Sociologija - Dopunjena Skripta (1)

  • View
    78

  • Download
    1

Embed Size (px)

DESCRIPTION

socilogija

Text of Sociologija - Dopunjena Skripta (1)

  • BOJAN KRESOJEVI

    SOCIOLOGIJA ZA EKONOMISTE1

    (Klase, Drava, Mo, Javno mnjenje, Kultura, Rad, obrazovanje i odgovornost,

    Sociologija ekonomskih procesa, Ekonomski rast i drutveni razvoj, Demografski i

    socijalni aspekti ekonomskog razvoja, Socijalno preduzetnitvo)

    1 Autori ne odgovaraju za:

    - Ponavljanje pojedinih pitanja

    - Eventualne greke

    - Nedostajua pitanja

  • BOJAN KRESOJEVI

    1. Klase su drustvene grupe cije osnove cine:

    Slican polozaj u drustvenoj podjeli rada

    Stepen ekonomskog bogatstva

    Odredjeni socijalni status

    Vrsta I nivo obrazovanja

    Blizina centrima politicke moci

    Kulturni tokovi

    Sistem vrijednosti

    Stil I nacin zivota

    Te prema tome

    Odredjena svijest o svojoj socijalnoj grupi

    Odredjen nivo klasne svijesti

    2. Tri kljucne klasne kategorije su:

    Bogatstvo

    Moc

    Ugled

    3. Modeli shvatanja I proucavanja klasa:

    Klasni model (u marksisitickoj teoriji)

    Stratifikacijski model

    Kombinacija prethodna dva modela

    4. Klasno drustvo se izmjenilo u XX vijeku po sljedecim elementima:

    Dohodak

    Mobilnost

    Obrazovanje

    Vrijeme rada

    Slobodno vrijeme

    Ulazak zena u sire prostore savremenog poslovanja

    5. Moguce je razlikovati 4 velike klase:

    Visu klasu (burzoaziju) vlasnici, akconari I menadzeri.

    Srednju klasu

    Poljoprivrednu klasu (seljastvo) neposredni poljoprivrednici, krupni I srednji vlasnici

    zemljista, strucnjaci u poljoprivredi I radnici koji su stalno zaposleni u poljoprivredi.

    Radnicku klasu

    6. Slojevi srednje klase:

    Vlasnici u proizvodnom sektoru

    Vlasnici u tercijalnom sektoru (usluznim djelatnostima)

  • BOJAN KRESOJEVI

    Samostalne djelatnosti I zanimanja u oblasti kulture I sporta

    Sluzbenici I strucnjaci vezani za velike korporacije I javne poslove

    7. Srednja klasa njeguje:

    Rad

    Kreativnost

    Samostalnost

    Pojedinanu preduzimljivost

    Inicijativu

    8. Osnovna podjela nosilaca kapitala:

    Po vertikalnoj liniji krupni, srednji I sitni

    Po horizontalnoj liniji - finansijski, industrijski, trgovacki, nove tehnologije,

    osiguravajuca drustva

    9. Uzroci socijalne iskljucenosti:

    Ekonomski status

    Struktura porodicnog domacinstva

    Identitet

    Zivotna dob

    Obrazovanje

    Zdravstveno stanje I invaliditet

    10. Koncept socijalne iskljucenosti obuhvata sljedece dimenzije:

    Ekonomsku

    Politicku

    Socijalnu oblasti drustvenog zivota uopste

    11. Uzroci beskucnistva:

    Strukturni

    Individualni

    12. Nezaposlenost se moze javiti kao posljedica:

    Prirodnih katastrofa

    Drustvenih kriza I promjena

    Opste ekonomske krize

    Promjena u strukturi same privrede

    Propasti preduzeca

    Individualnog ponasanja

    13. Prema medjunarodnim standardima definicija nezaposlenosti zasniva se na tri kriterijuma koji

    moraju biti zadovoljeni istovremeno:

  • BOJAN KRESOJEVI

    Da je osoba bez posla

    Da je trenutno raspoloziva za rad i

    Da trazi posao

    14. Tri komponente koje uticu na trziste rada I odnos prema nezaposlenosti:

    Prelaz na postindustrijsku ekonomiju u razvijenim zapadnim zemljama

    Globalizacija koja je izazvala veliku pokretljivost kapitala

    Velike promjene u demografskoj strukturi u svim razvijenim zemljama

    15. Visoke stope nezaposlenosti u zemljama u tranziciji prouzrokovane su sljedecim ciniocima:

    Svojinska transformacija

    Promjene u nacinu privredjivanja

    Smanjenje privrednih kapaciteta

    Reforme u mnogim sferama drustva

    Naucne I tehnoloske novine

    Ratna razaranja u nekim zemljama

    16. Promjene na tritu rada:

    Otean ulazak na trite rada

    Nesigurnost posla

    Nemogunost mladih da se integriu u drutvo

    Promjene u obrazovanju

    17. Dvije vrste osiguranja nezaposlenih u evropskim zemljama:

    Subvencionisano dobrovoljno

    Obavezno osiguranje

    18. Na kvalitet zivota imaju uticaj:

    Ekonomski standard drustvenih grupa

    Kvalitet zadovoljavanja zdravstvenih, kulturnih I drugih potreba

    Stepen razvoja proizvodnih snaga

    Mogucnost ostvarivanja ljudskih prava I sl.

    19. Indikatori kvaliteta ivota:

    Stopa pismenosti

    Stopa mortaliteta

    Oekivano trajanje ivota

    20. Vrste siromastva:

    Apsolutno siromastvo

    Relativno siromastvo

    Subjektivno siromastvo

  • BOJAN KRESOJEVI

    21. Uzroci siromastva:

    Nasledje

    Odgovarajuca podjela rada

    Slaba socijalna mobilnost

    Dugotrajna ekonomska nerazvijenost

    Nivo obrazovanja

    Postojanje cestih I dugotrajnih sukoba u drustvu

    Krize

    Ceste prirodne katastrofe

    22. Siromatvo ukljuuje problem:

    U socijalnim odnosima

    U potronji

    Stanovanju

    Obrazovanju

    Zdravlju

    Zaposlenju

    23. Posljedice nezaposlenosti:

    Gubitak veza sa prijateljima I profesionalnim saradnicima

    Gubitak profesionalnog identiteta

    Slabljenje profesionalnog identiteta

    Loe psiholoko stanje

    Pad ivotnog standard

    Siromatvo

    24. Uzroci novog siromatva:

    Sve vei broj pojedinaca zavisi od socijalne pomoi

    irenje nezaposlenosti

    Sve vea zaduenost porodica

    Novi ranjivi oblici porodica

    25. Prema Luisu karakteristike culture siromatva su:

    Odnos pojedinca

    Line karakteristike I stavovi prema ivotu

    Osjeaj marginalizovanosti

    Bespomonosti

    Inferiornosti

    Zavisnosti

    Rezigniranosti

  • BOJAN KRESOJEVI

    26. Nivoi culture siromatva:

    Nivo pojedinca

    Nivo porodice

    Nivo zajednice

    27. Riziku siromatva izloeni su:

    Stariji radnici

    ene

    Djeca

    Nezaposleni

    Bolesni I invalidi

    Stari

    28. Problemi siromatva mogu se transformisati u:

    Konflikte

    Neuroze

    Osjeaj krivice

    Strahove

    Bespomonost

    Besperspektivnost

    29. Drzava organizuje I odrzava vlast na dva nacina:

    Prinudom

    Dobrovoljnim pristankom stanovnistva

    30. Teorije o nastanku drzave:

    Teoloska teorija

    Patrijarhalna teorija

    Organska teorija

    Idealisticka teorija

    Teorija drustvenog ugovora

    Marksisticka teorija

    31. Dva stava o ulozi drzave u modernom drustvu:

    Marksov-drzava kao klasna tvorevina

    Veberov-jacanje drzave u modernom drustvu

    32. U savremenim razvijenim drustvima imamo stalno takmicenje izmedju

    Socijalne i

    Liberalne drzave

    33. U pravnoj drzavi vlast se dijeli na:

    Zakonodavnu

    Izvrsnu I

  • BOJAN KRESOJEVI

    Sudsku

    34. Pravna drzava je uslovljena I postojanjem:

    Kritike

    Javnog dijaloga

    Politickog pluralizma

    Civilnog drustva

    Gradjanskih pokreta I inicijativa

    Javnog mnenja i

    Slobodnih medija

    35. Postoje tri osnovna oblika organizacije modernih drzava:

    Unitarna drzava

    Federacija

    Konfederacija

    36. Nacini dozivljavanja drzave:

    Drzava kao porobljivac

    Drzava kao zastitnik prava I interesa

    Drzava kao instrument za sticanje privilegovanog polozaja, moci i uticaja

    37. Polja djelovanja drzave:

    Zastitna drustva

    Javni posovi

    38. Instrumenti drzave:

    Vojska

    Policija

    Sudovi

    Porezi

    39. Organizacija drzave:

    Plemenska

    Teritorijalna

    40. Oblasti u kojima djeluje drzava:

    Odredjuje pravce obrazovanja

    Stvara povoljan okvir za djelovanje trzisnih zakona ponude i traznje

    Preraspodjela velike kolicine novca

    Drzava kao poslodavac

    Ekologija

    Odnosi u okruzenju

  • BOJAN KRESOJEVI

    41. Moderna drzava je kombinacija:

    Vlasti

    Prava

    Obaveza

    Odgovornosti

    42. Ukoliko drava nije opte dobro za graane onda je ona:

    Okrnjena

    Nerazvijena

    Jednostrana

    Izdvojena sila

    43. Nacionalna drzava se razvila kao:

    Snazna institucija politicke vlasti

    Mehanizam kontrole drustvenih tokova na unutrasnjem i spoljasnjem planu

    44. Nacionalna drzava je:

    Postovala ustavnost i zakonitost

    Stitila privatnu svojinu

    Podsticala trzisnu privredu, politicki pluralizam, gradjanske drustvene odnose i

    demokratiju

    45. Globalizacija savremenog drustva je izvrsena kroz:

    Stvaranje svjetske ekonomije

    Stvaranje medjunarodnih i regionalnih organizacija

    Stvaranje vojnih saveza

    Postovanje ljudskih prava

    46. Pravna drzava pociva na:

    Dobronamjernosti

    Jednakosti

    Pravednosti

    Odgovornost

    47. Oblici drzavnog uredjenja u savremenim uslovima:

    Monarhija apsolutne, parlamentarne I ustavne

    Republika- republike sa parlamentarnim sistemom I republike sa predsjednickim

    sistemom

    48. Oblici politicke vlasti:

    Drzave sa demokratskim oblikom vlasti

  • BOJAN KRESOJEVI

    Drzave sa nedemokratskim, apsolutistickim karakterom vladanja

    49. Kod demokratskog oblika vlasti razlikujemo:

    Socijaldemokratsku vlast

    Liberalno-demokratsku vlast

    50. U stroge manifestacije (oblike) apsolutizma spada