Click here to load reader

Vademecum dla Rad Rodziców

  • View
    217

  • Download
    1

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Organizacyjno-prawne podstawy gospodarki finansowej Rad Rodziców w Polsce

Text of Vademecum dla Rad Rodziców

  • Organizacyjno-prawne podstawy gospodarki finansowej

    Rad Rodzicw w Polsce

    Vademecum dla rad rodzicw Praca zbiorowa pod redakcj Marii Szpilowskiej,

    Prezes Zarzdu Fundacji Rodzice Szkole

    Fundacja Rodzice Szkole Warszawa, 2009

  • Publikacja dystrybuowana bezpatnie. Wersja PDF dostpna na stronie internetowej projektu www.dlamojejszkoly.pl

    Copyright by Fundacja Rodzice Szkole Warszawa 2009

    Fundacja Rodzice SzkoleAdres do korespondencji: 00-029 Warszawa, ul. Nowy wiat 39www.rodziceszkole.edu.pl www.dlamojejszkoly.pl

    Ark. druk. 5,5Wydanie pierwsze 2009Druk i oprawa: Narodowy Bank Polski

  • Spis treci

    Wstp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5Wojciech Starzyski

    Rozdzia IHistoria ruchu rodzicielskiego w Polsce . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7Wojciech Starzyski

    Rozdzia IIDekalog EPA wzr praw i obowizkw rodzicw w Europie . . . . . . . . . . . 11Maria Szpilowska, Bartosz Opanik

    Rozdzia IIIPrawa rodzicw i rad rodzicw w Polsce w wietle aktualnie obowizujcej legislacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16Maria Szpilowska

    Rozdzia IVPodstawy formalnoprawne gospodarki finansowej rad rodzicw . . . . . . . . . . 31Bartosz Opanik

    Rozdzia VFinanse rad rodzicw krok po kroku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40Bartosz Opanik

    Rozdzia VIPrzykady dobrych praktyk w zakresie pozyskiwania rodkw i informowania o finansach rad rodzicw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64Maria Szpilowska, Bartosz Opanik

    Rozdzia VIIStudia przypadkw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71Maria Szpilowska, Bartosz Opanik

    Rozdzia VIIIZamiast zakoczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79Maria Szpilowska

    Rozdzia IXSowniczek poj finansowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 81Bartosz Opanik

  • Wstp

    Wiek XXI bdzie stuleciem edukacji zarwno w wymiarze kulturowym, jak i ekonomicznym . Chcc sprosta tym wyzwaniom oraz dc do wychowa-nia i wyksztacenia modego pokolenia na podstawie najnowszych osigni nauki i wielowiekowej tradycji cywilizacji europejskiej, musimy sobie uzmy-sowi fakt, e w tym procesie niezbdne jest uczestnictwo caego spoecze-stwa . Edukacja narodowa przestaje by spraw wsko rozumianej grupy profesjonalistw (nauczycieli i urzdnikw owiatowych), a staje si wyzwa-niem dla rodzicw, ktrzy nie powinni rezygnowa z wpywu na proces na-uczania i wychowywania swoich dzieci na terenie szkoy . Mwi o tym m .in . Jan Pawe II, podkrelajc, e bezporednimi wychowawcami w stosunku do swoich dzieci pozostaj zawsze na pierwszym miejscu rodzice . Jeli za-danie to rodzice dziel z innymi ludmi, a take z instytucjami, na przykad Kocioem i Pastwem, to zawiera si w tym prawidowe odzwierciedlenie zasady pomocniczoci . Do wypeniania powyszych obowizkw niezbd-ne jest nie tylko dobrze skonstruowane prawo, ale rwnie wyksztacenie w rodzicach umiejtnoci korzystania z niego, a take akceptacja szeroko rozumianego uspoecznienia polskiej szkoy przez dyrektorw, nauczycieli i przedstawicieli organw zaoycielskich .

    Bardzo wanym elementem tego procesu jest umiejtno zarzdzania funduszami zgromadzonymi przez rad rodzicw oraz analiza budetu szkoy . Temu celowi ma suy niniejsza broszura i cykl szkole przygo-towanych przez Fundacj Rodzice Szkole przy wsparciu Narodowego Banku Polskiego .

    Autorzy poradnika pragn wyrazi podzikowanie dla Pani Grayny Kornet zastpcy dyrektora Biura Spoecznego Towarzystwa Owiatowe-go za jej pomoc, wnikliwe i kompetentne uwagi oraz wsparcie, jakiego nam udzielia przy tworzeniu tego materiau .

    Wojciech Starzyski Przewodniczcy Rady Fundacji Rodzice Szkole

    Prezes Spoecznego Towarzystwa Owiatowego

  • Rozdzia I

    Historia ruchu rodzicielskiego w Polsce

    Zainteresowanie sprawami owiaty i zaangaowanie obywatelskie w te za-gadnienia datuj si w Polsce od ponad 200 lat . Komisja Edukacji Naro-dowej, dziaania podejmowane w czasie zaborw oraz osignicia okresu midzywojennego i rozwj szkolnictwa konspiracyjnego w czasach II woj-ny wiatowej s najlepszymi przykadami aktywnoci nie tylko profesjona-listw, ale rwnie szerokich rzesz obywateli, przede wszystkim rodzicw . Ten proces zosta wyranie zahamowany po roku 1945 . Lata 19451990, z krtk przerw na pocztku lat 80 ., to praktycznie lata stracone w two-rzeniu nowoczesnych rozwiza edukacyjnych, szczeglnie z punktu wi-dzenia roli rodzicw w systemie owiaty . Niejednokrotnie naganiane przez wczesn propagand osignicia byy w rzeczywistoci dziaaniami fikcyjnymi i fasadowymi .

    Za moment przeomowy naley uzna powstanie w roku 1987 Spoecz-nego Towarzystwa Owiatowego (STO) . Wtedy to zaczy si organizo-wa grupy rodzicw, ktre we wsppracy z nauczycielami postanowiy wzi pen odpowiedzialno za ksztacenie wasnych dzieci, a tym sa-mym zmieni radykalnie zasady obowizujce w polskim systemie owia-towym . Tamta inicjatywa zaowocowaa powstaniem w cigu kilku lat sil-nego szkolnictwa niepublicznego, w tym jego bardzo istotnego elementu szkolnictwa spoecznego .

    I to wanie szkolnictwo, ktrego najistotniejszym elementem jest STO, dao przykad, jak tworzy szkoy przy znaczcym, a czsto decydujcym wpywie rodzicw i jak tymi szkoami zarzdza wsplnie z pedagogami . Te dowiadczenia, czsto bardzo trudne, ale w wikszoci bardzo kon-struktywne, od kilkunastu lat s przenoszone na grunt owiaty publicznej i z nich coraz czciej korzystaj rodzice dzieci uczszczajcych do szk publicznych .

    Lata 90 . to wielka rewolucja w polskim systemie owiaty . Nastpuje przekazanie wikszoci szk jednostkom samorzdu terytorialnego (gw-nie gminom i powiatom) oraz zmiana struktury szkolnictwa, programw

  • nauczania, zasad finansowania i awansu zawodowego nauczycieli . Wraz z tymi zmianami zaczynaj si tworzy rnorakie inicjatywy obywatel-skie . Powstaj stowarzyszenia skupiajce rodzicw, w wielu szkoach ak-tywizuj si rady rodzicw, starajc si dziaa nie tylko na rzecz pomocy materialnej dla szkoy, ale rwnie odgrywa rol kreatywn i kontroln w zakresie programowym i w planowanym rozwoju szkoy . Podejmowane s rwnie prby tworzenia przedstawicielstwa rodzicw na poziomach ponadlokalnych (gminnym, regionalnym, a nawet krajowym) .

    Rwnolegle do oddolnego aktywizowania si rodzicw nastpuj zmiany w polityce pastwa i tworzenie pewnych rozwiza systemowych, uwzgldniajcych m .in . wymagania Unii Europejskiej . Ju w roku 1991 w znowelizowanej ustawie o systemie owiaty pojawi si zapis o radach rodzicw, a take moliwo tworzenia rad szk i rad owiatowych na rnych szczeblach, a po rad oglnokrajow, ktra miaa by spoecz-nym organem doradczym ministra edukacji narodowej i wpywa na kre-owanie polityki owiatowej . Te rozwizania nie do koca si sprawdziy w praktyce, byy jednak wyrazem dobrej woli ustawodawcw i wiadczy-y o cakowitej zmianie w myleniu o uspoecznieniu owiaty . Za bardzo istotny krok w zagwarantowaniu rodzicom wpywu na szko naley uzna zapisy konstytucji . Art . 48 wyranie okrela, e rodzice maj prawo do wychowywania dzieci zgodnie z wasnymi przekonaniami . Nakada to na pastwo obowizek zapewnienia rodzicom moliwoci realizowania tego prawa, a wic przeniesienia go na poziom ustawy o systemie owiaty, oraz podjcie konkretnych dziaa praktycznych .

    Uwiadomienie rodzicom ich praw konstytucyjnych i moliwoci ich eg-zekwowania staje si nastpnym etapem upodmiotowienia obywateli . Ten proces nabiera wyranie przyspieszenia i musi by uwzgldniany w po-lityce edukacyjnej pastwa . Pozostawienie go bez odpowiedzi ze strony wadz bdzie dziaaniem destrukcyjnym i skieruje du cz energii ro-dzicw przeciw systemowi . Tworzenie rozwiza prawnych i praktycznych uwzgldniajcych zmiany nastpujce w wiadomoci pozwoli skierowa zapa i energi rodzicw na wspprac w budowaniu nowoczesnego sy-stemu owiaty . Warto, aby o tym pamitali politycy i ten punkt widzenia uwzgldniali w swoich dziaaniach .

    W roku 1998 w kancelarii Prezesa Rady Ministrw prowadzono dysku-sj na temat miejsca i roli rodzicw w polskim systemie owiaty . Jej wy-nikiem byo m .in . opracowanie przez zesp pod kierownictwem dr Marii Mendel na zamwienie Ministerstwa Edukacji Narodowej programu

  • Rodzice w szkole . Bya to pierwsza prba caociowego ujcia problemu wsppracy rodzicw, nauczycieli, gminy, powiatu, szkolnictwa wyszego, pastwa . W wyniku prac, w ktrych brali udzia przedstawiciele Ministra Edukacji Narodowej, Penomocnika Rzdu ds . Rodziny i Gabinetu Poli-tycznego Prezesa Rady Ministrw zosta opracowany dokument przed-stawiajcy stanowisko w zakresie miejsca rodzicw w systemie owiaty . Niestety, mimo e by on wyrazem kompromisu wszystkich zainteresowa-nych, nie sta si dokumentem oficjalnym, bdcym deklaracj polityczn rzdu . Wielka szkoda .

    Istotn cezur w organizowaniu si rodowisk rodzicw bya I oglno-polska konferencja zorganizowana 15 kwietnia 2000 r . w Sali Kolumnowej Sejmu RP przez parlamentarny zesp Edukacja Jutra i Zarzd Gwny STO . Zgromadzia ona ponad 150 przedstawicieli Rad Rodzicw z cae-go kraju i uzmysowia zarwno wadzom administracyjnym, jak i samym rodzicom dynamik nowo powstajcego ruchu . Wynikiem tej konferen-cji byo m .in . przyznanie przez MEN grantu umoliwiajcego pilotaowe przeszkolenie 40 liderw Rad Rodzicw .

    Nastpnym etapem bya podobna II oglnopolska konferencja odby-wajca si w lis

Search related