Rumień guzowaty i wrzodziejące zapalenie jelita grubego – opis guzowaty.pdf · Postêpy Dermatologii… page 1
Rumień guzowaty i wrzodziejące zapalenie jelita grubego – opis guzowaty.pdf · Postêpy Dermatologii… page 2
Rumień guzowaty i wrzodziejące zapalenie jelita grubego – opis guzowaty.pdf · Postêpy Dermatologii… page 3
Rumień guzowaty i wrzodziejące zapalenie jelita grubego – opis guzowaty.pdf · Postêpy Dermatologii… page 4

Rumień guzowaty i wrzodziejące zapalenie jelita grubego – opis guzowaty.pdf · Postêpy Dermatologii…

Embed Size (px)

Text of Rumień guzowaty i wrzodziejące zapalenie jelita grubego – opis guzowaty.pdf · Postêpy...

Postpy Dermatologii i Alergologii XX; 2003/3 165

Adres do korespondencji: lek. med. Julita Woowiec, Katedra i Klinika Dermatologii, Akademia Medyczna, ul. Przybyszewskiego 49, 60-355 Pozna

RRuummiiee gguuzzoowwaattyy ii wwrrzzooddzziieejjccee zzaappaalleenniiee jjeelliittaa ggrruubbeeggoo ooppiiss pprrzzyyppaaddkkuuEErryytthheemmaa nnooddoossuumm aanndd uullcceerraattiivvee ccoolliittiiss aa ccaassee ssttuuddyy

JULITA WOOWIEC, BARBARA RASZEJA-KOTELBA

Katedra i Klinika Dermatologii Akademii Medycznej w Poznaniu, kierownik Katedry i Kliniki prof. dr hab. Wojciech Silny

Rumie guzowaty (erytema nodosum) jest najczstsz po-staci zapalenia tkanki podskrnej (panniculitis) spotykanw praktyce klinicznej. Opisywane s dwie postacie rumieniaguzowatego ostra, czyli klasyczna i forma przewleka [1].

Ostra posta wystpuje najczciej u modych kobiet i cha-rakteryzuje si mniej lub bardziej nasilonymi objawami zwia-stunowymi w postaci blw gowy, osabienia i zego samopo-czucia. Na podudziach lub czasami na udach i przedramionachpowstaj skrno-podskrne, bolesne guzy wielkoci 15 cm,ostro odgraniczone, nieulegajce rozpadowi, ktre w cigu 36tyg. ulegaj wchoniciu bez pozostawienia blizn. Towarzyszyim najczciej gorczka i ble staww [2].

Przewlek form tego schorzenia jest rumie guzowatywdrujcy. Na przednio-bocznych powierzchniach podudzi po-jawiaj si niewielkie guzy, ktre cz si ze sob na obwo-dzie, nie maj skonnoci do rozpadu i mog wysiewa wielo-krotnie w cigu kilku lat, przy czym objawy oglne s mniejnasilone [1, 3].

Etiologia choroby jest niejednolita. Moe by powizanaz infekcj bakteryjn, zwaszcza paciorkowcow, grulicz,

wirusow lub grzybicz. Rumie guzowaty moe towarzyszychorobom ukadowym sarkoidozie, zespoowi Lfgrena zwi-zanemu z sarkoidoz i wnkow adenopati, zespoowi Beh-ceta, Sweeta czy pyostomatitis vegetans McCarthy [36].

Opisano take przypadki rumienia guzowatego spowodo-wane hormonalnymi rodkami antykoncepcyjnymi, salicyla-nami, sulfonamidami i innymi lekami [2, 3].

Rumie guzowaty w obrazie histopatologicznym charak-teryzuje si zapalnymi naciekami wok obrzknitych i po-grubiaych cznotkankowych przegrd midzy zrazikamituszczowymi w tkance podskrnej (septal panniculitis), a tak-e wok i w samych cianach maych naczy ylnych. Do-chodzi do zwknienia i tworzenia si naciekw ziarniniako-wych zawierajcych pojedyncze komrki olbrzymie i nabon-kowe, bez serowacenia. W przewlekej formie tej chorobyzmiany naczyniowe i ziarniniakowe s bardziej nasilone [9].

Rumie guzowaty wspistnieje take z zapalnymi scho-rzeniami jelitowymi (inflamatory bowel disease), gwniechorob Crohna oraz wrzodziejcym zapaleniem jelita gru-bego [7, 8].

This paper reviews the case of returning erythema nodosumof a patient suffering from the ulcerative colitis and strumanodosa toxica. The increase of intestinal disease preceded eachregression of skin symptoms.

Key words: ulcerative colitis, erythema nodosum, strumanodosa toxica.

.

StreszczenieW pracy przedstawiono przypadek nawracajcego rumie-

nia guzowatego u pacjenta chorujcego na wrzodziejce za-palenie jelit i wole guzkowe toksyczne. Kadorazowy nawrtzmian skrnych poprzedzony by zaostrzeniem dolegliwoci je-litowych.

Sowa kluczowe: wrzodziejce zapalenie jelit, rumie gu-zowaty, wole guzkowe toksyczne.

(PDiA 2003; XX, 3: 165168)

Postpy Dermatologii i Alergologii XX; 2003/3166

Julita Woowiec, Barbara Raszeja-Kotelba

Wrzodziejce zapalenie jelita grubego (colitis ulcerosa)jest przewlekym schorzeniem odbytnicy lub odbytnicyi okrnicy o nieznanej etiologii. Na powstanie tej chorobymog mie wpyw czynniki immunologiczne, genetyczne,rodowiskowe, a nawet psychologiczne [10]. Choroba mo-e mie przebieg ostry, piorunujcy lub przewleky. Naj-czstszymi objawami s biegunka i obecno krwi w stolcu,czasem ble brzucha, osabienie, wymioty i gorczka.W przebiegu schorzenia mog wystpi powikania jelito-we (polipowato jelit, rozdcie lub perforacja okrnicy,zapalenie otrzewnej) oraz powikania pozajelitowe (choro-by wtroby, mini, oczu) [11].

W pracy przedstawiono chorego z wrzodziejcym zapale-niem jelit, u ktrego wielokrotnie wystpoway mniej lub bar-dziej nasilone objawy rumienia guzowatego.

Opis przypadkuChory, lat 44, hospitalizowany w Klinice Dermatologii

z powodu nawrotu rumienia guzowatego w przebiegu wrzo-dziejcego zapalenia jelita grubego. Pierwsze objawy dys-funkcji jelit w postaci okresowych biegunek i nieznacznychdolegliwoci blowych brzucha pojawiy si 4 lata temu,ulegajc stopniowemu, powolnemu nasileniu. W tym okre-sie rozpoznawano u pacjenta colitis nonspecifica, stosujcleczenie objawowe przeciwbiegunkowe i sulfasalazyn, uzy-skujc ustpowanie dolegliwoci. Po 2 latach wystpi pierw-szy epizod erythema nodosum. Bolesne, liczne guzy pod-skrne pojawiy si symetrycznie na przedniej powierzchniobu podudzi, z towarzyszcym osabieniem, zym samopo-czuciem, zwyk ciepoty ciaa do 3839oC, nasilon artral-gi i obrzkami staww okciowych, kolanowych i skoko-wych, a take ponownym wystpieniem biegunek. Caoprocesu chorobowego trwaa 6 tyg.; remisj zmian skrnychosignito stosujc antybiotykoterapi ogln i miejscoweleczenie przeciwzapalne. Kolonoskopia oraz badanie histo-patologiczne wycinkw bony luzowej jelit potwierdziokliniczne rozpoznanie colitis ulcerosa. Zlecono systematycz-

ne leczenie sulfasalazyn w dawce 3 razy 2 tabl., co spowo-

dowao wzgldn stabilizacj procesu chorobowego. Jesie-

ni 2002 r. pacjent zacz prezentowa objawy oglnego

osabienia, szybkiego mczenia si, zwikszonego napicia

nerwowego oraz koatania serca. Wystpiy dolegliwoci b-

lowe ze strony staww, dolegliwoci gastryczne, wzdcia

i pobolewania brzucha. W trakcie bada przeprowadzonych

na oddziale wewntrznym szpitala rejonowego stwierdzono

nadczynno tarczycy, a w badaniach podstawowych niedo-

krwisto z niedoboru elaza i przyspieszone OB. Celem

dalszej diagnostyki przekazano pacjenta do Kliniki Endo-

krynologii, gdzie na podstawie scyntygrafii, badania USG

tarczycy, oznaczenia poziomu hormonw tarczycowych

i oceny jodochwytnoci rozpoznano struma nodosa toxica,

zlecajc Thyrozol i Propranolol. Z powodu zaostrzenia do-

legliwoci jelitowych wczono Jucolon 3 razy 2 tabl. Po-

nowne wystpienie rumienia guzowatego spowodowao

przekazanie pacjenta do Kliniki Dermatologii. Przebieg kli-

niczny tego rzutu choroby by znacznie agodniejszy. Ostro-

zapalne, bolesne guzy podskrne rednicy 23 cm, bez ten-

dencji do rozpadu wystpiy na przedniej i przyrodkowej

powierzchni podudzia prawego (ryc. 1.). Rozpoznanie po-

twierdzono badaniem histopatologicznym gbokiego wy-

cinka ze zmiany guzowatej, ktre wykazao rozlane nacieki

zapalne z udziaem histiocytw, limfocytw i granulocytw

oraz komrek olbrzymich w dolnych warstwach skry wa-

ciwej i w tkance podskrnej. Wok zanikych zrazikw

tuszczowych stwierdzono rozplem fibroblastw (ryc. 2., 3.).

W badaniach laboratoryjnych odchyle nie odnotowano.

Konsultacja laryngologiczna ujawnia utajone ognisko we-

wntrzustrojowego zakaenia w postaci tonsillitis chronica

purulenta. W leczeniu zastosowano antybiotykoterapi ogl-

n (Biotraxon) i zewntrznie okady z 2% ichtiolu. Konty-

nuowano leczenie colitis ulcerosa Jucolonem w dawce 3 ra-

zy 2 tabl. oraz nadczynnoci tarczycy preparatem Thyrozol

3 razy 1 tabl. Uzyskano szybk popraw stanu dermatolo-

gicznego i zagodzenie pozostaych dolegliwoci.

Ryc. 1. Chory, lat 44. Objawy kliniczne rumienia guzowatego na podudziu prawym

Postpy Dermatologii i Alergologii XX; 2003/3 167

Rumie guzowaty i wrzodziejce zapalenie jelita grubego opis przypadku

OmwienieRumie guzowaty moe towarzyszy wielu chorobom we-

wntrznym lub ukadowym, ktre czsto rozpoznaje si dopie-ro po stwierdzeniu tej dermatozy.

Zapalne schorzenia jelit colitis ulcerosa i morbus Crohntowarzysz chorobom skry w ok. 10% przypadkw, z czego23% przypadkw dotyczy pyoderma gangrenosum [12].W dalszej kolejnoci wymienia si erythema nodosum; rzadziejwykwity grudkowo-martwicze, rumieniowe i rumie wielopo-staciowy wysikowy [13].

Rumie guzowaty pojawia si najczciej rwnoczenielub nieco pniej ni zmiany jelitowe, tylko wyjtkowo jestobjawem wstpnym, objawy ze strony przewodu pokarmo-wego najczciej wyprzedzaj pojawienie si rumienia guzo-watego [14].

U prezentowanego przez nas pacjenta kadorazowo wy-siewy zmian skrnych poprzedzone byy zaostrzeniem dole-gliwoci jelitowych. Podobn sekwencj zdarze obserwowa-li w praktyce klinicznej inni autorzy [15]. Mogoby to czcio-wo tumaczy prawdopodobny udzia zaburzonej w stosunkudo antygenw jelitowych odpowiedzi immunologicznej w pa-togenezie pozajelitowych zmian zwizanych z chorobami za-palnymi jelit; przy czym ich wystpienie zwizane jest z okre-lon predyspozycj genetyczn [14]. Zmiany skrne w prze-biegu chorb zapalnych jelit dobrze odpowiadaj na leczeniechoroby podstawowej.

Leczenie chorb jelitowych poprawia, a nawet prowadzido ustpienia objaww rumienia guzowatego. Lekami najcz-ciej stosowanymi jest sulfasalazyna lub kortykosteroidy i ju-kolon, w dawkach modyfikowanych w zalenoci od stanu je-lit. W niektrych przypadkach konieczne jest leczenie chirur-giczne, ale powinno ono by podejmowane z rozwag, gdynawet po proktokolektomii zmiany wrzodziejce mog poja-wia si ponownie w innych odcinkach jelita.

Zabiegi chirurgiczne konieczne s w stanach zwenia

lub innych powikaniach jelitowych, natomiast nie powinny

by wykonywane tylko w celu likwidacji zaburze pozajeli-

towych [16].

W dostpnej literaturze brak publikacji na temat moliwo-

ci wspistnienia rumienia guzowatego z na