of 51/51
REGION DLA RODZINY WOJEWÓDZKI PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY ZASTĘPCZEJ NA LATA 2014-2020 Szczecin 2014

REGION DLA RODZINY

  • View
    215

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of REGION DLA RODZINY

  • REGION DLA RODZINY

    WOJEWDZKI PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY ZASTPCZEJ NA LATA 2014-2020

    Szczecin 2014

  • 2

    Spis treci

    Wstp .................. 3

    1. Ustalenia terminologiczne ............................................................................................................. 4

    2. Kontekst krajowy i regionalny zaoe Programu ......................................................................... 6

    3. Sytuacja spoeczno-ekonomiczna rodzin w wojewdztwie zachodniopomorskim ....................... 7

    a) Statystyki publiczne dotyczce rodzin, maestw, rozwodw i urodze pozamaeskich wedug Gwnego Urzdu Statystycznego ........................................................................... 7

    b) Rodzina w systemie pomocy spoecznej ................................................................................21

    4. Rodzina jako fundament kapitau spoecznego analiza SWOT ...................................................39

    5. Priorytety Programu ......................................................................................................................41

    a) Cele i zadania .........................................................................................................................41

    b) Wskaniki ..............................................................................................................................43

    6. Finansowanie realizacji Programu.. .......47

    7. System Zarzdzania realizacj Programu ......................................................................................50

    Podsumowanie...51

  • 3

    Wstp

    Program Region dla Rodziny, wobec wspczesnych zmian spoecznych,

    demograficznych i globalizacyjnych, ktrych nie sposb powstrzyma, stanowi prb

    przebudowy lokalnych ukadw spoecznociowych, jako niezbdnych czynnikw zmiany

    na rzecz docenienia wartoci Rodziny, nie tylko jako komrki spoecznej, ale take kulturowej

    i ekonomicznej. Jest wyrazem troski o jako ycia i przyszo Rodziny naturalnego

    rodowiska ksztatowania wartoci i wzorcw, stanowicego fundament kulturowego

    kapitau, bdcego podstaw rozwoju emocjonalnego i intelektualnego kadego czowieka.

    Program wskazuje kierunki polityki regionalnej zmierzajcej do odbudowy wartoci Rodziny

    poprawy jej wizerunku i kondycji.

    Program nie dzieli Rodzin na biologiczne, zastpcze, przysposobione, niepene

    czy zrekonstruowane, na Rodziny z dziemi sprawnymi i niepenosprawnymi, wedug kultur,

    grup etnicznych czy religii. Kada Rodzina potrzebujca pomocy w sferze socjalnej,

    edukacyjnej, psychologicznej czy terapeutycznej powinna w swoim rodowisku lokalnym

    mie dostp do profesjonalnego wsparcia i stworzone warunki do uzyskania penej

    samodzielnoci i samowystarczalnoci. Pomoc Rodzinie musi opiera si na zasadzie

    dobrowolnoci jej udziau, z poszanowaniem podmiotowoci i wolnoci kadej Rodziny.

    Program skierowany jest rwnie do Seniorw, zarwno funkcjonujcych

    w rodzinach, rodzinach wielopokoleniowych, jak i yjcych samotnie. Stwarza moliwo

    wykorzystania potencjau osb dojrzaych, zarwno w celu poprawy kondycji rodziny,

    ale te poprawy spjnoci midzypokoleniowej i aktywnoci rodowisk lokalnych.

    Dziaania Programu realizowane bd z poszanowaniem zasady partycypacji

    spoecznej i partnerstwa, wczajc w proces realizacji kluczowych interesariuszy, to jest

    Rodziny i Seniorw, samorzdy lokalne, organizacje pozarzdowe i spoeczne, instytucje

    publiczne i niepubliczne, wszystkie podmioty zaangaowane w realizacj zada.

  • 4

    1. Ustalenia terminologiczne

    Na potrzeby Programu dokonano ujednolicenia semantycznego kluczowych poj zwizanych z Rodzin

    i Seniorami. W zakresie analizy danych uwzgldniono definicje opracowane przez Gwny Urzd Statystyczny

    oraz ustalenia terminologiczne suce do analizy danych udostpnianych cyklicznie przez Ministerstwo Pracy

    i Polityki Spoecznej.

    Rodzina - rodzina (biologiczna) w spisie definiowana jest jako dwie lub wiksza liczba osb, ktre s zwizane

    jako m i ona, wsplnie yjcy partnerzy (kohabitanci) osoby pci przeciwnej lub jako rodzic i dziecko.

    Tak wic, rodzina obejmuje par bez dzieci lub par z jednym lub wiksz liczb dzieci, albo te samotnego

    rodzica z jednym bd wiksz liczb dzieci.1

    Maestwo - zwizek midzy dwiema osobami pci odmiennej pocigajcy za sob pewne wzajemne prawa

    i obowizki, ustalone w przepisach prawnych i zwyczajach.2

    Maestwo wyznaniowe - zwizek zawarty w kociele lub zwizku wyznaniowym, ktry wywouje takie same

    skutki cywilno - prawne jak maestwo cywilne.

    Rozwd - rozwizanie zwizku maeskiego przez odpowiedni sd w formie okrelonej prawem.3

    Zwizek partnerski - dwie osoby yjce w tym samym gospodarstwie domowym, ktre nie zawary ze sob

    zwizku maeskiego, ale wzajemne relacje tych osb s natury maeskiej.4

    Urodzenie maeskie - urodzenie, ktre zgodnie z Kodeksem prawa rodzinnego i opiekuczego - nastpio

    w czasie trwania maestwa albo przed upywem 300 dni od jego ustania lub uniewanienia, a take przed

    zawarciem zwizku maeskiego, pod warunkiem zarejestrowania dziecka po lub w momencie rejestracji

    zwizku maeskiego.5

    Urodzenie pozamaeskie - urodzenie, ktre nastpio oraz zostao zarejestrowane poza okresem trwania

    maestwa z wyczeniem urodze, ktre nastpiy przed upywem 300 dni od daty ustania lub uniewanienia

    maestwa. Podziau na urodzenia maeskie i pozamaeskie dokonuje urzd stanu cywilnego zgodnie ze

    stanem formalno-prawnym.6

    Rodzina pena -rodzina, w ktrej obowizek i prawo do wychowywania dziecka spoczywa na obojgu rodzicw.

    Rodzina niepena rodzina, w ktrej obowizek i prawo do wychowywania dziecka spoczywa na jednym

    z rodzicw.

    wiadczeniobiorca pomocy spoecznej - w ustawie o pomocy spoecznej brak jest definicji pojcia

    wiadczeniobiorca. W myl obowizujcych przepisw, moe to by osoba fizyczna lub rodzina. Ustawa

    dokonuje podziau na wiadczeniobiorc bdcego osob w rodzinie i osob samotnie gospodarujc.

    Ta ostatnia okrelona jest jako osoba prowadzca jednoosobowe gospodarstwo.

    Senior zaszczytny tytu, wskazujcy nie tyle na wiek, co przede wszystkim na bogaty baga dowiadcze

    yciowych, styl ycia i sposb spdzania wolnego czasu charakterystyczny dla pewnego wieku. Zwizane

    z zakoczeniem aktywnoci zawodowej. (definicja oparta o zapisy regulaminu Klubu Seniora funkcjonujcego

    przy MOPO w Piekarach lskich).

    1 rdo: http://www.stat.gov.pl/szczec/69_276_PLK_HTML.htm

    2 rdo: http://www.stat.gov.pl/gus/definicje_PLK_HTML.htm?id=POJ-337.htm

    3rdo: http://www.stat.gov.pl/gus/definicje_PLK_HTML.htm?id=POJ-788.htm

    4 rdo: http://www.stat.gov.pl/gus/definicje_PLK_HTML.htm?id=POJ-3350.htm

    5 rdo: http://www.stat.gov.pl/gus/definicje_PLK_HTML.htm?id=POJ-1724.htm

    6 rdo: http://www.stat.gov.pl/gus/definicje_PLK_HTML.htm?id=POJ-1725.htm

  • 5

    Wiek poprodukcyjny - przedzia wiekowy przyjty w statystyce dla potrzeb ekonomii. Wedug GUS w wieku

    poprodukcyjnym znajduj si kobiety powyej 60 roku ycia i mczyni powyej 65 roku ycia. Aktualnie

    obowizujce prawo przesuwa granic wieku dla kobiet do 65 roku, dla mczyzn do 67 roku ycia.(GUS).

    Polityka senioralna - polityka senioralna jest to og celowych dziaa organw administracji publicznej

    wszystkich szczebli oraz innych organizacji i instytucji, ktre realizuj zadania i inicjatywy ksztatujce warunki

    godnego i zdrowego starzenia si.( Zaoenia do Dugofalowej Polityki Senioralnej 2014-2020).

    Starzenie si spoeczestw - zmiany w stanie i strukturze wedug wieku ludnoci kraju (regionu, wiata)

    polegajce na wzrocie w oglnej liczbie ludnoci liczby i udziau ludnoci starszej (E. Frtczak, A. Sobieszak,

    Sytuacja demograficzno spoeczna osb starszych).

    Podwjne starzenie si spoeczestwa zjawisko, w ktrym wzrostowi odsetka ludzi w wieku 60 lat i wicej

    towarzyszy wzrost odsetka osb doywajcych sdziwej staroci. W latach 2000 2020 liczebno najstarszej

    populacji, czyli osb w wieku 80 lat i wicej wzronie z 800 tys. do prawie 1,4 mln (24E. Frtczak, A. Sobieszak,

    Sytuacja demograficzno spoeczna osb starszych).

  • 6

    2. Kontekst krajowy i regionalny zaoe Programu

    Zaoenia Wojewdzkiego Programu Region dla Rodziny wynikaj bezporednio z zapisw Strategii

    Rozwoju Wojewdztwa Zachodniopomorskiego do roku 2020, uchwalonej przez Sejmik Wojewdzki w czerwcu

    2010 r. Obszar wsparcia dedykowany rodzinom zapisano w czci:

    Cel 6.Strategii: Wzrost tosamoci i spjnoci spoecznej regionu,

    o cel kierunkowy 6.1: Wspieranie funkcji rodziny,

    o cel kierunkowy 6.6: Przeciwdziaanie ubstwu i procesom marginalizacji spoecznej.

    Z punktu widzenia zaoe Programu, szczeglnie istotne s zapisy dotyczce programowania dziaa

    zmierzajcych do utrwalenia pozytywnego wizerunku rodziny oraz wsparcie dla rodzin pozostajcych w trudnej

    sytuacji spoeczno-ekonomicznej.

    Ponadto, Program uszczegawia gwne zaoenia Strategii Wojewdztwa Zachodniopomorskiego

    w Zakresie Polityki Spoecznej do roku 2015 w obszarze programowania dziaa na rzecz rodzin znajdujcych

    si w sytuacjach kryzysowych. Jednoczenie, cel operacyjny nr 1: Tworzenie lokalnego systemu wsparcia

    dla rodzin - stanowi podstaw do powoania sieciowej Regionalnej Akademii Rodziny.

    Zaoenia Wojewdzkiego Programu Region dla Rodziny znajduj odniesienia we wszystkich

    dokumentach strategicznych szczebla krajowego, opracowanych dla kwestii spoecznych. Wykazuj spjno

    z zaoeniami nastpujcych dokumentw:

    1. Wyzwania dla Polski Polska 2030; w szczeglnoci wyzwania:

    a. Poprawa spjnoci spoecznej

    b. Wzrost kapitau spoecznego Polski

    2. Strategia rozwoju kapitau spoecznego;

    3. Strategia rozwoju kapitau ludzkiego;

    3. Narodowy Program Profilaktyki i Rozwizywania Problemw Alkoholowych na lata 2011-2015;

    4. Krajowy Program Przeciwdziaania Przemocy w Rodzinie na lata 2006-2016;

    5. Krajowy Program Przeciwdziaania Ubstwu i Wykluczeniu Spoecznemu na lata 2014-2020;

    6. Krajowy Program Rozwoju Ekonomii Spoecznej.

    Powysze dokumenty wyznaczaj samorzdom preferowane kierunki dziaa. Koherencja gwnych

    kierunkw interwencji pomidzy dokumentami strategicznymi szczebla wojewdzkiego i krajowego uatwia

    nie tylko dostp do wsparcia finansowego, ale przede wszystkim zapewnia udzia Wojewdztwa w procesie

    wzmacniania spjnoci spoecznej i zmniejszania dysproporcji pomidzy regionami.

  • 7

    3. Sytuacja spoeczno-ekonomiczna Rodzin i Seniorw w wojewdztwie zachodniopomorskim

    Diagnoza oparta zostaa na danych pochodzcych z czterech rde:

    - Gwnego Urzdu Statystycznego (GUS),

    - Ministerstwa Pracy i Polityki Spoecznej (m.in. dane ze sprawozda: MPiPS-03 i MPiPS-05),

    - Systemu Informatycznego POMOST (SI POMOST)7,

    - Bada wasnych przeprowadzonych przez Regionalny Orodek Polityki Spoecznej

    Zaoenia do Programu zostay dostosowane do aktualnie posiadanej wiedzy i danych, o jakie wzbogacia si

    statystyka publiczna.

    a) Statystyki publiczne dotyczce rodzin, maestw, rozwodw i urodze pozamaeskich

    wedug Gwnego Urzdu Statystycznego

    Liczba rodzin w wojewdztwie zachodniopomorskim wedug NSP 2002

    Gwny Urzd Statystyczny (GUS), podajc liczb rodzin w Polsce (wraz z podziaem na mniejsze jednostki

    administracyjne), posuguje si danymi uzyskanymi w ramach Narodowych Spisw Powszechnych (NSP).

    Ostatni taki spis odby si w roku 2011, a poprzedni w roku 2002.

    Gwny Urzd Statystyczny wyrni na potrzeby NSP nastpujce typy rodzin:

    - maestwo bez dzieci

    - maestwo z dziemi

    - partnerzy bez dzieci

    - partnerzy z dziemi

    - samotna matka z dziemi

    - samotny ojciec z dziemi.

    Wedug danych z NSP, w 2002 roku, wojewdztwo zachodniopomorskie zamieszkiwao 473,7 tys. rodzin (suma

    wszystkich typw rodzin), w tym najwicej maestw z dziemi (250,3tys.). Interesujca jest wysoka liczba

    maestw nieposiadajcych dzieci (105 tys.) oraz stosunkowo wysoka liczba samotnych matek z dziemi (89,9

    tys.8). Porwnujc wyniki z 2002 r. z danymi z 2011 r. okazuje si, e oglna liczba rodzin w wojewdztwie

    zachodniopomorskim zwikszya si o ponad 26 tys. (499,9 tys. rodzin ogem). Pomimo wzrostu oglnej liczby

    rodzin, znaczco zmniejszya si liczba maestw z dziemi z 250,3 tys. do 225,6 tys. (spadek o 7,7%),

    jednoczenie zwikszya si liczba maestw bez dzieci - z 105 tys. w 2002 r. do 124,8 tys. w 2011 roku (wzrost

    o 2,8%). Wydaje si, e wyniki te bezporednio koresponduj z podnoszonym w debatach publicznych

    problemem niskiej dzietnoci kobiet w Polsce9. Istotnym zjawiskiem jest wzrost liczby rodzin niepenych

    7System informatyczny, ktrym posuguj si orodki pomocy spoecznej w celu gromadzenia danych na temat

    klientw pomocy spoecznej. 8 Warto zauway, e gdyby posuy si klasyczn definicj rodziny, rozumian jako rodzice plus dzieci,

    wwczas oglna liczba rodzin w wojewdztwie byaby mniejsza. Stanowiaby sum trzech kategorii, obejmujc maestwa z dziemi oraz matki i ojcw z dziemi - czyli rodziny pene i niepene. W takim ujciu zamiast 473,7 tys., byoby w wojewdztwie 351,2 tys. rodzin, w tym: 250,3 tys. rodzin penych i 100,9 tys. niepenych.

    9 W Polsce, warto wspczynnika dzietnoci (okrelajcego liczb urodzonych dzieci przypadajcych na jedn

    kobiet w wieku rozrodczym - 15-49 lat) oscylowaa w ostatnich 10 latach w granicach 1,2 - 1,4. Jednoczenie, w nauce o demografii przyjmuje si, e warto wspczynnika midzy 2,10 2,15 jest poziomem zapewniajcym tzw. prost zastpowalno pokole. Gdy warto wspczynnika dzietnoci spada poniej 2,10 2,15, liczba ludnoci zaczyna spada.

  • 8

    o ponad 20 tys. (w tym samotnych matek o 16,4 tys. i samotnych ojcw - o 4,8 tys.) oraz wzrost liczby osb

    decydujcych si na ycie w zwizkach partnerskich. Pen, liczbow i procentow charakterystyk

    porwnawcz rnych typw rodzin w wojewdztwie zachodniopomorskim przedstawia wykres 1.

    Wykres 1. Liczba i odsetek rodzin wg typw w wojewdztwie zachodniopomorskim w roku 2002 i 2011

    (w tys. i %)

    rdo: Opracowanie wasne Obserwatorium Integracji Spoecznej (OIS), na podstawie Narodowego Spisu

    Powszechnego, 2002 i 2011 r.

    Analiza danych wskazuje, e zarwno w kraju jak i w wojewdztwie zachodniopomorskim mamy do czynienia

    z identycznymi kierunkami zmian. Istniej niewielkie rnice procentowe, co pozwala wnioskowa, i zmiany

    dokonujce si w regionie s zgodne z oglnopolskim trendem.

    Wykres 1a. Liczba i odsetek rodzin wg typw w Polsce w roku 2002 i 2011 (w tys. i %)

    rdo: Opracowanie wasne OIS, na podstawie Narodowego Spisu Powszechnego, 2002 i 2011 r.

  • 9

    Z danych spisowych z 2002 r. warto zwrci uwag na liczb rodzin posiadajcych na swoim utrzymaniu dzieci

    do 24 roku ycia (280,8 tys.) 10

    . Podzia tej grupy rodzin wedug liczby dzieci przedstawia poniszy wykres.

    Wykres 2. Rodziny wedug liczby dzieci do lat 24 pozostajcych na utrzymaniu

    rdo: opracowanie wasne OIS, na podstawie Narodowego Spisu Powszechnego, 2002 r.

    Z analizy danych wynika, e w 2002 r., w wojewdztwie zachodniopomorskim zdecydowanie przewaajc

    grup byy rodziny posiadajce na utrzymaniu jedno lub dwjk dzieci do 24 roku ycia. Brak danych ze spisu

    przeprowadzonego dziesi lat pniej (NSP 2011) uniemoliwia dokonanie porwnania ze stanem obecnym.

    Biorc pod uwag znaczce rnice liczbowe pomidzy typami rodzin, mona domniemywa, e kolejno

    przedstawiona na wykresie 2. nie ulega jednak istotnej zmianie.

    10

    Liczb tych rodzin uzyskujemy odejmujc od oglnej liczby wszystkich rodzin mieszkajcych w wojewdztwie zachodniopomorskim (473,7 tys.) liczb rodzin (maestw i partnerw) wcale nieposiadajcych dzieci (111,6 tys.) i liczb rodzin, ktre nie maj na utrzymaniu dzieci do 24 roku ycia (81,2 tys.).

  • 10

    Maestwa i rozwody

    Maestwo i rodzina peni w yciu spoecznym bardzo istotne funkcje, od ktrych waciwego

    wypeniania zaley dobra kondycja wsplnot lokalnych i caego spoeczestwa. W celu porwnania wybranych

    parametrw rodzin w skali kraju, dane zostay przeliczone na 1000 mieszkacw. Poniej przedstawiono ogln

    liczb zawartych maestw na przestrzeni lat 2002 2011.

    Wykres 3. Liczba maestw (na 1000 mieszkacw) zawartych w Polsce i wojewdztwie zachodniopomorskim

    w latach 2002-2011

    rdo: Opracowanie wasne OIS na podstawie danych z Gwnego Urzdu Statystycznego (GUS)

    W latach 2002-2005, wojewdztwo zachodniopomorskie cechowaa nisza liczba zawartych maestw

    w porwnaniu z liczb maestw zawieranych w tym okresie w Polsce. Tendencja ta ulega zmianie w latach

    2006-2009, kiedy to liczba maestw (w przeliczeniu na 1000 mieszkacw) w Polsce i wojewdztwie

    zachodniopomorskim znaczco zbliyy si do siebie, osigajc w roku 2008 identyczn i jednoczenie najwysz

    warto w caym analizowanym okresie. Od roku 2009 rozpoczyna si jednak negatywny trend w liczbie

    zawieranych maestw, przy czym w Zachodniopomorskim obserwujemy wikszy spadek tej liczby,

    w porwnaniu ze redni krajow. W roku 2011, ostatnim poddawanym analizie, w Polsce zawartych zostaje

    5,4 maestw na 1000 mieszkacw, a w Zachodniopomorskim liczba ta wynosi 5,0.

    Porwnanie wojewdztwa zachodniopomorskiego z Polsk pod wzgldem liczby rozwodw na 1000

    mieszkacw wskazuje, e w okresie 2002 -2011 wskanik rozpadu zwizkw by kadorazowo wyszy

    w wojewdztwie zachodniopomorskim ni w Polsce. Najwiksza rozpito tego wskanika wystpia w roku

    2006, kiedy w Polsce na 1000 mieszkacw rozwodzio si rednio 1,9 maestw,

    a w wojewdztwie zachodniopomorskim 2,7. Od 2007 roku, wartoci wskanika zbliay si do siebie, aby

    w 2010 uzyska porwnywaln warto: w Polsce 1,6, w wojewdztwie 1,9. W ostatnim z analizowanych

    lat, w roku 2011, wskanik rozwodw w wojewdztwie zachodniopomorskim zacz ponownie wykazywa

    nieco wiksz dynamik wzrostu (2,1) w porwnaniu ze redni krajow, ktra wyniosa 1,7. Interesujcym jest

    fakt, e w latach 2007-2009, tak w Polsce jak i w wojewdztwie zachodniopomorskim, wskanik rozwodw

    utrzymywa si na niezmienionym poziomie i wynosi odpowiednio 1,7 dla Polski i 2,2 dla wojewdztwa.

  • 11

    Wykres 4. Liczba rozwodw (na 1000 mieszkacw) orzeczonych w Polsce i wojewdztwie

    zachodniopomorskim w latach 2002-2011

    rdo: Opracowanie wasne OIS na podstawie danych z GUS

    Podsumowujc dane z wykresw nr 3 i 4 mona stwierdzi, e w porwnaniu do redniej krajowej,

    w wojewdztwie zachodniopomorskim zawiera si mniej maestw w przeliczeniu na 1000 mieszkacw

    i jednoczenie udziela si w nim wicej rozwodw ni ma to miejsce w pozostaej czci kraju.

    Ponisza tabela ukazuje liczb zawartych maestw oraz orzeczonych rozwodw (ogem

    i w przeliczeniu na 1000 mieszkacw) w latach 2002-2011. Dane obrazuj trendy w wojewdztwie

    zachodniopomorskim.

    Tabela 2. Liczba zawartych maestw i orzeczonych rozwodw (na 1000 mieszkacw) w latach 2002-2011,

    w wojewdztwie zachodniopomorskim

    Wojewdztwo Zachodniopomorskie

    2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011

    liczba maestw (N) 7693 7748 7402 8441 9778 10893 11579 11048 9521 8612

    liczba rozwodw (N) 2811 2909 3510 3678 4645 3703 3784 3804 3314 3657

    liczba maestw na 1000 mieszkacw 4,5 4,6 4,4 5,0 5,8 6,4 6,8 6,5 5,5 5,0

    liczba rozwodw na 1000 mieszkacw 1,7 1,7 2,1 2,2 2,7 2,2 2,2 2,2 1,9 2,1

    * Kolor zielony - najniszy procent, kolor czerwony najwyszy procent rdo: Opracowanie wasne OIS na podstawie danych z GUS

    Z porwnania liczby maestw i rozwodw na 1000 mieszkacw w wojewdztwie wynika, e w latach

    2005-2008 systematycznie zwikszaa si liczba zawieranych maestw (od 5,0 w 2005 r. do 6,8 w 2008 r.),

    podczas gdy liczba rozwodw pozostaa na niezmienionym poziomie - 2,2 na 1000 mieszkacw. Wyjtek

    stanowi rok 2006, kiedy warto ta wzrosa do 2,7. Od roku 2009, w wojewdztwie zachodniopomorskim

    obserwowany by spadek liczby zawieranych maestw, przy jednoczenie stabilnym, ale stosunkowo wysokim

    wskaniku rozwodw. Uoglniajc, w latach 2002-2011, liczba zawieranych maestw w przeliczeniu na 1000

    mieszkacw bya w wojewdztwie znacznie wysza od liczby rozwodw, ktre wyniosy rednio: 5,45 dla liczby

    zawieranych maestw i 2,1 dla liczby orzekanych rozwodw.

  • 12

    Poniej, zamieszczono map, ktra ukazuje nominaln liczb rozwodw przypadajcych na 1000

    maestw zawartych w 2011 roku. Wojewdztwo zachodniopomorskie, z 425 rozwodami na 1000 nowo

    zawartych maestw, zajmuje niechlubne pierwsze miejsce pord wszystkich wojewdztw w kraju.

    Mapa 1. Liczba rozwodw na 1000 nowo zawartych maestw w2011 r. wg wojewdztw

    rdo: Opracowanie wasne OIS na podstawie Rocznika demograficznego GUS, 2012.

    Przyczyny rozwodw

    Statystyki zwizane z rozwodami sigaj warstwy przyczynowej. Poniszy wykres wskazuje pi

    najczciej wystpujcych w wojewdztwie zachodniopomorskim przyczyn rozwizania maestwa. Dopenia

    go tabela zawierajca wszystkie przyczyny rozwodw uwzgldnione w analizach GUS, wraz z procentowym

    udziaem kadej z przyczyn w oglnej liczbie rozwodw w latach 2002-2011.

  • 13

    Wykres 5. Liczba rozwodw w wojewdztwie zachodniopomorskim w latach 2002-2011, wg najwaniejszych

    przyczyn

    rdo: opracowanie wasne OIS, na podstawie danych GUS

    Tabela 3. Liczba rozwodw wedug przyczyn w latach 2002-2011 (Zachodniopomorskie)

    Przyczyny rozwodu Liczba rozwodw wg przyczyn w Zachodniopomorskim Ogem

    2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 N %

    Niedochowanie wiernoci maeskiej

    989 981 1087 1068 1433 1137 1315 1065 960 911 10946 30,6%

    Niezgodno charakterw 789 911 1160 1062 1234 1056 988 1248 1174 1300 10922 30,5%

    Naduywanie alkoholu 542 530 729 858 1146 804 721 733 589 719 7371 20,6%

    Nieporozumienia na tle finansowym

    193 229 222 253 388 236 320 275 208 248 2572 7,2%

    Naganny stosunek do czonkw rodziny

    187 155 201 253 260 204 175 171 139 189 1934 5,4%

    Dusza nieobecno 9 8 14 25 36 97 104 141 124 143 701 2,0%

    Trudnoci mieszkaniowe 47 52 49 78 51 45 51 26 23 42 464 1,3%

    Niedobr seksualny 11 5 13 15 16 19 15 17 16 18 145 0,4%

    Rnice wiatopogldowe 0 1 0 2 0 13 13 22 15 17 83 0,2%

    Inne 44 37 35 64 81 92 82 106 66 70 677 1,9%

    Razem 2811 2909 3510 3678 4645 3703 3784 3804 3314 3657 35815 35815

    * Kolor zielony - najniszy procent, kolor czerwony najwyszy procent rdo: opracowanie wasne OIS, na podstawie danych GUS

  • 14

    Spord dziewiciu przyczyn rozwodw podawanych przez GUS, najczciej rozwodzcy si maonkowie

    wskazuj na dwie przyczyny:

    1. niedochowanie wiernoci maeskiej 30,6 % rozwodw,

    2. niezgodno charakterw 30,5% rozwodw.

    O ile w latach 2002-2008, najczstsz przyczyn rozwodw byo niedochowanie wiernoci

    (za wyjtkiem roku 2004), o tyle od roku 2009, pierwszorzdow przyczyn staa si niezgodno

    charakterw. Liczba rozwodw powodowana niezgodnoci systematycznie wzrasta, przy jednoczesnym

    spadku liczby rozwodw z powodu niedochowania wiernoci. Na trzecim miejscu wrd przyczyn rozwodw

    plasuje si naduywanie alkoholu, ktre na przestrzeni analizowanych lat osiga do zrnicowane wartoci.

    Kolejne dwie przyczyny rozwodw: nieporozumienia na tle finansowym i naganny stosunek do czonkw

    rodziny plasuj si w analizowanym okresie niezmiennie na czwartym i pitym miejscu. Warto w tym miejscu

    wspomnie o jeszcze jednej przyczynie rozwodw - duszej nieobecnoci. Cho podaje j stosunkowo

    niewielka liczba rozwodzcych si maestw, to jednak jest ona wskazywana z roku na rok coraz czciej,

    w 2002 roku rozpado si z tego powodu tylko 9 maestw, a w roku 2011 bya to ju przyczyna 143

    rozwodw, co oznacza znaczcy skok procentowy.

    Przyczyny (nazwy przyczyn), podawane przez rozwodzcych si maonkw maj charakter

    deklaratywny. Za niezgodnoci charakterw moe kry si zarwno niedochowanie wiernoci jak i dusza

    rozka, ktra osabia wizi maeskie. Nierzadko przyczyna, wskazana przez rozwodzce si pary, jest czysto

    umowna i ma suy uproszczeniu procedury rozwizania maestwa. Jednak mimo bdu umownoci,

    na poziomie danych liczbowych z regionu, zauwaalne s oglne trendy i zjawiska, jakie towarzysz rodzinom

    i maestwom. Moe to stanowi punkt wyjcia nie tylko do prowadzenia pogbionych bada, ale rwnie

    podjcia dziaa profilaktycznych skierowanych do rodzin.

    Rozwody wg liczby maoletnich dzieci

    Kolejny aspekt analizy dotyczy zwizku midzy liczb maoletnich dzieci w rodzinie a podejmowaniem

    przez maonkw decyzji o rozwodzie. Dane opisane na wykresie nr 6 wskazuj, i w latach 2002-2011 najwicej

    rozwodw miao miejsce wrd maestw nieposiadajcych dzieci lub posiadajcych jedno dziecko,

    natomiast wrd maestw z dwjk dzieci, liczba rozwodw bya w tym okresie rednio o poow mniejsza.

    Znaczco niska wydaje si liczba rozwodw pord maestw posiadajcych troje i wicej dzieci. Uoglniajc

    trend wystpujcy w latach 2002-2011, mona stwierdzi, e im wicej dzieci w rodzinie, tym rzadziej mamy

    w niej do czynienia z rozwodem.

    W okresie od 2002 do 2006 roku, zarysowa si wzrost liczby rozwodw w kadej grupie

    maestw/rodzin, wyrnionych ze wzgldu na liczb maoletnich dzieci, natomiast od roku 2007, odnotowuje

    si nieznaczn tendencj spadkow rozwodw. Szczegowe zestawienie przedstawia poniszy wykres.

  • 15

    Wykres 6. Rozwody wedug liczby maoletnich dzieci w latach 2002-2011 (Zachodniopomorskie)

    rdo: opracowanie wasne OIS, na podstawie danych GUS

    Rozwody wg czasu trwania maestwa

    Na przestrzeni lat 2002-2011, w wojewdztwie zachodniopomorskim, najwicej rozwodw miao

    miejsce wrd maestw ze staem 20 lat i wicej. Na drugim miejscu znalazy si maestwa ze staem

    od 5 do 9 lat. Dane te mog wskazywa na zwizek pomidzy liczb rozwodw a zdefiniowanym

    przez psychologw syndromem pustego gniazda, ktry zwykle dotyka maestw ze staem 20 lat i wicej,

    w momencie kiedy dorastajce dzieci odchodz z domu w celu kontynuacji nauki poza miejscem zamieszkania

    lub w zwizku z cakowitym usamodzielnieniem si. Rozwody w grupie ze staem 5-9 lat mona wyjania

    zjawiskiem kryzysu maestwa po kilku latach jego trwania.

    Na drugim kracu skali, z bardzo nisk liczb rozwodw, sytuuj si maestwa z krtkim staem (mniej

    ni rok oraz rok).

    Wykres 7. Liczba rozwodw w latach 2002-2011, wedug czasu trwania maestwa (Zachodniopomorskie)

    rdo: opracowanie wasne OIS, na podstawie danych GUS

  • 16

    Analizujc rozwody wedug czasu trwania maestwa, warto zwrci uwag na to, jaki udzia procentowany

    maj poszczeglne stae maeskie w oglnej liczbie rozwodw w danym roku. W sposb wyczerpujcy

    opisuje to tabela nr 4.

    Tabela 4. Odsetek rozwodw w oglnej liczbie rozwodw w wojewdztwie zachodniopomorskim w latach

    2002-2011, wg czasu trwania maestwa.*

    Czas trwania maestwa

    2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011

    Mniej ni 1 rok 2,1% 1,7% 1,7% 1,4% 1,5% 1,5% 1,7% 2,1% 2,0% 2,2%

    1 rok 4,2% 4,5% 2,4% 3,0% 3,1% 3,0% 4,1% 4,3% 4,6% 5,3%

    2-4 lata 15,2% 16,9% 14,9% 14,3% 13,4% 12,8% 13,0% 13,1% 14,4% 16,8%

    5-9 lat 23,1% 21,7% 23,0% 21,4% 22,0% 22,6% 22,5% 20,1% 18,3% 17,6%

    10-14 lat 18,4% 17,5% 18,8% 19,8% 16,9% 18,0% 16,1% 15,8% 15,4% 15,4%

    15-19 lat 13,8% 13,6% 16,0% 15,9% 16,1% 16,1% 15,0% 16,5% 15,5% 12,8%

    20 lat i wicej 23,1% 24,0% 23,1% 24,1% 27,0% 26,1% 27,6% 28,2% 29,8% 29,9%

    Razem 2811 2909 3510 3678 4645 3703 3784 3804 3314 3657

    * Kolor zielony - najniszy procent, kolor czerwony najwyszy procent rdo: opracowanie wasne OIS, na podstawie danych GUS

    Analiza odsetka rozwodw w oglnej liczbie rozwodw w poszczeglnych latach pokazuje, e najwiksze

    zmiany w strukturze rozwodw dotycz maestw ze staem 5-9 lat oraz 20 lat i wicej. O ile w roku 2002 obie

    te grupy miay jednakowy udzia procentowy (23,1%) w oglnej liczbie rozwodw, o tyle w roku 2011 udzia

    ten uleg diametralnej zmianie i w grupie maestw ze staem 5-9 lat zanotowano spadek o 5,5% (z 23,1%

    17,6%), a w drugiej grupie wzrost o 6,8% (23,1% do 29,9%). Z punktu zaspokojenia potrzeb dzieci mona

    postawi tez, i grupa maestw ze staem 20-letniem, ktre si decyduj na rozwd, nie stanowi problemu

    spoecznego, jednak z punktu widzenia szerszej polityki spoecznej ju tak. Osoby, ktre wychodz

    ze zwizkw maeskich i nie zawizuj nowych rodzin, jako osoby samotne, w okresie starzenia si bd

    wymagay wiadczenia spersonalizowanych usug opiekuczych, zadanie to stanie si obowizkiem samorzdu

    lokalnego lub pastwa. Doycie staroci w rodzinie stanowi najlepsz i najtasz form samoorganizacji

    systemu pomocy i opieki. Na kadym etapie ycia czowieka rodzina jest gwarantem dostarczenia wysokiej

    jakoci usug wychowania, socjalizacji, pielgnacji i opieki.

    Maestwa cywilne i wyznaniowe

    W poszukiwaniu czynnikw wpywajcych na trwao rodziny, podjto prb analizy porwnawczej

    (pod ktem zawierania i rozwizywania) maestw o charakterze wieckim i wyznaniowym. W latach 2002 -

    2011, tak w Polsce jak w wojewdztwie zachodniopomorskim, wystpiy niemal identyczne trendy. Na obu

    poziomach analizy, systematycznie zmniejszaa si w tym okresie liczba lubw wyznaniowych, a rosa liczba

    lubw cywilnych.11

    Pomimo oglnego trendu spadkowego, naley zauway, e w wojewdztwie zachodniopomorskim

    zawierano co roku rednio o 11,5% lubw wyznaniowych mniej ni miao to miejsce w innych regionach kraju.

    Dane te mog skania do wniosku, i mamy w Polsce do czynienia z postpujcym procesem sekularyzacji ycia

    spoecznego, ktry dotyka take kwestii maestwa i rodziny, a wojewdztwo zachodniopomorskie jest

    w tym procesie bardziej zaawansowane czy te sia jego oddziaywania jest wiksza. Warto jednak zwrci

    11

    Kosztem, poniewa procesy te s bezporednio wspzalene, co oznacza, e zmniejszenie si odsetka

    lubw wyznaniowych o dan warto powoduje jednoczesne zwikszenie si odsetka lubw cywilnych o t

    sam warto.

  • 17

    uwag, e z wyran tendencj spadkow dotyczc liczby maestw wyznaniowych mamy do czynienia

    w wojewdztwie dopiero od 2009 roku. Zjawisko to obrazuje - wykres 8. i tabela 4..

    Wykres 8. Odsetek lubw (cywilnych i wyznaniowych*) w ogle lubw udzielonych w Polsce i wojewdztwie

    zachodniopomorskim w latach 2002-2011 (wg GUS)

    *lubw wyznaniowych posiadajcych skutki cywilne

    rdo: opracowanie wasne OIS, na podstawie danych GUS

    Tabela 5. Oglna liczba lubw oraz odsetek lubw (cywilnych i wyznaniowych) w ogle lubw udzielonych

    w Polsce oraz wojewdztwie zachodniopomorskim w latach 2002-2011 (wg GUS)

    Typ maestwa 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011

    Polska

    Razem (n) 191 935 195 446 191 824 206 916 226 181 248 702 257 744 250 794 228 337 206 471

    luby wyznaniowe (%) 73,4% 72,9% 73,1% 71,2% 69,5% 69,4% 69,2% 68,6% 68,1% 64,9%

    luby cywilne (%) 26,6% 27,1% 26,9% 28,8% 30,5% 30,6% 30,8% 31,4% 31,9% 35,1%

    WZP

    Razem (n) 7 693 7 748 7 402 8 441 9 778 10 893 11 579 11 048 9 521 8 612

    luby cywilne (%) 38,2% 38,7% 37,4% 39,0% 39,9% 40,4% 39,7% 43,0% 44,8% 46,5%

    luby wyznaniowe (%) 61,8% 61,3% 62,6% 61,0% 60,1% 59,6% 60,3% 57,0% 55,2% 53,5%

    * Kolor zielony - najniszy procent, kolor czerwony najwyszy procent

    rdo: opracowanie wasne OIS, na podstawie danych GUS

    Wniosek o postpujcym procesie sekularyzacji zdaje si potwierdza odsetek lubw cywilnych

    i wyznaniowych udzielonych w latach 2002-2011 w miastach i na wsiach wojewdztwa zachodniopomorskiego.

    Obszary wiejskie tradycyjnie kojarzono w Polsce z wiksz religijnoci w porwnaniu z obszarami miejskimi.

    Jeli wic sekularyzacja faktycznie dotyka caego spoeczestwa, powinno to znale odzwierciedlenie

    w zmniejszajcym si odsetku maestw wyznaniowych zawieranych przede wszystkim na wsiach. Dane

    zgromadzone przez GUS zdaj si potwierdza t tez. O ile w 2002 roku na wsiach udzielono 68,2% lubw

    wyznaniowych, to w roku 2011 byo ich ju tylko 56,1%. Odnotowany spadek wynis wic 12,1% i by znaczco

    wyszy ni w miastach, gdzie liczba lubw wyznaniowych zmniejszya si o 6,8%. Wyczerpujce dane dotyczce

    tej kwestii opisuje wykres 9. i znajdujca si pod nim tabela 5.

  • 18

    Wykres 9. Odsetek lubw (cywilnych i wyznaniowych) w ogle lubw udzielonych w miastach i wsiach

    w wojewdztwie zachodniopomorskim w latach 2002-2011 (wg GUS)

    rdo: opracowanie wasne OIS, na podstawie danych GUS

    Tabela 6. Oglna liczba oraz odsetek lubw (cywilnych i wyznaniowych) w ogle lubw udzielonych

    w miastach i wsiach w wojewdztwie zachodniopomorskim w latach 2002-2011

    Obszar terytorialny

    Typ maestwa

    Oglna liczba oraz odsetek lubw (cywilnych i wyznaniowych) w ogle lubw udzielonych w Zachodniopomorskim

    w latach 2002-2011, w podziale na miasto i wie

    2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011

    Wojew. Zachodnio-pomorskie

    Razem 7 693 7 748 7 402 8 441 9 778 10 893 11 579 11 048 9 521 8 612

    luby cywilne 38,2% 38,7% 37,4% 39,0% 39,9% 40,4% 39,7% 43,0% 44,8% 46,5%

    luby wyznaniowe 61,8% 61,3% 62,6% 61,0% 60,1% 59,6% 60,3% 57,0% 55,2% 53,5%

    Miasto

    Razem 71% 70% 70% 70% 68% 68% 68% 69% 68% 68%

    luby cywilne (miasto) 40,9% 41,7% 40,3% 41,2% 42,5% 42,5% 41,7% 45,1% 45,9% 47,7%

    luby wyznaniowe (miasto) 59,1% 58,3% 59,7% 58,8% 57,5% 57,5% 58,3% 54,9% 54,1% 52,3%

    Wie

    Razem 29% 30% 30% 30% 32% 32% 32% 31% 32% 32%

    luby cywilne (wie) 31,8% 31,4% 30,4% 33,9% 34,4% 36,2% 35,5% 38,4% 42,4% 43,9%

    luby wyznaniowe (wie) 68,2% 68,6% 69,6% 66,1% 65,6% 63,8% 64,5% 61,6% 57,6% 56,1%

    * Kolor zielony - najniszy procent, kolor czerwony najwyszy procent, rdo: opracowanie wasne OIS, na podstawie danych GUS

    Dane w tabeli 6. pokazuj odsetek maestw zawieranych w miastach i na wsiach wojewdztwa zachodniopomorskiego. By on na przestrzeni lat 2002-2011 wzgldnie stabilny i oscylowa w granicach 70% wszystkich lubw udzielanych w miastach i 30% na wsi.

  • 19

    Urodzenia pozamaeskie

    Trwao maestwa i rodziny, a nawet jego cywilny lub wyznaniowy charakter, wi si z jeszcze jedn

    kwesti poruszan w tej czci diagnozy, mianowicie z urodzeniami pozamaeskimi. Przegld danych

    wyranie wskazuje, e na przestrzeni lat 2002-2011 w Polsce stale wzrasta odsetek urodze pozamaeskich.

    Proces ten mia miejsce w kadym wojewdztwie, lecz najwiksze natenie przybra w wojewdztwie

    zachodniopomorskim. Ilustruje to wykres 10.

    Wykres 10. Procent urodze pozamaeskich w Polsce i wojewdztwie zachodniopomorskim, w latach

    2002-2011

    rdo: opracowanie wasne OIS, na podstawie danych GUS

    Odsetek urodze pozamaeskich by w wojewdztwie zachodniopomorskim, w latach 2002-2011, rednio

    dwukrotnie wyszy ni w Polsce. Co wicej, tendencja ta ma charakter wzrostowy i utrzymuje si

    od pocztku analizowanego okresu (rok 2002), kiedy to w Polsce odnotowano 14,4%, a w Zachodniopomorskim

    30,7% urodze pozamaeskich, do w roku 2011, w ktrym analogiczne dane wynosiy: 21,2% dla Polski,

    oraz 38,1% dla wojewdztwa.

    Trudno jednoznacznie wskaza na przyczyny takiego stanu rzeczy. Szczegowa analiza danych dla wszystkich

    wojewdztw (tabela 7) wskazuje wyranie, e najwikszy odsetek urodze pozamaeskich ma miejsce na tzw.

    cianie zachodniej (wojewdztwa: zachodniopomorskie, lubuskie i dolnolskie) a najmniejszy na Podkarpaciu

    i w Maopolsce, czyli na ziemiach tradycyjnie polskich, o wzgldnie stabilnej strukturze normatywnej. By moe

    wanie tu, w obszarze ksztatowania wartoci, naley poszukiwa kierunkw interpretacji opisywanego stanu

    rzeczy.

  • 20

    Tabela 7. Procent urodze pozamaeskich w wojewdztwie zachodniopomorskim na tle Polski i innych

    wojewdztw w latach 2002-2011

    Wojewdztwa na tle Polski

    % urodze pozamaeskich, w ogle urodze ywych w latach 2002-2011 wg GUS

    2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011

    POLSKA 14,4% 15,8% 17,1% 18,5% 18,9% 19,5% 19,9% 20,2% 20,6% 21,2%

    Podkarpackie 7,1% 7,6% 8,1% 9,2% 9,3% 9,8% 10,0% 10,5% 11,0% 11,4%

    Maopolskie 7,5% 8,0% 8,8% 9,5% 10,2% 9,9% 10,1% 10,4% 10,7% 11,1%

    witokrzyskie 8,3% 9,0% 9,8% 10,4% 10,7% 11,3% 11,4% 12,5% 13,9% 14,3%

    Podlaskie 9,2% 9,7% 10,4% 11,3% 11,6% 12,7% 12,2% 13,2% 13,7% 14,0%

    Lubelskie 9,5% 10,4% 10,7% 12,1% 11,9% 12,6% 12,8% 13,5% 13,9% 14,9%

    Mazowieckie 11,4% 11,9% 13,0% 14,0% 14,6% 15,1% 15,8% 16,0% 16,6% 17,4%

    lskie 13,8% 15,1% 16,8% 17,2% 17,8% 18,6% 19,2% 19,5% 19,4% 20,0%

    dzkie 13,5% 14,9% 16,1% 17,2% 17,5% 18,3% 19,4% 20,6% 20,8% 22,0%

    Wielkopolskie 12,5% 14,0% 16,0% 18,0% 18,8% 19,7% 20,2% 21,2% 21,7% 22,2%

    Opolskie 15,1% 17,0% 18,4% 18,9% 20,5% 20,2% 21,0% 21,0% 21,3% 22,1%

    Kujawsko-pomorskie 17,8% 20,3% 21,6% 23,8% 23,1% 24,4% 25,4% 25,2% 25,7% 27,4%

    Pomorskie 19,5% 21,6% 23,5% 25,0% 25,0% 25,5% 25,4% 26,0% 26,0% 26,6%

    Warmisko-mazurskie 20,0% 22,4% 23,7% 26,5% 26,5% 27,8% 28,1% 28,1% 29,6% 29,4%

    Dolnolskie 22,7% 25,1% 26,5% 28,1% 28,3% 28,9% 29,1% 28,9% 29,5% 30,3%

    Lubuskie 28,5% 30,9% 33,3% 36,1% 36,1% 36,3% 36,0% 36,3% 36,4% 37,5%

    Zachodniopomorskie 30,7% 33,8% 34,9% 36,8% 37,9% 37,6% 37,7% 38,0% 37,4% 38,1%

    rdo: opracowanie wasne OIS, na podstawie danych GUS

    Analiza urodze pozamaeskich w wojewdztwie zachodniopomorskim w podziale na wie i miasto pokazuje,

    e o ile w latach 2002-2006 mielimy do czynienia z wyran tendencj wzrostow w obu tych obszarach, o tyle

    w kolejnych latach tendencje te ulegy zrnicowaniu. Odsetek urodze pozamaeskich

    w miastach ustabilizowa si i jego wahania oscyloway w latach 2006-2011 w granicach 35,2% - 35,8%, podczas

    gdy na wsiach odsetek ten nieustannie wzrasta, osigajc w roku 2011 puap 43,3%(!). Wzrost wynis wic

    a 10,3% w stosunku do roku 2002. Procesy te Ilustruje wykres 11.

    Wykres 11. Procent urodze pozamaeskich wojewdztwie zachodniopomorskim, w latach 2002-2011

    (w podziale na miasto i wie)

    rdo: opracowanie wasne OIS, na podstawie danych GUS

  • 21

    Tak duy odsetek urodze pozamaeskich, w tym przede wszystkim na obszarach wiejskich, stanowi

    prawdziwe wyzwanie nie tylko dla sub pomocy spoecznej, lecz dla wszystkich rodowisk zainteresowanych

    edukacj i wychowaniem modego pokolenia.

    b) Rodzina w systemie pomocy spoecznej

    wiadczeniobiorcy pomocy spoecznej w oglnej liczbie ludnoci

    W latach 2009-2010, na terenie caego kraju wzrosa liczba klientw pomocy spoecznej. Tendencja ta bya

    rwnie widoczna w wojewdztwie zachodniopomorskim. Do wojewdztw, na terenie ktrych najmniej osb

    korzystao z pomocy spoecznej, poza lskim byy: dolnolskie, mazowieckie i maopolskie.

    Do wojewdztw, na terenie ktrych najwicej osb korzystao ze wiadcze (procentowo), naleay: lubuskie,

    kujawsko-pomorskie, podkarpackie i warmisko-mazurskie. Wojewdztwo zachodniopomorskie znajdowao si

    na jedenastym miejscu.

    Wykres 12. Procentowy udzia wiadczeniobiorcw pomocy spoecznej w oglnej liczbie ludnoci

    wedug wojewdztw w latach 2009 i 2010 (%)

    rdo: IRSS Pomoc spoeczna w liczbach: 2010 r.

    Wrd klientw pomocy spoecznej, wykazanych w sprawozdaniach MPiPS, wyrniamy trzy grupy:

    1. gospodarstwa jednoosobowe

    2. rodziny z dziemi

    3. pozostae rodziny.

    Dwa pierwsze terminy nie budz wtpliwoci znaczeniowej, natomiast termin trzeci (pozostae rodziny)

    oznacza, za ustaw o pomocy spoecznej, osoby spokrewnione lub niespokrewnione, pozostajce

    w faktycznym zwizku, wsplnie zamieszkujce i gospodarujce. Moe to oznacza np. matk z dorosym

    synem, dwch dorosych braci lub konkubinat. Z posiadanych danych wynika, e na przestrzeni lat 2009-2011,

    w wojewdztwie zachodniopomorskim nastpi spadek liczby wiadczeniobiorcw nalecych

    do jednoosobowych gospodarstw, jak rwnie liczby rodzin z dziemi. Wystpi natomiast znaczcy wzrost

    rodowisk korzystajcych z pomocy finansowej w grupie pozostae rodziny. Czynnikiem majcym wpyw

    na zmniejszajc si liczb wiadczeniobiorcw w omawianych grupach mogo by bardzo niskie kryterium

  • 22

    pomocy spoecznej, obowizujce w tych latach.12

    Konieczna wydaje si, ponowna analiza liczby klientw

    korzystajcych z pomocy spoecznej w latach 2012-2015, ze szczeglnym uwzgldnieniem zmian

    w poszczeglnych grupach klientw.

    Tabela 8. Liczba rodzin objtych pomoc spoeczn w wojewdztwie zachodniopomorskim, w latach 2009-

    2011, w podziale na powiaty

    Powiat:

    rok

    2009 2010 2011

    Liczba rodzin % Liczba rodzin % Liczba rodzin %

    biaogardzki 2 751 4,20% 2 804 4,10% 2 762 4,00%

    choszczeski 2 496 3,80% 2 496 3,60% 2 497 3,70%

    drawski 3 326 5,10% 3 413 5,00% 3 197 4,70%

    goleniowski 3 391 5,20% 3 330 4,90% 3 121 4,60%

    gryficki 2 656 4,10% 2 803 4,10% 2 850 4,20%

    gryfiski 3 080 4,70% 3 422 5,00% 3 284 4,80%

    kamieski 2 058 3,20% 2 210 3,20% 2 065 3,00%

    koobrzeski 2 372 3,60% 2 385 3,50% 2 468 3,60%

    koszaliski 2 767 4,30% 2 885 4,20% 2 832 4,20%

    myliborski 2 596 4,00% 2 764 4,00% 2 642 3,90%

    policki 2 115 3,30% 2 290 3,30% 2 348 3,40%

    pyrzycki 1 809 2,80% 1 841 2,70% 1 801 2,60%

    sawieski 3 039 4,70% 2 934 4,30% 2 868 4,20%

    stargardzki 5 344 8,20% 5 683 8,30% 5 697 8,40%

    szczecinecki 4 347 6,70% 4 444 6,50% 4 227 6,20%

    widwiski 3 514 5,40% 3 680 5,40% 3 562 5,20%

    waecki 2 324 3,60% 2 105 3,10% 2 245 3,30%

    obeski 1 867 2,90% 2 346 3,40% 1 864 2,70%

    m. Koszalin 2 742 4,20% 2 949 4,30% 3 032 4,40%

    m. Szczecin 9 297 14,30% 10 639 15,50% 11 770 17,30%

    m. winoujcie 1 097 1,70% 1 150 1,70% 1 088 1,60%

    Ogem 64 988 100,00% 68 573 100,00% 68 220 100,00%

    rdo: opracowanie wasne OIS, na podstawie danych MPiPS-03

    Na terenie wojewdztwa, w latach 2009-2011, nastpi wzrost liczby klientw pomocy spoecznej o 3232

    osoby. Wzrost ten jest zgodny z ogln tendencj wystpujca w tych latach w Polsce. Z analizy danych

    na poziomie powiatw wynika, e zwikszenie liczby rodzin korzystajcych z pomocy nie miao charakteru

    powszechnego. W omiu powiatach nastpi nieznaczny ich spadek.

    12

    W latach 2009-2011 obowizywao kryterium dochodowe w wysokoci: 477 z dla jednoosobowego

    gospodarstwa oraz 351 z dla czonkw rodzin. Od 1 padziernika 2012 (Dz. U. z dnia 17 lipca 2012 r. poz. 823)

    obowizuje nowe kryterium dochodowe dla osb prowadzcych jednoosobowe gospodarstwo domowe

    542 z, dla czonkw rodzin 456 z na osob w rodzinie.

  • 23

    Powiaty, w ktrych nastpi spadek liczby rodzin korzystajcych ze wiadcze pomocy spoecznej to: drawski,

    goleniowski, pyrzycki, kamieski, sawieski, szczecinecki, waecki oraz miasto winoujcie. Najwikszy spadek

    zanotowano w powiecie goleniowskim o 270 klientw. Niestabilna jest liczba klientw (i rodzin)

    w pomocy spoecznej powiatu obeskiego na przestrzeni trzech lat nie uzyskaa trendu wzrostowego

    czy spadkowego w roku 2010 drastycznie wzrosa w stosunku do roku poprzedniego, po czym zmalaa poniej

    poziomu roku 2009. Niepokojc tendencj jest wzrost liczby klientw pomocy spoecznej w miecie Szczecin.

    Przyrost ten w latach 2009-2011 wynis 2473 osoby. Tendencja jest tym bardziej niekorzystna,

    e w 2011 roku zanotowano w Szczecinie spadek liczby mieszkacw. Z danych wynika rwnie, e w wikszoci

    powiatw, w roku 2010, nastpi znaczcy wzrost rodzin korzystajcych z pomocy spoecznej. Obiektywna

    ocena tej sytuacji wymaga pogbionej analizy.

    Tabela 9. Udzia wiadczeniobiorcw pomocy spoecznej w oglnej liczbie ludnoci wedug powiatw

    w wojewdztwie zachodniopomorskim w latach 2009-2011

    POWIAT

    Liczba osb korzystajcych z pomocy

    spoecznej (POMOST)

    Liczba mieszkacw wg faktycznego miejsca zamieszkania

    w dn. 31.12. (GUS)

    % mieszkacw korzystajcych z pomocy

    spoecznej

    2009 2010 2011 2009 2010 2011 2009 2010 2011

    biaogardzki 4 589 4 591 4 662 48 261 49 469 49 303 9,5% 9,3% 9,5%

    choszczeski 4 843 4 947 5 019 49 705 50 620 50 348 9,7% 9,8% 10,0%

    drawski 5 889 6 016 5 606 57 485 58 987 58 826 10,2% 10,2% 9,5%

    goleniowski 7 838 7 794 7 008 79 937 81 736 81 945 9,8% 9,5% 8,6%

    gryficki 5 037 5 158 5 063 60 595 62 013 61 837 8,3% 8,3% 8,2%

    gryfiski 6 736 7 410 6 923 82 830 84 389 84 272 8,1% 8,8% 8,2%

    kamieski 3 807 3 863 3 700 47 769 48 560 48 391 8,0% 8,0% 7,6%

    koobrzeski 3 615 3 468 3 544 77 095 79 362 79 530 4,7% 4,4% 4,5%

    koszaliski 5 478 4 924 5 436 65 049 65 406 65 718 8,4% 7,5% 8,3%

    myliborski 4 992 5 440 5 480 67 074 68 215 67 996 7,4% 8,0% 8,1%

    policki 3 826 4 129 4 088 69 087 71 135 72 326 5,5% 5,8% 5,7%

    pyrzycki 3 939 5 148 3 999 39 930 40 889 40 772 9,9% 12,6% 9,8%

    sawieski 6 232 5 671 5 707 57 298 58 152 58 097 10,9% 9,8% 9,8%

    stargardzki 11 127 11 309 11 161 119 340 120 988 120 899 9,3% 9,3% 9,2%

    szczecinecki 7 546 7 641 7 269 77 053 79 635 79 552 9,8% 9,6% 9,1%

    widwiski 5 717 5 902 5 823 48 470 49 446 49 181 11,8% 11,9% 11,8%

    waecki 5 248 4 787 5 549 54 098 55 147 54 993 9,7% 8,7% 10,1%

    obeski 4 429 6 046 5 216 38 063 38 570 38 408 11,6% 15,7% 13,6%

    m. Koszalin 3 528 3 870 3 957 106 987 109 302 109 233 3,3% 3,5% 3,6%

    m. Szczecin 13 317 17 679 19 892 406 307 410 245 409 596 3,3% 4,3% 4,9%

    m.winoujcie 1 972 2 143 2 017 40 765 41 475 41 516 4,8% 5,2% 4,9%

    Ogem 119705 127936 127119 1 693 198 1 723 741 1 722 739 7,1% 7,4% 7,4%

    rdo: opracowanie wasne OIS

    Dane pokazujce, na poziomie powiatw, procent mieszkacw korzystajcych z pomocy spoecznej

    w latach 2009-2011, wskazuj na znaczce rnice subregionalne. Stosunkowo niski procent odnotowuje si

    w powiatach:

    miasto Koszalin - 3,6%,

    miasto winoujcie - 4,9%,

    miasto Szczecin - 4,9%,

    powiat koobrzeski - 4,5%.

  • 24

    Z kolei wysoki procent liczby mieszkacw korzysta z pomocy w powiatach:

    obeskim - 13,6%,

    widwiskim - 11,8%,

    waeckim - 10,1%.

    Wykres 13. Liczba rodzin korzystajcych ze wiadcze w latach 2009-2011, w wojewdztwie

    zachodniopomorskim

    rdo: opracowanie wasne OIS

    Zgodnie z zapisami Ustawy o pomocy spoecznej, do obowizkw pracownikw socjalnych naley wiadczenie

    na rzecz mieszkacw pracy socjalnej. Praca socjalna rozumiana jest jako dziaalno zawodowa, majc na celu

    pomoc osobom i rodzinom we wzmacnianiu lub odzyskiwaniu zdolnoci do funkcjonowania

    w spoeczestwie, poprzez penienie odpowiednich rl spoecznych oraz tworzenie warunkw sprzyjajcych

    temu celowi. Korzystanie z tej formy wsparcia nie jest powizane z koniecznoci osigania dochodw

    na poziomie kryterium kwalifikujcego do pomocy. Praca socjalna najczciej jest realizowana w postaci

    doradztwa lub wparcia. Ma charakter dziaa profilaktycznych, wyprowadzajcych interwencj socjaln

    z poziomu ratunkowego na poziom prewencji. Na terenie wojewdztwa zachodniopomorskiego, w latach 2009-

    2011, zwikszya si liczba osb, ktre skorzystay ze wiadcze o charakterze pracy socjalnej, bez przyznawania

    pomocy pieninej. Na przestrzeni trzech lat, liczba ta zwikszya si o 1583 osoby. Jest to bardzo korzysta

    tendencja, obniajca wymiar ekonomiczny systemu pomocy, a jednoczenie podnoszca wymiar spoeczny

    i jakociowy publicznego systemu pomocy. Profesjonalizacja zawodu pracownik socjalny przyczynia si

    do poprawy jakoci ycia mieszkacw, do upowszechnienia odwagi korzystania z form wsparcia wtedy, gdy

    wystpuj pierwsze trudnoci w funkcjonowaniu rodziny czy gospodarstwa domowego, a nie w sytuacjach,

    w ktrych dochodzi ju do rozpadu rodziny, przejcia na utrzymanie samorzdu lub do innych drastycznych

    okolicznoci.

  • 25

    Wykres 14.Liczba rodzin korzystajcych ze wiadcze wycznie o charakterze pracy socjalnej w latach

    2009-2011, w podziale na powiaty

    rdo: opracowanie wasne OIS

    Zastanawiajcym i wymagajcym dodatkowych docieka jest fakt, e w wojewdztwie s powiaty,

    na terenie ktrych nie wiadczy si pracy socjalnej bez pomocy finansowej. Do powiatw tych nale:

    biaogardzki, drawski, gryfiski, koobrzeski, policki, szczecinecki, widwiski, oraz miasto Koszalin. Z kolei

    powiatem, w ktrym liczba klientw objtych tak form profesjonalnego wsparcia, bez koniecznoci

    wiadcze pieninych, na przestrzeni ostatnich trzech lat wzrosa, jest miasto Szczecin (w 2009 r. - 781 rodzin,

    w 2011 2338 rodzin).

    Dziaania zwizane z prac socjaln, wiadczon na rzecz osb niekorzystajcych z pomocy finansowej,

    a bdcych w kryzysach, s bardzo istotnym elementem modelu aktywnej polityki spoecznej. Wpywaj

    na popraw jakosci ycia mieszkacw, bez koniecznoci wydatkowania rodkw publicznych w postaci

    zasikw czy innych wiadcze na rzecz klientw, ktrych pogarszajcej si sytuacji w por nie zatrzymano.

    Pomoc organizacyjna czy doradcza, udzielona na etapie pojawienia si symptomw trudnoci yciowych, moe

    uchroni rodzin przed degradacj, a samorzd przed kosztami.

  • 26

    Liczba rodzin penych i niepenych w latach 2009-2011

    Na przestrzeni lat 2009-2011, nie zmienia si proporcja rodzin penych do niepenych, korzystajcych

    ze wiadcze pomocy spoecznej.

    Wykres 15. Liczba rodzin penych i niepenych korzystajcych z pomocy w latach 2009 2011,

    w wojewdztwie zachodniopomorskim

    rdo: opracowanie wasne OIS

    W omawianych latach, wrd klientw systemu pomocy, widoczna jest liczebna przewaga rodzin penych

    nad niepenymi. Tendencja ta jest bardzo niepokojca i wskazuje na brak samodzielnoci spoeczno-

    ekonomicznej rodzin z dziemi. Pokrywa si take z wnioskami z bada ubstwa relatywnego w UE, z roku

    2009, mwicymi o zagroeniu ubstwem dzieci z polskich rodzin, w ktrych obydwoje rodzice pracuj

    zawodowo. Potwierdza to bardzo z kondycj finansow rodzin, ale moe rwnie wskazywa na du liczb

    zwizkw nieformalnych, w ktrych rodzina niepena jest tylko form deklaratywn, majc uatwi dostp do

    finansowej pomocy spoecznej. Na terenie wojewdztwa (pomimo niekorzystnych trendw opisanych w I czci

    raportu), mieszka wicej rodzin penych ni niepenych. Zasadn wydaje si dalsza analiza tego problemu.

  • 27

    Wykres 16.Procent rodzin penych i niepenych korzystajcych z pomocy spoecznej w roku 2011

    w wojewdztwie zachodniopomorskim, w podziale na powiaty

    rdo: opracowanie wasne OIS

    Przewaga liczby rodzin niepenych nad penymi, korzystajcymi z pomocy spoecznej w 2011 r., wystpuje

    jedynie w miastach na prawach powiatu, w Szczecinie, Koszalinie i winoujciu. W powiecie polickim,

    ze wiadcze w roku 2011 skorzystaa taka sama liczba rodzin penych jak i niepenych. W powiatach:

    sawieskim, obeskim, pyrzyckim, gryfickim i gryfiskim odsetek rodzin penych do niepenych, korzystajcych

    z pomocy w formie wiadcze pieninych jest wyjtkowo wysoki. Niezalenie od szerszych uwarunkowa,

    majcych wpyw na tak sytuacj, jednym z najbardziej istotnych czynnikw jest za kondycja finansowa rodziny

    w wojewdztwie zachodniopomorskim.

    Tabela 10. Rodziny pene korzystajce z pomocy spoecznej wg liczby dzieci w rodzinie w latach

    2009-2011, w wojewdztwie zachodniopomorskim.

    Rok

    Liczba rodzin

    z 1 dzieckiem

    z 2 dzieci z 3 dzieci z 4 dzieci z 5 dzieci z 6 dzieci z 7 i wicej Razem

    Liczba rodzin

    % Liczba rodzin

    % Liczba rodzin

    % Liczba rodzin

    % Liczba rodzin

    % Liczba rodzin

    % Liczba rodzin

    % Liczba rodzin

    %

    2009 3 988 27,5% 5 242 36,1% 3 030 20,9% 1 252 8,6% 537 3,7% 245 1,7% 213 1,5% 14 507 100,0%

    2010 4 493 29,4% 5 620 36,8% 2 979 19,5% 1 239 8,1% 504 3,3% 232 1,5% 194 1,3% 15 261 100,0%

    2011 4 264 29,5% 5 316 36,8% 2 862 19,8% 1 157 8,0% 450 3,1% 217 1,5% 175 1,2% 14 441 100,0%

    rdo: opracowanie wasne OIS

  • 28

    W latach 2009-2011, rodziny pene, korzystajce ze wiadcze finansowych, skaday si najczciej z rodzicw

    i jednego lub dwojga dzieci. Liczba rodzin, w skad ktrych wchodzio troje lub czworo dzieci, w omawianym

    okresie, pozostawaa na porwnywalnym poziomie, z niewielk tendencj znikow. Wyranie natomiast

    zmiejsza si liczba rodzin z piciorgiem i wiksz liczb dzieci

    Wykres 17. Rodziny niepene korzystajce z pomocy spoecznej wg liczby dzieci w rodzinie w latach

    2009-2011, w wojewdztwiezachodniopomorskim

    rdo: opracowanie wasne OIS

    W latach 2009-2011, rodziny niepene, korzystajce z pomocy spoecznej, posiaday najczciej jedno lub dwoje

    dzieci. Widoczna jest tendencja zmniejszania si liczby rodzin niepenych korzystajcych ze wiadcze,

    posiadajcych troje lub wicej dzieci.

    Liczba rodzin wielodzietnych w latach 2009-2011

    W okresie 2009-2011, nastpowa systematyczny, chocia nieznaczny, spadek liczby rodzin wielodzietnych

    korzystajcych z pomocy w formie wiadcze pieninych. Tendencja spadkowa widoczna jest zarwno

    w przypadku rodzin wielodzietnych penych jak i niepenych. W przypadku rodzin penych, rnica pomidzy

    rokiem 2009 a 2011 wynosi 416 rodzin, a w przypadku rodzin niepenych w tym samym okresie 128.

    Wykres 18. Liczba rodzin wielodzietnych* korzystajcych z pomocy spoecznej w latach 2009-2011

    w wojewdztwie zachodniopomorskim

    * za rodzin wielodzietn uznajemy w raporcie rodzin, w skad ktrej wchodzi troje i wicej dzieci.

    rdo: opracowanie wasne OIS na podstawie danych z MPiPS-03

  • 29

    Dochd w rodzinie, w przeliczeniu na osob

    Z danych za rok 2011, dotyczcych dochodw rodzin korzystajcych z pomocy spoecznej, w przeliczeniu

    na gow w rodzinie, wynika, e najwicej rodzin znajduje si w dwch przedziaach dochodw:

    I. od 0 do 50 z 30,5% rodzin,

    II. od 477 z wzwy 30,2% rodzin.

    Wykres 19. Odsetek rodzin korzystajcych z pomocy spoecznej o okrelonych dochodach

    na gow w rodzinie w 2011 r., w wojewdztwie zachodniopomorskim

    rdo: opracowanie wasne OIS na podstawie danych z SI POMOST

    Fakt, e 30,5% rodzin korzystajcych z pomocy uzyskiwao dochd na jednego czonka rodziny

    w wysokoci 0-50 z, jest zgodny z powszechnym postrzeganiem klientw pomocy spoecznej. Porwnywalny

    jednak procent rodzin (30,2%), uzyskujcy dochody powyej kryterium kwalifikujcego do pomocy, skania

    do zastanowienia. Podobnie jak fakt, e tylko niecae 9% rodzin znajduje si w przedziale od 50 do 150 z.

    Pozostae 50% rodzin korzystajcych z pomocy, uzyskuje dochody w przeliczeniu na jednego czonka rodziny,

    w poczonym przedziale: 351 477 z i wicej.

    Problemem, ktrego z braku danych nie mona przedstawi w niniejszej analizie, pozostaje liczba rodzin wedug

    dugoci okresu pobierania wiadcze pieninych z systemu pomocy. Z powodu ogranicze systemu

    informatycznego POMOST, nie ma moliwoci uzyskania danych ukazujcych, jak dugo klient jest objty

    wiadczeniami.

    c) Rodzina w systemie pieczy zastpczej

    Kolejnym obszarem, istotnym z punktu widzenia problemw rodziny, jest system pieczy zastpczej.

    Funkcjonuje w obecnym ksztacie od roku 2012, wprowadzony Ustaw o wspieraniu rodziny i systemie pieczy

    zastpczej, z dnia 9 czerwca 2011 r. (Dz.U. 2011 nr 149 poz. 887).

    rodowiskiem najbardziej podanym dla efektu skutecznego wychowania i socjalizacji dziecka, jest pena

    rodzina biologiczna. Drugi typ rodziny, pod wzgldem skutecznoci i zapewnienia optymalnej jakoci ycia

    dziecka, to rodzina adopcyjna. W odrnieniu od rodziny biologicznej, wchodzi ona w prawa i obowizki takiej

    rodziny pod wpywem postanowienia sdowego, a nie naturalnej prokreacji, okresu ciy i porodu.

    W przypadku, gdy dziecko pozbawione jest opieki rodziny biologicznej, a jego sytuacja zdrowotna, prawna,

    emocjonalna (lub inna) nie pozwalaj na adopcj, aby zapewni mu bezpieczestwo i moliwo respektowania

    praw obywatelskich, wynikajcych z konstytucji, opiek nad nim roztacza starosta miejscowego powiatu

    i sytuuje je w jednej z zastpczych form opieki i wychowania: typu instytucjonalnego (dawny dom dziecka)

    lub rodzinnego (rodzinny dom dziecka lub rodzina zastpcza). Placwki te, poprzez zapisy ustawy, zobligowane

  • 30

    s do wsppracy z orodkami adopcyjnymi w celu poszukiwania dla dzieci rodzin, gotowych

    do ich przysposobienia.

    Liczba adopcji w wojewdztwie zachodniopomorskim w latach 2006-2010

    W latach 2006-2010, na terenie wojewdztwa zachodniopomorskiego, nastpi niewielki wzrost liczby adopcji

    (o 26 dzieci). Natomiast liczba dzieci zgoszonych do adopcji w tym okresie wzrosa o 11. W kadym

    z omawianych lat, liczba dzieci zgoszonych do adopcji bya wiksza ni liczba przysposobie. Podobnie

    ksztatowaa si sytuacja po reformie orodkw adopcyjno-opiekuczych, przeprowadzonej w caym kraju

    w roku 2011. Dane za rok 2012 pokazuj, ze stosunek liczby dzieci zgoszonych do adopcji do liczby dzieci

    zaadoptowanych nie uleg zasadniczej zmianie, cho obie te liczby wyranie wzrosy w porwnaniu

    do lat poprzednich.13

    Wykres 20. Liczba dzieci z wojewdztwie zachodniopomorskim zgoszonychdo adopcji

    i zaadoptowanych w latach 2006-2010 i w roku 2012

    rdo: opracowanie wasne OIS

    Liczba dzieci w pieczy zastpczej

    Dane z okresu 2007-2011, ukazujce ogln liczb dzieci umieszczanych w pieczy zastpczej, wskazuj

    na wzrost liczby dzieci kierowanych do form rodzinnych pieczy. Z informacji sprawozdawczych MPiPS za rok

    2011 wynika, e liczba dzieci wychowujcych si w placwkach opiekuczo-wychowawczych zmniejszya si

    o ponad 1000.

    13

    Na wykresie brakuje danych z roku 2011 (jest to okres reformy instytucjonalno- organizacyjnej orodkw adopcyjno-opiekuczych), co utrudnia postawienie tezy o wystpowaniu trendu wzrostowego, cho pokazuje wyranie, e od roku 2009 liczba dzieci zgoszonych do adopcji jak i zaadoptowanych systematycznie wzrasta.

  • 31

    Wykres 21. Liczba dzieci w pieczy zastpczej w latach 2007-2011 w wojewdztwie

    zachodniopomorskim

    rdo: opracowanie wasne OIS na podstawie danych z MPiPS-03

    Dane te jednak nie wystarczaj dla zbadania przyczyn zjawiska. Korzystn, zgodn z intencj Ustawy

    o wsparciu rodziny i systemie pieczy zastpczej, jest wystpujca od 2010 r. tendencja zwikszania si liczby

    dzieci w pieczy rodzinnej, ktra z pewnoci jest waciw alternatyw wobec umieszczenia dziecka

    w placwce opiekuczo-wychowawczej.

    Liczba rodzin zastpczych

    Z danych liczbowych z lat 2009-2011, ukazujcych potencja systemu zastpczej pieczy rodzinnej

    w wojewdztwie zachodniopomorskim, wynika, e nastpi wzrost liczby zawizanych rodzin zastpczych,

    zarwno spokrewnionych, niespokrewnionych z dzieckiem, jak i rodzin zawodowych. Widoczna jest te

    znaczca przewaga (wystpujc we wszystkich latach tego okresu) w liczbie rodzin spokrewnionych

    w stosunku do pozostaych typw rodzin zastpczych. Ilustruje to poniszy wykres.

    Wykres 22. Liczba rodzin zastpczych w latach 2007-2011 w wojewdztwie zachodniopomorskim

    rdo: opracowanie wasne OIS na podstawie danych z MPiPS-03

    Zjawisko wzrostu liczby rodzin zastpczych jest niewtpliwie pozytywne. Naley jednak podkreli,

    e czsto rodziny spokrewnione nie s dostatecznym gwarantem prawidowego wypeniania funkcji

    opiekuczo-wychowawczych, szczeglnie w sytuacji wsplnego zamieszkiwania z rodzicem biologicznym,

    pozbawionym lub ograniczonym w prawach wobec dziecka. To najczciej sytuacje, kiedy sd ustanawia prawo

    do opieki nad dzieckiem na rzecz jego dziadkw, rodzestwa matki lub ojca czy innych krewnych. Jeli

    ograniczenie wie si z nagann postaw wobec czonkw rodziny, z przemoc, chorob alkoholow

  • 32

    czy innymi uzalenieniami, dalsze przebywanie dziecka w bezporedniej bliskoci rodzica nie tylko nie

    poprawia jego warunkw wychowania, ale niekorzystnie wpywa na rozwj psychofizyczny.

    Istotnym wskanikiem szczelnoci systemu pieczy zastpczej jest wzrost liczby rodzin zawodowych, jednak

    tempo tego przyrostu jest bardzo wolne. Na przestrzeni omawianego okresu, liczba rodzin zawodowych

    na terenie wojewdztwa zachodniopomorskiego zwikszya si jedynie o 48, mniej ni w innych regionach

    kraju.

    Tabela 11. Liczba rodzin zawodowych, niespokrewnionych z dzieckiem w latach 2007-2011 w Polsce z podziaem na wojewdztwa.

    Wojewdztwo

    Liczba rodzin zawodowych, niespokrewnionych z dzieckiem

    Liczba rodzin Liczba rodzin Liczba rodzin Liczba rodzin Liczba rodzin

    1 2007 2008 2009 2010 2011

    dolnolskie 1 113 111 125 148 190

    kujawsko - pomorskie 2 41 54 68 80 90

    lubelskie 3 41 47 50 55 59

    lubuskie 4 54 65 76 89 101

    dzkie 5 89 98 110 122 126

    maopolskie 6 113 122 121 135 156

    mazowieckie 7 89 108 122 125 144

    opolskie 8 10 17 18 26 31

    podkarpackie 9 11 17 16 26 41

    podlaskie 10 17 24 29 34 35

    pomorskie 11 137 157 181 202 238

    lskie 12 145 174 194 213 218

    witokrzyskie 13 24 35 37 43 66

    warmisko-mazurskie 14 71 95 112 119 123

    wielkopolskie 15 71 95 122 140 164

    zachodniopomorskie 16 76 102 102 117 124

    RAZEM 1 102 1321 1 483 1 674 1 906

    * Kolor zielony - najnisza liczba, kolor czerwony najwysza liczba. (Liczby kolorowano w wierszach)

    rdo: opracowanie wasne OIS na podstawie danych z MPiPS-03

    W zwizku z wprowadzeniem Ustawy o wsparciu rodziny i systemie pieczy zastpczej oraz wskazanymi

    trudnociami w budowaniu systemu zastpczych form wychowania modych mieszkacw regionu,

    uzasadnionym dziaaniem byoby prowadzenie cyklicznych kampanii spoecznych, adresowanych

    do potencjalnych kandydatw na zastpcze rodziny zawodowe. W sytuacji zmniejszajcej si dzietnoci rodzin,

    bezpowrotnych migracji modziey poza obszar wojewdztwa, dbao o pozostanie kadego dziecka blisko

    miejsca urodzenia wydaje si wyzwaniem dla wszystkich samorzdw lokalnych.

  • 33

    Wykres 23. Liczba rodzin zastpczych w latach 2007-2011 w wojewdztwie zachodniopomorskim

    rdo: opracowanie wasne OIS na podstawie danych z MPiPS-03

    Analiza danych, dotyczcych funkcjonujcych na terenie wojewdztwa zastpczych rodzin wielodzietnych,

    specjalistycznych oraz rodzin penicych funkcj pogotowia opiekuczego, wskazuje

    na systematyczny wzrost ich liczby. Rodzin o charakterze specjalistycznym, pomimo wzrostu (z 4 w roku 2007

    do 15 w roku 2011), funkcjonuje do dzi zbyt mao. Rodziny te sprawuj opiek nad dziemi wymagajcymi,

    ze wzgldu na stan zdrowia, szczeglnych warunkw i form pracy. Ponadto, w regionie odnotowuje si

    powolny wzrost liczby rodzin o charakterze pogotowia rodzinnego. W cigu piciu lat, na terenie wojewdztwa

    zawizay si zaledwie cztery pogotowia, a ta forma pieczy jest istotna, gdy stanowi alternatyw

    dla umieszczania bardzo maych dzieci w placwkach opiekuczych.

    Liczba dzieci niepenosprawnych w pieczy zastpczej

    Dzieci niepenosprawne, w sytuacji braku opieki rodziny biologicznej, trafiaj do rodzinnych form opieki,

    ale wci jeszcze dua ich liczba pozostaje pod kuratel placwek opiekuczych. Najmniej korzystne, w punktu

    widzenia rozwoju dziecka oraz moliwoci terapii i rehabilitacji, jest przebywanie w domu pomocy spoecznej.

    W roku 2011, w takiej sytuacji pozostawao 31 dzieci z regionu.

    Poniszy wykres przedstawia pozytywn tendencj do umieszczania dzieci niepenosprawnych

    w rodzinach zastpczych. Na przestrzeni omawianego okresu, znaczco zmiejszya si liczba dzieci

    umieszczanych w domach pomocy spoecznej. Jeszcze w 2009 roku byo to 50 dzieci. Liczba dzieci

    niepenosprawnych, pozostajcych w pieczy placwek opiekuczo-wychowawczych, we wskazanym okresie nie

    zmienia si.

    Wykres 24. Liczba dzieci niepenosprawnych w pieczy zastpczej w latach 2009-2011 w wojewdztwie zachodniopomorskim

    rdo: opracowanie wasne OIS

  • 34

    d) Seniorzy

    Wzrost odsetka seniorw w spoeczestwie Polski nabiera coraz wikszego tempa. Do roku 2035 udzia

    osb w wieku 65 i wicej lat (65 lat powszechnie przyjmuje si jako umown granic staroci) zbliy si do .

    Relacj pomidzy liczb osb w wieku poprodukcyjnym a liczb osb w wieku produkcyjnym okrela

    si wspczynnikiem obcienia demograficznego ludnoci w wieku poprodukcyjnym. Wedug prognozy GUS

    wspczynnik ten wzronie z 26 osb w wieku poprodukcyjnym przypadajcych na 100 osb w wieku

    produkcyjnym w 2010 r. do 46 osb w 2035 r. Osoby z wyu demograficznego z lat 50., w znacznej mierze zasil

    grup 75+, natomiast osoby z wyu z lat 80. wejd w wiek niemobilny. Warto zwrci uwag, e po tych dwch

    najliczniejszych grupach nie ma kolejnych (modszych), ktre byyby zblione pod wzgldem liczebnoci.

    Gdy kohorta osb z lat 80. wejdzie w wiek poprodukcyjny, mona si spodziewa znacznego obcienia

    systemu ubezpiecze spoecznych oraz systemu opieki zdrowotnej. Wraz ze zmieniajc si struktur populacji

    Polski zmieni si rwnie struktura osb w wieku poprodukcyjnym. Do 2035 r., w porwnaniu z 2010 r.,

    wzronie udzia osb w przedziaach wieku 60/65-74, 75-79, 80-84, 85-89, 90+, a najwiksz dynamik wzrostu

    zaobserwowa bdzie mona wrd osb bdcych w wieku 90+ (ok. 2,5-krotny wzrost), 85-89 (2-krotny

    wzrost). Liczba osb w wieku 75+ wyniesie ok. 4,5 mln w 2035 r. (w 2010 r. ta liczba wynosia 2,4 mln).

    Piramida wieku, przedstawiona poniej, obrazuje liczebno w poszczeglnych rocznikach od wieku

    0 do 84 roku ycia - w podziale na pe. Zostaa zbudowana dla roku 2010, poniewa w dostpnych danych NSP

    GUS dla roku 2011 nie ma ju poddziau w obranej konwencji na kategorie kobiety-mczyni. Widoczna

    na wykresie nadwyka urodze chopcw nad dziewczynkami, wyrwnuje si w wieku produkcyjnym

    i zdecydowanie zanika w wieku poprodukcyjnym, gdzie widoczna jest ponad dwukrotna przewaga kobiet

    nad mczyznami. Wynika to z przecitnej dugoci ycia - kobiety yj okoo 8 lat duej ni mczyni.

  • 35

    Wykres 25. Piramida wieku dla mieszkacw wojewdztwa zachodniopomorskiego w podziale na pe

    (2010 rok)

    rdo: Gwny Urzd Statystyczny

    Prognozy na kolejne lata pokazuj, e liczba ludnoci wojewdztwa zachodniopomorskiego bdzie si

    zmniejsza. W stosunku do roku 2011 liczba mieszkacw regionu spadnie o 46780 osb w roku 2020,

    a o 142646 osb w roku 2035. Utrzyma si te przewaga liczebna kobiet nad mczyznami. Zgodnie

    z prognozami GUS w latach 2015-2035 spadnie liczba ludnoci niemal wszystkich powiatw. Wyjtkami bd

    powiaty: goleniowski, w ktrym na przestrzeni wybranych lat obserwowany bdzie wzrost liczby mieszkacw

    o 1,5%, oraz policki, ze wzrostem na poziomie 20,89%.

    Struktura demograficzna sporzdzona na podstawie danych Urzdu statystycznego ma cechy struktury

    regresywnej (malejca liczebno modszych rocznikw, przewaga osb ze starszych kategorii wiekowych)

    Ponadto, do wyranie wida znaczn zmienno liczebnoci poszczeglnych rocznikw. Prognozy GUS

    zakadaj, e do roku 2030 na terenie wojewdztwa zachodniopomorskiego w znaczcy sposb zmniejszy si,

    w stosunku do 2003 roku, liczba ludnoci w przedziale 0-17 i przedziale 18-44. Zwikszeniu ulegn przedziay,

    45-59 jak rwnie 60-65 i wicej. Dla programu, szczeglnie istotne s prognozy dotyczce znaczcej liczby

    seniorw, potwierdzaj one konieczno planowania i realizowania dziaa dla tej grupy wiekowej.

  • 36

    Wykres 26. Ludno wojewdztwa zachodniopomorskiego wedug funkcjonalnych grup wiekowych

    w latach 2003-2030

    369,2

    275,4249,1

    226,5

    680,4 669,1

    560,1

    486,1

    414,1 402,6 393432,1

    233,7

    326,7

    422,5 433,5

    2003 2015 2025 2030

    0-17 18-44 45-59 60-65 i wicej

    rdo: GUS

    Natomiast, wskanik przecitnego trwania ycia w zdrowiu okrela (redni liczb lat ycia bez

    niepenosprawnoci) wynis dla kobiet ponad 77% przewidywanego trwania ycia, a dla mczyzn ponad

    80% - s to wskaniki nieznacznie wysze ni rednie dla Europy. Oznacza to, e w przypadku kobiet - spord

    81 lat przewidywanego w 2012 r. trwania ycia, pierwsze 63 lata (77%) bdzie okresem bez ogranicze

    spowodowanych niepenosprawnoci, a dla mczyzn 59 lat z ok. 73 (tj. ponad 80%). Jednake, wraz z wiekiem

    wskaniki te ulegaj obnieniu i udzia procentowy pozostaego ycia bez niepenosprawnoci zmniejsza si,

    np. dla kobiet w wieku 50 lat dalsze ycie w zdrowiu dotyczy ju tylko 53% pozostaych lat ycia, a dla mczyzn

    60%. W przypadku Polski wskaniki dla starszego wieku s nisze od redniej dla krajw europejskich.

    Istotn konsekwencj demograficznego starzenia si spoeczestwa jest coraz czstsze samotne

    zamieszkiwanie osb starszych. Wzrost liczby jednoosobowych gospodarstw domowych bdzie si utrzymywa.

    Wedug prognoz GUS, w 2030 r. ogem 53,3% gospodarstw jednoosobowych bdzie prowadzonych przez

    osoby w wieku co najmniej 65 lat, w tym 17,3% przez osoby w wieku 80 lat i wicej. W liczbach bezwzgldnych

    wynosi to 2740 tys. Jednoosobowych gospodarstw domowych prowadzonych przez osoby w wieku 65 lat

    i wicej, w tym 887 tys. gospodarstw, w ktrych pozostawa bd samotnie osoby w wieku 80 lat i wicej.

    Naley podkreli, e znacznie czciej w jednoosobowych gospodarstwach pozostaj kobiety.

    Analizujc aktywno spoeczn osb w wieku 55 +, rwnie posuono si wskanikiem

    opublikowanym w ekspertyzie Ministerstwa Pracy i Polityki Spoecznej. Analizie poddano takie wskaniki

    jak aktywno w wolontariacie, wiadczenie pracy niezarobkowej na rzecz rodziny niezamieszkujcej

    we wsplnym gospodarstwie domowym (opieka nad dziemi, wnukami oraz opieka nad innymi osobami) oraz

    udzia w zebraniach publicznych. W tym obszarze najwyej plasuje si wojewdztwo lubelskie i lubuskie,

    wojewdztwo zachodniopomorskie, z wartoci indeksu 13,7, zajmuje pozycj czwart.

  • 37

    Mapa 2. Aktywno spoeczna osb starszych

    rdo: Perek, Biaas, Mysiska 2013

  • 38

    Rekomendacje

    Z przedstawionej analizy sytuacji rodzin i Seniorw w wojewdztwie zachodniopomorskim wynika, i gwne

    kierunki interwencji, ktre naleaoby prowadzi dugofalowo i systemowo, to:

    1. profilaktyka problemw maeskich i rodzinnych, skierowana zarwno do modych ludzi, na pocztku

    budowania rodziny jak i do osb dojrzaych, w okresach krytycznych dla zwizkw maeskich okoo

    5-9 oraz 20 roku trwania maestwa;

    2. edukacja i interwencja socjalna wobec Rodzin i Seniorw niesamodzielnych ekonomicznie, polegajca

    na ksztatowaniu umiejtnoci spoecznych i ekonomicznych Rodzin i Seniorw;

    3. promocja i upowszechnianie waciwych postaw w Rodzinie, w tym relacji midzypokoleniowych, jak

    i Rodziny w ogle jako podstawowej komrki ekonomicznej dla gospodarki rodowiska lokalnego,

    regionu oraz kraju;

    4. upowszechnianie w regionie wartoci wieku dojrzaego;

    5. edukacja Seniorw w kierunku dziaa na rzecz rodowiska lokalnego.

    Samorzd wojewdztwa pozostaje zbyt oddalony od konkretnych Rodzin, Seniorw i problemw

    wystpujcych na obszarze wsplnoty lokalnej, by samodzielnie prowadzi bezporednie, skuteczne dziaania.

    Szczebel lokalny stanowi naturalny poziom transmisji inicjatyw podejmowanych na poziomie wojewdztwa.

    Deinstytucjonalizacja, wzmocnienie i profesjonalizacja partnerw spoecznych, jest rozwizaniem optymalnym,

    dajcym szanse powodzenia ze wzgldu na ju posiadane przez nie dowiadczenia i wypracowane formy

    wsppracy z Rodzinami i Seniorami.

    Rekomenduje si uruchomienie mechanizmw wsparcia osb dziaajcych na rzecz Rodzin i Seniorw.

    Kolejnym rekomendowanym dziaaniem jest docieranie do mieszkacw regionu, optymalnie

    za porednictwem mediw, z przekazem o wartoci wieku dojrzaego i wartoci Rodziny.

    Program bdzie realizowany z uwzgldnieniem zasady deinstytucjonalizacji, partycypacji i zaangaowania

    podmiotw ekonomii spoecznej.

    Niniejszy program ma charakter otwarty, kadego roku bdzie poddawany analizie zarwno pod ktem

    realizacji wskanikw, jak i czynnikw zewntrznych, wpywajcych na sytuacj Rodzin, Seniorw, instytucji

    i organizacji wspierajcych Rodzin i Seniorw.

  • 39

    4. Rodzina jako fundament kapitau spoecznego - Analiza SWOT

    Przed procesem formuowania celw Programu, analizie SWOT poddano tytuowe zaoenie, e Rodzina

    stanowi fundament kapitau spoecznego Zachodniego Pomorza i tak rozumiana, powinna by podmiotem

    oddziaywa samorzdw lokalnych, w tym samorzdu wojewdztwa.

    Mocne strony Sabe strony

    Rodzina jako najwysza warto - w deklaracjach mieszkacw regionu rodzina jest najwaniejsz wartoci

    Wadze samorzdowe deklarujce, e rodzina jest dla nich wartoci

    Funkcje rodziny budujce poczucie bezpieczestwa.

    Wysokie kompetencje i kreatywno sub spoecznych

    Organizacje pozarzdowe dziaajce na rzecz rodzin i seniorw

    Powiaty i gminy, w ktrych samorzdy s przyjazne rodzinom i seniorom

    Otwarto samorzdw na innowacj i zmian Rosnca wiadomo spoeczna Coraz sprawniejsze dziaanie sub spoecznych Dowiadczenia kadr sub spoecznych Dokonane zmiany w systemie opieki nad dzieckiem Funkcjonujce Uniwersytety Trzeciego Wieku i

    Kluby Seniorw Zaangaowanie Seniorw w dziaania rozwijajce

    kompetencje personalne Inicjatywy podejmowane na rzecz wsppracy i

    sieciowania Uniwersytetw III Wieku

    Dua liczba rozwodw Wysoki odsetek urodze pozamaeskich Wysoki odsetek rodzicw samotnie wychowujcych dzieci Ubstwo rodzin Bezradno yciowa skutkujca umieszczaniem dzieci w

    pieczy zastpczej Migracje zarobkowe Odpyw modziey skutkujcy osabieniem wizi rodzinnych Niekorzystna sytuacja demograficzna Maa efektywno dziaa wspierajcych na rzecz rodzin

    w kryzysie System prawny, sprzyjajcy rozwizywaniu rodziny

    dla celw uzyskiwania pomocy finansowej Niski poziom edukacji rodzicw Postawa roszczeniowa rodzicw wobec instytucji pomocy Brak kompleksowego systemu wsparcia dla rodzin z dziemi

    niepenoprawnymi Brak lokali socjalnych i odpowiedniej bazy mieszkaniowej Brak mieszka przystosowanych do ogranicze zdrowotnych

    seniorw Niska efektywno programw wspierajcych realizowanych

    z wykorzystaniem rodkw unijnych Niewystarczajca dostpno do specjalistw i orodkw

    leczenia uzalenie Niewystarczajca liczba orodkw wsparcia dziennego

    w tym specjalistycznego Niewystarczajca efektywno dziaa podejmowanych

    przez pracownikw sub spoecznych Brak rodzinnych domw pomocy spoecznej Niewystarczajca wsppraca z sektorem edukacji Niewystarczajca sie pocze komunikacyjnych Brak wizi rodzinnych i kapitau kulturowego Wysokie bezrobocie Brak wsparcia dla modych rodzicw Motywacja do nietycznego wykorzystywania systemu

    pomocy Brak moliwoci zatrudnienia dla osb z wyksztaceniem

    wyszym oraz niska wiadomo spoeczne takich osb Brak wsppracy pomidzy sdami rodzinnymi a

    pracownikami instytucji pomocy i integracji spoecznej Niewystarczajco rozwinite usugi opiekucze (opieka nad

    osobami zalenymi) Biurokratyzacja systemu pomocy spoecznej,

    niedostosowanie zasobw do moliwoci Nadmiar zada zwizany z nadmiarem obowizkw

    administracyjnych Obcienie administracyjne sub pomocy i integracji

    spoecznej Brak wsppracy z przedstawicielami suby zdrowia Sabo NGO Cigle zbyt maa jest wiadomo wadz lokalnych z korzyci

    pyncych ze wspierania rodziny Niewystarczajce upowszechnienie modeli rodowiskowych

    dziaa na rzecz seniorw Wysoki odsetek seniorw przebywajcych w domach

    pomocy spoecznej

  • 40

    Szanse Zagroenia

    Kreowanie na poziomie samorzdw lokalnych polityki prorodzinnej (karta duej rodziny, ulgi podatkowe itp.)

    Wsppraca z samorzdami lokalnymi w kraju (m.in. Grodzisk Mazowiecki), ktre posiadaj due dowiadczenie w zakresie wdraania rozwiza prorodzinnych

    Dziaania szk, dla ktrych rodzice s partnerami Rozbudowany, ale jeszcze niewystarczajcy

    system opieki obkowej i przedszkolnej Moliwo wykorzystania rodkw unijnych na

    uruchamianie inicjatyw na rzecz rodzin i seniorw (przedszkola, domy ssiedzkie, poradnie psychologiczne, mediacyjne)

    Pracownicy sub spoecznych s przygotowani do pracy z rodzin i seniorami przeywajcymi kryzys

    Rozwj inicjatyw w zakresie ekonomii spoecznej Poprawa warunkw ycia dzieci

    niepenosprawnych Poprawa warunkw ycia rodzin z osob

    niepenosprawn i innymi problemami Wsparcie rodzin zastpczych spokrewnionych

    przez asystentw (rozszerzona oferta wsparcia) Propagowanie prawidowych wzorcw rodziny Rodziny przykadaj coraz wiksz wag do

    edukacji dzieci (rosncy odsetek mieszkacw regionu legitymujcych si wyksztaceniem wyszym)

    Rozwj edukacji i szkolnictwa ustawicznego Rozwj punktw konsultacyjnych

    ds. przeciwdziaania przemocy w rodzinie i alkoholizmowi

    Projekty realizowane ze rodkw unijnych s szans dla rodzin znajdujcych si w trudnej sytuacji spoeczno-ekonomicznej

    Wsppraca sub instytucji rynku pracy i pomocy spoecznej

    Animacja rodowiska lokalnego, Wzrost wizi midzypokoleniowych, Wykorzystanie wiedzy, potencjau Seniorw

    w rodowisku lokalnym

    Osabienie wizi rodzinnych na skutek migracji zarobkowych i edukacyjnych

    Atomizacja rodziny Niewystarczajcy system wsparcia rodzin

    przeywajcych trudnoci maeskie i opiekuczo-wychowawcze ze strony specjalistw

    Postpujce ubstwo rodzin i seniorw, Pogbiajca si niekorzystna sytuacja

    demograficzna Niewystarczajce uwzgldnianie problematyki

    rodziny w politykach lokalnych (strategie lokalnego rozwoju)

    Wyksztacenie rodzicw nie przekada si na status spoeczny rodzin

    Brak spoecznej kontroli zachowa dewiacyjnych Zaduanie si rodzin tzw. puapki kredytowe Resortowo Niewystarczajca liczba dziaa kompleksowych

    na rzecz rodziny i seniorw Wykorzystywanie systemu prawnego do uzyskania

    pomocy finansowej Brak systemowych rozwiza chronicych rodzin Niska wiadomo dotyczca postaw rodzicielskich Brak przygotowania do roli rodzica Brak edukacji prorodzinnej tak dla dorosych,

    jak i dla dzieci Niewystarczajca wsppraca podmiotw

    spoecznych z pozostaymi subami Rnica poziomu ycia pomidzy dziemi w miastach

    i na obszarach wiejskich Niski poziom kapitau spoecznego i ludzkiego Spadek konkurencyjnoci regionu Wysokie obcienie budetu kosztami usug

    zdrowotnych, opiekuczych

  • 41

    5. Kierunki dziaa w Programie

    a. Cele:

    Cel I: Wzmocnienie kondycji Rodziny w Wojewdztwie Zachodniopomorskim

    Zadania:

    1.1 Powoanie, we wsppracy z powiatami, sieciowej Regionalnej Akademii Rodziny [RAR], prowadzcej m.in:

    Program warsztatowo terapeutyczny Zdy przed rozwodem

    Warsztaty umiejtnoci wychowawczych Szkoa dla rodzicw

    Warsztaty umiejtnoci komunikacji midzypokoleniowej i rodzinnej

    Program edukacji spoeczno finansowej Wybierz Przyszo (dla dzieci, modziey, dorosych i Seniorw)

    Mediacja rodzinna (w przypadku konfliktw maeskich, midzypokoleniowych i innych rodzinnych)

    1.2 Prowadzenie cyklicznych warsztatw, szkole i spotka wymiany dowiadcze dla kadry i specjalistw RAR

    1.3 Wdroenie Regionalnej Karty Rodziny i Regionalnej Karty Seniora

    Cel II: Wspieranie samorzdw i wsplnot lokalnych w realizacji systemowych dziaa na rzecz Seniorw, Rodziny i pieczy zastpczej

    Zadania:

    2.1 Doradztwo w zakresie tworzenia lokalnych programw dziaa na rzecz Rodziny

    2.2 Upowszechnienie innowacyjnych, przyjaznych rozwiza w sferze sportu, rekreacji, kultury i opieki nad Seniorami

    2.3 Prowadzenie doradztwa, superwizji i szkole dla sub spoecznych pracujcych z Rodzin, Rodzin Zastpcz i Seniorami

    2.4 Dofinansowanie inicjatyw oddolnych na rzecz Rodziny

    2.5 Dofinansowanie inicjatyw oddolnych na rzecz Seniorw

    2.6 Konkurs o nagrod Marszaka Wojewdztwa i tytu Samorzd Przyjazny Rodzinie

    Cel III: Upowszechnianie wartoci Rodziny i wieku dojrzaego

    Zadania:

    3.1 Powoanie i wsparcie dziaalnoci Regionalnej Rady ds. Rodziny

    3.2 Powoanie i wsparcie dziaalnoci Regionalnej Rady ds. Seniorw

    3.3 Organizacja kampanii spoecznych na rzecz promocji wartoci wieku dojrzaego oraz Rodziny, ze szczeglnym uwzgldnieniem duej Rodziny

    3.4 Wdroenie metody otwartej koordynacji samorzdowych dziaa na rzecz Rodziny w regionie

    a. Realizacja cyklicznych bada kondycji Rodziny i Seniorw w Wojewdztwie Zachodniopomorskim

    b. Prowadzenie elektronicznej platformy, rejestrujcej poziom realizacji zada na rzecz Rodziny oraz Seniorw przez samorzdy [jako inspiracja/sprawdzona praktyka, porwnanie]

  • 42

    Cel IV: Aktywizacja rodowiskowa seniorw

    Zadania:

    4.1 Opracowanie i wdroenie innowacyjnego programu turnusw aktywizacyjnych dla Seniorw (opracowanie programu, pilota, upowszechnienie, dofinansowanie wg okrelonych kryteriw)

    4.2 Wypracowanie modelu rodowiskowej aktywizacji Seniorw (pilota w gminie wiejskiej i miejskiej, ewaluacja i upowszechnienie)

    4.3 Utworzenie Regionalnego Centrum Mentoringu i Wolontariatu Seniorw (sie w regionie, szkolenia prawne, upowszechnianie, poradnictwo, porednictwo)

    4.4 Wspieranie rozwoju sieci Uniwersytetw III Wieku

    Poniej zestawienie wskanikw do osignicia w ramach Programu oraz harmonogram finansowy

    na poszczeglne lata realizacji programu, ze wskazaniem rda finansowania zada (z budetu Samorzdu

    Wojewdztwa).

    b. Wskaniki (s. 43)

  • 43

    Nr

    zad

    ania

    Oceniane zadanie Nazwa wskanika Jednostka miary

    Miara oceny Wskanika Harmo nogram

    ocen

    Warto bazowa

    Warto docelowa Dane

    Cel 1. Wzmocnienie kondycji Rodziny w Wojewdztwie Zachodniopomorskim

    1.1

    Powoanie, we wsppracy

    z powiatami, sieciowej, Regionalnej Akademii

    Rodziny

    Orodki RAR liczba

    Liczba powiatw, w ktrych powoano Lokalne Orodki Akademii Rodziny (LOAR) Od 2016 0

    15

    Spra

    wo

    zdaw

    czo

    R

    OP

    S , P

    CP

    R, N

    GO

    Warsztaty Zdy przed rozwodem

    liczba Liczba wszystkich edycji programu Zdy przed Rozwodem zrealizowanych w LOAR Od 2017 0 60

    odsetek Odsetek rozwodw w powiatach objtych programem Zdy przed rozwodem Od 2020 0 o 10%

    liczba Liczba uczestnikw, ktrzy ukoczyli program Zdy przed Rozwodem Od 2017 0 1 100

    Warsztaty Szkoa dla Rodzicw

    liczba Liczba wszystkich edycji Szk dla Rodzicw zrealizowanych w LOAR Od 2017 0 40

    liczba Liczba uczestnikw, ktrzy ukoczyli program Szkoa dla Rodzicw Od 2017 0 700

    Warsztaty umiejtnoci komunikacji midzypokoleniowej

    liczba Liczba wszystkich edycji warsztatw Od 2017 0 40

    liczba Liczba uczestnikw, ktrzy ukoczyli warsztaty Od 2017 0 700

    Warsztaty Wybierz Przyszo

    Liczba Liczba wszystkich edycji edukacji spoeczno finansowej w LOAR Od 2017 0 40

    Liczba Liczba uczestnikw, ktrzy ukoczyli program edukacji spoeczno-finansowej Od 2017 0 800

    Mediacja Rodzinna Liczba Liczba uczestnikw mediacji prowadzonych w ramach LOAR Od 2017 0 700

    1.2

    Prowadzenie

    warsztatw, szkole

    i spotka wymiany

    dowiadcze dla kadry

    i specjalistw RAR

    Warsztaty, szkolenia,

    spotkania dyskusyjne

    dla kadry RAR

    Godzina czna liczba godzin warsztatw i szkole dot. standardw RAR, udzielonego osobom pracujcym z Rodzinami

    Od 2015 0 3 000

    Spra

    wo

    zdaw

    czo

    R

    OP

    S

    Liczba Liczba uczestnikw warsztatw i szkole Od 2015 0 120

    Wyjazdy studyjne Wyjazd czna liczba wyjazdw studyjnych Od 2015 0 6

    Liczba Liczba uczestnikw wyjazdw studyjnych Od 2015 0 120

    Liczba czna liczba specjalistw, przygotowanych do pracy wedug standardw RAR Od 2015

    0 120

    1.3 Wdroenie Regionalnej

    Karty Rodziny i Karty Seniora

    Rodziny/Seniorzy Liczba Liczba Rodzin (i osb w Rodzinach; Seniorw), ktre przystpiy do programu Regionalnej Karty Rodziny (i Seniora)

    Od 2015 0 1 200 (5 000)

    Spra

    wo

    zdaw

    czo

    RO

    PS,

    JST

    Instytucje/firmy Liczba Liczba akcesjonariuszy sieci wspierania Rodziny w ramach Regionalnej Karty Rodziny (i Seniora; samorzdy lokalne, firmy, instytucje publiczne i organizacje spoeczne)

    Od 2015 0 100

  • 44

    Zada nie

    Cel 2. Wspieranie samorzdw i wsplnot lokalnych w realizacji systemowych dziaa na rzecz Seniorw, Rodziny, i pieczy zastpczej

    2.1 Doradztwo w zakresie tworzenia lokalnych programw dziaa

    na rzecz Rodziny

    Spotkania doradcze w samorzdach

    Godzina

    Liczba godzin doradczych dla samorzdw lokalnych w zakresie tworzenia programw dziaa na rzecz Rodziny

    Od 2016 0

    150

    Spra

    wo

    zdaw

    c

    zo

    RO

    PS

    (kar

    ta u

    su

    gi

    do

    rad

    cze

    j),

    JST Uczestnicy spotka

    Liczba Liczba uczestnikw spotka doradczych Od 2016

    0 300

    2.2 Upowszechnienie innowacyjnych,

    przyjaznych rozwiza w sferze sportu, rekreacji, kultury

    i opieki nad Seniorami

    Konferencje Liczba Liczba zorganizowanych konferencji Od 2016 0 6

    Spra

    wo

    zdaw

    czo

    RO

    PS

    Wizyty studyjne Liczba Liczba przeprowadzonych wizyt studyjnych Od 2016 0 6

    Spotkania konsultacyjne Liczba Liczba przeprowadzonych spotka konsultacyjnych Od 2016 0 60

    2.3

    Doradztwo, superwizja, coaching dla sub

    spoecznych pracujcych z Seniorami, Rodzin i z Rodzin Zastpcz

    Specjalistyczne doradztwo dla pracownikw sub spoecznych

    Godzina czna liczba godzin specjalistycznego doradztwa, udzielonego osobom pracujcym z Rodzinami

    Od 2015 0 3 000

    Spra

    wo

    zdaw

    czo

    RO

    PS,

    JST

    Liczba Liczba uczestnikw spotka doradczych Od 2015 0 1 000

    Superwizja i coaching

    Godzina czna liczba godzin superwizji i coachingu Od 2015 0 600

    Liczba Liczba uczestnikw superwizji i coachingu Od 2015 0 900

    2.4 Dofinansowanie inicjatyw

    oddolnych na rzecz Rodziny

    Konkursy oraz mae granty dla NGO

    Liczba Liczba umw zawartych z NGO w zwizku z zadaniami realizowanymi na rzecz Rodziny Od 2015 0 36

    Spra

    wo

    zdaw

    c

    zo

    RO

    PS,

    NG

    O Uczestnicy Liczba beneficjentw dofinansowanych projektw (liczba Rodzin / liczba osb w Rodzin.) Od 2015 0 900 / 3 600

    2.5 Dofinansowanie inicjatyw

    oddolnych na rzecz Seniorw

    Konkursy oraz mae granty dla NGO

    Umowa Liczba zawartych umw (z NGO) Od 2015 0 36

    Spra

    wo

    zda

    wcz

    o

    RO

    PS,

    NG

    O

    Uczestnicy Liczba beneficjentw dofinansowanych projektw Od 2015 0 900

    2.6 Konkurs o nagrod Marszaka i tytu

    Samorzd Przyjazny Rodzinie

    Projekty Samorzdw Lokalnych

    Samorzd Liczb