Utjecaj glazbe na kapacitet radnog pamćenja

  • View
    221

  • Download
    5

Embed Size (px)

Transcript

  • Sveuilite u Zadru

    Odjel za psihologiju

    Preddiplomski studij psihologije

    Marta Neki

    Utjecaj glazbe na kapacitet radnog pamenja

    Zavrni rad

    Mentor: mr. sc. Lozena Ivanov

    Zadar, 2014.

  • Sadraj

    Saetak ..........................................................................................................1

    Abstract .........................................................................................................2

    1. Uvod ..............3

    1.1. Pamenje .............................................................................................3

    1. 2. Glazba ................................................................................................7

    1. 3. Povezanost glazbe i pamenja ...........................................................8

    2. Metodologija ...........................................................................................10

    2.1. Cilj ....................................................................................................10

    2.2. Problemi .......................................10

    2.3. Hipoteze ..........11

    3. Postupak ..........11

    3.1. Ispitanici ...................11

    3.2. Pribor ................11

    3.3. Postupak ...........................................................................................12

    4. Rezultati ..................................................................................................13

    4.1. Ispitivanje statistike znaajnosti razlike u koliini zapamenog

    materijala izmeu uvjeta sa vokalnom glazbom, instrumentalnom

    glazbom i uvjeta tiine .......................................................................13

    4.2. Utvrivanje deskriptivnih parametara za subjektivnu

    procjenu upoznatosti sa stihovima pjesme ........................................15

    5. Diskusija ..................................................................................................17

    6. Zakljuak .................................................................................................22

    7. Literatura .................................................................................................23

    8. Prilog........................................................................................................25

  • 1

    Saetak

    Dosadanja istraivanja koja su se bavila ispitivanjem utjecaja vokalne i instrumentalne

    glazbe na kapacitet radnog pamenja su dobivala poneto razliite rezultate. Neka od njih su

    dobivala rezultate koji su sugerirali da se kapacitet radnog pamenja smanjuje prilikom

    sluanja vokalne glazbe, dok pak instrumentalna glazba nije imala tako negativan utjecaj na

    radno pamenje. S druge strane postojala su istraivanja koja su pokazivala ak i facilitirajui

    uinak instrumentalne glazbe na rjeavanje zadataka kojima se ispitivao kapacitet radnog

    pamenja. Rezultati istraivanja koji su se bavili ovim pitanjem su nerijetko varirali ovisno o

    samom nacrtu istraivanja, o vrsti koritene glazbe te o zadatku kojim se ispitivao kapacitet

    radnog pamenja. Cilj ovog istraivanja bio je ispitati utjecaj vokalne glazbe, instrumentalne

    glazbe i tiine na kapacitet radnog pamenja. U eksperimentu je trideset i est ispitanika

    prolazilo kroz tri eksperimentalne situacije - uvjet s vokalnom glazbom, uvjet s

    instrumentalnom glazbom te uvjet tiine. Prolazei kroz svaki pojedini eksperimentalni uvjet,

    ispitanici su istovremeno izvravali zadatak kojim se ispitivao kapacitet radnog pamenja.

    Zadatak se sastojao od serijalnog dosjeanja sekvenci brojki. Nakon sluanja vokalne i

    instrumentalne glazbe, ispitanici su procjenjivali vlastitu upoznatost sa stihovima pjesme na

    skali od deset stupnjeva.

    Utvren je oekivani efekt manipulacije prisutnosti stihova unutar eksperimentalnih uvjeta na

    nain da je vokalna glazba dovela do manjeg kapaciteta radnog pamenja, dok se pak

    instrumentalna glazba i uvjet tiine nisu razlikovali u svojem utjecaju na kapacitet radnog

    pamenja koji je takoer bio neto vii nego u sluaju sa vokalnom glazbom. Nije utvreno

    postojanje korelacije izmeu upoznatosti sa stihovima pjesme i uinka u zadatku kojim se

    ispitivao kapacitet radnog pamenja.

    Kljune rijei: vokalna glazba, instrumentalna glazba, stihovi, kapacitet radnog pamenja

  • 2

    Abstract

    Previous research that studied influence of vocal and instrumental music on capacity of

    working memory got somewhat different results. Some of them got results which suggested

    that capacity of working memory lowers when listening to vocal music, whereas it seemed

    that instrumental music did not have that detrimental influence on working memory. On the

    other side, there also was research which showed even facilitating influence of instrumental

    music on solving tasks which studied the capacity of working memory. The results of

    research which studied this question varied mostly depending on research design, music

    which was used in experiment and depending on task used for examining the capacity of

    working memory. The aim of this study was to examine the influence of vocal music,

    instrumental music and silence on capacity of working memory. Thirty-six participants took

    part in this study and all of them passed through three experimental conditions-condition with

    listening vocal music, condition with listening instrumental music and condition of silence.

    These three conditions were applied to manipulate with musical lyrics on the capacity of

    working memory. Within each experimental condition, participants were at the same time

    solving a task which examined the capacity of working memory. The task consisted of

    memorizing serial sequences of numbers. After listening to vocal and instrumental music,

    participants also assessed their familiarity with music lyrics on a ten level scale.

    Results revealed expected manipulation effect of lyrics in experimental conditions was

    successful in a way that vocal music lead to smaller capacity of working memory, whereas

    instrumental music and silence did not differ in their influence on capacity of working

    memory which was somewhat higher than in vocal condition. There were no correlation

    between familiarity with song lyrics and score from task examining the capacity of working

    memory.

    Keywords: vocal music, instrumental music, lyrics, capacity of working memory

  • 3

    1. UVOD

    1.1. Pamenje

    S obzirom da je glazba sveprisutna u ljudskom ivotu ni ne udi postojanje interesa za

    ispitivanje njenih uinaka na razliite konstrukte. Istraivanja su nerijetko ispitivala

    uinak glazbe na emocije, raspoloenja i s njima povezanu razinu pobuenosti (Juslin i

    Vastfjall, 2008; Dillman-Carpentier i Potter, 2012). Meutim, utjecaj glazbe na

    pamenje se poeo sustavnije istraivati nakon rada Salame i Baddeleya (1982; prema

    Zarevski, 1995).

    to zbog kompleksnosti samog konstrukta pamenja, to zbog postojanja brojnih

    teoretiara i istraivaa koji su se bavili njegovim prouavanjem kroz povijest, postoje

    brojne definicije i teorije pamenja. Unato tome, pregledom literature moe se uoiti

    postojanje jedne uestalije koritene definicije pamenja prema kojoj se pamenje

    definira kao mogunost usvajanja, zadravanja i koritenja informacija (Zarevski,

    1995). Meutim, osim na ovakav nain, pamenje je mogue definirati u relaciji s

    njegovim utjecajem na ponaanje i na doivljavanje. U tom sluaju pamenje se moe

    definirati kao psihika pojava koja na doivljajnom ili subjektivnom planu ukljuuje

    proces usvajanja i zadravanja razliitih sadraja, dok se na vanjskom ili ponaajnom

    planu oituje u obnavljanju ili reprodukciji tih sadraja kao i njihovom prepoznavanju

    (Grgin, 1996).

    to se pak tie modela pamenja, ini se da meu istraivaima ne postoji slaganje oko

    podjele pamenja prema fazama ili vremenu zadravanja informacija u pamenju

    (Zarevski, 1995). Unato tome je mogue pregledom literature pronai slinosti meu

    razliitim modelima pamenja te je posljedino mogue i formirati model pamenja koji

    je zajedniki veem broju teorijskih modela o istome. Drugim rijeima, razliitim

    teorijama pamenja je zajedniko slaganje u terminima viestrukih skladita informacija

    u pamenje. Stoga je posljedino mogue govoriti o postojanju tri vrste pamenja:

    1) Senzorno pamenje koje informacije zadrava u nepromijenjenom obliku u

    vrlo kratkom periodu vremena. Ono je takoer specifino za odreeni

    senzorni modalitet i neogranienog je kapaciteta (npr. ikoniko pamenje

    traje oko pola sekunde, ehoiko pamenje i do nekoliko sekundi).

  • 4

    2) Kratkorono pamenje ima ogranieni kapacitet za zadravanje informacija

    (72 nepovezane estice) te je takoer duljeg vremenskog trajanja od

    senzornog pamenja.

    3) Dugorono pamenje se vezuje uz dugotrajnu pohranu neogranienog broja

    informacija. Takoer, ono nema vremenskog ogranienja, odnosno posjeduje

    sve mogunosti za pohranu informacija na duge periode vremena.

    U ovom kontekstu vano je spomenuti i postojanje kontrolnih procesa pamenja koji

    reguliraju tok informacija meu prethodno spomenutim skladitima pamenja. Oni su

    redom: panja, ponavljanje, kodiranje, pronalaenje i dosjeanje.

    1) Panja je prvenstveno zaduena prilikom 'prelaska' informacije iz senzornog