Zespół Szkół Plastycznych w Gdyni AKADEMIZM I HISTORYZM ?· Zespół Szkół Plastycznych w Gdyni…

  • View
    213

  • Download
    0

Embed Size (px)

Transcript

Zesp Szk Plastycznych w Gdyni

1

AKADEMIZM I HISTORYZM W MALARSTWIE

Akademizm kierunek w sztuce XIX wieku, gwnie w malarstwie i w rzebie. Charakteryzowa go eklektyzm, nawizanie do uznawanych za doskonae dawniejszych stylw artystycznych, nawizanie do estetyki antycznej (w jej wczesnej interpretacji), zamiowanie do tematyki historycznej. Uformowa si we Francji i w sztuce francuskiej reprezentowany by najszerzej, obecny by jednak we wszystkich krajach europejskich, w tym take w sztuce polskiej. Termin moe by rozumiany take bardziej oglnie, ahistorycznie, jako przeciwiestwo twrczoci spontanicznej konwencja artystyczna, dla ktrej typowa jest konformistyczna poprawno formy przy jednoczesnym braku spontanicznej ekspresji. Konwencjonalna sztuka oparta jedynie na dowiadczeniu i wiedzy, ale nakadajca zbyt sztywne ramy natchnieniu, wyobrani, nowatorstwu i miaoci rozwiza. Estetyka akademizmu rozumianego jako kierunek w sztuce zakadaa istnienie niezmiennych, obiektywnych regu sztuki. Stosowanie si do owych regu byo warunkiem osignicia pikna w dziele sztuki i obowizywao kadego artyst. Reguy te sankcjonowane byy przez akademie artystyczne (std nazwa), ktrych zadaniem byo nie tylko ksztacenie warsztatowe artystw, ale take formowane ich pogldw teoretycznych w duchu akademizmu. Prcz akademii istniay take inne czynniki ksztatujce estetyk akademick, naleay do nich salony wystawowe i urzdowy mecenat. Akademizm i akademie: Podobnie jak akademie literackie, akademie sztuki wywodz si z renesansowych akademii humanistycznych powstajcych we Woszech od XV wieku (Akademia Florencka). Pierwowzorem akademii renesansowych bya z kolei Akademia Platoska, zaoona w ateskim gaju Akademosa: od niego pochodzi wic porednio nazwa akademizmu jako kierunku artystycznego. Do gwnych woskich akademii artystycznych naleay Akademia Carraccich oraz Accademia di San Luca. Akademie artystyczne uksztatoway si jednak ostatecznie pniej we Francji: w 1648 roku, za panowania Ludwika XIV, powstaa Krlewska Akademia Malarstwa i Rzeby (Acadmie Royale de Peinture et de Sculpture). Bya to instytucja stanowica cz administracji pastwowej, umoliwiajca pastwu patronat nad sztuk, ale take kontrolowanie jej rozwoju. Z powstaniem Krlewskiej Akademii Malarstwa i Rzeby wie si powstanie wielu istniejcych do dzi form instytucjonalnych sztuki. Ju powstanie akademii renesansowych przyczynio si znacznie do podniesienia statusu materialnego i spoecznego artystw jednak dopiero w XVII-wiecznej Francji stworzono system norm organizacyjnych, ktrego model przejto w caej Europie. Wiele elementw funkcjonuje do dzi w kulturze europejskiej. Naleay do nich ustalone z gry programy nauczania, konkursy i stypendia oraz publiczne pokazy malarstwa. Wypracowany w Akademii Francuskiej zesp regu teoretycznych i dydaktycznych dominowa jeszcze w XIX wieku, cho by ju unowoczeniony i poddany wielu reformom. Stanowi on stay punkt odniesienia nie tylko dla twrcw, ktrzy pozostawali wierni jego reguom, ale take dla tych, ktrzy im si sprzeciwiali.

Krtka historia akademii malarskich:

1. Accademia delle Arti del Disegno czas powstania: ..

2. Akademia w. ukasza czas powstania: ..

3. Akademia Carraccich czas powstania: ..

4. Krlewska Akademia Malarstwa i Rzeby w Paryu czas powstania: ..

Akademicka teoria sztuki:

Akademick teori sztuki skodyfikowali francuscy teoretycy sztuki XVII wieku. Jej podstawowym zaoeniem byo

przekonanie o intelektualnym charakterze twrczoci artystycznej (intelektualizm, racjonalizm). Zasady rzdzce

sztuk s poznawalne za pomoc intelektu, a poznanie ich i stosowanie si do nich stanowi gwarancj doskonaoci

artystycznej dziea. Reguy sztuki opracowane w XVII wieku byy reguami klasycyzmu, sztuka antyku uznana bya w

nich za najwyszy wzr pikna i model do naladowania dla wszystkich artystw. Take w XIX-wiecznym malarstwie

akademickim kluczow rol odgrywa podporzdkowanie twrczoci artystycznej wzorom przeszoci. O wartoci

dziea sztuki decyduje przede wszystkim jego tre, gwnym zadaniem sztuki jest bowiem przekazywanie idei,

http://encenc.pl/akademie-literackie/

Zesp Szk Plastycznych w Gdyni

2

zwaszcza idei pikna. Pogld ten sta si podstaw wprowadzenia w sztuce akademickiej hierarchizacji tematw.

Dono te do doskonaego opanowania warsztatu, techniki artystycznej, oraz do starannego wykoczenia dziea.

Sztuka rozumiana jest jako naladowanie natury, jest to jednak natura wyidealizowana, oczyszczona z

przypadkowoci i niedoskonaoci. Studiowano wprawdzie natur, dziea powstaway jednak wycznie w

pracowniach zerwanie z t praktyk przynis przede wszystkim impresjonizm.

Pompierstwo, krytyka akademizmu:

Na okrelenie tego stylu w sztuce ukuto te pejoratywny termin pompierstwo, ktry dzi, wraz z pewn

rewaloryzacj sztuki XIX wieku, nie stosowany. Akademizm krytykowali wpierw romantycy, nastpnie za realici i

impresjonici (malarstwo akademickie okrelano nawet jako malowane ciemnymi sosami drobiazgowe i teatralne

ptna pompierw). W XX wieku tendencjom w sztuce wywodzcym si z akademizmu sprzeciwiaa si awangarda

artystyczna. Sami akademicy byli przy tym co najmniej rwnie wrodzy realistom, barbizoczykom i impresjonistom

to oni kontrolowali jednak oficjalne ycie artystyczne, obrazy niezgodne z akademickimi doktrynami systematycznie

odrzucao jury salonu. Nie znaczy to zreszt, e akademizm pozostawa czym staym, cakowicie odpornym na

wpywy zewntrzne przeciwnie, zmienia si pod wpywem aktualnych prdw artystycznych (romantyzmu,

historyzmu, realizmu), std te nie istnieje oglnie przyjta definicja akademizmu.

Take w jzyku potocznym termin akademizm sta si okreleniem powtarzania ustalonych wzorcw artystycznych

w sposb nadmiernie konserwatywny, schematycznie i bez inwencji. Wspczenie mamy jednak do czynienia z

rewaluacj sztuki akademickiej, wzrostem zainteresowania twrczoci jej reprezentantw tak wrd historykw

sztuki, jak i kolekcjonerw (liczne wystawy, wysokie ceny obrazw na aukcjach). Nie przyniosa ona jednak ani

ostatecznej definicji akademizmu, ani jego ostatecznej oceny.

Akademicka hierarchia tematw:

() ten, kto doskonale wykonuje krajobrazy, znajduje si powyej tego innego, ktry maluje tylko owoce, kwiaty czy

muszle. Ten, kto przedstawia ywe zwierzta zasuguje na wicej szacunku ni ten, kto wyobraa wycznie rzeczy

martwe i bez ruchu; a poniewa posta ludzka jest najdoskonalszym dzieem Boga na ziemi, jest te niewtpliwe, e

ten, kto staje si naladowc Boga malujc ludzkie postacie, jest duo znakomitszy ni wszyscy inni. A jednak, cho to

niemaa rzecz pokaza yw posta czowieka i udzieli pozorw ruchu temu, co go zupenie nie ma, malarz malujcy

jedynie portrety nie osign jeszcze tej wysokiej doskonaoci sztuki i nie moe ubiega si o zaszczyty, jakie zyskuj

najmdrsi. W tym celu naley przej od jednej postaci do przedstawienia ich wielu rwnoczenie; trzeba wyobraa

histori i ba, trzeba wyobraa wielkie dziaania, jak historycy, bd przyjemne tematy, jak poeci, a wstpujc

jeszcze wyej trzeba umie przez kompozycje alegoryczne ukry pod oson fabuy cnoty wielkich ludzi i najwysze

tajemnice. Wielkim malarzem nazywa si tego, kto dobrze sobie radzi z podobnymi przedsiwziciami. Na tym polega

sia, szlachetno i wielko tej sztuki.

Andr Flibien, Wykady w Krlewskiej Akademii Malarstwa i Rzeby, 1668

U tematy malarskie zgodnie z ustalon przez autora hierarchi tematw.

Pejza ..

Martwa natura ..

Portret ..

Scena historyczna ..

Zesp Szk Plastycznych w Gdyni

3

Czym byy Salony?

................................................................................

.

William-Adolphe Bouguereau [bugero] (1825-1905)

Thomas Couture (1815-1879)

Rzymianie okresu upadku, 1847

Couture wykorzystuje temat staroytnego Rzymu, by mwi o schyku francuskiej kultury. Krytykuje rzd Francji. Na obrazie wida rozwizo, moralny upadek obyczajw. Rzeby bohaterw heroicznej przeszoci Rzymu nasuwaj porwnanie do stanu kultury francuskiej czasw Couture'a, kiedy to Francja zatracia ideay, o ktre walczono w czasie rewolucji, pograjc si w dekadencji symbolizowanej nie tylko poprzez rzeby herosw, ale rwnie poprzez architektur opowiadajc o

republikaskich ideaach Rzymu, o tym, co kultura rzymska bya w stanie zbudowa i osign. Rzeby przedstawiaj stojce wyprostowane postaci, dajce wraenie prawoci. Architektura to kreski pionowe i poziome, co tworzy doskona geometri. Z powodu wielkoci tego obrazu, te postaci s wielkoci prawdziwych ludzi Ten obraz cieszy si ogromn popularnoci gdy zosta pokazany publicznoci w 1847, a Couture by wanym artyst tych czasw i odnosi due sukcesy. Cho sam by z przekonania republikaninem, a mwic to, mamy na myli, e bardzo zaleao mu by Francja bya demokracj, nie monarchi. Jako nauczyciel otwarcie nawoywa, eby artyci szli naprzd i malowali tematy dotyczce nowoczesnoci. Inna sprawa, o ktrej musimy pamita to, e to rok 1847, rok przed wydarzeniami, ktre zmieniy Francj na zawsze. Rok przed rewolucj w 1848, ktra obalia monarch i zaowocowaa krtkim okresem demokracji we Francji, zwanym drug republik. A gdy monarchia we Francji znowu upada, sztuka rwnie si zmienia. W 1848 roku Courbet rozpoczyna wprowadzanie idei realizmu, malujc klas pracujc w miejsce bohaterskich Rzymian.

Zesp Szk Plastycznych w Gdyni

4

Alexandre Cabanel (1823-1889)

Hans Makart (1840-1884)

Wojciech Gerson (1831-1901)

Henryk Siemiradzki (1843-1902)

Ojciec malarza by wysokim oficerem armii Imperium Rosyjskiego, jednak dzieci zostay

wychowane w tradycji polskiej