Click here to load reader

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANKARA ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK · PDF file1.1.2. Periodontitis Periodontitis, subgingival çevredeki gram negatif ve anaerobik bakteriler nedeniyle, di d estek

  • View
    217

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANKARA ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK · PDF file1.1.2....

TRKYE CUMHURYET

ANKARA NVERSTES

SALIK BLMLER ENSTTS

ROMATOD ARTRTL OLAN VE OLMAYAN

BREYLERDE PERODONTAL DURUM, KLNK VE

LABORATUVAR PARAMETRELERN

DEERLENDRLMES

zgn KARAKU

PERODONTOLOJ ANABLM DALI

DOKTORA TEZ

DANIMAN

Prof. Dr. Meral GNHAN

2010 - ANKARA

TRKYE CUMHURYET

ANKARA NVERSTES

SALIK BLMLER ENSTTS

ROMATOD ARTRTL OLAN VE OLMAYAN

BREYLERDE PERODONTAL DURUM, KLNK VE

LABORATUVAR PARAMETRELERN

DEERLENDRLMES

zgn KARAKU

PERODONTOLOJ ANABLM DALI

DOKTORA TEZ

DANIMAN

Prof. Dr. Meral GNHAN

2010 - ANKARA

NDEKLER

Kabul ve Onay ii

indekiler iii

nsz vi

Simgeler ve Ksaltmalar vii

ekiller ix

izelgeler xi

1. GR 1

1.1. Periodontal hastalklar 1

1.1.1. Gingivitis 2

1.1.2. Periodontitis 3

1.1.3. Mikrobiyal Dental Plak 8

1.1.4. Enflamatuvar ve mmnolojik Mediyatrler 9

1.1.5. Periodontal Hastalkta mmn Mediyatrler 10

1.2. Periodontal Hastalklar ve Sistemik Hastalklar 11

Arasndaki likiler

1.3. Romatolojik Hastalklar 12

1.3.1. Romatoid Artrit 13

1.3.1.1. Tan Kriterleri 14

1.3.1.2. Etiyopatogenez 19

1.3.1.3. Romatoid Faktr 21

1.3.1.4. DAS 28 23

1.3.1.5. Morfoloji 24

1.3.1.6. Genetik 27

1.3.2. Romatoid Artrit in tedavi Yaklamlar 28

iv

1.4. Periodontal Hastalk ve Romatoid Artrit Arasndaki 33

Ortak Patogenez

1.5. Ortak Patogenezde Konak Yant 40

1.5.1. C Reaktif Protein (CRP) 40

1.5.2. Sitokinler 41

1.5.2.1. nterlkin-1 (IL-1) 45

1.5.2.2. Tmr Nekrozis Faktr- (TNF- ) 46

1.5.2.3. nterlkin-2 (IL-2) 48

1.5.2.4. nterlkin-4 (IL-4) 49

1.5.2.5. nterlkin-6 (IL-6) 50

1.5.2.6. nterlkin-8 (IL-8) 50

1.5.2.7. nterlkin-10 (IL-10) 51

1.5.2.8. nterlkin-12 (IL-12) 52

1.5.2.9. Prostoglandinler (PG) 52

1.5.2.10. Matriks Metalloproteinazlar (MMP) 53

1.5.2.11. Tip 1 Kollajen Karboksi Terminal Telopeptid 53

(ICTP) Seviyeleri

1.5.2.12. Fibrinojen 54

1.5.2.13. Is ok Proteinleri (HSP) 55

1.6. Periodontal Patojenler ve Romatoid Artrit 56

1.6.1. P. gingivalis: Periodontal Hastalkta Birincil Patojen 58

1.6.2. P. gingivalis Romatoid Artrit likisi Hakknda Hipotez 58

1.7. Ama 61

2. GERE VE YNTEM 63

3. BULGULAR 69

3.1. Demografik bilgiler 69

3.2. Periodontal Deerlendirme 70

3.3. Laboratuvar Parametrelerin ve DAS 28 Skorunun 78

Deerlendirilmesi

3.4. Periodontal ndeksler ile DAS 28 Skorlar ve 83

Laboratuvar Paramatrelerin ve Korelasyonlar

4. TARTIMA 87

v

5. SONU VE NERLER 107

ZET 110

SUMMARY 112

KAYNAKLAR 114

EKLER

Ek-1 Etik Kurul Onay 125

Ek-2 Bilgilendirilmi Gnll Olur Formu 126

ZGEM 127

vi

NSZ

Olduka youn ve yorucu geen doktora eitimimin sonunda, bu eitimin her

ne kadar yaammdan ok eyler gtrdn hissetsem de sonuta geldiim

noktann, bana akademik ve mesleki klinik getirisinin ok deerli olduunu

dnyorum. Bununla birlikte aldm eitimi ve kazandm akademik deneyimi,

lisans eitimimden beri iinde bulunduum ve artk kendimi bir paras gibi

hissettiim kurumda deerlendiremeyecek olmann verdii buruklukla yeni bir

hayata balyorum.

Doktora eitimim boyunca, akademik danmanlnn yan sra her konuda

gr ve nerileriyle bana yardmc olan ve her zaman desteini hissettiim sayn

hocam Prof. Dr. Meral GNHANa, gerek klinik almalarmda, gerekse klinik d

hayatta benden desteini hibir zaman esirgemeyen, ayn zamanda rnek kiilii

benim iin bir model tekil eden Prof. Dr. Murat AKKAYAya, anabilim dal

bakanlnn yan sra klinik ve akademik yol gstericiliiyle meslee ve hayata

bak tarzmn ekillenmesinde nemli katks olan Prof. Dr. Hamit BOSTANCIya,

lisans eitimimde sorumlu retim yesi olarak, periodontolojiye ilgimin

balamasna ve bu alannda doktora eitimi yapmaya karar vermemi salayan Prof.

Dr. Elif NSALa, doktora eitimimin bandan beri, bana akademik alma

prensipleri ve akademik dnme biimini reten, Do. Dr. Cem GRGANa

teekkr bir bor bilirim.

Lisans eitimimden itibaren her zaman yanmda olan sevgili dostlarm Sayn

ehnaz KAZOKOLU ve Sayn Tolga Han EDEBALa, doktora eitimim boyunca

hep yanmda grdm Dr. Ahu ADALI BEKTe, tm uyarlarma karn beni

dinlemeyip iyi ki bu blme girmi dediim Sayn Mete TOPTAa, doktora

eitimim srasnda ayn kaderi ve dolaysyla da acy paylatm arkadalarm Sayn

Fatma BKEye ve Sayn Zeynep EROLUna, paylat her ey iin Dr. Umut

ALTAYa ve dier asistan arkadalarma, birlikte mesai yapmaktan keyif aldm,

Sayn Ali SAYAN ve tm periodontoloji anabilim dal personeline, doktora srasnda

zorlandm, tkezlediim zamanlarda yanmda olan herkese teekkr ederim.

Hayatmn her annda, ayn zamanda tm eitim yaamm boyunca arkamda

duran, hibir zaman, koul ve konumda desteklerini esirgemeyen, doktora

eitimimde her trl zorlukta bana g veren ve en kt zamanlarda bana destek olan

sevgili annem Funda Yasemin KARAKU, babam Mehmet KARAKU ve kardeim

Zeynep zge KARAKU GMENe kranlarm sunarm.

vii

SMGELER VE KISALTMALAR

AAP: American Academy of Periodontology

ACR: American College of Rheumatology

APP: Akut Faz Proteini

ARA: American Rheumatology Association

BOP: Sonlamada Kanama ndeksi

CCP: Siklik Strline Peptid

CD: Cep Derinlii

CRP: C-Rektif Protein

DAS: Hastalk aktivite skoru

DMFT: rk, kayp, dolgulu diler

EBV: Epstein-Barr virs

ESR: Eritrosit Sedimentasyon Hz

GI: Gingival ndeks

GFC: Dieti oluu svs

HLA: nsan Lkosit Antijeni

HSP: Is ok Protini

ICTP: Karboksi Terminal Peptid

IG: mmnogloblin

IL: nterlkin

LPS: Lipopolisakkarit

MCP: Metakarpofalengeal

MMP: Matriks Metalloproteinaz

NSAI: Non-steroidal antienflamatuvar

viii

OA: Osteoartrit

PAD: Peptidilarjinin Deiminaz

PAI: Plazminojen aktivitr inhibitr

PG: Prostoglandin

PI: Plak ndeksi

PIP: Proksimal interfalengeal

PMNL: Polimorfonkleer Lkosit

RA: Romatoid Artrit

RF: Romatoid Faktr

SAA: Serum Amiloid A

SLE: Sistemik Lupus Eritamatozus

TIMP: Metalloproteinaz doku inhibitr

TNF: Tmr Nekrozis Faktr

t-PA: Doku tipi plazminojen aktivitr

VCAM: Vaskler Hcre Adezyon Molekl

WBC: Beyaz Kan Hcresi Seviyesi

ix

EKLLER

ekil 1.1. Gingivitis oluumu 2

ekil 1.2. Periodontitis oluum mekanizmas 5

ekil 1.3. Periodontitis Patogenezi 7

ekil 1.4. Periodontal enflamasyonun sistemik etkileri 11

ekil 1.5. Romatoid artrite bal ileri derecede dejenere olmu eklem 15

ekil 1.6. Erken dnem romatoid artrit PIP eklemleri ve bileklerde 16

sinoviyal kalnlama

ekil 1.7. Sonraki dnem romatoid artrit nemli derecede 16

MCP eklem kalnlamas, sublksasyon ve ulnar deviasyon

ekil 1.8. leri derecede romatoid artrit iddeti tm eklemlerde 16

deformasyon

ekil 1.9. Eklemdeki enflamasyonun otoimmniteyle ilikisi 20

ekil 1.10. Romatoid artrit iin tedavi yaklamlar 31

ekil 1.11. Periodontal hastalk Romatoid artrit arasndaki ortak 38

patogenez

ekil 1.12. IL-1in romatoid artrit patogenezindeki etkileri 46

ekil 1.13. TNFin romatoid artrit patogenezindeki etkileri 47

ekil 1.14. Fibrinojen retimini etkileyen faktrler 54

ekil 3.1. RA ve kontrol gruplarnn cinsiyet dalm 69

ekil 3.2. RA ve kontrol gruplarnn di fralama alkanlklar 70

ekil 3.3. RA ve kontrol gruplarnn arayz temizlik alkanlklar 71

ekil 3.4. RA ve kontrol gruplarnn sigara alkanlklar 71

x

ekil 3.5. RA ve kontrol gruplarnda plak indeksi ve gingival indeksin 74

karlatrlmas

ekil 3.6. RA ve kontrol gruplarnda sondalamada kanama 74

ortalamalarnn yzdeleri

ekil 3.7. RA ve kontrol gruplarnda cep derinlii, ataman kayb, ve 75

kemik kaybnn karlatrlmas

ekil 3.8. RA ve kontrol gruplarnda kaybedilen di says ortalamalarnn 75

karlatrlmas

ekil 3.9. Romatoid Faktr deerleri 78

xi

izelgeler

izelge 1.1. Periodontal hastalk ve romatoid artrit patogenezindeki 37

ortak noktalar

izelge 1.2. Periodontal hastalk ve romatoid artrit ilerleme modelleri 39

izelge 1.3. IL-1 ve TNF-nn rten proenflamatuvar etkileri 48

izelge 3.1. almaya katlan bireylerin ya dalmlar 69

izelge 3.2. Plak indeksi, gingival indeks, sondalamada kanama, cep derinlii, 73

ataman kayb, kemik kayb deerleri ve sprasyon ortalamalar

izelge 3.3. Romatoid artrit ve kontrol gruplarda periodontal tan 76