Zarządzanie ryzykiem w łańcuchu dostaw**
Zarządzanie ryzykiem w łańcuchu dostaw**
Zarządzanie ryzykiem w łańcuchu dostaw**
Zarządzanie ryzykiem w łańcuchu dostaw**

Zarządzanie ryzykiem w łańcuchu dostaw**

  • View
    217

  • Download
    2

Embed Size (px)

Text of Zarządzanie ryzykiem w łańcuchu dostaw**

  • Koncepcje i strategie logistyczne

    Logistyka 1/200718

    Zarzdzanie acuchem dostaw jest zawsze obarczone pewnym ryzykiem, poniewa w tak zoonej strukturze czsto mona natkn si na zdarzenia i zjawiska noszce znamiona losowoci, ktrych do koca nie da si przewidzie ze wzgldu na nieznane przyczyny ich powstawania. Procedury pozwalajce odpowiednio reagowa w sytuacjach kryzysowych najbardziej potrzebne s wtedy, kiedy ich brakuje. Dotyczy to wszystkich ogniw i procesw realizo-wanych w acuchu dostaw, niezalenie od brany czy specyfiki dziaania firmy. Przekonuje to o koniecznoci podjcia bada i studiw w zakresie zarzdzania ryzykiem. Artyku pragnie ukaza isto-t zwizku pomidzy zarzdzaniem ry-zykiem a zarzdzaniem acuchem do-staw oraz przedstawienie grup ryzyka, wystpujcych w procesach realizowa-nych w ramach acucha dostaw, a tak-e sposobu kwantyfikowania zagroe w oparciu o mapowanie procesw oraz konstruowanie map ryzyka.

    P. Drucker napisa: to nie przypadek, e ryzyko po arabsku znaczyo pierwot-nie zarabianie na codzienny chleb; ka-dy biznesmen zarabia na swj codzienny chleb podejmujc ryzyko. Poniewa dziaal-no w biznesie ma charakter ekonomiczny, zmierza ona do tego, by przynie zmian. Biznes zawsze podpiowuje ga, na ktrej siedzi, zawsze wiadomie czyni ryzyko jesz-cze bardziej ryzykownym lub tworzy nowe ryzyko (...) cho nie wiemy nic o przyszo-ci, to jednak wiemy, e jej ryzyko ronie w postpie geometrycznym, im duszy jest

    okres, dla ktrego prbujemy je przewidzie lub okrela z gry [13]. Przedsibiorstwa d do cigego rozwoju, staj coraz bardziej dynamiczne i zoone. Denia te nasuwaj skojarzenia do owej ga-zi, poniewa im bardziej rozwinita, dynamiczna i zoona struktura, tym wiksze ryzyko podejmowanych w niej decyzji i tym trudniej zarzdza tym ry-zykiem. Do niedawna o zagadnieniach zwizanych z zarzdzaniem ryzykiem mona byo przeczyta gwnie w pub-likacjach z dziedziny ubezpiecze, ban-kowoci czy finansw. Obecnie coraz czciej jest ono przedmiotem rozwa-a rwnie w zakresie zarzdzania, ekonomii, logistyki czy marketingu.

    Pojcie zarzdzanie ryzykiem definio-wane jest jako proces decyzyjny, wspo-magajcy osignicie zaplanowanego celu gospodarczego, spoecznego lub politycznego, optymalnym kosztem przy pomocy procedur, umoliwiajcych ca-kowit eliminacj lub ograniczenie do ak-ceptowanego poziomu wszelkich ryzyk zagraajcych jego osigniciu [14, s. 8].

    Zarzdzanie ryzykiem powinno mie charakter planowy i celowy, to znaczy dziaania w tym kierunku nie powinny by podejmowane bardziej lub mniej sporadycznie, lecz systematycznie i dugofalowo. Proces ten wymaga tak-e integracji przedsiwzi realizowa-nych w ramach kompleksowego syste-mu zarzdzania acuchem dostaw.

    Z punktu widzenia zarzdzania acu-chem dostaw podstawowym zadaniem minimalizowania ryzyka jest uwzgld-nienie poziomw ryzyka w konfiguro-waniu acucha dostaw oraz zwik-szanie zaufania i dostpnej informacji w relacjach midzy partnerami. acuch dostaw to zintegrowane zarz-

    dzanie przepywami towarw i informa-cji, fizyczna sie czy te sie wzajemnie ze sob powizanych organizacji, ogniw acucha dostaw (rysunek 1), ktre obej-muj wszelkiego rodzaju dziaania, czyn-

    Ewa Kuliska*Politechnika Opolska

    Zarzdzanie ryzykiem w acuchu dostaw**

    Rys. 1. acuch dostaw. rdo: opracowanie wasne.

    * Dr in. E.Kuliska, Politechnika Opolska, Wydzia Zarzdzania i Inynierii Produkcji (przyp. red.).** Artyku recenzowany (przyp. red.).

    Rys. 2. Identyfikacja procesw w acuchu dostaw. rdo: [9, s. 64].

    Creyfs Select poszukuje dla swojego klientaCustoms Compliance Specialist

    http://www.jobpilot.pl/misc/adframe/jobpilot/7d7/3/1838589.htm

  • Koncepcje i strategie logistyczne

    Logistyka 1/200719

    noci logistyczne umoliwiajce przepyw produktw, usug, informacji od pierwotnego dostawcy do ostatecznego klienta [por.: 2, 3, 11].

    Przez ryzyko acucha dostaw rozumiemy zatem praw-dopodobiestwo przyjcia nieodpowiedniej strategii, bd-nych decyzji, nieoptymalnej konfiguracji systemu logistycz-nego etc., wynikajce na przykad z liczby ogniw w acuchu dostaw, dostpnoci do duych wzw komunikacyjnych czy liczby i rodzaju kanaw dystrybucji [9]. Podatno a-cucha dostaw na ryzyko to jego wraliwo na zagroenia wystpujce wewntrz organizacji go tworzcych, jak rw-nie midzy nimi. rdami implikujcymi ryzyko s [1]: procesy zachodzce w acuchu dostaw dostawcy zerwanie kontraktu, niesatysfakcjonujca ja-

    ko komponentw, brak terminowoci dostaw etc. klienci zmiany wymaga dotyczcych poziomu obsugi usugodawcy na przykad bdy firm doradczych, niekorzyst-

    ne umowy z operatorami logistycznymi, niski poziom usug konkurenci (brana, grupa konkurencyjna).

    Reasumujc, proces zarzdzania ryzykiem acucha dostaw mona scharakteryzowa jako: identyfikacj i sterowanie ry-zykiem w ogniwach tworzcych acuch dostaw i ryzyka reali-zowanych w nim procesw wewntrznych zwizanych z prze-pywem towarw/usug i informacji poprzez zintegrowane dziaania przedsibiorstw tworzcych acuch dostaw.

    Do gwnych procesw realizowanych w ramach acucha dostaw nale [9, s. 63]: zarzdzanie relacjami z klientami zarzdzanie obsug klienta zarzdzanie popytem realizacja zamwie zarzdzanie przepywem produkcyjnym zaopatrzenie rozwj produktw i ich komercjalizacja.

    Kady z tych procesw niesie ze sob specyficzne rodza-je ryzyka (tabela 1). Przy identyfikacji zagroe wane jest uwzgldnienie ryzyka bezporednio zwizanego z poszcze-glnymi firmami, wchodzcymi w skad acucha dostaw, jak i ryzyka wystpujcego we wsplnie realizowanych przez nie procesach. Zakcenia powstae w jednym ogniwie acucha mog powodowa negatywne zdarzenia w kolejnych.

    Wczenie zarzdzania ryzykiem do acucha dostaw rozpo-czynamy od sporzdzenia map procesw zachodzcych w fir-mach dostawcw, producentw i odbiorcw oraz ustalenia relacji midzy tymi procesami. Szczegowa analiza dziaa wy-konywanych w ramach realizacji konkretnego procesu pozwala na dokadniejsze przypisanie mu adekwatnych grup ryzyka. Na rysunku 3 przedstawiono map procesu realizacji zamwienia klienta Przedsibiorstwa produkcji tworzyw sztucznych.

    Dysponujc list grup ryzyka (tabela 1) oraz map procesu (ma-pami procesw) moemy zidentyfikowa, ktre z nich w tym procesie wystpuj i jakie jest ich znaczenie. Kad z pozycji wy-mienion w tabeli 1 sprowadzamy do dwch parametrw [9]: maksymalnego skutku nastpienia zagroenia prawdopodobiestwa nastpienia zagroenia.

    Skutek powinien by odwzorowaniem konsekwencji naj-gorszego z realnie istniejcych scenariuszy, natomiast praw-dopodobiestwo to wskanik zaleny od charakteru same-go zagroenia jako zjawiska i otoczenia w jakim funkcjonuj ogniwa acucha dostaw. Te dwa parametry nie tylko s po-mocne w kwantyfikowaniu, ale okazuj si niezbdne przy

    Tabela 1. Przykadowe grupy ryzyka w procesach acucha dostaw. rdo: opracowanie wasne na podstawie [6, s. 62-63; 8, s. 109; 9,s. 62-72].

    Creyfs Select poszukuje dla swojego klientaProduction Managerhttp://www.jobpilot.pl/misc/adframe/jobpilot/7d7/3/1838589.htm

  • Koncepcje i strategie logistyczne

    Logistyka 1/200720

    konstruowaniu mapy ryzyka. Jej celem jest sprowadzenie wszystkich ryzyk do wsplnego mianownika, aby moliwe stao si ich porwnanie.

    Konstruowanie mapy ryzyka, wystpu-jcego w danym procesie acucha do-staw, polega na naniesieniu konkretnych zagroe na ukad wsprzdnych, gdzie wsprzdnym X odpowiada warto prawdopodobiestwa (wyraonego na przykad w %), a wsprzdnym Y skutek (wyraony na przykad w z.). Rysunek 4 przedstawia przykadow map ryzyka.

    Ryzyko plasujce si w dwch przeciw-legych rogach przedstawionej mapy wy-maga zdecydowanie odmiennych sposo-

    bw reagowania. Zagroenia zwizane z: bdem oszacowania opacalnoci klien-ta, procesem obsugi niedostatecznie zo-rientowanym na klienta, terminowoci dostaw, brakiem elastycznoci w pro-cesie produkcyjnym czy awarie maszyn i urzdze wymagaj bezzwocznego i aktywnego dziaania, zmierzajcego do jednoznacznego zmniejszenia moliwych skutkw oraz prawdopodobiestwa zda-rzenia. Natomiast zagroenia dotyczce: zbyt wysokich kosztw obsugi, niedo-trzymanie przez dostawcw norm tech-nicznych, posiadanie zapasw zbdnych, w przypadku tego konkretnego procesu nie wymagaj natychmiastowej inter-

    wencji, poniewa nie nios ze sob po-wanych skutkw i ich prawdopodobie-stwo wystpienia jest znikome. Zjawiska umieszczone w rodkowym polu mapy, po lewej stronie wymagaj zabiegw zmierzajcych do zmniejszenia moli-wych skutkw oraz budowania planw awaryjnych. Prawy dolny rg to ryzyko zwizane najczciej z niedoskonaoci procesw, organizacji, kultury zarzdza-nia. Wymaga dugofalowego, systemowe-go podejcia porzdkujcego wspprac i dziaania wewntrz i midzy poszcze-glnymi ogniwami acucha dostaw.

    Reagowanie na czynniki ryzyka, szcze-glnie te umieszczone w prawym gr-nym rogu mapy, polega na [10]: unikaniu ryzyka zaniechaniu dzia-a generujcych ryzyko

    kontrolowaniu lub transferze ryzyka retencji, czyli wiadomym zatrzyma-

    niu ryzyka.Kiedy unikanie ryzyka nie jest mo-

    liwe, naley podj prb jego kon-trolowania. Prewencja ma na celu od-dziaywanie na prawdopodobiestwo (przyczyny, mechanizmy prowadzce do realizacji ryzyka). Efektywna jest gwnie dla grup ryzyka umieszczo-nych w prawym dolnym rogu mapy. Re-dukcja, czyli oddziaywanie na skutek realizacji ryzyka, ma na celu zmniejsze-nie jego maksymalnej wielkoci. Spraw-dza si w przypadku grupy ryzyk poo-onych w lewym grnym rogu.

    Transfer ryzyka w acuchu dostaw polega na odpatnym przeniesieniu caej ryzykownej dziaalnoci do part-nera (lub firmy spoza acucha), ktry jest lepiej przygotowany do jego kon-trolowania i finansowania. Przykadem transferu ryzyka jest ubezpieczenie.

    Opisane podejcie daje precyzyjny obraz grupy zagroe wystpujcych w danym obszarze realizacji procesu w acuchu dostaw. Eliminuje koniecz-no kadorazowego przegldania ca-ego katalogu zjawisk negatywnych, co nabiera znaczenia w przypadku ko-niecznoci podjcia szybkich dziaa na przykad w przypadku awarii.

    Zarzdza