Zmartwychwstanie Jezusa: istota, struktura i znaczenie dla ...· Najważniejsze nie jest określenie

  • View
    215

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of Zmartwychwstanie Jezusa: istota, struktura i znaczenie dla ...· Najważniejsze nie jest określenie

O. Piotr LISZKA CMF

Zmartwychwstanie Jezusa: istota, struktura i znaczenie dla osb ludzkich

Sowo zmartwychwstanie wypowiadane jest bardzo czsto. Wszystkim si wydaje, e jego tre jest jednoznaczna i oczywista. Dotyczy to zarwno zmar-twychwstania Jezusa Chrystusa, jak i zmartwychwstania powszechnego. Okazu-je si, e tak nie jest. Panuje przekonanie, e rni si ono tym od wskrzeszenia, e wskrzeszenie to powrt do ycia doczesnego, a zmartwychwstanie oznacza pojawienie si ywego ciaa ludzkiego w yciu wiecznym. To tylko cz prawdy. Istotnym czynnikiem odrniajcym jest przyczyna dajca ciau nowe ycie.

Wielkim problemem praktycznym jest modlitwa o zmartwychwstanie, ktra jest niepotrzebna, a nawet zahacza o blunierstwo, gdy wprowadza wtpienie, przeciwstawia si prawdom wiary uroczycie goszonymi przez Koci i wyranie wypowiadanymi w modlitwie Credo na pocztku raca albo po niedzielnej homilii. To samo dotyczy nawet proby o zmartwychwstanie zmarych do chway, gdy albo dotyczy ludzi w czycu, ktrzy z ca pewnoci bd w niebie, albo dotyczy ludzi w piekle, ktrzy przej do nieba nie mog. Kwestia ta wymaga odrbnego opracowania. Waniejsza jest odpowied na pytanie: co to jest zmar-twychwstanie, na czym polega, jak si dokonuje?

Zmartwychwstanie Jezusa jest szokujc nowoci w kilku aspektach. Objawia, e: 1) Jezus jest Osob Bosk; 2) Czowiek to nie tylko substancja materialna, ale te substancja duchowa; 3) Czowiek jest stworzycielem; 4) Ciao karmi dusz. Ciao Jezusa daje duszom ludzkim moc oywienia swego ciaa.

To, czy zmartwychwstanie Jezusa dokonao si w momencie mierci, czy trzeciego dnia, dla kwestii zmartwychwstania nie jest istotne. Sprawa ta jest przez Koci rozwizana jednoznacznie. S wypowiedzi dotyczce czasu zmar-

Studia GnesnensiaTom XXVIII (2014) 125135

O. prof. dr hab. Piotr Liszka cmf (ur. 1951 r.); profesor zwyczajny; kierownik Katedry Eklezjologii i Sakramentologii Papieskiego Wydziau Teologicznego we Wrocawiu; e-mail: liszka.p@wp.pl

126 O. Piotr LISZKA CMF

twychwstania i wypowiedzi informujce o dziaaniu Jezusa jedynie w postaci duszy, bez ciaa. Przykadem tego jest wypowied Katechizmu Kocioa Kato-lickiego: Zmary Chrystus, w swojej duszy zjednoczonej z Jego Bosk Osob, zstpi do krainy zmarych. Otworzy On bramy nieba sprawiedliwym, ktrzy Go poprzedzili (KKK 637). Najwaniejsze nie jest okrelenie czasu zmartwych-wstania, lecz sprecyzowanie, czym jest zmartwychwstanie, jaki jest mechanizm tego wydarzenia oraz jakie std wynikaj konsekwencje.

Zmartwychwstanie to czyn sprawiajcy, e ciao martwe staje si ywe i uwielbione. Do tych dwch aspektw trzeba doczy jeszcze jeden, najbardziej przemilczany, e jest to czyn czowieka, i to nie jakiego innego, lecz tego, ktrego ciao jest martwe. Czowiek przywraca swoje ciao do ycia i sprawia, e to nowe ciao jest uwielbione. Zmartwychwstanie Jezusa rni si od zmartwychwstania osb ludzkich w dniu Paruzji tym, e Jezus jako czowiek otrzyma moc oywie-nia swojego ciaa bezporednio od Boskoci, natomiast inni ludzie otrzymuj t moc za porednictwem uwielbionego ciaa Jezusa Chrystusa. Zagadnienie to jest cakowicie przemilczane. Czy dlatego, e jest dla wszystkich oczywiste i nie trzeba o tym mwi, czy odwrotnie, e jest zbyt trudne nawet dla najbardziej wybitnych teologw?

Od niedawna rozwijana jest kwestia trynitarnego charakteru zmartwych-wstania. Dzieo to dokonane jest nie tylko przez Boga Ojca, ale te przez Syna Boego i Ducha witego, czyli w mocy wewntrzboskich pochodze: genethai (rodzenie Syna Boego przez Ojca) oraz ekporeuethai (konstytuowanie si Du-cha witego przez wychodzenie z wntrza Ojca). Byoby to tylko trynitarne wyjanienie wskrzeszenia Jezusa przez Boga, trynitarne wyjanienie dziaania Boego. Najpierw trzeba wyjani rol czowieczestwa Chrystusa w oywieniu Jego martwego ciaa, a dopiero pniej opisa w sposb trynitarny zarwno dziaanie boskie, jak i dziaanie ludzkie, ktrego skutkiem byo oywienie ciaa Jezusowego.

Dla penej precyzji trzeba bra pod uwag wszystkie elementy natury ludz-kiej: substancja materialna, energia materialna, substancja duchowa, energia duchowa oraz obraz Boy. Ponadto integralna refleksja personalistyczna po-winna by prowadzona w piciu warstwach: substancja, relacje, wyposaenie wewntrzne, zewntrze i dziaanie. Wszystko to wystarcza na kilka ksiek. Artyku niniejszy ogranicza si do ukazania istoty zmartwychwstania Jezusa Chrystusa, opisuje jego struktur i skutek zbawczy dla wiata. Jest to tylko szkic wskazujcy na gwne problemy, wskazujcy sposb ich dalszego wyjaniania.

127Zmartwychwstanie Jezusa: istota, struktura i znaczenie dla osb ludzkich

1. Obietnica zmartwychwstania dana przez Jezusa-czowieka

Najblisi uczniowie Jezusa byli wiadkami Jego mierci, a pniej zobaczyli, e On yje i przebywa wrd nich. Wczeniej widzieli te Mojesza i Eliasza, ktrzy yli w chwale Boej na drugim wiecie i ukazali si wraz z Jezusem na grze Tabor. Jezus zszed z wyyn chway Boej i pozostajc nadal w ciele miertelnym, umar na krzyu i zstpi na samo dno szeolu. Po trzech dniach powrci i ukaza si w ciele uwielbionym, ktre ju nie moe sta si martwe. Uczniowie mogli sobie pomyle, e jest na onie Abrahama, w grnym szeolu, znajdujcym si w oboku chway Boej, razem z Mojeszem i Eliaszem. Tym-czasem szybko pojli, e Jego sytuacja jest zdecydowanie inna. Tylko On mwi o sobie, e umrze i powrci do ycia o wasnych siach. Tylko o Nim goszono, e zmartwychwsta. W kocu uczniowie uwiadomili sobie, e Jezus, ktrego dobrze znali jako czowieka, jest Bogiem. Sobr w Nicei w roku 325 przypiecz-towa wiar, e Jezus jest nie tylko czowiekiem, ale i Bogiem, stosujc termin homousios (wspistotny).

Fundamentem wiary w bosko Jezusa byo przekonanie, e oywienie Jego martwego ciaa byo dzieem nie tylko Boga, ale te czowieka. Przekonanie to opierao si wprost na sowach wypowiadanych przez Jezusa przed Pasch i za-pisanych pniej w ksigach Pisma witego. Nikt z ludzi suchajcy sw Jezusa nie myla wtedy, e mwi do nich osoba boska. Wszyscy byli przekonani, e to, co Jezus mwi o swoich przyszych czynach, dotyczy czowieka. Gdy mwi swoim uczniom, e bdzie zabity i trzeciego dnia zmartwychwstanie (por. Mt 16,21), wiadomo byo, e mwi o czynie czowieka.

Oywienie martwego ciaa to stworzenie nowego ycia, czyn stwrczy. P-niej uwiadomili sobie, e ten, kto zmartwychwstaje, jest stwrc, a stwrc jest tylko Bg. Zmartwychwstanie to stworzenie nowego ciaa, stworzenie nowego ycia. Skoro moc zmartwychwstania Jezusa znajduje si w osobie Jezusa, to znaczy, e Jezus jest osob bosk. Czowiek, ktry zmartwychwsta, musi by Bogiem. Bdc czowiekiem obieca, e swoj ludzk moc powrci do ycia. Przekaza w ten sposb informacj, e ma w sobie moc ponadludzk bosk. Zmartwychwstanie jest jednoczenie czynem Boga i czynem czowieka.

Przekonanie o boskoci Jezusa woone zostao przez ewangelistw w opis Przemienienia na grze Tabor, a pniej zapisane plastycznie na ikonach. Symbolem boskoci s koncentryczne koa i nimb (mandorla), otaczajce posta Jezusa. Promienie wiata symbolizuj wito Chrystusa jako czowieka i jako Boga. Tabor mwi o czowieczestwie i o bstwie Chrystusa. Po zejciu z gry Tabor Jezus poinformowa swoich uczniw o swojej mierci i zmartwychwstaniu. Widzieli oni chwa Jezusa, ale byli cakowicie przekonani, e Jezus jest czo-

128 O. Piotr LISZKA CMF

wiekiem, tylko czowiekiem. Nie rozumieli nawet sw dotyczcych Jego mierci, a tym bardziej nie rozumieli sw dotyczcych zmartwychwstania. Absolutnie nie myleli o boskoci, widzieli w Jezusie tylko czowieka. Dopiero po wydarzeniach paschalnych zdali sobie spraw, e ten oto czowiek jest te Bogiem1.

Na grze Tabor Eliasz i Mojesz rozmawiaj z Jezusem, ktry zajmuje miej-sce centralne. A kiedy oni znikaj, tylko on pozostaje2. Mojesz i Eliasz zniknli, obok rozwia si, a wiato zgaso. Wszystko pozostao bez zmian, jak przedtem. Uczniowie widzieli tylko samego Jezusa, ktry wyglda tak jak dawniej3. Kiedy apostoowie wraz z Jezusem schodzili z gry, Jezus przekaza im, aby nikomu nie opowiadali o widzeniu, a do czasu, gdy Syn Czowieczy zmartwychwstanie: Potem wzi Dwunastu i powiedzia do nich: Oto idziemy do Jerozolimy i speni si wszystko, co napisali prorocy o Synu Czowieczym. Zostanie wydany w rce pogan, bdzie wyszydzony, zelony i opluty; ubiczuj Go i zabij, a trzeciego dnia zmartwychwstanie. Oni jednak nic z tego nie zrozumieli. Rzecz ta bya zakryta przed nimi i nie pojmowali tego, o czym bya mowa (k 18,28-34).

2. Mechanizm wydarzenia zmartwychwstania

w. Pawe w pitnastym rozdziale pierwszego listu skierowanego do Koryn-tian ujmuje kwesti zmartwychwstania Jezusa w kontekcie zmartwychwstania wszystkich ludzi. Gdyby oywienie ciaa Jezusowego nastpio tylko wskutek dziaania mocy Boej, to nie byoby zmartwychwstania, a jedynie wskrzeszenie. Jeeli tak, to my te nie zmartwychwstaniemy, bdziemy tylko wskrzeszeni. Wypowied w. Pawa ma dwa aspekty. Pierwszy z nich to pewno otrzymania nowego ycia cielesnego w wiecznoci. Nawet wtedy, gdyby ciao Jezusa byo oywione moc Boga, a nie moc wasnego czowieczestwa, to i tak my moemy by oywieni moc Boga. Ograniczenie si tylko do tego aspektu oznaczaoby tylko potwierdzenie wiary, ktra istniaa ju w Izraelu. Tak wiar wyznaa matka synw Machabejskich i chyba o tym rozmawiaa Marta z Jezusem, ktry przyby, aby wskrzesi azarza. Okazuje si, e sowo zmartwychwstanie rozumiane jest przez chrzecijan po staremu, jak w Starym Testamencie. Czyby nie stao si nic zdecydowanie nowego? Ot, oprcz kwestii oywienia i przebstwienia martwego ciaa jest jeszcze drugi aspekt, zupenie nowy, wprowadzony przez

1 Por. J. Rius-Camps, Lesdevenir de la teologia i del mtode teolgic en els primers autors de llengua grega, w: El mtodo en teologa, Actas del I Symposion de Teologa Histrica (29-31 mayo 1980), Valencia 1981, 31-92, s. 39.

2 J. Bernard, Czy mona jeszcze napisa yciorys Jezusa, w: Tajemnica Trjcy witej, Kolekcja Communio 13, Pozna 2000, 281-322, s. 319.

3 Por. H. Langkammer, Ewangelia wedug w. Mateusza, Warszawa