T chc. 3) Nhn s (Staffing) 4) Thc hin 5) Phi hp. 6) Kim tra. 7) Ti chnh (Budgeting). Trong h thng cc chc nng ny cng cn nhiu kin tranh ci. Chng hn, c ngi cho rng chc nng t chc trong bao gm c c chc nng nhn s, v vy khng th tch nhn s thnh mt chc nng ring; hoc thc hin khng ch l mt chc nng ring ca h thng qun tr; hay ti chnh l mt chc nng c th ch khng phi l mt chc nng chung ca qun tr -n thp nin 60 ca th k XX, HAROLD KOONTZ v CYRIL ODONNELL nu 5 chc nng: III + K hoch. IV + T chc. V + Nhn s. VI + Lnh o. VII + Kim tra. - thp nin 80 ca th k XX, JAMES STONER v STEPHEN P.ROBBINS li chia thnh 4 chc nng: VIII + Hoch nh. IX + T chc. X + Lnh o. XI + Kim tra. - Ngy nay, cc chc nng chung ca qun tr c trnh by trong nhiu sch gio khoa cc trng i hc v cao ng Vit Nam bao gm:4

XII XIII

+ Hoch nh. + T chc. XIV + iu khin. (C tc gi cn gi l chc nng lnh o hoc ch huy). XV + Kim tra - kim sot. Vi h thng chc nng ny phn nh kh y nhng nhim v chung (nhim v tng qut) ca qun tr trong giai on hin nay. 2. Vai tr ca Qun tr XVI H thng qun tr thc hin cc chc nng ca mnh thng qua gi nhiu vai tr khc nhau trong qu trnh qun tr. Nu chc nng qun tr l nhng nhim v chung (nhim v tng qut) th vai tr qun tr l nhng cng vic c th, l tp hp nhng hnh vi c t chc nhm t c mc tiu ra. Theo Henry Mitzberg, nh nghin cu Hoa K cho rng qun tr c 10 vai tr ph bin c tp hp thnh 3 nhm: XVII - Nhm 1: Vai tr quan h, bao gm cc vai tr l ngi i din; vai tr ngi lnh o; vai tr ngi quan h vi cc c nhn v tp th trong v ngoi t chc. - Nhm 2: Vai tr thng tin, bao gm cc vai tr l ngi cung cp thng tin; ph bin thng tin; thu thp v thm nh thng tin. - Nhm 3: Vai tr quyt nh, bao gm cc vai tr nh doanh nghip; vai tr ngi gii quyt xung t; vai tr ngi phn phi ti nguyn trong t chc. 3. Cc k nng qun tr th hin y vai tr ca mnh trong t chc, i hi bt c nh qun tr no cng cn c 3 k nng c bn. N biu hin nng lc ca ngi qun tr, l nguyn nhn s thnh t ca nh qun tr. LENIN ni: Lm qun l cn phi rnh ngh tc l phi tinh thng tt c mi iu kin trong sn xut, phi bit k thut sn xut cao hin i, phi c s tu dng nht nh v khoa hc. 3.1 Ni dung cc k nng qun tr a. K nng nhn thc (hay k nng t duy) L chc nng quan trng nht i vi nh qun tr, n i hi nh qun tr phi am hiu trn nhiu lnh vc kinh t, chnh tr, x hi; thu hiu mc phc tp v bit gim thiu mc phc tp; nhn bit, phn on chnh xc nhng s vt v hin tng

v phn ng mt cch nhanh nhy cc tnh hung pht sinh. y c th ni l mt k nng quan trng, nht l trong thi i ngy nay, thi i ca nn kinh t tri thc. b. K nng quan h L k nng c lin quan ti quan h vi con ngi, to thun li v thc y con ngi hon thnh cc cng vic chung. K nng ny th hin vic thng qua cc hnh thc, phng php tc ng ti con ngi nh li ni, ch vit, thi ng x, c sc thuyt phc, tp hp (quy t) c nhng ngi ng chung quanh mnh hon thnh tt nhng mc tiu ra vi hiu qu cao nht. Tt nhin, mun lm c nh vy cn i hi ngi qun tr phi c nng lc v uy tn nht nh. Ngi c nng lc v uy tn cao trong tp th s d dng tp hp cc thnh vin trong t chc; ngc li d gp phi s khng chp nhn ca cp di nhiu mc v bng nhiu hnh thc khc nhau. c. K nng chuyn mn L kh nng cn thit thc hin mt cng vic c th; biu hin trnh chuyn mn nghip v ca nh qun tr nh son tho mt vn bn hnh chnh, lp mt hp ng kinh t, lp trnh qun l, ra mt quyt nh qun tr, Mc khc, k nng ny cn i hi ngi qun tr phi hiu bit chuyn mn ca n v mnh ph trch, chng hn mt cn b qun tr ngn hng phi am hiu cc nghip v ngn hng ca mnh.

Tuy nhin, do vai tr ca qun tr vin cc cp qun tr khng ging nhau nn yu cu mc thnh tho cc k nng c s khc nhau. 3.2 Yu cu cc k nng qun tr cc cp qun tr - Qun tr vin cp cao: i hi nhiu k nng nhn thc; bit cch quan h (lm vic vi con ngi) tt; nhng i hi k nng chuyn mn k thut c th v cc lnh vc qun tr t hn so vi qun tr vin cc cp khc. Bi v, vai tr ca anh ta trong h thng qun tr l ngi hoch nh ra cc mc tiu, ng li, chnh sch, ca t chc; cc nghip v chuyn mn c th phn ln do qun tr vin cp trung v cp thp thc hin. - Qun tr vin cp trung: i hi cc k nng qun tr mc trung bnh. Bi anh ta l b phn trung gian, vi vai tr ch yu l chuyn ti trung chuyn cc thng tin mnh lnh t cp cao xung cp thp v nhn nhng thng tin phn hi t cp thp ln cp cao. - Qun tr vin cp thp: i hi nhiu k nng chuyn mn nghip v, nhng k nng nhn thc li t so vi qun tr vin cc cp khc. Bi v, h l nhng ngi trc tip thi hnh cc nghip v chuyn mn trong tng lnh vc qun tr c th.

Nhng yu cu mc thnh tho cc k nng qun tr trn c minh ha bng hnh sau (Xem hnh 1). QTV cp cao QTV cp trung QTV cp thp K nng nhn thc Hnh 1: Yu cu mc thnh tho cc k nng qun tr i vi qun tr vin cc cp qun tr. K nng quan h H thng qun tr thc hin cc chc nng thng qua cc vai tr ca mnh vi cc k nng hon ho s c mt ngha to ln i vi doanh nghip. Nng lc qun tr ngy nay c xem l mt ngun lc quan trng cho s pht trin ca mt quc gia ni chung hay mt t chc kinh t ni ring. ngun lc l: nng lc qun tr, lao K nngCc ch/mn ng (c bit l cht lng lao ng), vn, khoa hc k thut - cng ngh v ti nguyn thin nhin (Xem hnh 2).

Lao ng5

Vn

Nng lc qun tr

Khoa hc k thut Hnh 2: Cc ngun lc pht trin ca mt t chc.

Ti nguyn

Chng c mi lin h cht ch vi nhau. Trong , nng lc Qun tr l quan trng nht, bi v cc ngun lc khc c pht huy tc dng c hay khng u ph thuc phn ln vo nng lc qun tr. iu c th chng minh qua cc s liu sau: 1. Theo ti liu ca GS. Nguyn vn L. Nguyn nhn ph sn mt doanh nghip: -60% do qun tr thiu kh nng. -20% do chiu hng bt li. XVIII -10% do tai nn . XIX -10% do cc yu t linh tinh khc. XX 2. Cc nh kinh t Php iu tra nghin cu v phn nh trc nhng tn tht ca doanh nghip do cc nguyn nhn sau: XXI -50% thuc v lnh o. XXII -25% thuc v gio dc o to. XXIII -25% thuc v nhng ngi tha hnh. XXIV 3. Nht Bn l nc t hp, ngi ng, cc iu kin t nhin, vn ho gn ging ta. Th m sau chin tranh th gii th 2 (Nht Bn l nc thua trn v hoang tn nt nh Vit Nam sau chin tranh) kt thc ngi Nht lp nn nhng k tch trong kinh t lm cho c th gii phi kinh ngc v hc hi h: - Nm 1950, GDP ca Nht l 20 t USD, bng: + 60% ca CHLB c. XXV + 50% ca Php. +1/3 ca Anh. XXVI +1/17 ca M. XXVII - Nm 1966 (sau 16 nm) Nht vt Php. XXVIII - Nm 1967 vt Anh. - Nm 1968 vt CHLB c v cho n nay vn l mt cng quc kinh t ng th hai sau M. C nhiu yu t ngi Nht lm nn iu thn k , nhng cc nh kinh t cho rng qun tr l mt yu t chim v tr quan trng nht. Qu tht vy, ngi Nht bit tm cho mnh mt cung cch qun tr ring ph hp vi nn vn6

ha ca t nc v con ngi Mt tri mc, c biu hin mt cch sinh ng qua l thuyt Z ca William Ouchi. XXIX T cc khi nim - chc nng - vai tr chng ta c th rt ra cc c im qun tr nh sau: III- C IM CA QUN TR. XXX 1- i tng qun tr l con ngi, qun tr con ngi l mt cng vic kh khn v phc tp. Qun tr suy cho n cng l qun tr con ngi, ngi qun tr lm vic cng vi v thng qua ngi khc. Trong mi con ngi hay nhm ngi u c nhng c im tm sinh l khc nhau, trnh khc nhau, nhn thc khc nhau, dn ti nhng hnh ng khng ging nhau. Mun qun tr c hiu qu trc ht phi hiu v h; hiu c h l iu khng d, nhng p ng c nhng nhu cu ca h li cng kh khn v phc tp hn nhiu ln, n lun lun l mc ch cn vn ti ca cc nh qun tr. Mt khc, con ngi l tng ha cc mi quan h x hi. Sng trong mt t chc, mi ngi c nhng mi quan h nhiu mt vi cng ng mang tnh x hi nh: quan h chnh tr, quan h kinh t, quan h x hi chng an xen vo nhau to thnh nhng mi quan h phc hp, tc ng thng xuyn v chi phi mi mt hot ng ca c nhn. Tht vy, qun tr c hiu qu l mt cng vic y kh khn v phc tp nht trong trong nhng cng vic phc tp. 2- Lao ng qun tr l lao ng tr lc l ch yu v i hi tnh nng ng sng to cao. Trong h thng qun tr c 3 loi cn b ch yu: cn b lnh o, chuyn gia v cn b nghip v - k thut. - Cn b lnh o: l ngi c chc v quyn hn nht nh trong t chc, h l nhng ngi ra cc quyt nh qun tr, hoch nh ra cc mc tiu, chin lc, chnh sch, bin php ca doanh nghip. XXXI - Cn b chuyn gia: bao gm cc k s, lut s, nh ton hc, nh kinh t l nhng ngi c trnh chuyn mn -k thut cao; h gi vai tr chun b cc phng n gip cho cn b lnh o ra cc quyt nh qun tr m bo tnh ti u nht. - Cn b nghip v - k thut: l nhng ngi thc hin nhng nghip v qun tr c th nh cc k ton, th qu, th kho, thng k tng hp, vn th, lp trnh vin my tnh Trong 3 loi cn b trn th cn b lnh o l b phn quan trng nht, n quyt nh phn ln s thnh bi ca mt doanh nghip. Tuy nhin, s nng ng sng to u cn thit cho tt c qun tr vin cc cp, c qui nh bi tnh phc tp ca qun tr. 3- Qun tr va l khoa hc va l mt ngh thut cao. Bi qun tr khng nhng i hi phi hon thnh cc mc tiu ra m phi hon thnh chng vi hiu qu cao nht c th c. a-Tnh khoa hc ca Qun tr th hin: - Th nht, qun tr phi m bo ph hp vi s vn ng ca cc qui lut t nhin, x hi. iu i hi vic qun tr phi da trn s hiu bit su sc cc qui lut khch quan chung v ring ca t nhin v x hi.7

- Th hai, trn c s m vn dng tt nht cc thnh tu khoa hc, trc ht l trit hc, kinh t hc, ton hc, tin hc, iu khin hc, cng ngh hc, v cc kinh nghim trong thc t vo thc hnh qun tr. - Th ba, qun tr phi m bo ph hp vi iu kin, hon cnh ca mi t chc trong tng giai on c th. iu cng c ngha, ngi Qun tr va phi kin tr cc nguyn tc va phi vn dng mt cch linh hot nhng phng php, nhng k thut Qun tr ph hp trong tng iu kin, hon cnh nht nh. b-Tnh ngh thut ca qun tr th hin: Ngh thut l k nng, k xo, b quyt, ci mo ca qun tr. Nu khoa hc l s hiu bit kin thc c h thng th ngh thut l s tinh lc kin thc vn dng ph hp trong tng lnh vc, trong tng tnh hung. V d: - Trong ngh thut s dng ngi. trc ht phi hiu c im tm l, nng lc thc t ca con ngi, t s dng h vo vic g, lnh vc g, cp bc no l ph hp nht; c nh vy mi pht huy ht kh nng v s cng hin nhiu nht ca mi c nhn cho tp th. - Ngh thut gio dc con ngi. Gio dc mt con ngi c th thng qua nhiu hnh thc: khen ch, thuyt phc, t ph bnh v ph bnh, khen thng v k lut u i hi tnh ngh thut rt cao. p dng hnh thc, bin php gio dc khng ph hp chng nhng gip cho ngi ta tin b hn m ngc li lm phn tc dng, tng thm tnh tiu cc trong t tng v hnh ng. - Ngh thut giao tip, m phn trong kinh doanh. Cng i hi tnh ngh thut rt cao. Trong thc t khng phi ngi no cng c kh nng ny, cng mt vic nh nhau i vi ngi ny m phn thnh cng cn ngi khc th tht bi. - Ngh thut ra quyt nh qun tr. Quyt nh qun tr l mt thng ip biu hin ch ca nh qun tr buc i tng phi thi hnh c din t bng nhiu hnh thc nh: vn bn ch vit, li ni, hnh ng, Ngoi c im chung ca quyt nh qun tr mang tnh mnh lnh, cng ch ra th mi hnh thc ca quyt nh li c nhng c im ring, chng hn nh quyt nh bng li khng mang tnh bi bn, khun mu nh quyt nh bng vn bn ch vit nhng li i hi tnh sng to, thch nghi v tnh thuyt phc hn. -Ngh thut qung co. Trc ht l gy n tng cho ngi nghe, ngi c. Nhng trong thc t khng phi doanh nghip no cng lm c iu . C nhng qung co chng ta xem thy vui vui, thch th, c cm tnh sn phm ca h. Nhng cng c qung co li thy chn ngn, gy bc bi, phin mun cho ngi nghe, ngi c, V sao nh vy? chnh l ngh thut qung co. Ngh thut v i nht ca ngh qung co, l n su vo u c ngi ta mt tng no nhng bng cch thc m ngi ta khng nhn thy c iu - khuyt danh (trch trong Li vng cho cc nh doanh nghip nh xut bn tr nm 1994) - Ngh thut bn hng: Ngh thut bn tc l ngh thut lm cho ngi mua tin chc rng h c li khi h mua - SHELDON (trch: Li vng cho cc nh doanh nghip nh xut bn tr nm 1994). Ngh thut l ci g ht sc ring t ca tng ngi, khng th nhp khu t ngi khc. N i hi ngi qun tr (m trc ht l ngi lnh o) khng nhng bit vn dng c hiu qu cc thnh tu khoa hc hin c vo hon cnh c th ca mnh m cn tch ly vn kinh nghim ca bn thn, ca ngi khc nng chng ln thnh ngh thut tc bin n thnh ci ring ca mnh. IV- I TNG, NI DUNG V PHNG PHP NGHIN CU QUN TR HC. 1-i tng nghin cu ca qun tr hc. Qun tr hc l mt khoa hc x hi, nhin cu cc mi quan h gia ngi v ngi trong qu trnh qun tr gi tt l quan h qun tr. l quan h gia ch th qun tr (h thng qun tr, b phn qun tr, ngi qun tr) v i tng qun tr (h thng b qun tr, b phn b qun tr, ngi b qun tr). Mt khc, quan h qun tr cn l quan h gia cc cp cc khu trong h thng qun tr, nh quan h gia gim c v trng phng, gia trng8

phng vi t trng, gia cc b phn khu dt vi khu h, gia khu h vi in hoa, trong cng ty dt chng hn. Xt trn bnh din rng, quan h qun tr l mt b phn trong quan h sn xut (Quan h s hu v t liu sn xut, quan h phn phi v quan h qun l). Tuy nhin, quan h sn xut y ch cp n phm vi trong mt t chc (Doanh nghip), nhm tm ra nhng qui lut vn ng ca n; ra nhng ng li, phng hng, nhng nguyn tc, nhng phng php chung nht lm kim ch nam cho cc nh thc hnh qun tr doanh nghip vn dng c hiu qu. ph hp vi i tng nghin cu trn, ni dung mn hc bao gm cc chng c th nh sau: 2-Ni dung. + Chng 1: Dn nhp. + Chng 2: S pht trin ca cc l thuyt qun tr. + Chng 3: Chc nng hoch nh. + Chng 4: Chc nng t chc. + Chng 5: Chc nng iu khin. + Chng 6: Chc nng kim sot. + Chng 7: Ph sn v cu nguy ph sn. Trong 7 chng tp trung gii quyt cc ch chnh: - Thng qua vic tm hiu cc l thuyt Qun tr, nm vng cc nguyn tc v nhng vn mang tnh nguyn tc qui lut ca qun tr. - Lm r ni dung cc chc nng (Nhim v chung nhim v tng qut) ca qun tr. - Nm vng cc phng php (chung) v mt s phng php bin php c th ca qun tr. 3- Phng php nghin cu. m bo nm vng cc ni dung trn, chng ta cn phi tin hnh qua cc phng php nghin cu ch yu sau: a- Phng php duy vt bin chng. Php duy vt bin chng l phng php chung cho s nghin cu ca tt c cc khoa hc, trong c qun tr hc. V php bin chng trit hc Mac Lnin l mt khoa hc v cc qui lut chung nht ca t nhin, x hi v t duy; n i hi xem xt v gii quyt nhng vn trong mi tc ng qua li ca cc s vt v hin tng trong s pht sinh, vn ng v pht trin ca chng. Trn c s nhng nhn thc , nghin cu qun tr hc t kt qu tt chng ta cn phi c cc quan im sau: a1. Quan im tng hp. N cho php chng ta c phng php nh gi s vt v hin tng mt cch ton din, ch thc bn cht, t c nhng hnh ng ng, chnh xc. Ngc li, nu xem xt nh gi s vt v hin tng mt cch phin din, ch nhn thy mt mt no m vi vng kt lun th d dn n hnh ng sai lm v gy hu qu nghim trng. Chng hn, khi nghin cu cc yu t tc ng n doanh nghip th phi tnh n cc yu t bn trong (cc yu t vn ha) ln bn ngoi t chc (mi trng kinh t, chnh tr, x hi, php lut v mi trng kinh doanh quc t). a2. Quan im h thng.

9

H thng l tng hp cc b phn hp thnh, chng c mi quan h ln nhau; con ngi, mt c my, mt chic ng h l mt h thng hon chnh, n bao gm nhiu b phn hp thnh v chng c mi quan h mt thit vi nhau. H thng mt t chc (doanh nghip) bao gm nhiu b phn hp thnh nh b phn lnh o, b phn sn xut, b phn bn hng, b phn k ton ti v, chng c mi quan h mt thit vi nhau, to thnh mt th thng nht ca t chc. V vy, khi nghin cu mt vn no ca b phn phi tnh n cc mi quan h hu c ca c h thng. Mt khc, h thng doanh nghip l mt h thng m, khng th c mt h thng ng tn ti c. Do , chng ta khng ch nghin cu chng trong mi lin h ca cc b phn bn trong t chc m cn phi xem xt chng trong mi lin h c h thng ca nn kinh t v ton cu. a3. Quan im lch s. Lch s lun gn lin vi thi gian (qu kh, hin ti v tng lai), trong mi giai on lch s nht nh c nhng iu kin kinh t, chnh tr, x hi khc nhau khng th ty tin xem xt nh gi s vt v hin tng mt cch ging nhau. Chng hn, vi iu kin ca nn kinh t th trng chng ta khng th ly nhng s vic v hin tng ca thi bao cp nh gi hay nhn xt, m phi t chng trong iu kin, hon cnh lch s lc by gi; V, ngc li cng khng th gn ghp nhng s vic v hin tng trong iu kin ca nn kinh t hin thi em so snh vi thi k bao cp, ... b- Vn dng cc phng php c th ca cc khoa hc khc. Qun tr hc khng nhng l mt khoa hc x hi m cn l mt khoa hc ng dng. Dn n s tt yu phi vn dng cc phng php c th ca cc khoa hc khc nh khoa hc thng k, tin hc, tm l hc, x hi hc, trong qun tr l cn thit. Chng hn, s dng cc phng php phn on suy lun, m hnh ha, s ha, m thoi, thc nghim, iu tra, quan st, nghin cu mu, phn tch, nghin cu tnh hung, tt c u gip cho ta c c s khoa hc xc ng, nm vng bn cht ca vn , t nng cao cht lng nghin cu.

10

Chng II S PHT TRIN CA CC L THUYT QUN TR. ---------oOo-------D qun tr xut hin rt lu, nhng cc l thuyt qun tr (qun tr hc) mi cho n u th k XX mi hnh thnh v pht trin. Ngi c cng sng lp ra l thuyt qun tr u tin l TAYLOR (ngi M) vi tc phm NHNG NGUYN TC QUN TR vo nm 1911. T n nay, c khng t l thuyt qun tr ra i vi nhiu hc gi thuc cc trng phi Qun tr khc nhau. Song, trong quyn sch ny ch cp nhng l thuyt qun tr ca cc trng phi tiu biu nht. I-TRNG PHI C IN. 1- L thuyt qun tr khoa hc (Scientific management). Qun tr khoa hc l thut ng dng ch cc kin ca mt nhm tc gi Hoa K vo u thp nin ca th k XX, c Louis Brandeis s dng ln u tin trong mt bo co trc y Ban Thng Mi Hoa K vo nm 1910. Sau c Taylor s dng t tn cho tc phm ca mnh vi nhan Cc nguyn tc qun tr khoa hc, xut bn nm 1911. V vy, thut ng ny tr thnh tn ca mt l thuyt v gn lin vi tn tui ca Taylor cho n ngy nay. L thuyt Qun tr khoa hc l n lc u tin ca con ngi trnh by mt cch c h thng nhng quan im, nhng nguyn tc v nhng phng php qun tr doanh nghip cn bn. N nh du mt bc ngoc mi, chm dt mt qu trnh rt di bao gm nhiu th k m con ngi ch bit qun tr theo kinh nghim. Taylor khng phi l tc gi duy nht ca l thuyt ny. Nhng ng thc s xng ng vi tn gi l cha ca Qun tr hc m nhiu hc gi phng Ty suy tn. a-Frederick Winslow Taylor (1856 1915). Vo nhng nm cui th k XIX, lc Taylor l anh cng nhn bnh thng phn u thnh mt nh qun tr sn xut nh my Midvale Steel Works, v theo hc ly bng k s bng cch hc i hc ban m Vin k thut Stevens, Hoa K. Vi mt con ngi c ch v kh nng lm vic tt, Taylor quan st v pht hin ra rng, hu ht cc nh qun tr trc lm theo kinh nghim, c lm sai th sa. Hn na nhiu cng tc Qun tr thng ph mc cho cng nhn nh phng php lm vic, tiu chun cng vic, khuyn khch cng nhn, T , ng cho ra i hai tc phm: Qun tr11

phn xng (Shop Management) xut bn nm 1906 v c bit l Nhng nguyn tc qun tr khoa hc (Principles of Scientific Management) xut bn nm 1911, vi 4 t tng ch yu m sau ny c nhiu ngi gi l 4 nguyn tc chung ca qun tr. 1- Cc nh qun tr t cp c s tr ln nn dnh nhiu thi gian v cng sc lp k hoch hot ng ca t chc cho cng nhn lm vic v kim tra hot ng thay v cng tham gia cng vic c th ca ngi tha hnh. tng ny, ln u tin hnh thnh chuyn mn ho lao ng qun tr, tch lao ng Qun tr khi sn xut h thng ny thc hin cc cng vic ch thc ca mnh l cc chc nng qun tr; lm theo phng php khoa hc thay v theo kinh nghim. 2- Cc nh qun tr phi u t tm ra nhng phng cch hot ng khoa hc hng dn cng nhn, thay v cng nhn t chn phng php lm vic ring ca h. 3- Cc nh qun tr nn s dng cc bin php kinh t ng vin cng nhn hng hi lm vic. Trong ng ra phng php tr lng theo sn phm. 4- Phn chia trch nhim, quyn hn v quyn li mt cch hp l gia nhng nh Qun tr v ngi tha hnh. Trnh trt ht trch nhim cho ngi cng nghn. Nhng nt pht ha cha xem l mt l thuyt hon thin. Song, nh c nhng vin gch u tin ny m cc nh qun tr sau ny vun p thnh nhng lu i l thuyt trng l. Ngi c cng ng gp khng km phn quan trng cho l thuyt Qun tr khoa hc l Henry L.Gantt. b- Henry L.Gantt (1861 1919). Henry L.Gantt cng lm vic vi Taylor trong cc nh my Midvale, Simonds v Bethlebem Steel. ng cho rng, h thng tr lng theo sn phm do Taylor xng khng c tc ng khuyn khch nhiu cho cng nhn. Do , ng ta b sung ch tr lng c thng. Theo , cng nhn lm vt nh mc trong ngy h c thng thm tin, k c ngi qun tr trc tip. Mt ng gp khc ca L.Gantt l biu Gantt. Mt k thut din t thi gian k hoch ca cng vic bng cch phn tch thi gian cho tng cng

vic v biu din chng trn mt biu m nhn vo , nh Qun tr c th thy c tin trnh thc hin cng vic, t c th iu chnh cng vic t ti mc tiu mt cch tt nht. Tuy l mt sng kin n gin nhng biu Gantt c nhiu hu ch, do n c s dng kh ph bin trong Qun tr ngy nay. c- ng b Gilbreth: Lilian Gilbreth (1878 1972) v Frank Gilbreth (1868 1924). Cng quan im vi Taylor v Gantt, ng b Gilbreth cho rng nng sut lao ng quyt nh n hiu qu. Nhng, con ng tng nng sut lao ng khng phi tc ng vo ngi cng nhn, m bng cch gim cc ng tc tha. chng minh cho lun im ca mnh, ng - b Gilbreth khm ph ra rng trong 12 thao tc m mt ngi th xy thc hin xy gch ln tng, c th rt xung cn 4, v nh m mi ngy mt ngi th xy c th xy c 2.700 vin gch thay v 1000 vin, m khng cn phi hi thc. ng b Gilbreth cng cho rng, lm gim cc ng tc tha khng nhng lm tng nng sut lao ng m chng cn c lin quan trc tip n s mt nhc ca cng nhn, do gim bt s lng thao tc cng lm gim mt nhc cho ngi cng nhn. V vy, ng - b Gilbreth l mt trong nhng ngi u tin quan tm n kha cnh tm l con ngi trong qun tr, nhn nh c th hin kh r trong lun n Tin s Tm l qun tr m b Lilian Gilbreth bo v thnh cng nm 1914, nhng rt tic l do nhiu nguyn nhn khc nhau m t tng ca B lc by gi cha c cc nh qun tr quan tm ng mc. d- Tm tt L thuyt Qun tr khoa hc L l thuyt Qun tr u tin, n nh du mt bc ngoc mi trong lnh vc qun tr doanh nghip. Nhng t tng ca l thuyt Qun tr khoa hc l nn tng cho cc l thuyt qun tr sau ny, cho n ngy nay nhng kin xut ca Taylor v ng nghip c cc nh thc hnh Qun tr p dng rng ri v em li nhiu kt qu tt. Tuy nhin, nhiu nh ph bnh hin nay cho rng, ni chung t tng ca Taylor v cc tc gi thuc l thuyt Qun tr khoa hc l thiu nhn bn,12

xem con ngi nh mt inh c trong c my. Cn GS. Koontz th gi l thuyt qun tr ca Taylor l l thuyt Cy gy v c c rt. Nhng, cng c kin bnh vc cho ng ta cho rng, t tng ca Taylor l sn phm ca thi i ng sng. 2- L thuyt qun tr hnh chnh (Administration Management). Sau l thuyt Qun tr khoa hc, l thuyt Qun tr hnh chnh l mt l thuyt qun tr xut hin rt sm, tiu biu nht l Fayol ca Php, Max Weber ca c v Chester Barnard ca M. L thuyt ny ra i cn c trn gi thuyt: Mc d mi loi hnh t chc c nhng c im ring (doanh nghip, nh nc, cc t chc on th, tn gio ), nhng chng u c chung mt tin trnh Qun tr m qua nh qun tr c th qun tr tt bt c mt t chc no. Ngi c cng ln ra l thuyt ny l Henri Fayol. a- Henri fayol (1841 1925). Henri Fayol l mt nh cng ngip Php. Nm 1916, ng xut bn tc phm Qun tr cng nghip v qun tr chung (Administration inductrielle et generale) trnh by nhiu quan nim mi v qun tr. Trong , ng trnh by l thuyt qun tr ca mnh mt cch c h thng, tng hp v trnh cao hn so vi cc l thuyt khc cng thi. + ng phn chia cng vic doanh nghip ra thnh 6 loi. . Sn xut (k thut sn xut). . Thng mi (mua bn, trao i). . Ti chnh (to v s dng vn c hiu qu). . An ninh (bo v ti sn v nhn vin). . K ton. . Qun tr. Nhng xut ny ca ng c ngha rt to ln cho thc hnh Qun tr. Ngy nay, hu ht cc loi hnh doanh nghip u t chc b my da trn cc pht ho chung ca Fayol. Ty theo tng loi hnh v qui m doanh nghip, s phn chia c th khc nhau, nhng nhn chung h u t chc theo tng nhm cng vic qun tr.

+ ra 14 nguyn tc qun tr: 1) . Phn chia cng vic. 2) . Tng quan gia thm quyn v trch nhim. 3) . K lut. 4) . Thng ngt ch huy. 5) . Thng nht iu khin. 6) . C nhn l thuc li ch chung. 7) . Th lao tng xng. 8) . Tp trung v phn tn. 9) . Cp bc (Nguyn tc giai ng). 10) . Trt t. 11) . Cng bng. 12) . n nh nhim v. 13) . Sng kin. 14) . on kt (tinh thn tp th). +Fayol cn ra mt h thng cc chc nng qun tr: . Hoch nh. . T chc. . Ch huy. . Phi hp. . Kim tra. Nhn xt v Fayol, cc GS. Koontz v ODonnell ca i hc California cho rng, chnh Fayol bng nhng t tng rt ph hp vi h thng qun tr kinh doanh hin i, thc s xng ng c xem l cha ca khoa hc qun tr kinh doanh ngy nay, ch khng phi l Taylor. b- Maz Weber (1864 1920). Maz Weber l mt nh X hi hc, ngi sng lp ra x hi hc hin i v c nhiu ng gp vo Qun tr hc. ng tip cn qun tr bng vic nghin cu c cu kinh t v chnh tr v m. L thuyt qun tr ca Weber l pht trin t chc hp l m ng t tn l H thng th li (Bureaucracy) l h thng qun tr hu hiu cho tt c cc t chc chnh quyn, doanh nghip, t chc x hi, L thuyt ny cho php mt t chc c sp xp mt h thng qun tr theo th bc cht ch, hnh x theo quyn hnh chc v c qui nh r rng.

Nh vy, l thuyt H thng th li ca Weber th hin r nt kiu qun l Hnh chnh; n lm cho vic qun tr c tin hnh mt cch qui c, bi bn v cht ch; phn nh r trch nhim v quyn hn ca cc bn, ca mi cp trong h thng t chc. Song, p dng qun tr theo H thng th li trong cc t chc doanh nghip hot ng sn xut kinh doanh d mc phi bnh quan liu, giy t cng nhc, khng thch hp vi mi trng bin ng; trit tiu ng lc thc y s nhit tnh, nng ng ca cp di, khng khai thc ht cc ngun lc pht trin ca doanh nghip. c- Chester Barnard (1886 1961). Chester Barnard tt nghip i hc Harvard v lm vic ti mt cng ty in thoi ca M nm 1909, ri 28 nm sau l Ch tch cng ty New Jarsey Bell nm 1927. Trong nhiu nm vi cng v cng tc ca mnh, ng c kt nhiu kinh nghim v cho ra i tc phm Cc chc nng ca Qun tr (The functions of the executive) vo nm 1938 v tr thnh mt trong nhng tc phm kinh in v qun tr hc cho n ngy nay. L thuyt ca Chester barnard da trn nn tng Ch ngha nhn vn v Ch ngha kinh nghim, tp trung nghin cu c nhn v t chc. - i vi t chc: ng cho rng, mt t chc (x nghip, cng ty) l mt h thng hp tc nhiu ngi vi 3 yu t c bn: 1. S sn sng hp tc, 2. C mc tiu chung, 3. C s thng t. Nu thiu mt trong 3 yu t ny th t chc b tan v. - i vi c nhn: Chester Barnard nhn mnh yu t quyn hnh trong t chc. Nhng ng cho rng, ngun gc ca quyn hnh khng xut pht t ngi ra mnh lnh, m xut pht t s chp nhn ca cp di. S chp nhn ch c th c vi 4 iu kin: 1. Cp di hiu r mnh lnh. 2. Ni dung ra lnh ph hp vi mc tiu ca t chc. 3. Ni dung ra lnh ph hp vi li ch ca h.13

4. H c kh nng thc hin mnh lnh . Nh vy, c nhn v t chc ch thc s tn ti khi m cc bn c s tha mn cho nhau. Cc n v sn xut kinh doanh cng nh cc t chc khc, n tn ti da trn s cn bng gia s ng gp v s tho mn ca c nhn. Mt khi c nhn n lc t c cc mc ch m t chc theo ui th hot ng ca anh ta c th xem l c kt qu. Trong qu trnh , nu Anh ta p ng c nhu cu c nhn v tha mn nhng ng c c nhn, th hot ng c xem l c hiu qu. S tn ti ca t chc ph thuc vo kt qu ln hiu qu. Do ngi qun tr gii phi tm kim c kt qu v hiu qu. Bn cnh vic tp trung nghin cu v c nhn v t chc, tc phm ca ng cn nhn mnh thm tm quan trng ca mt s vn khc thuc chuyn mn v o c nh: Quyt nh Qun tr, thng tin trong Qun tr, h thng chc v, s lnh o v o c trong kinh doanh, l nhng tng mi lc by gi v n lun c gi tr v l thuyt cng nh thc hnh Qun tr cho n ngy nay. d- Tm tt l thuyt qun tr hnh chnh. ng quan im vi l thuyt Qun tr mt cch khoa hc, l thuyt Qun tr hnh chnh ch trng rng, em li hiu qu phi bng con ng tng nng sut lao ng. Nhng, theo Fayol mun tng nng sut lao ng phi sp xp t chc mt cch hp l thay v tm cch tc ng vo ngi cng nhn (tc Taylor v nhng ngi trc xut pht vn t pha ngi cng nhn, cn Fayol th xut pht t pha ngi qun tr). Mc d lc by gi c nhiu kin nghi ng v gi tr thc t ca l thuyt Qun tr hnh chnh ca Fayol, nhng ngy nay khng ai c th bc b c s tht v s ng gp to ln ca n trn phng din l thuyt v c trong thc hnh qun tr. 3- Tm tt cc l thuyt qun tr thuc trng phi C in. a- Tm tt. Tin cn bn ca cc l thuyt thuc trng phi C in v qun tr l con ngi thun l14

kinh t (Rational economic man). nng cao hiu qu qun tr, h cho rng phi chuyn mn ho nhim v trong mt h thng cp bc c xc nh r rng. T chc c xem l mt h thng c hc, c hoch nh v kim sot v iu hnh bng quyn hnh chnh ng ca cc nh qun tr. b- Cc ng gp. - V mt l thuyt: Cc l thuyt qun tr C in t nn tng cho qun tr hc hin i. Trn c s nhng kin ban u ca l thuyt ny, qun tr hc c pht trin mnh m v ngy cng c hon thin nh nhng ng gp b sung ca cc l thuyt qun tr sau ny, chng hn cc l thuyt thuc trng phi Tc phong b sung kha cnh nhn bn. L thuyt nh lng v qun tr m rng nhng t tng ban u ca l thuyt C in - V mt ng dng thc t: Khng th ph nhn rng, nh nhng ng gp cc l thuyt C in, vic qun tr cc c s kinh doanh, cc c s sn xut, v ngay c cc c quan chnh quyn cc nc phng Ty v nhiu nc khc trn th gii c nng cao mt cch r rt trong nhiu thp nin ca th k XX. Nh s ng dng cc nguyn tc v k thut qun tr ca cc l thuyt C in, tnh trng qun tr lum thum, tu tin ti cc c s sn xut c khc phc, vic qun tr c a vo n np. T , to iu kin hon thin cc l thuyt qun tr v nng cao hiu qu qun tr. Thc t, sau khi Cch Mng Thng Mi Nga thnh cng nm 1917, L Nin cao s cng hin to ln ca cc l thuyt Qun tr thuc Trng phi C in v Ngi cho vn dng chng trong qun l kinh t, qun l x hi. Bn cnh , L Nin cng nu ln nhng lun im mi ca mnh thuc cc vn v lnh vc qun l, m sau ny cc nh l lun ca Lin X trc y c kt thnh nhng nguyn tc qun l X Hi Ch Ngha (XHCN), c cc nc XHCN p dng mt cch ph bin c trong lnh vc qun l v m cng nh vi m. Cc nguyn tc l: Nguyn tc thng nht lnh o chnh tr v kinh t. Nguyn tc tp trung dn ch. Nguyn tc kt hp qun l theo ngnh v theo a phng (vng lnh th).

Nguyn tc kt hp hi ho cc li ch trong x hi. Nguyn tc tit kim v hiu qu. Trong mi thi k pht trin x hi khc nhau, tnh ph bin ca cc nguyn tc trn cng khng ging nhau, nhng gi tr khoa hc ca chng khng h thay i. H thng cc nguyn tc qun tr gp phn lm phong ph thm cho cc l thuyt v thc hnh qun tr, c bit l trong lnh vc qun tr hnh chnh cp v m cng nh vi m. c- Nhng hn ch. - Hn ch ln nht ca cc l thuyt qun tr C in, xem con ngi lCon ngi thun l kinh t, b qua cc kha cnh x hi ca con ngi m sau ny cc nh qun tr theo khuynh hng tm l, x hi cc lc ph phn v v th cc l thuyt qun tr thuc trng phi Tc phong ra i. - Th hai l, cc l thuyt qun tr thuc trng phi C in xem t chc l mt h thng khp kn, iu ny l khng thc t. Cch nhn nhn ny khng thy c nh hng ca cc yu t mi

trng i vi t chc v cc mi quan h khc trong t chc. - Th ba l, cc nguyn tc qun tr C in m tiu biu nht l 14 nguyn tc qun tr ca Fayol c ngi nghi ng v gi tr thc tin. Kastvacosenweig cho rng, nhiu nguyn tc do cc l thuyt C in nu ln ch l nhng nhn nh c tnh cht lng tri thng thng v qu tng qut, khng th p dng trong thc t. Nhiu nguyn tc li mu thun vi nhau, v d: Nguyn tc chuyn mn ha thng mu thun vi nguyn tc thng nht ch huy; hay quyn hnh theo cp bc trong t chc li mu thun vi quyn hnh theo kin thc chuyn mn; mt s nguyn tc ging nh li ku gi, tnh thuyt phc khng cao, - Th t l, xt v mt khoa hc, nhiu ngi ni rng, hu ht cc tc gi trong cc l thuyt qun tr C in l cc nh thc hnh qun tr, cc l thuyt ca h u xut pht t kinh nghim v thiu c s vng chc ca s nghin cu khoa hc. Nhm khc phc nhng hn ch trn, cc l thuyt qun tr thuc trng phi Tc phong hnh thnh.

II- TRNG PHI TC PHONG. Ngay nhng thp nin u ca th k XX, trong khi cc l thuyt qun tr C in ang thnh hnh th nhng t tng tm l x hi cng xut hin, chng hn nh trng hp ca Liliang Gilbreth, nhng nhng t tng ny cha gy c s ch ca cc nh khoa hc, v nhanh chng b lng qun. Mi cho n khi cc gio s ca trng kinh doanh Harvard (M) tham d vo cuc vn ng nghin cu v nht l cuc nghin cu nh my Hawthornes nm 1924, c xem l du mc khi s chnh thc ca cc l thuyt thuc trng phi Tm l x hi, lc ny vn tm l x hi mi c chnh thc tha nhn M, v t lan truyn ra cc nc phng Ty. Nu trng phi C in quan tm n yu t vt cht ca con ngi, nng v t chc, kim tra kim sot v khuyn khch bng li ch vt cht th trng phi Tc phong hay cn gi l trng phi Tm l - x hi hay trng phi Tng quan nhn s, h quan tm n yu t tm l, tnh cm, quan h x hi ca con ngi trong cng vic. Cc l thuyt ca trng phi ny cho rng hiu qu cng do nng sut lao ng quyt nh, nhng nng sut lao ng khng phi do cc yu t vt cht quyt nh, m do s tha mn cc nhu cu tm l x hi ca con ngi. Cc tc gi c xem l c ng gp ng k cho trng phi Tc phong l: 1- Hugo Munsterberg. Nhiu nh khoa hc xem Hugo Munsterberg l ngi lp ra mt ngnh hc mi l mgnh tm l hc cng nghip. Trong tc phm nhan Tm l hc v hiu qu trong cng nghip xut bn nm 1913, ng t vn phi nghin cu mt cch khoa hc tc phong ca con ngi tm ra nhng mu mc chung v gii thch nhng s khc bit.15

Cng ging nh cc tc gi ca l thyt Qun tr mt cch khoa hc nng sut lao ng l con ng i n hiu qu, nhng nng sut lao ng khng do cc yu t vt cht m do cc yu t phi vt cht quyt nh, Munsterberg cho rng nng sut lao ng s cao hn nu cng vic giao ph cho h c nghin cu, phn tch chu o v hp k nng cng nh hp vi c im tm l ca h. T lp lun , Munsterberg ngh cc nh qun tr dng cc bi trc nghim tm l tuyn chn nhn vin, v phi tm hiu tc phong con ngi trc khi i tm cc k thut thch hp ng vin h lm vic. Nhng kin y, lc u khng c cc nh khoa hc v cc nh thc hnh qun tr ch , nhng cng v sau, khi m i sng vt cht con ngi ngy cng c ci thin th kin li cng c nhiu ngha to ln cho qun tr. 2- Mary Parker Follet. Nu Hugo Munsterberg c xem l ngi c t tng tm l (tm l trong qun l) u tin th Mary Parker Follet l ngi c t tng x hi (x hi trong qun l) sm nht. ng cho rng, ngoi kha cnh kinh t v k thut, cc doanh nghip cn c xem l mt h thng ca nhng quan h x hi, v hot ng qun tr l mt tin trnh mang tnh cht quan h x hi. Nhng kin ca ng nhn mnh: ve s chp nhn quyn hnh; s quan trng ca phi hp; s hi nhp ca cc thnh vin trong t chc l nhng gi thuyt khoa hc hng dn cho nhng ngi sau ny nghin cu. Nhng tng c ngi Nht tin tng p dng, em li nhng thnh qu nht nh. 3- Elton Mayo v cuc nghin cu nh my Hawthornes. Nhng kin ca Hugo Munsterberg v Mary Parker Follet trc y cng ch lm cho cc nh khoa hc hn trc v kha cnh tm l x hi trong qun tr. V, ch khi c cuc nghin cu nh my Hawthornes thuc Cng ty in lc min Ty (Western Electric Company) gn Chicago (M) nm 1924 thnh cng th cc l thuyt qun tr thuc trng phi Tc phong mi thc s c cc nh khoa hc tha nhn, nh du mt s kin ln trong lch s pht trin ca l thuyt Qun tr. Ch ch cuc nghin cu nhm tm xem cc yu t vt cht (ting n, nh sng, nng, ) c nh hng n nng sut lao ng khng? Th l hai nhm n cng nhn c t chc a vo cuc nghin cu. Cc nh nghin cu nng dn tnh trng tt p ca cc yu t vt cht v o lng nng sut. Kt qu cho thy khi cc iu kin vt cht c ci thin, nng sut lao g nng cao hn. Tuy nhin, khi lm cuc th nghim ngc li, cc nh nghin cu thy rng nng sut ca cc n cng nhn ny vn tip tc gia tng d cc iu kin vt cht b h xung nh lc ban u. Elton Mayo (1880 1949) mt gio s v tm l hc ca trng kinh doanh Harvard c tham gia vo cuc nghin cu gii thch hin tng c xem l nghch l ny. Lin tc trong 5 nm, t 1927 n 1932, Mayo tin hnh nhiu cuc nghin cu khc nhau v ghi nhn c nhiu khm ph quan trng. Trong cuc nghin cu u tin, Mayo thy nh sng ni lm vic khng gy nh hng n nng sut ca cng nhn. Cuc nghin cu th hai, Mayo li thy cc iu kkin lm vic khng c hoc c t quan h vi nng sut. Cuc nghin cu th 3, Mayo thy tin lng v tin thng khng to ra tc ng no n nng sut lao ng ca tp th. Tri li nhng yu t c quan h n nng sut lao ng li l nhng yu t phi vt cht. T kt qu nghin cu , Mayo kt lun rng gia tm l v tc phong c mi quan h rt cht ch vi nhau; v hn na khi con ngi lm vic chung trong tp th, th nh hng ca tp th li ng vai tr to ln trong vic to ra tc phong ca c nhn. Vi t cch con ngi trtong tp th, cng nhn c xu hng tun theo cc qui nh ca tp th, d ch l nhng qui nh khng chnh thc, hn l nhng kch thch t bn ngoi. Nhng khm ph ny cng a n nhn thc mi v con ngi trong qun tr.16

Mc d b nhiu ch trch v tnh khoa hc ca cc phng php nghin cu c p dng, nhng cng trnh ca Mayo ti nh my Hawthornes m ra mt k nguyn mi trong qun tr hc, v t y pht trin thnh Phong tro quan h con ngi i ch li vi Phong tro khoa hc. Vi s nhn mnh n mi quan h con ngi trong qun tr, cc nh qun tr phi tm cch gia tng tha mn tm l v tinh thn ca nhn vin. 4- Donglas Mc Gregor (1909 1964). Pht trin cc kt qu nghin cu ca Mayo, Mc Gregor cho rng cc nh Qun tr trc y tin hnh cc cch thc qun tr trn nhng gi thuyt sai lm v tc phong con ngi. Nhng gi thuyt cho rng, phn ng mi ngi khng thch lm vic, thch c ch huy hn l t mnh phi gnh vc trch nhim, v hu ht mi ngi u ch lm tt cng vic v quyn li vt cht. Chnh v nhng gi thuyt sai lm m cc nh qun tr xy dng b my t chc vi quyn hnh tp trung, t ra nhiu nguyn tc th tc, ng thi vi mt h thng kim tra v gim st cht ch. Mc Gregor t tn cho nhng gi thuyt ny l thuyt X. V, ng ngh mt lot gi thuyt khc, gi l thuyt Y, sau ny tr thnh l thuyt ca ng. Ngc li vi thuyt X, thuyt Y cho rng cng nhn s thch th vi cng vic nu c c nhng iu kin thun li v h c th ng gp nhiu hn cho t chc. T , Mc. Gregor ngh cc nh qun tr nn quan tm n s phi hp hot ng hn l ch trng n cc c ch kim tra khng cn thit trong t chc. Thuyt Y ca Mc. Gregor lm phong ph thm cho l thuyt qun tr. Tuy nhin, cng khng trnh khi nhng hn ch nht nh, m sau ny tc gi l thuyt Z, Willam Ouchi ngi Nht Bn kch lit ph phn. 5- Chris Argyris (1923). ng quan im vi Mc. Gregor, Chris Argyris a ra nhng kin bc b cc kin v s ng vin v s tha mn ca cng nhn ca cc l thuyt C in. ng cho rng, s nhn mnh thi qu vic kim sot i vi nhn vin ca cc nh qun tr s a nhn vin n thi th ng, l thuc, n trnh trch nhim. Trong trng thi tm l b c ch, h s cm thy bt bnh vi ni lm vic, s c nhng tc phong tiu cc i vi vic hon thnh mc tiu chung. Chris Argyris cho rng, bn cht con ngi lun lun mun l ngi trng thnh, mun c lp, s phong ph trong hnh ng, s a dng trong cc mi quan h, v kh nng t lm ch. T nhng phn tch trn, ng ngh cc nh qun tr phi to iu kin cho nhn vin t th hin, xng ng nh nhng ngi trng thnh, v iu s c li cho t chc. 6- Abraham Maslow (1908 1970). Trong trng phi Tc phong, Maslow l mt trong nhng ngi c lp lun sc so. ng cho rng, hot ng ca con ngi nhm tha mn nhu cu c nhn (tho mn v vt cht v tinh thn), s tha mn nhu cu c nhn cc mc khc nhau quyt nh n tc phong ca h. Maslow xy dng l thuyt v nhu cu N/c con ngi gm 5 mc c xp t thp n cao: Nhu cu v vt cht, nhu cu c an ton, nhu cu x hi,t nhu cu c trng vng, nhu cu t hon thin (Hnh 2). hon thin Hnh 2: Cc mc nhu cu c nhn. Nhu cu trng vng Qun tr c hu hiu l s p ng cc mc nhu cu ang cn c tha mn ca con ngi. Bit vy, Nhu cu phi x hi nhng vn dng chng trong hc t th khng d, bi mt s tht hin nhin l, nhu cu thng vt qu kh Nhu cu an ton Nhu cu vt cht17

nng cho php p ng, hn na khng phi bt c lc no, li ch no ca c nhn cng ph hp vi li ch ca tp th, lc ngi qun tr ch c th bt mt t bn ny cho nng bn kia ch khng th p ng hon ton c. 7- Tm tt cc l thuyt Qun tr thuc trng phi Tc phong. a- Tm tt. Cc l thuyt thuc trng phi Tc phong khc phc c con ngi thun l - kinh t ca cc l thuyt thuc trng phi C in. H xem con ngi vi t cch l nhng c nhn c nhng mi quan h mt thit trong mt t chc. S tng tc gia cc c nhn v tp th trong mi quan h thn thin, hp tc s lm tng nng sut lao ng. Hay ni cch khc, nng sut lao ng ty thuc nhiu vo cc yu t tm l - x hi. Quan im ny c th hin cc ni dung sau: Cc n v kinh doanh l mt h thng x hi, bn cnh tnh kinh t v k thut c nhn thy. Con ngi khng ch c th ng vin bng cc yu t vt cht, m cn cc yu t tm l - x hi. Cc nhm v t chc phi chnh thc trong x nghip c tc ng nhiu n tinh thn, thi v kt qu lao ng ca cng nhn. S lnh o ca cc nh qun tr khng ch n thun da vo chc danh chnh thc trong b my t chc, m cn phi da nhiu vo cc yu t tm l - x hi. S tha mn tinh thn c mi lin quan cht ch vi nng sut v kt qu lao ng. S tham gia lm tng nng sut lao ng. Cng nhn c nhiu nhu cu v tm l - x hi cn c tha mn. Ti nng qun tr i hi nh qun tr phi c cc k nng qun tr, c bit l k nng quan h vi con ngi tt. b- Cc ng gp. Vi nhng lun im trn, cc l thuyt thuc trng phi Tc phong ng gp to ln vo s nghin cu v thc hnh qun tr: nhn r s nh hng ca tc phong lnh o ca nh qun tr; vai tr ca cc t chc khng chnh thc i vi thi lao ng v nng sut lao ng; s nh hng ca tp th i vi thi c nhn; mi quan h gia cc ng nghip, mi quan h nhn s trong cng vic; gip cho cc nh qun tr hiu r hn v s ng vin con ngi, quan tm hn i vi nhn vin, i vi vic s dng quyn hnh v thng c trong t chc, Ni v chin lc mi v tng nng sut lao ng ca Singapore cho 10 nm 2000 2010, tc gi Nguyn vn ng (theo The Straits Times), trn bo Si Gn Gii Phng ngy 14/03/2000 vit: Chnh ph Singapore va son tho mt k hoch mi v tng nng sut lao ng cho 10 nm sp ti, lm thay i thi lm vic ca h v xem n nh mt phn ca chin lc vn ti tng lai nhm bin Singapore thnh mt trong mi quc gia c nng sut ng u th gii v sn xut v dch v vo nm 2010. Nm 1999, trong quyn nin gim cnh tranh ca th gii (The World Competiveness Yearbook), nng sut dch v ca Singapore c xp hng th 19 v nng sut cng nghip ng hng th 20. Theo k hoch cuc i mi tng nng sut ny, cng nhn Singapore s c hng dn cch t duy tr thnh ngi lao ng c u c sng to, thng xuyn tm kim gii php thng minh hon thnh cng vic ca mnh ch khng phi ch gii quyt nhng cng vic n thun trong cng s. Anh ta s c khuyn khch s sng to ca mnh bng cch cng thm gi tr ci tin vo chc danh ngh nghip ca mnh, v th anh ta c nh gi tay ngh cao hn nhng ngi khc.18

Ngi qun l s khng n thun ch a ra li hng dn m phi cng lm vic vi cng s ct gim chi ph v tng nng sut. ng ta s vn dng tnh nng ng ca mnh tm kim th trng mi v u t cho tng lai. y Ban Cht lng v nng sut Singapore (SPSB) cho rng: lm c iu ny ch mt cuc cch mng lm thay i quan im trong np ngh ca mi ngi i vi cng vic v nng sut. V d, trong qu kh, ngi ta nh gi hiu qu bng vic sn xut ra nhiu hng ho hoc to ra cc mt hng tt hn vi cng mt lng u vo (sc lao ng v thit b my mc). Ngy nay, n c nh gi s ci tin v sng to cc loi sn phm mi. y cng l tiu chun gip cho cng ty Creative Technology, mt doanh nghip hot ng trong lnh vc ci tin cc sn phm my tnh tr thnh mt cng ty ni ting c k thut cao. Trong cuc hp bo ngy 6/12/1999, ng Lee Suan Hiang, gim c hnh chnh qun tr ca SPSB pht biu rng:K hoch ny nhm hng cho cng nhn ch trng vo s ci tin bng gi tr sng to hn l ch n thun ci tin cht lng v gii quyt kh khn. Mt chng trnh gio dc quc gia c trin khai nhm lm thay i cch t duy. Cc chi tit mn hc s c gii thiu sau ny. T nm 1982, vng hon i cht lng c qung co nh mt phn ca cuc vn ng v tng nng sut. T vic gii quyt kh khn ci tin thng d c chuyn sang nhng tng khm ph quan trng hn. Vic khuyn khch o to s c ph bin rng ri v khng b hp trong vic hc hi nhng k nng cn bn n thun v ch tp trung vo nhng cng ty nh c th. Thay vo , Chnh ph s h tr ti chnh nhm khuyn khch ngi lao ng hc tp nhng k nng tin tin cao hn. H s thnh lp ngun qu mi gip cho cc cng ty, cc doanh nghip bt tay vo vic ci tin nng sut cng nghip din rng mt cch i tr. Cch y 18 nm, t lc phong tro nng cao nng sut quc gia ra i, nhng thnh tu nng sut ng gp hn phn na trong s 7,2% mc tng trng GDP trung bnh hng nm ca Singapore. Nh vy, r rng cc l thuyt v Tc phong con ngi, khng nhng c ngha nhiu mt v: nhn thc, l lun m v n cn c vn dng kh ph bin khng ch trong hin ti m c trong tng lai xa. Tuy nhin, cng nh cc l thuyt khc, cc l thuyt thuc trng phi Tc phong cng khng th trnh khi nhng hn ch nht nh. c- Nhng hn ch. Hin cng c nhiu kin ch trch cc l thuyt thuc trng phi Tc phong: - Qu ch n yu t x hi ca con ngi khin tr thnh thin lch. Khi nim con ngi x hi ch c th b sung cho khi nim Con ngi thun l kinh t ch khng th thay th. Khng phi bt c lc no, i vi bt c con ngi no khi c tha mn u cho nng sut lao ng cao. Bng chng, trong thp nin 50 M v nhiu nc chu u, nhiu n lc nhm ci thin iu kin lm vic v gia tng s tha mn tinh thn ca cng nhn khng em li s gia tng nng sut nh mong i. V, n ch l mt trong nhiu yu t nh hng n nng sut. Cc yu t khc nh: lng bng, quyn li vt cht, c cu t chc, s r rng trong cng vic, s kim tra gim st, cng c vai tr to ln i vi nng sut lao ng v cht lng sn phm. - mt kha cnh khc, mt ln na Trng phi tc phong cng dm p ln con ng mn ca trng phi C in, xem con ngi trong t chc vi t cch l phn t ca h thng (x nghip, cng ty) khp kn (closed system). B qua mi s tc ng cc yu t bn ngoi nh: chnh tr, kinh t, x hi, Vi h thng m, quan h con ngi trong t chc khng cn hon ton ph thuc vo tng quan ni b gia cc thnh phn trong t chc, m cn chu s chi phi ca cc yu t bn ngoi, cc yu t ny thng nm ngoi kh nng kim sot ca nh qun tr. Trong xu hng ton cu ha kinh t, cc yu t bn ngoi t chc l thch thc to ln i vi mi doanh nghip, nht l nhng nc ang pht trin nh nc ta hin nay. III- L THUYT NH LNG V QUN TR. XXXII19

1- Qu trnh hnh thnh v nhng t tng c bn ca l thuyt. Xut pht t cuc chin tranh th gii ln th 2 t ra nhiu vn mi cho qun tr, bi mt s sai st ca ngi ch huy d nh n u th cng dn ti thit hi to ln v ngi v vt cht, v lc by gi cc bn tham chin c nhiu v kh hin i. Khi nc Anh c h khng chu ni cc cuc tn cng ca c, ngi Anh thnh lp nhm nghin cu, trong bao gm cc nh khoa hc hng u thuc nhiu lnh vc khc nhau nhm tp hp tr tu tm ra phng n ti u chng li k th ca mnh. Nhm nghin cu ny a ra nhng m hnh ton nhm n gin ha tnh tit tn cng v phn cng, qua gip cc nh ch huy qun s gim bt cc sai lm trong cc quyt nh ca mnh. Nhng m hnh da trn cc phng trnh ton hc v gip cho Anh chng li c cc cuc tn cng ca c. Sau chin tranh kt thc, k thut nghin cu tc v c gii cng nghip M quan tm. Mt vi cu chin binh M trong th chin th 2 quen thuc vi k thut ny tham gia vo qun tr cng ty xe hi Ford, v p dng cc k thut tnh ton vo lm cc quyt nh qun tr. V, sau t thp nin 50 th k XX, k thut nh lng c p dng nhiu vo vic nghin cu v to iu kin nng cao tnh chnh xc ca cc quyt nh qun tr. L thuyt nh lng v qun tr c xy dng trn nn tng nhn thc c bn: Qun tr l quyt nh, v mun qun tr c hiu qu th cc quyt nh phi ng, c quyt nh ng phi xem xt s vt hin tng trong mi quan h quan h hu c ca h thng, s dng cc k thut nh lng, c h tr c lc bi s pht trin nhanh chng ngnh cng nghip in ton, gip gii quyt nhiu m hnh ton phc tp vi tc cao cha tng thy. L thuyt ny c gi bng nhiu ci tn khc nhau: L thuyt khoa hc qun tr (Management Science), l thuyt h thng (System Theory), nghin cu tc v hay vn tr hc (Operations Research), v ph bin nht vn l l thuyt nh lng v qun tr (Quantitative Management Theory), c th tm tt bng nhng ni dung ch yu nh sau: XXXIII 2-Ni dung ca l thuyt. Nhn mnh n phng php khoa hc trong vic gii quyt cc vn qun tr. p dng phng php tip cn h thng gii quyt vn . S dng cc m hnh ton hc. nh lng ha cc yu t c lin quan, v p dng cc phng php ton hc v thng k. Quan tm n cc yu t kinh t k thut hn l cc yu t tm l x hi. i tm cc quyt nh ti u trong h thng khp kn. S dng cng c my tnh vo qun tr m ngy nay n thnh cao tro.

3- Tm tt l thuyt nh lng v qun tr. L thuyt nh lng v qun tr cng ly hiu qu qun tr lm mc tiu, v cho rng hiu qu ca cc quyt nh qun tr quyt nh hiu qu qun tr, chnh v s nhn thc nh vy m h ch trng s dng cc thnh tu khoa hc v cc cng c nh lng nhm lng ha cc s vt v hin tng trong mi quan h mt thit ca h thng, gip cho cc nh qun tr c nhng quyt nh ng. L thuyt nh lng v qun tr c th c xem l s trin khai cc quan im ca l thuyt qun tr khoa hc trc y. Cng ging nh Taylor, cc nh l thuyt nh lng v qun tr nhn mnh n tinh thn khoa hc khi phn tch cc vn qun tr v ch trng s dng cc phng php tnh ton gii quyt vn . L thuyt ny c p dng mnh vo thp nin 50 th k XX n nay, cc k thut nh lng gii quyt nhiu vn qun tr trong cc c quan chnh quyn v trong cc c s kinh doanh nh lm ngn sch ti chnh, qun tr hin20

kim, chng trnh ha sn xut, xy dng chin lc, b tr v s dng ti nguyn, qun tr bn hng, hng tn kho, Tuy nhin, l thuyt nh lng v qun tr cng khng trnh khi mt s hn ch: Cha gii quyt c nhiu kha cnh v con ngi trong qun tr. L thuyt ny i hi trnh k thut cao. Do , nhiu nh qun tr cho rng n kh thc hin, v trong thc t ch c cc chuyn gia c o to k trong cc lnh vc chuyn mn k thut c th (k thut ton, my tnh, thng k, ) mi c th s dng cc k thut lm tham mu cho cc nh lnh o; khi c nhiu kin khc nhau phi la chn th nh qun tr khng kin thc chuyn mn kim tra, nh gi tnh ng n ca vn i n quyt nh c. Mt khc, l thuyt ny kh c th vn dng vo vic thc hin cc chc nng t chc, qun tr nhn s, lnh o. Do , tnh ph bin ca l thuyt cha cao. IV- TRNG PHI QUN TR NHT BN. 1- L thuyt Z. William Ouchi Ngi Nht bn, phn bc l thuyt X v Y ca Gregor, ng cho rng, trong thc t khng c ngi no dng X (Li bing) hay dng Y (Sing nng) c. Li bing hay sing nng l thi lao ng ca ngi lao ng ch khng phi l bn cht ca con ngi. Thi ca con ngi tu thuc vo cch thc m h c i x nh th no trong thc t. Nu h c i x m theo h cho l tt th s lm vic sing nng v ngc li th chy li. T tng ca Ouchi trong thuyt Z l cao vai tr tp th trong mt t chc. ng ch trng, trong qu trnh iu khin khng nn p t t trn xung, nhn vin t x s cho ph hp tng tnh hung, mi ngi c tham gia vo cc quyt nh chung; v quyt nh tp th thng sng sut, c hiu qu hn c nhn. Nu em so snh vi cch qun tr cc doanh nghip ca cc nc u M th Thuyt Z c nhng khc bit r rt: DN Nht Bn . Lm vic sut i . nh gi v bt chm . Khng chuyn mn ha ngnh ngh . C ch kim tra mc nhin . Quyt nh v trch nhim tp th . Quan h rng ri. DN u M . Lm vic trong tng thi hn. . nh gi v bt nhanh. . Chuyn mn ha ngnh ngh. . C ch kim tra hin nhin. . Quyt nh v trch nhim c nhn. . Quan h cc b.

Trc ht, phi khng nh l thuyt Z l mt ng gp khng nh vo kho tng qun tr hc, nhng gi tr t tng mi mang m nt c trng ca nn vn ha Phng ng. Nh , m hn na thp k qua ngi Nht lm nn nhng k tch. Mt t nc ngho ti nguyn, cng chu nhiu mt mt, tn tht nng n trong th chin th hai, nay l mt cng quc kinh t, ng th hai sau M. XXXIV 2- L thuyt Kaizen (Ci tin Ci thin). Mc d nn kinh t Nht Bn pht trin mnh m, nhng khng phi lc no cng sung s. Khng trnh khi qui lut chung ca nn kinh t T bn ch ngha, c lc hng thnh; c khi b khng hong, suy thoi. Masaaiimai Ngi Nht, l tc gi ca l thuyt Kaizen (Ci tin), ra i nhm lm phong ph hn cc l tuyt qun tr ni chung v l thuyt Z ni ring; gip cho hot ng ca cc doanh nghip thch nghi hn vi mi trng y nng ng, v nht l trong xu hng ton cu ha hin nay. Nhng ni dung ch yu ca l thuyt ny l: Ci tin tng bc.21

vc:

Pht huy tinh thn tp th trong ci tin mi mt trong doanh nghip, trong h ch trng cc lnh K lut. Qun l thi gian. Pht trin tay ngh. Cc hot ng trong cng ty. Tinh thn lao ng. S cm thng.

c im Kaizen (Ci tin) ca Nht khc vi (i mi) trong cc cng ty M: 1. Hiu qu 2. Tc 3. Thi gian 4. Thay i 5. Lin quan 6. Cch tin hnh 7. Cch thc 8. Tnh cht 9. i hi 10. Hng n lc 11. Tiu chun nh gi 12. Li th Kaizen (Nht) Di hn, khng tc ng t ngt Nhng bc i nh. Lin tc v tng dn. T t v lin tc. Mi ngi Tp th, c h thng Duy tr v ci tin. K thut thng v hin i u t t nhng cn n lc duy tr Vo con ngi Qu trnh v s c gng c kt qu cao hn trc C th t kt qu tt vi nn kinh t pht trin chm. i mi (M) Ngn hn, tc ng t ngt Nhng bc i ln. Gin on v khng tng dn. Thnh lnh v hay thay i. Chn la mt s ngi. C nhn, khng c h thng. Ph b v xy dng li. t ph k thut mi. u t ln, t n lc duy tr. Vo cng ngh. Li nhun. Thch hp vi nn cng nghip pht trin nhanh.

3- Tm tt cc l thuyt qun tr Nht bn. Cc l thuyt qun tr Nht bn thc cht l s trin khai cc l thuyt qun tr ca trng phi Tc phong trong iu kin nn vn ha Nht bn, mang nng bn sc vn ha phng ng. H cao vai tr tp th, tinh thn ng i v cng ng trch nhim; xy dng mt nn vn ho lnh mnh trong mt tp th l bin php tc ng tch cc nht em li hiu qu. V- TRNG PHI QUN TR HIN I. Cc nh qun tr hin i ngy nay m tiu biu l Harold Koontz, Fiedler, William Ouchi cho rng, mi l thuyt qun tr trc y ch phn nh nhng kha cnh ca qun tr. H v cc nh l thuyt qun tr trc y nh ngi m on voi, s thy c ci g th ni ci y, mt cch phin din. V sao nh vy? Bi do, mi tc gi ca l thuyt qun tr c mt hng tip cn khc nhau, chng hn: tip cn theo kinh nghim hoc theo trng hp ca nhng ngi theo Ch ngha kinh nghim trc th k XX); tip cn theo hnh vi quan h c nhn (ca nhng ngi trong trng phi tm l-x hi); tip cn hnh vi theo nhm (cng ca nhng ngi theo trng phi tm lx hi nhng cao vai tr ca nhm - hnh vi nhm); tip cn h thng hp tc x hi (cng thuc nhng ngi trong trng phi tm l x hi, nhng cao vai tr quan h x hi); tip cn h thng k thut - x hi (ca nhng ngi theo l thuyt nh lng); tip cn theo l thuyt quyt nh; tip cn h thng; tip cn theo ton hc hoc khoa hc qun tr (ca nhng ngi thuc trng phi C in); tip cn theo iu kin hay theo tnh hung; tip cn theo cc vai tr qun tr; tip cn tc nghip m Harold Koontz gi l Khu rng l thuyt qun l. Ni nh vy khng c ngha, cc nh qun tr hin i ngy nay bc b nhng mt tch cc ca cc l thuyt qun tr trc , h cho rng mi l thuyt u c ng gp nht nh cho s pht trin l thuyt v thc hnh qun22

tr. Trch nhim ca h l tp hp v b sung thm Khu rng l thuyt qun l c h thng v ngy cng c hon thin hn. Tuy nhin, hi nhp theo hng no c xem l ti u nht th vn cha c hon ton thng nht. Sau y l mt s kho hng hi nhp ng ch . 1- Hi nhp theo kho hng qu trnh qun tr. Ngi ng u ng h cho hng hi nhp ny l gio s Harold Koontz, ng tng l y vin qun tr kinh doanh v nh nc, Ch tch v gim c cng ty ri c vn qun l, Ging vin cho cc nhm qun l cao cp nhiu ni trn th gii, tc gi nhiu cun sch qun l, nm 1950 l gio s trng i hc California, Los Angeles, v t nm 1978 l Ch tch danh d th gii ca Vin hn lm qun l quc t. Nhng ngi ng h hng hi nhp cc l thuyt qun tri theo qu trnh qun tr da trn c s nhng nhn thc rng, qun tr d c phong ph n u, d trong lnh vc no cng u c chung mt qu trnh qun tr, l: Hoch nh, t chc, lnh o v kim tra. (Hnh 4) Hoch nh Hnh 4: Qu trnh qun tr. T chc iu khin Kim tra

Hin vn cn c kin tranh ci, nhng kho hng theo qu trnh qun tr vn l kho hng c gi tr c v mt l lun v thc tin. 2- Hi nhp theo kho hng h thng. L thuyt h thng cho rng, mi t chc l mt h thng, l tp hp nhng phn t c lin quan v ph thuc ln nhau hp thnh mt chnh th thng nht (Xem hnh 5). Nhim v qun tr l lm cho cc yu t ph hp vi nhau t ti mc tiu. Hnh 5: H thng mt t chc

Mi trng

Kho hng ny r rng l khng th thu tm c cc l thuyt qun tr, song n cng c mt s ngha H thng nht nh v mt qun tr: - Trc ht, cc nh sinh hc gii thch phng thc m ng vt gi c trng thi cn bng bng cch thu Nhng yu t Nhng yu t nhng yu t u vo, xut nhng yu t u ra. Qu trnh - Th hai, l thuyt ny cho ta nhn thc rng, mt t chc khng th t tn ti m phi bit thch ng vi mi trng. Trong qu trnh hot ng, ngoi cc yu t bn trong (yu t vn ha ca doanh nghip), doanh nghip cn chu s tc ng ca nhiu yu t mi trng v m v vi m, chng c th to thun li hoc gy bt trc i vi doanh nghip. T nhng nhn thc , cc doanh nghip c nhng bin php qun tr mi trng, lm hn ch n mc thp nht c th c nhng bt trc xy ra cho doanh nghip trong tng lai vi mt s bin php ch yu sau:-

u vo

bin i

u ra

Dng m: L bin php d tr c u vo v u ra, hun luyn nhn vin mi. San bng: L bin php chia u nh hng ca mi trng i vi doanh nghip. Tin on: L d on trc nhng bt trc c th xy ra v t c cc bin php chun b i ph.23

Cp hn ch: L bin php u tin ngi ny, khng u tin cho ngi khc, Hp ng: L bin php cn bn nht; n l vn bn php l qui nh trch nhim v quyn li ca cc bn trong quan h giao dch dn s; lm gim i nhng bin ng ngu nhin; tng cng kh nng kim sot cc hot ng ca doanh nghip; m bo tng i chc chn nhng nhim v, mc tiu ca doanh nghip s c thc hin trong nhng thi gian nht nh. - Kt np (st nhp): nhm gin bt nhng i th v tng thm sc mnh cnh tranh ca doanh nghip. - Lin kt: L bin php lin kt cc hnh ng nh, lin kt phn chia th trng, lin kt gi c, lin kt o to cn b - cng nhn, nhm lm gim mc cnh tranh gay gt, gim mc ri ro cho doanh nghip. - Lin doanh: L cc bin php cng vi i th gp vn sn xut kinh doanh mt sn phm mi hoc tham gia c phn ca nhau. - Vn ng hnh lang: L bin php vn ng cc nh chnh tr, cc quan chc chnh ph v a phng, cc t chc x hi, ng h cc quyt nh ca doanh nghip hoc khng nh ra cc chnh sch v lut php gy bt li cho doanh nghip. - Qung co: L bin php thng s dng kh ph bin, v qua n m gy n tng tt v sn phm v cng ty ca bn. Tuy nhin, qung co cng i hi tnh ngh thut rt cao. Chn ni dung v hnh thc qung co ph hp vi tm l i tng cn nhm ti; ngc li khng nhng khng mang li hiu qu m cn gy cho cng chng nhng n tng khng tt v sn phm v cng ty ca mnh. XXXV 3- Hi nhp theo kh hng tnh hung ngu nhin.-

Nhng ngi ng h hi nhp theo tnh hung ngu nhin cho rng, d qun tr c phc tp n u, d lnh vc no. Tt c cc hot ng no ca ngi qun tr cng ch l ngi x l cc tnh hung ngu nhin. V h lp lun rng: - Nu c X th tt c Y (theo qui lut t nhin). Chng hn, chng ta c cc yu t u vo tt th s to ra sn phm tt, t suy ra sn xut kinh doanh c hiu qu (xem hnh 6a). TH TT C

NU C

x

y

Hnh 6a- Nu c X th tt c Y. - Tuy nhin, khng phi bt c lc no cng c X th tt c Y, m chng cn ty thuc vo cc yu t t nhin (gi l Z), lm cho c X m khng c Y (xem hnh 6b). Hnh 6b- C X m c Y hay khng cn ty Z. V vy, nhim v ca qun tr l gii quyt TH TTtnh C hung ngu nhin (Z) mt cch hp l nht. iu c ngha, ty theo tng tnh hung m ngi qun tr vn dng cc nguyn tc, phng php ph hp vi iu kin, x qu. y NU C c hiu hon cnh c th th mi Nh c l thuyt ny, gip cho chng ta nhn thc c nhng bin s ngu nhin (Z) bn trong v bn ngoi ca t chc, trn c s m vn dng cc nguyn tc, phng php qun tr thch hp. iu cn lu , khng c xem cc nguyn tc qun tr nh mt ci g bt di bt dch, bt bin v cng khng th c mt Z khc nhau. phng php thch hp cho tt c mi tnh hung Kho hng ngu nhin cng khng th thu tm cc l thuyt qun tr, v chng cng ch phn nh mt kha cnh ca qun tr. Nhng ng gp CN ca lTY thuyt ny rt cn nhng cha hi nhp cc l thuyt qun tr trc , n c ngha cho thc hnh hn l l thuyt qun tr. VI- TM TT CHUNG CC L THUYT QUN TR.24

Hiu qu sn xut kinh doanh ca doanh nghip l mc tiu cui cng ca cc l thuyt qun tr. Tuy nhin, mi l thuyt c mt cch tip cn vn (cch thc t vn ) v ch ra con ng i n mc tiu khng thng nht nhau. - Cc l thuyt qun tr thuc trng phi C in v trng phi Tc phong cho rng nng sut lao ng quyt nh n hiu qu; cn l thuyt nh lng v qun tr li cho rng s ng n ca cc quyt nh qun tr mi l cha kha ca hiu qu. - tng nng sut lao ng, l thuyt C in v qun tr cho rng, cn phi t chc lao ng khoa hc, to iu kin lm vic thun li, khuyn khch bng li ch vt cht v tng cng kim tra kim sot cht che (tc cao nhng yu t vt cht). Tri li, l thuyt tc phong cho rng, tm l; quan h x hi; tha mn nhu cu c nhn (tc cao nhng yu t phi vt cht) quyt nh n nng sut lao ng. Cn l thuyt nh lng v qun tr coi vic ng dng cc thnh tu khoa hc vo vic nh lng, m bo tnh ng n ca cc quyt nh qun tr mi l khu quyt nh n hiu qu. - Mi l thuyt u c s ng gp cng nh hn ch nht nh. Cc nh qun tr hin i ngy nay v ang tm kim ci mu s chung thu tm chng thnh mt l thuyt qun tr c h thng nhm n s hon thin. Song, rt tic nhng tng tt p cha tr thnh hin thc, vn cn nhiu kho hng hi nhp khc nhau nh: kho hng theo qu trnh qun tr, kho hng theo h thng, kho hng theo tnh hung ngu nhin. Trong , kho hng theo qu trnh qun tr hin ang c nhiu ngi ngi ng h, v n ang c nhiu u im so vi cc hng hi nhp khc c v phng din l thuyt v thc tin.

25

Chng III. CHC NNG HOCH NH I- HOCH NH HU HIU 1. Khi nim hoch nh C nhiu khi nim khc nhau v hoch nh: - Hoch nh l lm k hoch, l chc nng u tin v quan trng nht ca qun tr. - Hoch nh l lm k hoch, l tin hnh n nh mc tiu v bin php tt nht thc hin cc mc tiu . - Hoch nh lm quyt nh trc xem phi lm ci g, lm nh th no, khi no lm v ai lm vic , - Hoch nh l nghin cu qu kh lm quyt nh trong hin ti v cng vic phi lm trong tng lai nhm thc hin cc mc tiu nh ca t chc. D c khi nim nh th no i chng na th bn cht ca hoch nh l s quyt nh trc nhng vic cn phi lm trong tng lai. V d: qyt nh trong tun ti, thng ti, nm ti, phi lm nhng vic g? D n no cn u t? nhng chng trnh bin php no cn c thc hin?, nhm m bo cc mc tiu c thc thi vi hiu qu cao nht c th c. XXXVI quyt nh trc nhng vic phi lm trong tng lai, nh qun tr phi thng qua phng php d on, d bo trn c s cc d liu, thng tin ng tin cy trong qu kh v hin ti. V vy, cht lng cc d liu, thng tin quyt nh cht lng hoch nh. 2. ngha ca hoch nh Hoch nh l chc nng u tin v quan trng nht. Bt c mt loi hnh t chc no vi qui m ln hay nh, hoch nh lun c ngha to ln i vi doanh nghip.

-

Trc ht, n gip cho nh doanh nghip t duy mt cch c h thng nhng vn c lin quan n sn xut kinh doanh ca doanh nghip. T duy c h thng l giai on cao ca qu trnh nhn thc i su vo bn cht v pht hin ra tnh qui lut ca s vt bng nhng hnh thc nh biu tng, khi nim, phn on v suy l mt cch c h thng, khng chp v ri rc. H qu ca n l: Gip cho nh qun tr ch ng i ph vi cc tnh hung tt hn. Khc phc c nhng hot ng th ng, c th dn n nhng tn tht cho doanh nghip. C nhng chnh sch, bin php nht qun. Cc chnh sch v bin php khng mu thun, lm trit tiu ng lc ca nhau. Tp trung c cc ngun lc hon thnh nhng cng vic trng tm ca t chc trong mi thi k khc nhau. Khc phc tnh trng dn u tri mng cho tt c, kt cc khng hon thnh c nhim v c bn no ca doanh nghip. Cho php cc nh qun tr phi hp cc ngun lc vi chi ph thp nht, mang li hiu qu kinh t cao nht. Th hai l, hoch nh hu hiu s lm tin cho cc chc nng khc. V, yu cu tin quyt ca qun tr l lm ng ngay t u. Hoch nh tt l c s lm tt cc chc nng cn li. V d: hoch nh hu hiu cc chin lc pht trin ca cng ty cho cc thi k l c s tt hnh thnh cc b phn v b tr nhng con ngi ph hp vi yu cu nhim v do hoch nh vch ra; ng thi cng to iu kin thun li trong cng tc lnh o, kim tra kim sot.

-

Trong kinh doanh nu bn khng lp k hoch, iu c ngha l bn ang chun b mt k hoch tht bi CRWFORD H.GREENEWALT (trch: Li vng cho cc nh kinh doanh nh xut bn tr nm 1994) 3. Cc loi hoch nh 3.1 Hoch nh chin lc26

L qu trnh ra nhng quyt nh di hn, xc nh ra con ng pht trin ca cng ty trong nhng khong thi gian nht nh, nhm lin kt cc n lc ca cng ty hng ti mc tiu. C nhiu loi chin lc: chin lc tm cng ty, chin lc tm kinh doanh v chin lc cp chc nng. a. Cc chin lc tm Cng ty. Bao gm c cc loi sau: Chin lc hp nht v pha trc (Chin lc hp nht vi khch hng ngi mua). L chin lc xm nhp vo cc lnh vc kinh doanh chin lc ca khch hng ngi mua. Chin lc ny thc y s hp tc cht ch gia cng ty v cc khch hng ch yu. Trn thc t cc cng ty thng s dng cc hnh thc lin doanh, lin kt vi khch hng ca mnh, nhm ti thiu ho ri ro t pha ngi mua. Chin lc hp nht v pha sau (chin lc hp nht vi ngi cung cp). L chin lc xm nhp vo cc lnh vc kinh doanh chin lc ca ngi cung cp. Chin lc ny thc y s hp tc gia cng ty vi ngi cung cp ch yu. Hin cc cng ty thng s dng cc hnh thc lin doanh, lin kt vi ngi cung cp, nhm ti thiu ha ri ro t pha ngi cung cp. Chin lc hp nht theo chiu ngang (Chin lc hp nht vi i th cnh tranh). L chin lc pht trin theo chiu hng st nhp cc i th ang cnh tranh vi nhau. Chin lc ny dn n nguy c c quyn, lm thit hi cho ngi tiu dng. L chin lc ang c xem l Model thi thng hin nay. Chin lc a dng ha ng tm (Chin lc a dng ha bng cc sn phm hay dch v lin kt). Chin lc ny nhm m rng cc sn phm hoc dch v c lin quan chc ch ti cc sn phm ca cng ty, hoc c qui trnh cng ngh tng t, hoc c cng nhm khch hng hoc cng chung th trng tiu th sn phm ca cng ty; bng cch lin kt, st nhp, mua li hoc thnh lp n v mi. Chin lc a dng ha kt khi (Chin lc m rng kinh doanh sang lnh vc khc). Nhm a dng ha ngnh ngh kinh doanh, tng t nh chin lc a dng ha kinh doanh tm kinh doanh. thc hin chin lc ny, cc cng ty thng p dng cc bin php hoc thn tnh cng ty khc, hoc u t vo d n mi.

-

-

-

-

-

b. Cc chin lc tm Kinh doanh - Chin lc xm nhp th trng. L chin lc tm kim cc c hi pht trin trong cc th trng m danh nghip ang hot ng vi nhng hng ho v dch v hin c. Hay ni cch khc doanh nghip tm kim phng cch lm tng th phn nh: gim gi bn, khuyn mi, thay i qung co, qung b, khuych trng cc ca hng gii thiu v bn sn phm, m thm i l bn hng, - Chin lc m rng th trng. Bao hm vic tm kim th trng mi cho nhng sn phm hin c nh: tm nhng khu vc th trng mi m lu nay doanh nghip cha bao gi n ; tm nhng th trng mc tiu mi; tm nhng ngi tiu dng mi, - Chin lc pht trin sn phm. Bao gm pht trin sn xut nhng sn phm mi hon ton m lu nay doanh nghip cha h sn xut; hay ci tin nhng sn phm hin c bng cc ci tin v cht lng, mu m, tnh nng s dng ca sn phm, thay i bao b, qui cch v kch c ng gi bao b, - Chin lc a dng ha kinh doanh. Gm kinh doanh nhiu hng ha v dch v trn nhiu lnh vc khc nhau nhm phn tn nhng ri ro do qu tp trung mt hoc mt s mt hng hoc dch v khi c s tc ng ca mi trng kinh doanh bt li lm cho doanh nghip b thua l khng th chuyn i kp. - Chin lc cp chc nng. Bao gm chin lc ca cc b phn thc hin cc chc nng qun tr nh: chin lc b phn sn xut, marketing, qun tr ngun nhn lc, qun tr ti chnh, b phn k thut v nghin cu, b- Nhng chin lc tng loi. Do gio s M. Peter ca trng i hc Harward (M) xng mt phng php c th thay th cho ma trn pht trin va nu trn. Ni dung ch yu 3 chin lc tng loi ca gio s M. Perter c trnh by nh sau:27

Chin lc dn u h gi (hay chin lc cnh tranh v gi). Chin lc ny i hi cc doanh nghip phi tm mi cch h gi thnh sn phm bn vi gi lun thp hn i th cnh tranh. y l chin lc cnh tranh ph bin m chng ta thng bt gp bt k ni no trong thc t. - Chin lc vt tri (hay cn gi l chin lc cnh tranh v cht lng, mu m, tnh nng mi). N i hi cc doanh nghip lun ci tin cht lng, mu m v tnh nng mi ca hng ha mnh phi khc bit vi i th cnh tranh. - Chin lc tp trung (hay chin lc u tin cho loi khch hng hay sn phm). Chin lc tp trung u tin cho mt hoc mt s khch hng theo tiu thc phn chia theo quc tch, a l, knh phn phi hay mt phn ring bit ca mt hng. 3.2 Hoch nh tc nghip L qu trnh ra cc quyt nh ngn hn, chi tit v ni dung cc cng vic; cc bin php, phng php tin hnh, nhm c th ho cc chin lc nu trn. Theo J.Storner, h thng hoch nh ca doanh nghip bao gm:Cc mc tiu

-

Cc k hoch chin lc

Cc k hoch hot ng.

Cc KH chuyn bit

Cc k hoh tiu chun

- Cc chnh sch - Cc phng php, th tc - Cc iu lut H thng hoch nh doanh nghip. Nh vy, theo J. Storner hoch nh c xem l mt loi cng vic qun tr bao hm mt h thng cc k hoch. Trc ht l xc nh cc mc tiu ca t chc, trn c s xy dng cc k hoch di hn (Hoch nh chin lc); xy dng cc k hoch ngn hn, cc d n, chng trnh hnh ng, cc chnh sch, cc k hoch c th cho tng lnh vc (Hoch nh tc nghip), nhm c th ha cc k hoch di hn xc nh. 3.3 c im ca cc loi hoch nh Nhng du hiu di y cho ta phn bit gia cc loi hoch nh. Cc tiu thc Hoch nh chin lc Hoch nh tc nghip 1-Tnh cht ca quyt nh Chi phi ton din v trong Chi phi cc b v trong thi gian ngn. (Q). thi gian di. 2-Tnh chc chn. Ri ro (xc sut ch quan) v Ri ro (xc sut khch quan) v tng i chc t chc chn. chn. Thng l qun tr vin cp thp 3-Cp quyt nh. Thng l Qun tr vin cp cao Ngn hn (1nm). Phng tin thc hin chin lc28

- Cc chng trnh - Cc d n - Cc ngn sch

5-Mc ch ca quyt nh nh hng pht trin. c im ca cc loi hoch nh. Chin lc l hng dn tng qut v hot ng, cn k hoch l gch ni lin gia s hng dn y v cc tc nghip thng xuyn RAYMOND (trch: Li vng cho cc nh kinh doanh nh xut bn tr nm 1994). 4. Hoch nh hu hiu L mt hoch nh m trong n ch ra nhng con ng, nhng bin php cho php khai thc ti a cc th mnh ca doanh nghip, tn dng c cc c hi kinh doanh; lm hn ch n mc thp nht cc nguy c, ri ro, tn tht ca doanh nghip. Hoch nh c xem l hu hiu khi: - N thc s kch thch bi tnh sng to ca tp th. Nhng quyt nh trong phi th hin y ch, nguyn vng v s thng sut phn ln nu khng mun ni l hu ht cc thnh vin trong t chc. - Mt k hoch tt bao gi cng bao gm nhiu phng n ng ph thch hp vi nhiu tnh hung khc nhau. Bi tnh khng chc chn ca cc kh nng xy ra l c th. Tnh khng chc chn bt ngun t phng php hoch nh l d on, d bo s vic xy ra tng lai trong mi trng c nhiu yu t tc ng bt li, kh d on trc hoc nm ngoi kh nng kim sot ca doanh nghip, dn ti nhng kh nng xy ra m phng n chnh khng cn ph hp na cn phi c nhng phng n khc thay th. S sai bit trong k hoch l hin tng thng thy, nn iu chnh sai bit l phng php tt lm cho cc k hoch mang tnh kh thi, nhng cng khng phi bt c s sai bit no cng iu chnh, dn n s thay i thng xuyn v ty tin cc k hoch, lm cho cc hot ng ca doanh nghip lun trong tnh trng bt n nh, tnh mc tiu khng c kin tr l nguy c dn n s tht bi chc chn. II. LM HOCH NH 1. Tin trnh hoch nh Thc hin mt tin trnh hoch nh cht ch l mt yu t quan trng lm cho hoch nh hu hiu. C nhiu cch sp xp v trnh by cc bc ca tin trnh hoch nh, nhng nhn chung c 8 bc c bn nh sau (Xem hnh 9).(a) (b) (c) (d)

Nhn thc nhng vn chung

Xy dng cc mc tiu

Xem xt cc tin ca H/nh

X/dng cc c/ lc pht trin

iu chnh, Lp li tin trnh H/nh(h)

Kim tra, nh gi kt qu(g)

Lp cc chng trnh hnh ng(f)

X/dng cc KH tc nghip(e)

HNH 9: TIN TRNH HOCH NH.

a. Nhn thc nhng vn chung. C rt nhiu vn lin quan n hot ng sn xut kinh doanh cn phi c nhn thc ng. Chung nht, cn nh gi mt cch chnh xc nhng im mnh, yu ca ta cng nh cc c hi v nguy c ang v s din ra, nhng thun li hoc bt li no i vi doanh nghip.29

-

nh gi im mnh, im yu cho php cc nh qun tr xc nh v tr cu doanh nghip ang c v nhn din nhng kh nng ch yu ca doanh nghip. S nh gi ny bao trm trn nhiu lnh vc ca t chc nh: v th cnh tranh trn th trng; cc ngun lc pht trin ca doanh nghip ch yu nh gi cc mt: nng lc qun tr nh th no? Vn ca ta mnh hay yu? Trnh k thut v cng ngh tin tin hay ang lc hu? i ng cng nhn c lnh ngh khng?, nh gi cc c hi v nguy c t nhiu pha cho php cc nh qun tr nhn bit c cc yu t thun li cng nh ri ro c th xy ra. Cc yu t to ra mi trng kinh doanh ca doanh nghip l rt nhiu, nhng c th chia chng thnh hai nhm: a1. Cc yu t mi trng v m, bao gm:

-

Cc yu t kinh t nh: li sut Ngn hng, cc chnh sch kinh t v chnh sch ti chnh tin t ca chnh ph, cn cn thanh ton quc t, s bin ng th trng ti chnh v th trng tin t trong v ngoi nc, c nh hng rt ln n hot ng sn xut kinh doanh ca doanh nghip. - Cc yu t chnh tr v php lut nh: s bin ng chnh tr trong v ngoi nc, tnh hnh an ninh quc gia, lut php ang cn tr hoc thay i bt li, - Cc yu t x hi nh: phong tc, tp qun, truyn thng, thi quen, vn ho x hi, - Cc yu t t nhin nh: kh hu, t ai, a l, hm m, - Cc yu t k thut nh: k thut sn sut hin i, c gii, na c gii hay th cng - S thay i nhanh chng ca khoa hc k thut, ngy nay lm cho nhiu doanh nghip cc nc ngho v ang pht trin tt hu hng trm nm so cc nc pht trin, lm cho chi ph do hao mn v hnh tng rt nhanh, khng th cnh tranh vi cc nc pht trin, XXXVII a2. Cc yu t mi trng vi m, bao gm: Cc i th cnh tranh, cc i th tim n, ngi mua v ngi bn, hng thay th. XXXVIII a3. Cc yu t mi trng kinh doanh quc t nh: s thay i sn lng cumg ng, s bin ng gi gi c, s bin ng th trng ti chnh tin t, s bin ng chnh tr, s thay i tm l tiu dng cc nc trn th gii, -

S nh gi chun xc n u, ngoi kh nng t duy v kinh nghim ca ngi hoch nh, cn ph thuc phn ln vo cht lng ca cng tc tip th (Marketing). y l tin , iu kin quan trng lm tt cc bc tip theo. XXXIX b- Xy dng cc mc tiu. b1. Khi nim mc tiu: l trng thi mong i, trng thi c th co v cn phi co i vi mt t chc ti mt thi im nht nh. C ngi thng nhm ln gia mc tiu v mc ch. Nu mc tiu l im n th mc ch l hng n. Kinh doanh kim li l mc ch ca cc nh doanh nghip ch khng th ni l mc tiu ca cc nh doanh nghip; cn li bao nhiu thi im no l mc tiu ch khng ni l mc ch. Tuy nhin s phn bit trn cng ch tng i v trong thc t cng c nhng mc tiu khng xc nh c s lng v thi im c th. b2. Cc loi mc tiu. b2.1. Mc tiu nh lng: l mc tiu c xc nh r s lng v thi gian cn t c, v chng c th o lng c nh: li nhun, doanh thu ca mt doanh nghip; thu nhp quc dn bnh qun u ca mt quc gia trong nm.30

b2.2. Mc tiu nh tnh: l mc tiu khng xc nh r s lng v thi gian cn t c, v chng khng th o lng c nh: mc tiu i mi my mc thit b, nng cao trnh tay ngh cng nhn ca mt doanh nghip; hay Mc tiu dn giu nc mnh x hi cng bng vn minh, b3. Vai tr ca mc tiu trong qun tr. XL Mc tiu thng biu hin hai trng thi: ng hoc tnh. - Xt v mt tnh, mc tiu gn vi mc thi gian nht nh v phn nh bng mt hay nhiu ch tiu s lng c th; n l cn c hoch nh, t chc, lnh o v kim tra. - Xt v mt ng, mc tiu khng c mc thi gian, khng biu hin bng cc ch tiu s lng c th, khi t ln mc ny ngi ta pht trin n ln mt mc khc cao hn; n l cn c ca tin trnh qun tr: ra quyt nh t chc thc hin quyt nh kim tra thc hin quyt nh v tip tc ra quyt nh, - Ngoi ra trong qun tr hc hin i ngy nay mc tiu cn c nhiu vai tr, ngha khc trong qun tr. N c s dng nh mt chng trnh Qun tr bng mc tiu (Management by Objective) vit tt l MBO c nhng ni dung: Mi thnh vin trong t chc t nguyn rng buc v t cam kt hnh ng trong sut qu trnh qun tr theo mc tiu t: Hoch nh T chc - iu khin Kim tra.

MBO hp nht cc yu cu ca t chc (hi ha gia mc tiu v t chc) v chng trnh qun tr theo mc tiu nh. Vai tr quan trng ca n tng dn: Lc u, MBO ng vai tr nh gi s hon thnh nhim v. Sau , MBO l phng tin thc y hot ng. Gn y, MBO l cng c hoch nh chin lc. Hin nay, MBO ng vai tr chnh trong tin trnh qun tr thay v ph tr nh trc y.

c- Xc nh cc tin ca hoch nh. XLI Trong h thng qun tr c chia thnh nhiu cp. Trong mt cng ty thng chia thnh 3 cp: cp cao, cp trung v cp thp. Mun xy dng k hoch ca mi cp phi da trn cc cn c quan trng: k hoch ca cp trn; k hoch ca doanh nghip cc nm trc v th trng. XLII c1. K hoch cp trn. K hoch ca cp trn c hiu l cp trn gn nht. V d: mun xy dng k hoch ca cp thp phi cn c vo k hoch cp trung; xy dng k hoch ca cp trung phi cn c vo k hoch ca cp cao; xy dng k hoch cp Cng ty phi cn c k hoch Tng cng ty, Trong nn kinh t th trng, k hoch cp trn mang tnh cht hng dn nhiu hn l tnh bt buc nh trong c ch tp trung quan liu bao cp trc y. Mi s thin lch v mt pha hoc qu nhn mnh tnh bt buc hoc khng bt buc (tham kho) u dn n s thit hi cho nn kinh t ni chung v cho doanh nghip ni ring. XLIII c2. Cc k hoch trc . Cng l mt cn c khng km phn quan trng, bi v khi xem xt cc s liu k hoch ca nhiu nm trc cho php ta bit nhng kh nng ca doanh nghip hin c v xu hng pht trin ca s vic trong tng lai. XLIV c3. Cn c vo nhu cu th trng. C nhiu loi: th trng cnh tranh hon ton, th trng bn c quyn v th trng c quyn, mi loi c nhng c im ring. Tuy nhin, cc doanh nghip quan tm nht vn l lng cu ca th trng v xu hng ca ngi tiu dng, l cn c quan trng bc nht m cc nh hoch nh cn nhm ti.31

Cng cn phn bit nhu cu v lng cu; nhu cu phn nh xu hng ca ngi tiu dng ni chung, cn lng cu l lng hng ho v dch v m ngi mua mun mua v c kh nng thanh ton trong mt thi gian nht nh. Nh vy, doanh nghip va phi bit v s lng hng ho v dch v cn p ng va phi bit xu hng pht trin nhu cu ca ngi tiu dng trong tng lai tha mn, bi v cc nh sn xut khng th bn nhng g mnh c. Mi cu phi hp khu v ca c ch khng phi vi khu v ca ngi i cu KHUYT DANH (trch: Li vng cho cc nh kinh doanh Nh xut bn tr nm 1994). XLV T cc cn c trn vi phng php d on, d bo doanh nghip i n nhng quyt nh v cc chin lc pht trin; xy dng cc k hoch trong tng lai, trong phn nh: s - cht lng sn phm; k thut v cng ngh; cc chi ph; lng bng; thu kho; u t mi, XLVI d-Xy dng cc chin lc pht trin. m bo cc mc tiu c thc hin, bc tip theo rt quan trng l nh qun tr phi tm kim c cc chin lc pht trin ph hp vi cc tin (iu kin) cho php. iu , bt buc doanh nghip phi xy dng nhiu phng n chin lc khc nhau la chn, v trong mi phng n u cha ng nhng u, nhc im nht nh. Phng n ti u khng c hiu l phng n hon ho m nn hiu l phng n c nhiu u im nht so vi cc phng n trong iu kin cho php. S la chn phng n ti u c th tin hnh bng cc phng php sau: d1. Phng php phn tch: Phn tch nhng u nhc im ca phng n, trn c s chn phng n c nhiu u im nht. Phng php ny tng i d lm, chi ph thp. V th, thng c p dng trong thc t. Tuy nhin vic chn phng n c ti u chnh xc hay khng phn ln ph thuc vo kh nng ca ngi phn tch v cng c dng phn tch. Nu khu phn tch chnh xc th vic la chn phng n ti u l khng c g kh khn, phc tp. XLVII d2. Phng php thc nghim: L vic th nghim trong thc t, sau tng kt rt kinh nghim tm ra u nhc im ca chng. Phng php ny t ra chc chn hn cc phng php khc nhng phi c thi gian v tn km nhiu. XLVIII d3. Phng php theo kinh nghim: L phng php da vo kinh nghim qu kh ca bn thn v ca ngi khc. Phng php ny d thc hin, chi ph thp, nhng thiu chnh xc, v thng b sai lm i vo li mn c sn, trong khi cc iu kin mi thay i khng cn ph hp vi chng. e. Xy dng cc k hoch tc nghip. XLIX Bao gm nhiu k hoch, n quyt nh nhiu vn trn nhiu lnh vc khc nhau nh : sn xut, cht lng, ti chnh, vt t thit b, thu kha, o to nhn vin, tip th, nghin cu v pht trin, nhm trin khai cc k hoch chin lc. L f. Lp cc chng trnh hnh ng c th. Cc chng trnh hnh ng c th c lp ra tt c cc cp trong t chc. Trong qui nh b phn lng o; cc phng, ban, t cng tc, lm nhng nhim v g vi thi lng bao nhiu cho mi cng vic c th. V d: Bn phng hng cng tc ca n v X nm 2000; bn chng trnh cng tc ca b phn N thng 1; bn phn cng cng tc ca t M trong tun; bn thit k thi cng nh xng mi, g. Kim tra nh gi kt qu.

32

Kim tra, nh gi l mt hot ng c trng ca qun tr. Kim tra, nh gi phi tin hnh thng xuyn v lin tc, nhm bit c nhng kt qu t c ng thi pht hin nhng sai st, khim khuyt kp thi khc phc iu chnh. h. iu chnh, lp li qu trnh hoch nh. iu chnh l mt hot ng tt yu, bi v sai st v khim khuyt mt khu no trong qu trnh thit lp v t chc thc hin k hoch thng xy ra kh ph bin. C th iu chnh khu k hoch hoc khu t chc thc hin, nhng d iu chnh khu no cng nhm to ra trng thi n nh v pht trin ca t chc chc, khng v mc ch thnh tch hoc c nhn no khc. Hoch nh l mt tin trnh khp kn, t bc u tin n bc cui v tip tc c nh vy cho sut qu trnh hnh thnh v pht trin ca mt t chc. S lp li qu trnh hoch nh c th do hon thnh xong mt k hoach, lp li vng mi, nhng cng c th do k hoch trc b ph sn hon ton phi lp li ngay t bc u. Trng hp ny gy ra khng t tn km, nhng bt buc phi lm nh vy m khng cn con ng no khc th vn phi lm. Mc tiu ca qu trnh k hoch ho chin lc l xc nh mt cch c h thng nhng e da v thi c c th nh hng n tng lai ca x nghip. S xc nh , dn ti nhng quyt nh khai thc nhng thi c v trnh nhng e da. Qu trnh k hoch ho l mt hot ng t ch x nghip hng ti tng lai ca mnh ch khng phi chu ng tng lai LOUIS DUBOIS (trch: Li vng cho cc nh kinh doanh Nh xut bn tr nm 1994). III. CC PHNG PHP V CNG C HOCH NH CH YU 1. Cc phng php hoch nh Hoch nh l nh trc nhng vic cn phi lm trong tng lai. V l s c nh nn phng php chung ca hoch nh l d bo, d on trn c s c iu tra, phn tch nhng d liu qu kh v hin ti bn trong v ngoi t chc mt cch thng xuyn, y v c h thng nhm nng cao cht lng trong cng tc hoch nh. Xy dng cc loi k hoch hot ng trong mt t chc lun l khu trng tm v mang tnh c trng nht ca hoch nh. cc k hoch mang tnh hin thc v kh thi, cc doanh nghip thng s dng cc phng php ch yu sau: 1.1 Xy dng k hoch t trn xung y l hnh thc lm k hoch thng thy cc doanh nghip quc doanh trong thi bao cp. Vi cch lm ny, cc qun tr vin cp cao nht xy dng k hoh hot ng cho cp mnh, sau gi k hoch ny cho cp k tip lm cn c xy dng k hoch cho cp mnh v c nh vy cho n cp thp nht. Phng php ny c nhng u, nhc im ch yu nh sau: u im: N m bo tnh thng nht trong k hoch, gi vng cc nh hng v cng c vai tr iu tit ca cp trn i vi cp di thng qua phn phi ch tiu k hoch.-

Nhc im: K hoch thng khng st vi thc t, v vy kh thc hin c v phi tin hnh iu chnh k hoch thng xuyn lm mt i tnh mc tiu ca t chc; t kch thch tnh nng ng sng to ca cp di, hot ng mt cch th ng, km hiu qu.

1.2 Xy dng k hoch t di ln y l phng php lm k hoch ngc li vi cch lm th nht, thng thy trong mt s c quan hnh chnh s nghip, cc t chc on th x hi. l vic cp di lm k hoch gi ln cp trn, v cp trn xy dng k hoch gi ln cp trn k tip v c nh vy cho n cp cao nht. Hnh thc ny c nhng u, nhc im chnh nh sau: - u im: K hoch thng st vi thc t, pht huy tnh ch ng sng to ca cp di, khai thc c nhng tim nng c s.33

Nhc im: Khng m bo tnh thng nht trong k hoch, kh gi vng cc nh hng chung v lm suy gim vai tr iu iu tit ca cp trn i vi cp di thng qua knh k hoch. 1.3 Xy dng k hoch theo qui trnh hai xung mt ln y l phng lp k hoch ph bin nht cc doanh nghip trong h thng quc doanh nc ta hin nay. Vo cui nm trc ca nm k hoch, cp trn xy dng k hoch cho cp mnh v gi bn k hoch ny cho cp di. Cp di cn c vo k hoch hng dn ca cp trn v cc cn c khc xy dng k hoch cho mnh v gi cho cp trn xem xt, quyt nh; sau cp trn gi tr li cho cp di t chc thc hin. Cch lm ny c rt nhiu u im. N m bo vic lp k hoch c thc hin thng nht, gi vng cc nh hng ca cp trn nhng ng thi cng khng hn ch tnh ch ng sng to ca cp di, lm cho k hoch st vi thc t hn. 2. Cc cng c hoch nh ch yu Nhm gip cho cng vic iu tra, phn tch trong cng tc hoch nh c thun tin, d dng v tng i chnh xc, cc nh qun tr v cc cng ty t vn qun tr hng u th gii hng nm cho i nhiu cng c hoch nh. Sau y l mt s cng c ch yu, mi nht v ang s dng ph bin trong cng tc hoch nh chin lc cc cng ty ln hin nay. 2.1 Cng c BCG (Boston Consulting Group). LI CAO THP-

4CAO

3

5

2

?

NT1

THP

6

7

8

Do nhm t vn Boston (Boston Consulting Group) mt cng ty t vn qun tr hnhg u trn th gii xy dng cng c hoch nh chin lc cc cng ty ln da trn s , hay cn gi l ma trn pht trin (Growth Share Matrix) nh sau: Trc honh ch phn chim lnh th trng, n biu hin tim nng to ra tin trong hot ng sn xut kinh doanh ca doanh nghip. Trc tung ch mc tng trng ca th trng, n cho php d on mc u t mi ca doanh nghip. S kt hp gia trc tung v trc honh to thnh 4 gc phn t vi nhng c trng gi nh nh sau: du hi (Question marks), doanh nghip ang c 3 n v kinh doanh chin lc vit tt l SBU (Strategic Business Units) ang sn xut kinh doanh trn 3 lnh vc khc nhau. Vi cc c trng ch yu: phn chim lnh th trng thp, kh nng tng trng cao, chng cn c mt lng tin nhiu thc y s tng trng v chim lnh th trng cao trong tng lai. Tuy nhin, trc mt do nhng SBU ny phn chim lnh th trng thp nn khng to ra nhiu tin cho doanh nghip. cc ngi sao (Stars), doanh nghip ang c 2 SBU, sn xut kinh doanh trn hai lnh vc khc nhau. Vi cc c trng ch yu: phn chim lnh th trng cao v tng trng cao. chng i hi c nhiu vn 34

-

-

thc y s tng trng, nhng do cc SBU ny chim lnh th trng cao nn chng ang cho ta nhiu tin. V vy, c th ni nhng SBU ny to nhiu thun li nht cho doanh nghp.

-

b sinh li (Cash Cow), doanh nghip ang c 1 SBU. Vi cc c trng ch yu: chim lnh th trng cao, tng trng thp. cc SBU cho doanh nghip gt hi nhiu li nhun, nhng chng khng th tng trng c v c nguy c bo ha. V vy, doanh nghip cn phi thn trng, khng nn u t m rng s gy nhiu kh khn cho doanh nghip trong tng lai. cc con ch (dogs), doanh nghip ny ang c 2 SBU. Vi cc c trng ch yu: phn chim lnh th trng thp v tng trng thp. Nhng SBU ang v s gy nhiu kh khn cho doanh nghip cn phi nhanh chng ra khi th trng ny cng sm cng tt.-

sau:

Mi tn vng cung ch vng i ca cc SBU. Trn c s phn tch cc SBU cc gai on, nhm ny ngh c 4 bin php chin lc ca cng ty nh

Xy dng (Build), l bin php nhm tng th phn ca cc SBU, n ch thch hp vi cc SBU du hi (Question Marks), phn tham gia phn chia th trng phi tng ln nu mun chng tr thnh cc ngi sao (Stars). Duy tr (Hold) l bin php nhm gi gn th phn c ca cc SBU, n ch thch hp cc SBU mnh B SINH LI (Cash Cows), nu mun chng tip tc em li nhng mn tin ln cho cng ty. Gt hi (Harvest). Bin php ny nhm tng cng tin mt ngn hn ca cc SBU, bt chp cc hu qu tc ng lu di, n ch thch hp vi cc SBU yu B SINH LI c tng lai m nht v bin php ny cng c th p dng cho cc SBU cc giai on khc, nu thy chng khng th vt qua khi nhng kh khn, th thch v c nguy c yu th trong cnh tranh. Loi b (Disvest). Bin php ny nhm bn hoc thanh l ti sn, loi b cc hot ng kinh doanh SBU ny chuyn sang cc SBU khc, v cc SBU ny s dng cc ngun lc cho sn xut kinh doanh km hiu qu. N thch hp vi cc SBU CH (Dogs) hoc c th cc khc, nu xt thy nhng tnh trng nu trn xy ra.

2.2 Nhng khun mu chu k i sng sn phm (Lifecyle Pattens). Do cng ty t vn qun tr Arthur D. Little Inc Hoa k xng, vi biu sau: Tc pht trin ca sn phm

Thi gian (1) (2) (3) (4)35

-

giai on phi thai (1). Sn phm ny c tc pht trin cao, cnh tranh thp, tham gia th trng thp v mi th phn nh v c t ngi tham gia. giai on pht trin (2). Sn phm c tc pht trin rt cao, cnh tranh gay gt, tham gia th trng cao v mi th phn ln v c mt s tht bi trong cnh tranh nh b cuc.

-

giai on trng thnh (3). Sn phm c tc pht trin thp, s pht trin th trng thp, tham gia th trng cao v mt s doanh nghip c chim th trng do thng th trong cnh tranh. giai on suy thoi (4). Sn phm c tc pht trin suy gim, tham gia th trng thp.

Trn c s phn tch da vo chu k i sng sn phm m cc doanh nghip tin hnh hoch nh cc chin lc pht trin. Ni dung cc chin lc tng t nh phn IV. N NH I MI CNG TC HOCH NH 1. n nh n nh l iu kin cn thit trong cng tc hoch nh c bit l cc mc tiu ca t chc. V khng kin tr cc mc tiu nh, thng hay thay i s lm cho chng ta mt phng hng, lng ph thi gian tin bc v nht l lm mt lng tin vng chc ca nhn vin i vi cng ty. Trong bi vit cho bo ch M thng 8/1995 ni v b quyt thnh cng ca ngi giu nht th gii hin nay, ng Bill Gate cho bit Nng lc tp trung vo cc mc tiu di hn v thot khi s quyn r ca nhng li ch trc mt. iu ny khng i hi mt ti nng c bit m i hi s ton tm ton v s kin tr vi mc tiu ra. LII Tuy nhin, khng c g l bt bin Vn ng l phng thc tn ti ca vt cht. V th, s i mi l cn thit. LIII 2. i mi 2.1 Nhu cu i mi - i mi l nhu cu pht trin ca t chc, mt pht trin t nhin mang tnh qui lut, s pht trin i hi phi i mi. - Doanh nghip tn ti v pht trin trong mi trng lun bin ng. S i mi trong cng tc hoch nh m bo tnh ph hp vi mi trng, iu kin mi l s cn thit. Cc doanh nhn c nhiu thnh cng trn th gii cho ta nhng bi hc qu bu: Theo Bill Gate: iu kh khn nht vi mt nh kinh doanh l ngay trong lc cng vic lm n tri chy, thun li, h phi nhn thy trc nhu cu phi thay i cho thch nghi vi xu th tin b nhanh chng ca khoa hc k thut. Ci tin (i mi) qun tr ngy nay tr thnh mt l thuyt. L thuyt Kaizen (ci tin) ca Masaaiimai Nht bn l mt minh chng.

2.2 Din trnh i mi i mi l mt qu trnh din ra bao gm t khu nhn thc cho n xc nh li mc tiu, cc phng n, cc gii php thc hin mc tiu, Theo kinh nghim ca Cha Kyung Koo, Ch tch tp on LG cho bit th mun tn ti v pht trin th khng khng phi ch i mi trong cch lm m cn i mi t trong suy ngh. LIV 2.3 i mi mt din trnh i n n nh36

i mi l to iu kin cho cho t chc pht trin, ch khng phi xo b sch trn, i mi bao gi cng trn nn tng ci c, k tha ci c, ci tin nhng yu t khng ph hp, cn tr s pht trin ca t chc nhm lm cho t chc n nh v pht trin trong iu kin mi cao hn. LV 2.4 Ph tn i mi - Qu trnh i mi trong hoch nh nh hng n nhiu mt hot ng trong t chc, phi tn km nhiu thi gian tin bc v k c yu t tm l. Chnh v vy trong qu trnh i mi cn cn nhc k lng v mt ph tn v nh hng ca chng m bo chc chn cho mc tiu cui cng l hiu qu kinh t v hiu qu x hi ca t chc do i mi mang li. - Ph tn cho i mi hoch nh bao gm: Chi ph iu tra, nghin cu, th nghim v cc chi ph n khc, cho ph tn nh nht cn phi la chn phng php, cng c hoch nh ph hp vi qui m, tm quan trng ca tng lnh vc. - Thc hin k hoach i mi thng gp nhng kh khn khng nh do vn u t qu ln, trong khi kh nng ti chnh ca doanh nghip c hn. nhng nc ang pht trin nh Vit Nam th nn thc hin nhng bc ci tin nh, tin hnh thng xuyn v vng chc theo phng hng ca cc cng ty Nht ( trnh by chng 2) l hp l hn c.

37

Chng IV. CHC NNG T CHC I. KHI NIM V CHC NNG T CHC QUN TR T chc qun tr l s phn chia t chc thnh cc b phn khc nhau (thnh cc cp, cc khu) theo mt trt t (kiu c cu t chc) nht nh. Trong , mi b phn m nhn mt hoc mt s chc nng, nhim v trong mi lin quan cht ch vi cc b phn khc nhm hon thnh mc tiu chung ca t chc. Khi nim ny c cc chnh sau: S phn chia t chc thnh bao nhiu b phn theo kiu c cu no? S lng thnh vin trong cc b phn l bao nhiu? Cng nh xc nh chc nng, nhim v ca chng v cc thnh vin trong t chc l nhng cng vic trng tm thuc chc nng t chc? S phn chia thnh bao nhiu b phn cn ty thuc rt nhiu yu t: mc tiu, qui m ca t chc, ngnh ngh sn xut - kinh doanh, Cc kiu c cu t chc ch yu nh c cu trc tuyn, c cu chc nng v c cu trc tuyn chc nng. Mi b phn c bao nhiu t