of 109 /109
2013 Toeristisch informatieblad voor Midden- en Zuidwest Friesland | Een gratis uitgave van Tourist Information Point Fryslân WATERPRET Varen binnen- en buitendijks GREIDE, BOS en WOLKEN Fietsen en wandelen in een weids landschap SHOPPEN, SMULLEN, STAPPEN De lekkerste culinaire tips en winkelmogelijkheden! DOGE JO WOL? Bijzondere vertalingen en anecdotes FRIES ERFGOED Ontdek de oude steden en bezienswaardigheden 1e jaargang | juli 2013 ZOMERINFOMAGAZINE en n b Shoppen in Sneek / Smullen in Hindeloopen / Joggen in Gaasterland / Museumpje pikken in Franeker / Fietsen rond Hemelum / Koekjes proeven in Molkwar / Met een sloepje door de Luts / Parfum maken in Oudemirdum / Kitesurfen in Workum / Wandelen in de Greide

Zomer Info Magazine

Embed Size (px)

DESCRIPTION

108 pagina's tellend toeristisch informatief blad voor ZuidWest Friesland. Uitgave TIP Fryslân, in samenwerking met Wim Walda en Morekop Communicatie.

Text of Zomer Info Magazine

  • 2013

    Toeristisch informatieblad voor Midden- en Zuidwest Friesland | Een gratis uitgave van Tourist Information Point Frysln

    WATERPRETVaren binnen- en buitendijks

    GREIDE, BOS en WOLKENFietsen en wandelen in een weids landschap

    SHOPPEN, SMULLEN, STAPPEN De lekkerste culinaire tips en winkelmogelijkheden!

    DOGE JO WOL?Bijzondere vertalingen en anecdotes

    FRIES ERFGOEDOntdek de oude steden en bezienswaardigheden

    1e jaargang | juli 2013

    ZOMERINFOMAGAZINE

    en

    n

    b

    Shoppen in Sneek / Smullen in Hindeloopen / Joggen in Gaasterland / Museumpje pikken in

    Franeker / Fietsen rond Hemelum / Koekjes proeven in Molkwar / Met een sloepje door de

    Luts / Parfum maken in Oudemirdum / Kitesurfen in Workum / Wandelen in de Greide

  • ZOMERINFO MAGAZINE 1

    Bter, brea en griene tsiis, wat dat net sizze kin is gjin oprjochte Fries. Zeg nooit tegen een fries, dat

    dit een dialect is, hij zal je de rug toekeren. Dit is een taal! Een taal van Friezen, mensen die de rug strekken,

    mensen met karakter, mensen die niet met zich laten sollen. mensen met trots. Trots op hun land, hun uitge-

    strekte weiden met bloemenpracht, hun boerderijen hun vee. Hun dorpen met de kerk in het midden en de

    kroeg ernaast, hun sloten en rivieren die het land doorklieven, hun bouwstijl. Hun schepen, het is alles bijzon-

    der. Anders, met niets te vergelijken. Van een uitzonderlijke schoonheid. Van het schitterende Gaasterland

    tot Dokkum, of het natuurgebied tussen Hindeloopen en Workum waar de hele wereld komt kijken naar de

    meest bijzondere orchideen en fauna, en de verschillende soorten vogels, de natuur leeft hier haar leven,

    waarin de mens eenrol speelt van koesteren en liefhebben. Friesland is een land om je aan te verlustigen.

    eenmaal omarmd, laat het je niet meer los. Frysln, ik ha dy leaf!

    VOO

    RW

    OO

    RD

    FRYSLN BOPPE!

    ,,Bter, brea en griene tsiis , wat dat net sizze kin is gjin oprjochte fries (Butter, Brot und grner Kse, wer das nicht sagen kann, ist kein echter Friese) Sage niemals zu einem Friesen, das friesisch ein Dialekt ist, er wird Dir den Rcken zukehren. Friesisch ist eine Sprache. Friesen sind Mensen mit Charakter, Mensen die sich nicht verwirren lassen. Mensen mit Stolz. Stolz auf Ihr Land, Ihre Weiden und Blumenpracht, Ihre Bauernhfe und Ihr Vieh. Sie sind stolz auf Ihre Drfer, mit Ihren Kirchen in der Mitte und der Kneipe nebenan, Ihren Wassergrbern die das Land durchstrmen und ihre Schiffe. In Friesland ist alles besonders. Von dem schnen Gasterland bis hin zu Dokkum, oder das Naturgebiet Hinderloopen und Workum, wo die ganze Welt die besonderen Orchideen und Fauna bewundern kommt. Hier lebt die Natur ihr eige-nes Leben mit verschiedenen Vogelsorten, wobei auch der Mensch eine groe Rolle spielt. Friesland ist ein Land um sich zu amsieren. Einmal die Friesische Luft gerochen, lsst das Land dich nicht mehr los. ,,Frysland, ik ha dy leaf! (Friesland, Ich hab dich Lieb!)

    ij heten u van harte welkom bij de Hinde in Hindeloopen. Aan de oude haven in Hindeloopen met uitzicht over de haven en het IJsselmeer kunt u genieten van regionale producten zoals verse schapenkaas, gerookte paling uit het IJsselmeer en diverse visspecialiteiten. Dagelijks is er lunch vanaf 12.00 uur en kunt u dineren vanaf 18.00 uur. Naast onze gerechten kunt u een keuze maken uit onze uitgebreide wijnkaart met een selectie van de allerbeste wijnen.

    Harmen en Bea Ligthart

    :

  • ZOMERINFO MAGAZINE 1

    Bter, brea en griene tsiis, wat dat net sizze kin is gjin oprjochte Fries. Zeg nooit tegen een fries, dat

    dit een dialect is, hij zal je de rug toekeren. Dit is een taal! Een taal van Friezen, mensen die de rug strekken,

    mensen met karakter, mensen die niet met zich laten sollen. mensen met trots. Trots op hun land, hun uitge-

    strekte weiden met bloemenpracht, hun boerderijen hun vee. Hun dorpen met de kerk in het midden en de

    kroeg ernaast, hun sloten en rivieren die het land doorklieven, hun bouwstijl. Hun schepen, het is alles bijzon-

    der. Anders, met niets te vergelijken. Van een uitzonderlijke schoonheid. Van het schitterende Gaasterland

    tot Dokkum, of het natuurgebied tussen Hindeloopen en Workum waar de hele wereld komt kijken naar de

    meest bijzondere orchideen en fauna, en de verschillende soorten vogels, de natuur leeft hier haar leven,

    waarin de mens eenrol speelt van koesteren en liefhebben. Friesland is een land om je aan te verlustigen.

    eenmaal omarmd, laat het je niet meer los. Frysln, ik ha dy leaf!

    VOO

    RW

    OO

    RD

    FRYSLN BOPPE!

    ,,Bter, brea en griene tsiis , wat dat net sizze kin is gjin oprjochte fries (Butter, Brot und grner Kse, wer das nicht sagen kann, ist kein echter Friese) Sage niemals zu einem Friesen, das friesisch ein Dialekt ist, er wird Dir den Rcken zukehren. Friesisch ist eine Sprache. Friesen sind Mensen mit Charakter, Mensen die sich nicht verwirren lassen. Mensen mit Stolz. Stolz auf Ihr Land, Ihre Weiden und Blumenpracht, Ihre Bauernhfe und Ihr Vieh. Sie sind stolz auf Ihre Drfer, mit Ihren Kirchen in der Mitte und der Kneipe nebenan, Ihren Wassergrbern die das Land durchstrmen und ihre Schiffe. In Friesland ist alles besonders. Von dem schnen Gasterland bis hin zu Dokkum, oder das Naturgebiet Hinderloopen und Workum, wo die ganze Welt die besonderen Orchideen und Fauna bewundern kommt. Hier lebt die Natur ihr eige-nes Leben mit verschiedenen Vogelsorten, wobei auch der Mensch eine groe Rolle spielt. Friesland ist ein Land um sich zu amsieren. Einmal die Friesische Luft gerochen, lsst das Land dich nicht mehr los. ,,Frysland, ik ha dy leaf! (Friesland, Ich hab dich Lieb!)

  • ZOMERINFO MAGAZINE2

    INHOUD

    DOGE JO WOL?

    WATERPRETMet een motorboot door FrieslandMet een sloepie van stekkie naar stekkieVerslaafd aan KitesurfenEerst de Sneekweek, dan stervenDos and donts op het waterZeilen, een fantastische sportWatersportplaatsenMet je tenen in het zand

    Friese weetjes en productenFriese sprookjesFriese sportenTypisch Fries

    Friese steden en museale pareltjesFranekerHindeloopenIJlstKornwerderzandMakkumLemmerMolkwerumSlotenSneekStavorenWorkumWoudsendWiuwert

    911131516192124

    26272930

    3739454751535556575965676869

    FRIES ERFGOED

  • ZOMERINFO MAGAZINE 3

    Ballonfeesten JoureMuseum JoureUnieke samenwerking in E-Bike projectKoeknuffelen, modderhappen en blotevoetenloopBosrijk GaasterlandGolfbaan GaasterlandFietstochtenIt Fryske GeaMar en KlifKaart Zuidwest FrieslandWeidevogels in Friesland

    Shop till you dropCulinaire pareltjesRestaurant de Hinde Hindeloopent Vaticaan SneekDe Koperen Kees SneekStichting Uit in Sneek en warenmarktenAgenda

    7375777879808285868991

    949596979899101

    FRIES ERFGOED

    GREIDE, BOS EN WOLKENLUCHTEN

    SHOPPEN, SMULLEN en STAPPEN

    ZOMERINFO MAGAZINE 3

  • ZOMERINFO MAGAZINE4

  • ZOMERINFO MAGAZINE 5

    Frysln heeft u veel te bieden, het weidse landschap, de oude steden en dorpen, en bovenal water en water-sport. Zomer Info Magazine biedt u een compleet overzicht van alles wat onze regio tot een ideale vakantiebe-stemming maakt. Onder de themas vindt u alles overzichtelijk onderge-bracht, en kunt u zich op een makkelij-ke manier orinteren.

    Naast alle bijzondere parels die we voor u uitlichten hebben wij op basis van een strenge selectie een aantal bedrijven voor u geselecteerd en opgenomen. Deze be-drijven zijn in dit magazine opgenomen op basis van kwaliteit, goede service en een hoogstaand product of dienst. Kortom, de bedrijven in dit magazine zijn speciaal voor u geselecteerd, want gepresenteerd door TIP is tip top in orde.

    Naast de informatie in dit magazine kunt u voor een persoonlijk advies ook een bezoek brengen aan een van onze vesti-gingen.

    De informatiepunten van TIP Frysln zijn dagelijks geopend, en bieden u een compleet overzicht van de verschillende themas die u vakantie compleet maken. Uiteraard kunt u ook rekenen op een ob-jectief advies en een antwoord op al uw vragen. Naast het brede overzicht van de parels van Frysln hebben de vestigingen van TIP Frysln een ruim aanbod in sou-venirs, en kunt u voor uw gezelschap in overleg met onze medewerkers uw eigen arrangement samenstellen.

    Kortom, bij TIP Frysln bent u aan het juiste adres om uw verblijf in de regio compleet tot uw wens te maken. Mocht u vragen hebben kunt ook ons ook een e- mail sturen of telefonisch contact met ons opnemen, wij staan u graag te woord om u te bedienen met informatie of advies.

    We verwachten met dit gratis magazine een bijdrage te leveren aan een complete en geslaagde vakantie en wensen u een prettig verblijf in onze mooie vakantie-regio.

    DE NIEUWE STANDAARDTourist Information Point Frysln

    www.tipfryslan.eu

    TIP SneekGrootzand 46 Sneek

    TIP MakkumMarkt 7 Makkum

  • ZOMERINFO MAGAZINE6

    Rondvaartbedrijf van Dijk

    Tel. : (0515) 41 38 19

    [email protected]

    Opstappen Lemmer vanaf Kortestreek!

    Sneek vanaf vanaf 1e Oosterkade!

    Het bekende rondvaartbedrijf in hartje Friesland!

    De ideale opstapplaats voor een schitterende tocht naar het natuurgebied de Alde Feanen richting Leeuwarden of naar Joure, Sneek, IJlst of de Zuid-Westhoek via Akkrum of Prinses Margrietkanaal.

    Rederij van der Zweep Rondvaarten Grou

    Rederij van der Zweep Rondvaarten Grou BV 9000 AB Grou Tel: 06 53 50 80 80 [email protected]

    Vaar, geniet en verwonder

  • ZOMERINFO MAGAZINE 7

    FRIESLAND KONINKLIJK LAND MET BLAUW BLOEDVoor watersporters in de ruimste zin van het woord is

    Friesland een waar Walhalla. Vooral over de inwoners

    van Zuidwest-Friesland wordt dan ook vaak gezegd

    dat ze blauw bloed hebben. Zij wonen immers in een

    enorm gevarieerd landschap met weidelandschap,

    bossen, heide en strand, maar vooral water, water

    en nog eens water. Vaarten, kanalen, vennetjes en

    meren met een hoofdletter M vormen een stelsel van

    bloedvaten in het mooie landschap dat Friesland

    heet, of Frysln zoals de Friezen zeggen.

    ROUTES & TOCHTJES

    ZEILEN

    EXTREME SPORTS

    KITESURFING

    STRANDPLEZIER

    Waterpret

  • ZOMERINFO MAGAZINE8

    Dichtbij genieten Wohlfhlen wie zu Hause.

    Hendrik Bulthuisweg 13 - 8606 KB Sneek - Telefoon: 0031 (0)515 438 158 www.yachtcharter-vanstraten.nl - [email protected]

    Luxe vaarvakanties vanuit Sneek

  • ZOMERINFO MAGAZINE 9

    Voor welk schip kiest u?Er zijn veel verschillende soorten schepen te huur bij evenzovele verhuurbedrijven. Voordat je gaat boeken,is het goed om bij een aantal zaken stil te staan.

    Iedereen kan varen, dat staat vast. Ga je voor het eerst met een motorboot op vakantie, kies dan niet meteen een boot groter dan 11 meter. En let er op dat er een boeg- en hekschroef aanwezig is. Een goede kapitein kan varen zonder deze extra hulp, maar bij veel wind is het toch erg prettig dat je daar voor het manoeuvreren de beschikking over hebt. Vaar in een klein gezelschap, met zijn tweetjes of vieren leert het prettigst.

    De beginnende watersporter kan bij de meeste bedrijven gebruik maken van een instructiemiddag bij aanvang van de vakantie. Een ervaren schipper gaat dan mee op uw schip en helpt u en uw bemanning vertrouwd te raken met uw schip. Na zon instructiemiddag heb je de controle over het schip en bent u verzekerd van uw eigen veiligheid en die van een ander op het water. Een gouden regel op het water, blijf altijd rustig, paniek veroorzaakt schade

    Aanmeren in de jachthaven of Marrekrite aanlegsteiger.De jachthavens die u onderweg aandoet hebben aanleg-plaatsen en boxen in verschillende maten. Het is belangrijk goed kennis te nemen van de afmetingen van uw schip en bij de keuze voor uw ligplaats hier rekening mee te houden. Hoe breder het jacht is des te moeilijker het is om in de havenbox te varen. Boten met een breedte tot 4 meter is over het algemeen geen probleem. Vrijwel iedere jachtha-ven biedt u een stroompunt aan de wal, drinkwaterpunt en sanitaire mogelijkheden. In het buitengebied kunt u op vele

    punten uw schip kosteloos aanmeren bij de aanlegplaatsen van de Marrekrite, in dit magazine vind u alle informatie over deze organisatie.

    Kwaliteit en luxe comfortBij de keuze voor het te huren schip kunt u naast een brede selectie aan bedrijven ook kiezen uit verschillende prijsklas-se. Niet ieder bedrijf heeft dezelfde kwaliteit of service.

    De nieuwe jachten zijn over het algemeen hoger geprijsd. Een gerenommeerde jachtverhuurder zal u van tevoren ook een boordboek toesturen, zodat u zich kunt voorbereiden op uw vakantie.

    VaarroutesEenmaal onderweg kunt u kiezen uit verschillende vaar-routes . Omdat de meeste bruggen beweegbaar zijn, zijn de routes bijna eindeloos. De doorvaarthoogte bepaalt de vaarroute. Voor het bepalen van je route maak je gebruik van waterkaarten. Voor Friesland is dat waterkaart B, of een app op uw iPad, tablet, of laptop, zoals bijvoorbeeld de waterkaarten app van de ANWB.

    Gezinnen:Een vaarvakantie is een ideale gezinsvakantie. Je bent met elkaar onderweg op n groot avontuur. Kinderen vinden het prachtig om mee te helpen tijdens het aanleggen of geld in het klompje te doen bij de bruggen. Een vaarvakan-tie valt en staat met de voorbereiding. Waar varen we heen? Waar willen we overnachten? Maar zeg nou zelf, is de voor-bereiding niet minstens de helft van je vakantiepret?

    Met een motorboot door FrieslandHeerlijk genieten onder de zon, glijdend door het water zonder rekening te hoeven houden met het weer en kunnen kiezen voor elke koers. Groot voordeel van de motorboot is dat u, afhankelijk van de uitvoering, alle luxe aan boord heeft. Heerlijk koken in een ruime keuken met koelkast en drie- of vierpits gasstel, lekker luieren op het bovendek of een hengeltje uitwerpen aan een van de steigers van de Marrekrite. Daarnaast bent u veel minder dan bij een sloep of kleine zeilboot gebonden aan actieradius. Overijssel, zoals de route via de Kalenbergse gracht naar Blokzijl en verder, is bijvoorbeeld erg populair. Maar u kunt ook kiezen voor de Turfroute of de Noordelijke Elfstedenroute, die onlangs is geopend.

  • ZOMERINFO MAGAZINE10

  • ZOMERINFO MAGAZINE 11

    Langzaam verdwijnt de jachthaven uit zicht om plaats te maken voor dikke rietkragen doorregen met Lisdodden, in Friesland Doerebou-ten geheten. In de verte zie je een paar roofvogels die het grasland afspeuren naar kleine prooidieren, terwijl de Kieviten en Gruttos hun karakteristieke geluid laten horen. Via de ANWB waterkaarten/annex routeplanner app. kunt u zelf de leukste tochten uitstippelen. Maar hieronder vindt u er vast eentje.

    Rondje Luts

    Vanuit Sneek vaar je over de Geeuw naar IJlst, rechtsaf naar Osin-gahuizen en het Heegermeer, waar je na ongeveer een ruim uur varen aankomt. De keuze is aan u, het ruime water van het Heegermeer of via Woudsend naar Sloten en Balk om het smalle maar feerieke wa-ter van het riviertje de Luts op te zoeken. Je waant je varend tussen de overhangende bomen in een sprookje van Grimm. Aan een van de steigertjes maak je een pitsstop voor de lunch, om daarna de tocht te vervolgen. Die uiteindelijk uit zal komen op de Holken, onderdeel van het Heegermeer/Fluessen. Gesteld dat u nu over het ruime water van de Fluessen en het Heegermeer terug zou varen naar Sneek, heeft u er aan het einde van de dag een uurtje of zeven varen opzitten.

    Dit is natuurlijk maar n mogelijkheid. Er zijn wel honderd moge-lijke varianten die u zelf kunt verzinnen. Want Friesland bestaat uit n groot netwerk van vaartjes en vaarten, meertjes en kanalen die allemaal met elkaar in verbinding staan. Een waterkaart van de Friese Meren (verkrijgbaar bij de TIP Frysln vestigingen - die van Sneek zit aan het Grootzand) of een routeplanner is dan ook geen overbodige luxe. Voor luxe motorjachten zijn er in principe dezelfde mogelijkhe-den, maar die zullen noodgedwongen wat vaker hun toevlucht moeten nemen tot het ruimere water vanwege hun diepgang en de brughoogtes.

    RoutepLanneRs

    Maar dat hoeft natuurlijk niet in een keer. U kunt ook kortere tochtjes inplannen, er zijn goede routeplanners van bijvoorbeeld de ANWB die een app heeft voor smart phones en tablets (zowel voor Apple als Android). Te vinden in de Appstore van Apple of De Google play store onder zoekterm ANWB Waterkaarten.

    WateRspoRtapp

    Daarnaast heeft de provincie Friesland een waterport app. Die vol staat met nuttige informatie, zoals brugtijden, doorvaarthoogtes, geluidssei-nen en allerlei zinvolle tips,, zoals de plaatsen waar het veilig is om te zwemmen in open water. De app is sinds 2013 goed te vinden onder de zoekterm Watersport in zowel de Appstore van Apple als de Google Play store voor Android.

    Met een sloepie van stekkie naar stekkie

    Stel je voor: je komt s morgens aan bij je sloep, al dan niet gehuurd, picknickmand staat al klaar. Fijn be-

    legde broodjes, inclusief flesje rode en witte wijn. Je vleit je neer in een van de kussens. De motor pruttelt al

    zachtjes, bij een elektrische sloep hoor je helemaal niets.

  • ZOMERINFO MAGAZINE12

    T e g e n i n l e v e r i n g v a nd e z e b o n k r i j g j e 2 0

    k o r t i n g o p k i t e s u r f l e s !

    w w w . a n t i x s p o r t s . c o m

    Geld

    ig to

    t ein

    d ok

    tobe

    r 201

    3

    Trijntje Charter - Smidsweg 11 - 8723 BD Koudum - Tel. nr: +31 (0) 514 521 542 - www.trijntje-charter.nl

    Het adres voor een bijzondere vaardag!

    Op onze site vindt u diverse arrangementen voor een leuk

    familieuitje of personeelsfeest.

    Kitecamping WelgelegenVoor diverse overnachtings mogelijkheden

    Kamperen,vakantiehutten,pipowagens en B&BTevens internationale Kite School

    Welgelegen-workum.nlLange Leane 11

    8711 HK Workum +31 6 12 15 32 02

    DOUDE

    HERBE

    RGH

    Stijlvol overnachten aan het water

    Dektenten, Buiskappen, A

    fdekkleden, Boottenten, R

    eparatie en Nieuw

    www.zeilmakerijmare.nlWyckelerweg 171a - 8556 XB Sloten - Tel. 06 20 22 34 54

  • ZOMERINFO MAGAZINE 13

    Als de zon schijnt en er staat een flinke wind dan zie je de kites in alle kleuren over het water vliegen. Het IJsselmeer is de perfecte plek om het kitesurfen goed onder de knie te krijgen. Het is op veel plaatsen langs de kust ondiep en heeft weinig golfslag. Dit maakt de locaties Mirns en Workum erg geliefd bij beginnende kitesurfers vanuit de hele Benelux en Duitsland.

    Explosieve groei

    De afgelopen 10 jaar is het kitesur-fen explosief gegroeid en er worden tegenwoordig wereldwijd wedstrijden georganiseerd. Er zijn verschillende categorien waarin wedstrijden gehou-den worden. Er is een Freestyle com-petitie, maar er zijn ook wedstrijden in de golven of om de snelheid en wie dan het snelst om de boeien heen is. Het spectaculaire kitesurfen wint dus

    elk jaar aan populariteit leeft erg onder een nieuwe groep van watersporters. Door de snelle ontwikkeling is kitesur-fen toegankelijk en kan iedereen het leren die een zwemdiploma heeft!

    Antix Sports is een gerenommeerde kitesurfschool waar al vele cursisten, zelfs zij die nog nooit met de water-sport in aanraking zijn geweest, de beginselen van het kiten onder de knie hebben gekregen. Wanneer een cursist de kite goed onder controle heeft en de veiligheidsvoorschriften zijn doorgenomen, dan kan je al snel met een board oefenen om je eerste meters te kitesurfen.

    Hou jij van actie en avontuur, dan is kitesurfen echt iets voor jou! Volg eerst een cursus, voordat je met eigen kitesurf materiaal aan de slag gaat. Moeder natuur kan erg verraderlijk zijn.

    Kitesurfen kan gevaarlijk zijn als je niet weet wat je doet. Neem dus een kitesurfles bij een gecertificeerde kitesurfschool, waar ook de instructeurs zijn gediplomeerd. Op de website van de Nederlandse Kitesurf Vereniging staat een lijst met kitesurfscholen die officieel zijn erkend.

    Wil je na het lezen van dit stuk graag een keer aan een kite hangen en over het water vliegen, meld je dan aan op de website www.antixsports.com en reserveer jouw kitesurfles voor deze zomer!! Misschien is dit ook jou de nieuwe hobby! Tot later bij het water!!

    Vliegen als een vogel aan een zeiltje

    De eerste keer dat een kitesurfer met een vaartje van een kilometertje of veer-

    tig los van het water komt en een zweefvlucht van enkele tientallen meters

    maakt om daarna volgens de regels der kunst weer te landen, is een moment

    dat je je leven lang bij blijft. Het liefst wil je meteen naar de wal en met je lijf

    barstensvol adrenaline aan je vrienden vertellen dat je het hem hebt geflikt. Je

    eerste sprong is een feit. Je bent hooked en komt er nooit meer van los.

  • ZOMERINFO MAGAZINE14

  • ZOMERINFO MAGAZINE 15

    Het is het grootste zeilevenement van Nederland en vindt plaats op het Sneekermeer en de Goingarijpster Poelen. De Sneekweek begint traditioneel op de vrijdag voor de eerste zaterdag van augustus met de officile opening in de stadhuistuin van Sneek, gevolgd door een vlootschouw en een groot vuurwerk.

    Historie

    Na de Franse tijd, in 1814, werd een zeiltocht naar Joure gehouden toen bekend werd dat de Sneker Jacob Sjou-kes Visser was gedeserteerd uit de Franse krijgsdienst en veilig was aangekomen in Joure. Die tocht beviel zo goed dat er voortaan elk jaar zeilwedstrijden werden gehouden. Dit groeide uit tot de Sneker Hardzeildag. Ook rond deze dag werden zeilwedstrijden gehouden en in 1935 werd de eerste werkelijke Sneekweek georganiseerd. In 2013 vindt de 78e editie plaats.

    De Sneekweek kent zowel een bomvol zeil- als ook stap-persprogramma. Overdag wordt er door de vele zeilers in meer dan veertig eenheidsklassen gestreden op het scherpst van de snede, maar s avonds is het tijd voor muziek, gezelligheid en feest. De horeca van Sneek heeft ook voor dit jaar weer een bomvol programma samenge-steld op een aantal muziekpleinen, verspreid door de hele binnenstad van Sneek. Die overigens mooi compact is, dus ver hoeft u nooit te lopen.

    De Sneekweek heeft als motto: Overdag voor de eer, s avonds voor de sfeer. En beide elementen zijn dan ook ruimschoots vertegenwoordigd in de watersportstad van Nederland. Deze zeil- en feestweek, de 78e editie dit jaar, wordt traditioneel georganiseerd door de Koninklijke Watersportvereniging Sneek (KWS) en vindt plaats van 2 tot en met 8 augustus 2013 met jaarlijks tussen de 800 en 900 zeilers en de laatste twee jaren rond de 100.000 bezoekers.

    Wijde Noorderhorne in de Sneekweek

    Eerst de Sneekweek beleven, dan sterven

  • ZOMERINFO MAGAZINE16

    Bruggen Brugseinen

    Prinses Margrietkanaal - Beroepsvaart

    Van 23 maart tot 1 november zijn de bedie-

    ningstijden van bruggen en sluizen in Frysln

    dagelijks: 9.00 - 12.00 uur / 13.00 - 16.15 uur /

    17.15 - 19.00 uur*

    * juni, juli, augustus tot 20.00 uur

    Van 1 november tot 1 april van maandag t/m

    zaterdag: op afroep tussen 9.00 en 17.00 uur.

    Afroepnummer: 058-292 5888.

    Kijk voor een volledig overzicht van de bedie-

    ningstijden op www.fryslan.nl/bedieningstijden

    of in de Watersport-app.

    De lichten bij bruggen zijn rood, groen en geel.

    Hiermee geeft de brugwachter seinen aan de scheep-

    vaart. Onderstaand de de belangrijkste brugseinen.

    Wat mag wel en wat niet?

    Uw boot moet voorzien zijn van een motor. De (buitenboord)motor moet altijd stand-by zijn. Uw boot moet minimaal 6 km/u kunnen varen met een motor. Stuurboordswal (rechts) houden is verplicht. Maak op de Kfurd en de Grutte Brekken gebruik van de recreatiegeul(en). Ga niet laveren en blijf niet kruisen voor een brug. U mag de vaargeul wel oversteken via de kortste en veiligste route (in een rechte lijn).

    Behalve op aangewezen ligplaatsen is het langs de hele vaarweg niet toegestaan aan te leggen (ankeren en meren), tenzij u ontheffing van de vaarwegbeheerder heeft. Alle andere verkeersregels zijn onverminderd van kracht. Voor uw eigen veiligheid Een vrachtschip heeft een veel langere stopweg dan een pleziervaartuig. Een leeg vrachtschip heeft een grote dode hoek. Als u de schipper in de stuurhut niet meer kunt zien, kan hij u ook niet zien. Grote schepen hebben meer ruimte nodig. Houd dus het midden van de vaarweg vrij.

    Het Prinses Margrietkanaal is het drukst bevaren kanaal van Frysln. Beroeps- en recreatievaart komen hier samen. Daarom gelden hier enkele aanvullende vaarregels.

    Kijk voor meer tips op www.varendoejesamen.nl

  • ZOMERINFO MAGAZINE 17

    Verkeers- en gedragsregels op het water

    Elk jaar komen veel toeristen naar Frysln om te genieten van de Friese watersportgebieden. Tijdens de seizoens-drukte op het water is het noodzakelijk dat iedereen rekening met elkaar houdt. Net zoals in het verkeer op de weg gelden er ook verkeersregels op het water.

    Verander niet plotseling van koers.

    Zorg dat u rondom goed zicht heeft en kijk regelmatig achterom.

    Voer tijdig de juiste navigatieverlichting.

    Anker niet bij bruggen, sluizen, werkschepen met uitstaan de ankers en in het midden van een vaarwater.

    Voorkom laveren op drukke vaar routes en houd het midden vrij voor grote schepen.

    Blijf uit de buurt van visnetten. Deze zijn gemarkeerd met vlaggetjes of een bord met een rood/witte ruit. Passeer de visnetten altijd aan de witte kant van het bord.

    Bewaar de rust in de natuur- en woongebieden.

    Zwemmen in de vaargeul, bij bruggen, sluizen en wachtplaatsen is niet toegestaan. Een vaarbewijs

    is verplicht voor het besturen van snelle motorboten. Dit zijn alle boten die sneller kunnen varen dan 20 km/u. De vaarbewijsplicht geldt ook voor niet-snelvarende boten die langer zijn dan 15 meter.

    Wie heeft voorrang?

    Kleine schepen (korter dan 20 meter) moeten voorrang verlenen aan grote schepen, passagiers schepen, veerponten en sleepboten.

    Een klein schip mag bij het vertrekken medewerking vragen van een ander klein schip.

    Hoofdvaarwater gaat voor nevenvaarwater. Schepen die stuurboordswal houden in het hoofdvaarwater hebben voorrang op andere schepen, ongeacht de lengte en grootte.

    Snelheid

    Voor de meeste wateren in Frysln geldt een maximum vaarsnelheid van 6 of 9 km/u.

    In havens en in de bebouwde kom geldt een maximum snelheid van 6 km/u.

    Op het Van Harinxmakanaal, het Prinses Margrietkanaal en het Johan Frisokanaal geldt een maximum snelheid van 12,5 km/u.

    Snelvaren mag in Frysln alleen in vier speciale snelvaargebieden. Kijk voor de gebieden en regels op www.fryslan.nl/snelvaren.

    Minimum leeftijd besturen boot

    Snelle motorboot: 18 jaar (vaarbewijs).

    Motorboot, groot schip en zeilboot langer dan 7 meter: 16 jaar.

    Motorboot korter dan 7 meter die niet sneller kan dan 13 km/u: 12 jaar.

    Zeilbootjes korter dan 7 meter en kleine roeibootjes: geen minimum leeftijd.

    Uitgebreide informatie over de vaarregels staat in het Binnenvaartpolitiereglement, te vinden op wetten.overheid.nl en in de Vaarwegenverordening Friesland: www.fryslan.nl/vaarwegenverordening.

    Langs de vaarweg staan

    borden met verkeerstekens

    die aangeven wat wel en

    niet mag. Hiernaast staan

    de belangrijkste borden op

    een rijtje.

  • ZOMERINFO MAGAZINE18

    Nieuw in Friesland. Laat uw boottent of zonwering vakkundig reinigen/coaten

    Tenten en kappen evenals zeilen en bootkussens zijn voortdurend aan allerlei vervuiling bloot gesteld. Schimmel of weervlekken ontsieren uw object en zorgen voor een significant kortere levensduur. Door uw object periodiek te reinigen en een beschermde coating aan te brengen verhoogt u de levens-duur van uw tent/kap en zeil aanzienlijk.

    Gun uw zonwering een tweede kans en geniet weer van een schone en frisse uitstraling. Tijdens het coat proces brengen we een vuil- en waterafstotende beschermlaag aan.

    De beschermlaag biedt onder andere bescherming tegen: algen, groene aan-slag, (regen)water, schimmel, uv-straling (kleurvaster!) en vuil. Vraag vrij- blijvend een offerte aan, kijk op onze site voor meer informatie:

    www.zonklaar.nlBezoekadres: Schrijnwerkersstraat 7F - 8601 VD Sneek

    tel. 0515 - 785 435 - [email protected]

    Word lid van onze vereniging

    en schrijf u in via onze website:

    www.hsvdevriendschapsneek.nl

    HSV de Vriendschap Fiem 27 8603 DC Sneek Telnr: 06 - 23 20 37 86

    [email protected]

    Viswedst

    rijden

    op basis

    van

    catch &

    release

    Gevestigd in een oud pakhuis dat dateert uit omstreeks 1850 bieden wij de mogelijkheid om exclusief met een eigen groep sfeervol te genieten van wijn. Natuurlijk kun je ook aansluiten bij 1 van onze proeverijen. The Wine Club Westersingel 48 te Sneek Tel: +31 (0)6 520 937 57 E: [email protected] W: www.thewineclub.nl

    Sfeervol wijn beleven

    Zeilen, een fantastische sport

  • ZOMERINFO MAGAZINE 19

    Zeilen, een fantastische sportEen zeiler heeft ontelbare mogelijkheden om het Friese me-rengebied te doorkruisen. Maar net als met motorbootvaren valt en staat een zeilvakantie in Friesland of op het IJssel-meer met de voorbereiding. Van dag tot dag, hetzij via de papieren, hetzij via de digitale versie van de waterkaarten, plannen waar je vandaag heen gaat. Kijken naar de voor-zieningen in de jachthavens voor u zelf en/of de kinderen. Brugopeningstijden in de gaten houden, zodat je niet einde-loos ligt te wachten voor een brug waar de bruggewipper net met lunchpauze is.

    Boot huren

    Als u besluit een boot te huren, kunt u te kust en te keur. Maak voor u zelf eerst een lijstje wat u wilt. Gaat u zeilen op de Friese meren, of gaat u buitendijks naar het IJsselmeer of het Wad? Hoe staat het met uw zeilervaring? Heeft u ervaring met het buitendijks zeilen en met stroom? En wees daarbij eerlijk tegenover u zelf. Want er zijn elke zomer weer genoeg (voornamelijk Duitse) watersporters die door de al dan niet commercile reddingsdiensten van een ondiepte of strekdam moeten worden gehaald. Domweg omdat ze het IJsselmeer of zelfs de Friese meren onderschatten. En die nota bene zonder reddingsvesten en vaak alleen gewapend met mobiele telefoon en een autokaart van Nederland het IJsselmeer op gaan.

    Zeilkamp

    Ook voor kinderen biedt Friesland een schatkist aan recrea-tiemogelijkheden. Er zijn tientallen gecertificeerde zeilscho-len, in welk gebied u ook bivakkeert. Ook zeilscholen die gespecialiseerd zijn in zeillessen aan kinderen en die met volledig gekwalificeerde leraren werken. In een zeilkamp van een week leren de kids een optimist of (voor oudere kinderen) een polyvalk besturen.

    Sie brauchen nur das Wort Segeln in Friesland zu erwh-

    nen,schon haben sie einen Freund mehr. In Friesland ist

    Segeln schon lang nicht nur ein Hobby,es ist Ihre

    Leidenschaft geworden. Schon die Kinder in der Grundschu-

    le,schnuppern durch Einfhrungskurse die Seeluft. Wenn sie

    ein Boot oder Segelschiff mieten wollen,sind Sie hier genau

    richtig. Boote in Hlle und Flle. Aber wie gut kennen Sie

    sich aus mit Segeln oder Bootfahren? Bitte sein Sie ehrlich

    zu sichselbst. Wir mchten Sie hiermit auch warnen.Viele

    Urlauber haben sich schon berschtzt und mussten durch

    Rettungskrfte geborgen werden.

    Zeg zeilen tegen een Fries en je hebt er

    een vriend voor het leven bij. Friezen lijken

    genetisch belast met het zeilvirus. Zelfs

    op scholen in Sneek en Bolsward leren

    kinderen uit de hoogste groepen van het

    basisonderwijs via snuffelcursussen de

    beginselen van het zeilen.

  • ZOMERINFO MAGAZINE20

    Marrekrite

    Rondvaarten

    In Friesland vindt u op de meest bijzondere plekjes een van de 3.500 Marrekrite-aanlegplaatsen. Hier mag u maximaal drie dagen gratis blijven liggen en kunt u ge-nieten van de Friese natuur. De Marrekrite onderhoudt en beheert deze vrije ligplaatsen, zorgt op heel veel plaatsen voor afvoer van recreatieafval, onderhoudt boeien en bakens in recreatievaarten en beheert ande-re recreatieve voorzieningen op en om het Friese water. De Marrekrite doet dit namens de provincie Frysln en 22 gemeenten.

    Marrekritewimpel

    Watersporters kunnen een Marrekritewimpel kopen. Een koper van de wimpel draagt hiermee direct bij aan het in stand houden van gratis aanlegplaatsen in de natuur van Frysln.

    Kijk voor meer informatie over De Marrekrite of het ko-pen van een wimpel op www.marrekrite.nl. Want varen in Friesland betekent eigenlijk automatisch, dat is een soort herenakkoord, dat u een Marrekritewimpel aan uw vlaggenmastje hangt of in de stag van uw zeilboot.

    Marrekrite MarBoeien

    Een nieuwe voorziening van de Marrekrite, die in 2013 voor het eerst als een pilot is uitgevoerd, is het plaatsen van 25 zogenaamde MarBoeien in het water. Een boei met een oog waar u de lijn doorheen kunt halen en zelf dus geen anker uit hoeft te werpen. De MarBoei kan zes ton weerstaan. Dit betekent dat een fors charter-schip met windkracht 12 nog veilig en zeker ligt.

    Terwijl de kinderen genieten van een frisje, bootjes tellen, zwaaien naar de zeilers, zit u te genieten op het zonnedek en kijkt u uit over het weidse Friese water. Een leuke manier om de Friese meren te ontdekken vanaf het water. Er zijn in Friesland talloze rondvaartbedrijven, die tochtjes van een paar uur maken, dagtochten of thematochten, naar evenementen toe varen zoals bijvoorbeeld de Sneekweek of het sktsjesilen. Ook voor kinderen zijn er speciale pannenkoekentochten. Varirend van twee uurtjes tot een hele dag. Leuk daguitje, beslist in overweging nemen.

    Sportvissen in FryslnDe sportvisserij in Frysln biedt een scala aan mogelijkheden voor iedere visliefhebber. Zuidwest Friesland geeft door zijn visrijke meren, poelen en kanalen aan elke sportvisser de kans om zijn favoriete sport te beoefenen. Ook voor de mensen, die na een dagje varen s avonds hun boot afmeren aan bijvoorbeeld een steiger van de Marrekrite om daar de nacht door te bren-gen, is er de mogelijkheid om onder het genot van bijvoorbeeld een Beerenburgje een hengeltje uit te gooien.

    Tijdens het vissen in deze schitterende provincie kunt u volop genieten van de natuur om u heen. Van prachtige vergezichten of van de vogels in de lucht, tot aan de opkomst van de zon in de ochtend of het tot rust komen van de natuur in de avond; Frysln heeft het allemaal.

    Spelregels

    Er zijn een paar regels verbonden aan de sportvisserij. Zo is het vissen op roofvis zoals Snoek, Snoekbaars en Baars in een deel van het jaar niet toegestaan.Het vissen op witvis is het gehele jaar toegestaan terwijl Palingvissen het gehele jaar is verboden.De visser dient daarnaast in het bezit te zijn van de wettelijk vereiste aktes en vergunningen.Welke papieren u nodig heeft en wanneer u wel en niet op roofvis mag vissen, kunt u navragen bij de plaatselijke hengel-sportzaken,VVVs of toeristenbureaus. Ook zijn er diverse viskaarten

    verkrijgbaar waarop o.a. visstekken, steigers en trailerhellingen zijn vermeld. Zonder vispas mag je niet vissen, laat dat duidelijk zijn. Tot 14 jaar kun je gebruik maken van een gratis vispas waarmee je met 1 hengel met worm,made of brood mag vissen.Wil je echter ook met kunst- of dood aas je geluk beproeven dan heb je de jeugdpas nodig en deze kost 16,00.

    Vanaf 14 jaar is het verplicht de algemene vispas aan te schaffen. Deze is een kalenderjaar geldig en kost 32,50. Je kunt ook een weekpas kopen.Deze is goedkoper en ideaal als je niet zo vaak vist, en is daarnaast voor (buitenlandse) toeristen erg handig. Als je aan de waterkant of in je boot zit met je hengel, zorg dan dat je de pas en het boekje dat er bij hoort bij je hebt. Deze moet je beide kunnen laten zien als je gecontroleerd wordt. De gedetailleerde specificaties en gedragsregels staan in het boekje, waaronder bijvoorbeeld het verbod op het vissen met een kruisnet. Deze mag dan wel gewoon te koop zijn, maar je mag hier niet mee vissen!

    Bovenstaand artikel is tot stand gekomen in samenwerking met sportvisvereniging De Vriendschap uit Sneek. Voor meer informatie of als je lid wilt worden kun je contact opnemen via de website: www.hsvdevriendschapsneek.nlDe vispas is onder andere verkrijgbaar bij: VVV Heeg,123 Hen-gelsport Sneek, TIP Frysln Sneek, van der Veer Bolsward, RCN de Potten en HSV de Vriendschap.

    SNEE

    KTE

    RHER

    NE

  • ZOMERINFO MAGAZINE 21

    WatersportplaatsenDe kleine watersportplaats Terherne, bij velen beter bekend als Kameleondorp, aan het Sneekermeer heeft voor toeristen een erg hoog voorzieningenniveau, niet in de laatste plaats omdat het een deel van zijn roem heeft te danken aan de Kameleon. Hielke en Sietse Klinkhamer, zoons van de plaatselijke smid beleven spannende avonturen met hun zelf gebouwde boot en hebben het, omdat ze wel eens beetje te hard varen, regelma-tig aan de stok met veldwachter Zwart.

    Rond deze vrolijke jeugdboekenserie heeft het dorp Terherne een volledige belevenis industrie gebouwd. Dagjes uit voor ouderen, kinderen en gezinnen. Bijvoorbeeld de natuurrondvaart als gezinsuitje onder leiding van de boswachter. In de rust van de Terhernster en de Terkaplester Poelen een Kiekendief op zijn prooi zien duiken. Beide poeltjes hebben door het relatief ondiepe water en de vele eilandjes een geheel eigen biotoop, en zijn voor natuurliefhebbers een genot.

    AVONTURENEILANDOp het avontureneiland word je ontvangen door een kameleonperso-nage, die je meteen wegwijs maakt op het eiland. Er zijn spannende paden die je leiden over en langs het water, door de bomen en over de moerassen, blijf jij schoon? Touwslingeren, polsstokspringen over de sloot, van de kabelbaan, er is van alles te doen.

    RONDOMVAARTStap aan boord van n van de boerenpramen, geduwd door het schip van Hielke en Sietse, de Kameleon. Vaar over de prachtige Terhernsterpoelen. De gidsen zijn burgers van Lenten, zij vertellen tij-dens de rondvaart van alles over het dorp, de omgeving en natuurlijk de films en de boeken. Tijdens het varen worden de kinderen echte speurneuzen door mee te helpen een probleem van veldwachter Zwart op te lossen.

    KAMELEONBOERDERIJOp drie minuten lopen van het botenstation staat midden in het dorp de kameleonboerderij. Hier is levensgroot het Kameleondorp Lenten in nagebouwd waar je zomaar de bewoners van het dorp tegen kunt komen. Bijzonder; er zijn pratende melkbussen in het dorp. Deze melkbussen staan op verschillende bushaltes in het dorp en zij ver-tellen stuk voor stuk het dorpsmysterie. Zo word je door het hele dorp geleid. De meeste kinderen willen er na een dagje Kameleondorp nog wel een dag aan vast plakken.

    MEER INFO OP: WWW.KAMELEONTERHERNE.NL

    Sneek en water worden doorgaans in n adem genoemd. Met jaarlijks vrijwel elk weekend zeilevenementen, het sktsjesilen, het weidse merengebied waarin Sneek centraal is gelegen, mag het terecht de waterporthoofdstad van Friesland worden genoemd.

    De Sneker havens, zowel de verenigingshaven als ook de Gemeente-haven aan de Somerrak promenade (de steiger aan het einde van de Houkesloot) hebben een hoog voorzieningenniveau. Zo zijn vrijwel alle ligplaatsen voor de grotere schepen voorzien van aansluitpunten voor elektrisch en een aansluiting op het centrale vuilwatersysteem. De sanitaire voorzieningen zijn in voldoende mate aanwezig en u ligt op drie minuten lopen van het stadscentrum.

    GRATIS INTERNETDe vaaras van de Houkesloot (vanaf watersportgebonden bedrij-venterrein t Ges) tot de Geeuw in Sneek is voorzien van hotspots, waardoor watersporters gratis gebruik kunnen maken van internet. Daarnaast is nog voor het toeristenseizoen 2013 ook de gehele binnenstad van Sneek voorzien van gratis internet als gebaar van gastvrijheid naar de bezoekers.

    OPLAADPUNTEN ELEKTRIScH VARENNu elektrisch varen een grote vlucht aan het nemen is, heeft de ge-meente daar op ingespeeld door, in samenwerking met de provincie Friesland, de walstroomaansluitingen op te waarderen tot 16 Amp., dus geschikt voor sloepen en kleinere vaartuigen om hun accu op te laden. Voor luxe jachten, met grotere accus zijn er drie extra oplaadpunten in de Kolk, Houkesloot en de Jachthaven de Domp gerealiseerd.

    LIGPLAATSEN/JAcHTHAVENS IN SNEEK

    Gemeentelijke kades via de havenmeesterKruizebroederstraat 2T 0515 48 53 67 - M 06 219 411 00E [email protected]

    Camping/, Jacht- en passantenhaven de Domp 1Havenmeester: A. van der KooiDomp 4 - 8605 cP SneekI www.dedomp.nl - E [email protected] 0515 41 25 59 - M 06 81812835 (havenmeester)Camping: 50 standplaatsen en 16 camperplaatsenTrekkershut: 3 houten trekkershutten met elk vier bedden

    Jacht- en passantenhaven de Domp 2Havenmeester: J. de VriesGroenedijksterzijl 2 - 8604 EV SneekT 0515 41 27 67 - M 06 11171240 (havenmeester)E [email protected] www.dedomp.nlSneeker Jachthaven

    Havenmeester: Frank SegveldBurgemeester de Hooppark 28605 cR Sneek (op het haventerrein)T 0515 41 30 89 - M 06-15409858I www.sneekerjachthaven.nl

    SNEE

    KTE

    RHER

    NE

  • ZOMERINFO MAGAZINE22

    Heeg en Woudsend worden door de Friezen wel eens de Tristan en Isolde van de Watersportdorpen genoemd. Ze worden ge-scheiden door een fysieke grens in de vorm van het noordelijke deel van het Heegermeer. Toch zijn het qua sfeer twee compleet verschillende dorpen.

    Heeg ligt een kleine tien kilometer ten zuiden van Sneek en heeft een levendig uitgaansleven dankzij Discotheek dAld Wal, die met name in het hart van de zomer erg veel jongeren trekt. Heeg heeft goede voorzieningen voor de watersport en een ruime passantenhaven de Heegerwal aan het Heegermeer, een gevarieerd winkelaanbod en relatief erg veel horecagelegenheden. Daarnaast heeft Heeg op het watersportgebonden industrieterrein nog een aantal commercile havens, waar als er plaats is ook passanten welkom zijn. Heeg is,

    mede door projecten van de Provincie Friesland hard bezig om andere watersportplaatsen in de buurt naar de kroon te steken.

    Woudsend komt wat rustiger over dan Heeg, maar vergis u niet. Woudsend heeft uitstekende mogelijkheden voor de passant. Wilt u in een jachthaven liggen dan gaat u naar jachthaven De Rakken aan de noordkant van het dorp. U vindt de jachthaven door vanaf de viersprong een klein stukje de Woudsender Rakken op te varen. Jachthaven De Rakken is een grote (300 ligplaatsen) en ruim opgezette jachthaven waar alle faciliteiten als water en elektra op de steiger aanwezig zijn. Ondanks de grootte doet de haven sfeervol aan. Het centrum van Woudsend ligt direct naast de jachthaven. Voor een korte stop meert u af aan de kades aan weerszijden van de brug.

    Op het strand van Makkum is het goed toeven, want daar is een strandbibliotheek. Zo vanaf je badlaken een spannende detec-tive, een romantisch boek of een prentenboek voor de kleintjes halen, gratis nog wel! Hoe fijn kan het zijn! De strandbibliotheek is te vinden op het strand van de Holle Poarte te Makkum vanaf 3 juli t/m 25 augustus. Elke dag, zeven dagen in de week, is de strandbibliotheek geopend van 11.00 - 17.00 uur.

    Iedere woensdag- en zaterdagmiddag staat er een activiteit voor de jeugd op het programma, georganiseerd door de strandbibliotheek medewerksters.

    Voor meer informatie en het zomerprogramma zie: www.strandbibliotheekmakkum.nl

    Am Makkumer Strand lsst es sich gut Leben.Was dachten

    Sie von einem schnen Buch in der Sonne lesen?

    Das kann ab jetzt, denn Makkum hat eine Strandbibliothek

    an der Holle Poarte in Makkum vom 3Juli-25.August.

    Dort knnen Sie sich ein schnen Romaan ausleihen, oder

    was wrden die Kinder von einem schnen Kinderbuch

    halten? Alles kostenlos! Die Bibliothek ist tglich geffnet

    von 11-17.00Uhr.

    STAV

    OREN

    / HI

    NDEL

    OOPE

    N / W

    ORKU

    M

    MAK

    KUM

    HEEG

    EN

    WOU

    DSEN

    D

  • ZOMERINFO MAGAZINE 23

    STAVORENhet inmiddels meer dan 900 jaar oude IJsselmeerstadje is Fries-lands oudste stad, Hanzestad en n van de Friese Elfsteden, gelegen aan het IJsselmeer met een directe verbinding met de Friese Meren. Dit maakt Stavoren tot een ideale plek voor water-sporters. Vooral nu er naast de bestaande sluis een nieuwe sluis wordt aangelegd, die in 2014 in bedrijf moet gaan. De traditione-le wachttijden voor de Johan Willerm Frisosluis in Stavoren zijn dan voorbij.

    JaCHTHavEnS

    DE ROGGEBROEKDe jachthaven en camping zijn gevestigd in een rustige omge-ving langs het Johan Friso kanaal.

    Koeweg 44 - 8715 EN Stavoren - (0)514-681469

    MARINA STAVOREN B.V.Binnenhaven Marina Stavoren. Voorzien van alle faciliteiten. Naast een goed verzorgde ligplaats. Een watersportwinkel, een supermarkt, een zwembad en een bar maken daar deel van uit. De jachthaven is uniek gelegen tussen het IJsselmeer en de Friese Meren.

    Middelweg 15 - 8715 ET Stavoren - (0)514 684 684

    MARINA STAVOREN BUITENHAVENDe thuishaven voor de sportieve watersporter. De jachthaven ligt direct aan het IJsselmeer, ten zuiden van het oude Zui-derzeestadje Stavoren. De haven is voorzien van uitstekende faciliteiten. 0514 684 684

    STAVOREN BINNENHAVENGezellige haven midden in Stavoren. Voorzien van alle gemak-ken als; drinkwater, toiletgebouw en walstroom. Direct toegang tot Friese binnenwateren en IJsselmeer. 06 23347825

    STAVOREN OUDE HAVEN AAN HET IJSSELMEERDruk bezochte haven direct aan het IJsselmeer. Voorzieningen als walstroom, drinkwater, toiletgebouw aanwezig. Gelegen in het centrum vlakbij treinstation, VVV en supermarkt.0514-681216

    VERENIGINGSHAVEN STAVORENGelegen in de binnenhaven van Stavoren

    HINDELOOPENHindeloopen is eigenlijk n groot museum. Wanneer je over de kinderhoofdjes loopt door de gloppen (steegjes), waan je je een paar eeuwen terug in de tijd. Hindeloopen telt ongelooflijk veel monumenten, maar heeft daarnaast aan de rand van het dorp hypermoderne watersportvoorzieningen, waar menig IJssel-meervaarder met grote tevredenheid gebruik van maakt. In het katern Fries erfgoed komen we uitgebreid terug op dit pittores-ke dorpje aan het IJsselmeer.

    JaCHTHavEnS

    JACHTHAVEN HINDELOOPENHindeloopen is een mooie uitvalsbasis naar de eilanden en naar bestemmingen richting het zuiden. Veel faciliteiten voor de kinderen en direct gelegen aan het pittoreske Hindeloopen, daardoor geliefd bij toeristen op het land n bij de watersport.

    BINNENHAVEN HINDELOOPEN

    Deze haven is een echte passantenhaven. Ligplaatsen aan de kade en bij drukke dagen wordt het stapelen. De voorzienin-gen als walstroom, douches etc. zijn beperkt, maar de gezellige dorpskom maakt heel veel goed.

    WORKUMWorkum is vooral bij toeristen bekend om enerzijds zijn vele monumenten, het grootste deel van Workum is dan ook beschermd stadsgezicht, en gezellige horeca-uitspanningen, en anderzijds bij de watersporters omdat het een perfecte uitvalsbasis is voor zowel het binnenwater als ook het IJssel-meer. Velen zullen hebben gehoord van de Strontrace, die start vanuit Workum, of het Jopie Huisman Museum dat jaarlijks vele tienduizenden belangstellenden trekt. Workum ligt niet zoals Hindeloopen en Stavoren pal aan het IJsselmeer, maar ietsjes landinwaarts. Door een lange vaart, It Soal, bereikt de water-sporter het IJsselmeer.

    JaCHTHavEnS

    KUPERUS WATERSPORTDe jachthaven ligt midden in het centrum van Workum, een haven die is voorzien van alle comfort.

    Doltewei 32 - 8711 HC Workum

    AqUARESORT IT SOALJachthaven it Soal te Workum is een uitstekende lokatie voor de watersporter die zowel op het IJsselmeer, als de Friese meren of Waddenzee vaart.

    Suderseleane 29 - 8711 GX Workum - 0515-542937

    WORKUMER JACHTHAVENParallelweg 7 - 8711 CH Workum

    JACHTWERF HORSAKampwei 9 - 8711 HN Workum

    MAKKUMMakkum is een gezellig watersportstadje waar s zomers veel activiteiten worden georganiseerd. Het heeft een aantal leuke terrassen, winkels met hebbedingen en je kunt er lekker eten. Het Waaggebouw, uit de zeventiende eeuw, is een pronkstuk in de dorpskern.

    De toegangsvaart naar Makkum, het Makkumer Diep wordt geflankeerd door diverse havens. Zoals die van de WV Makkum, de verenigingshaven met de basisvoorzieningen. Marina Mak-kum is veel groter, en beter gefaciliteerd, maar daardoor ook drukker. Maar van kinderen zul je geen klachten horen want er valt voor hen altijd wel wat te beleven. Verder zijn er ligplaatsen bij de Prins van Oranje en tegen het centrum aan.

    STAV

    OREN

    / HI

    NDEL

    OOPE

    N / W

    ORKU

    M

  • ZOMERINFO MAGAZINE24

    Met je tenen in het zandBij veel bezoekers van Friesland leeft

    de misvatting dat Friesland alleen maar

    watersport heeft te bieden. Toegege-

    ven, het is een niet onbelangrijk argu-

    ment om naar Friesland te komen, maar

    ook voor mensen die een paar dagen

    aan het strand willen liggen, hand in

    hand een romantische avondwandeling

    bij zonsondergang willen maken over

    het strand en deze met een wijntje af

    willen sluiten bij een strandpaviljoen,

    heeft Friesland genoeg te bieden.

    Het bekendst zijn de stranden bij Makkum, Workum, Lemmer en

    Oudemirdum. De eerste twee samen met het ministrandje bij Hinde-

    loopen vanwege de mogelijkheden om extreme sports als kitesurfen,

    windsurfen en stand up paddling te beoefenen. Maar het is niet

    allemaal kiten en de scene daaromheen wat de klok slaat. Die ge-

    bieden zijn beperkt, zodat er voor strandplezier meer dan voldoende

    ruimte overblijft.

    It Soal - Workumcamping It Soal is gelegen aan een prachtig strand van ongeveer 800

    meter. Vooral kinderen kunnen hier veilig spelen vanwege het ondiepe

    water. Het ondiepe water geeft ook de catamaranzeilers en surfers

    een prachtige gelegenheid hun sport optimaal te kunnen beoefenen.

    Strand MakkumMakkum wordt ook wel eens het Friese Scheveningen genoemd.

    Een mooi strand aan het IJsselmeer, geflankeerd door een gezellige

    boulevard met voldoende horeca om ook de inwendige mens aan zijn

    trekken te laten komen. Het IJsselmeer leent zich bij uitstek om te

    zwemmen, zeilen,surfen of nog spectaculairder: kitesurfen!

    Strand OudemirdumRecreatieterrein De Hege Gerzen in Oudemirdum, Gaasterland heeft

    een prachtig zandstrand. U kunt zwemmen in het IJsselmeer en voor

    de kleintjes vindt u er een veilig kleuterbad met glijbaan. Hier kunnen

    ze naar hartenlust spelen en ravotten. Met de eilandjes voor de kust

    is het een unieke locatie. Ruim terras met kiosk, Volleybalveld, Bad-

    mintonveld, Toiletgelegenheid en Midgetgolf-baan.

    Strand LemmerIn de zomer is Lemmer een drukbezochte plaats met gevarieerde

    winkels, die ook onze Oosterburen weten te vinden. Het waterrijke

    dorp met haar gezellige terrassen, restaurants en winkels trekt vele

    bezoekers aan. Op een paar minuten loopafstand van het centrum

    bevindt zich het Lemster strand; een uitgestrekt zandstrand aan het

    IJsselmeer. In 2012 is de bouw afgerond van een gloednieuw strand-

    paviljoen met prachtig uitzicht over het IJsselmeer.

  • ZOMERINFO MAGAZINE 25

    Met je tenen in het zand

    Als je dat tegen een Fries zegt, moet je wel zeker

    weten dat je een sprint van een meter of twee-

    honderd in 25 seconden in de benen hebt, want

    vrij vertaald betekent het eigenlijk: Zit er aan jou

    niet een steekje los? Beter niet doen dus. In

    deze rubriek van het Zomer Info Magazine komt

    een aantal typisch Friese fenomenen voorbij, zo-

    als de Fries zelf, Friese gebruiken plus een aantal

    Friese producten die je eigenlijk gezien, gehoord

    of geproefd moet hebben om mee te kunnen

    praten over Friesland.

    FRIESE SPREUKEN

    GEZEGDES

    ANEKDOTES

    TYPISCH FRIES

    Doge jo wol?

  • ZOMERINFO MAGAZINE26

    De karakteristieke rood-wit-blauwe vlag, met zeven scheef weglopende witte en blauwe banen, wordt opgefleurd door zeven rode pompeblden, de bladeren van de waterlelie. Het getal zeven symboliseert de vrije Zeven Friese Zeelanden uit de Middeleeuwen. Dit waren zelfstandige landstreken, die langs de kust van Alkmaar tot de Weser in Duitsland lagen.

    Dankzij onder meer de grote schaatsfeesten in Thialf geniet de Friese vlag landelijk grote bekendheid, alhoewel de Friese driekleur nog geen zestig jaar bestaat (officieel). Want pas in 1957 is de vlag door de Staten van Frysln vastgesteld en aan de Koningin aangeboden!

    Wees op uw hoede wanneer een Fries tegen u zegt: It kin net, want sommige woorden betekenen in het Fries net even iets anders dan in het Nederlands. In het Nederlands is het woord net een manier om een ander te vertellen dat hij maar een beetje speling heeft, maar dat het wel lukt. In het Fries betekent het woord net, dat

    het niet kan. Het Berenburg merk Sonnema maakte een paar jaar geleden een reclamefilmpje waarop een paar Nederlandse jongens na n nacht vorst al het ijs op willen in Friesland. Volgens een boertje dat langs de kant staat kin it net. Waarop de jongens het ijs op stappen en er uiteraard met een grote plons door heen gaan.

    Soms zie je ze los rondlopen in het Friese land-schap. Het Friese paard, sierlijk bewegend met zijn hoge knieactie, spectaculair ogend met zijn lange manen en vetlok. Het is een elegant bewe-gend paard met een trotse opgerichte houding, een compacte bouw en daarbij het oudste inland-se paardenras van nederland. Zijn wortels gaan ver terug in de tijd. al in de 13e eeuw was de Fries bekend en tegenwoordig vertoont het nog steeds duidelijke overeenkomsten met zijn verre voorou-ders.

    Bekend zijn de Friezen vooral van de shownummer-rubrieken, waarin ze voor de Friese sjees lopen en gereden worden door boeren en boerinnen in Friese klederdracht. Het paard is namelijk oorspronkelijk ge-fokt als werkpaard, dat doordeweeks gewoon moest ploegen en op zondag voor de koets werd gespannen,

    als de familie naar de kerk ging. Maar ook onder het zadel presteert de Fries goed. De Fries heeft duidelijk aanleg voor dressuur en hij wordt ook veel gebruikt als hogeschoolpaard.

    Er zijn in Friesland diverse concoursen en fokdagen waar het Fryske Hynder (Fries Paard) centraal staat. De Koninklijke Vereniging Fies Paarden-Stamboek is de overkoepelende organisatie die de raskenmerken bewaakt.

    Interessant in dit kader zijn wellicht de Friese Paarden Concoursen (http://www.friesepaardenconcoursen.nl/ - 18 tm. 20 juli Garyp, 3 augustus Rijs, 7 augustus Buitenpost, 7 september Drogeham en 25 septem-ber Workum) alsmede de Fokdagen in Blauwhuis op 22 en 24 augustus 2013.

    It kin net

    Friese paarden

    De Friese vlag

    Friese weetjes en producten

  • ZOMERINFO MAGAZINE 27

    Friese weetjes en producten

    Fryske sprookjes

    Grutte Pier

    Pier Gerlofs Donia geboren in 1480 in het dorp Kimswerd, niet ver van Sneek, dankte zijn bijnaam Grutte Pier aan zijn enorme gestalte van 2,15 meter. In 1515 verloor hij zijn vrouw en toen Saksische huurlingen de streek afstroopten en alles inbrand staken wat op hun weg kwam, inclusief de boerderij van Pier. Een enorme woede maakte zich van de reus meester. Zijn enige doel was vanaf dat moment om zich te wreken op De Hollander.

    Hij verzamelde een legertje boeren, armen en Gelderse huurlingen om zich heen en ze noemde zich De Arumer Zwarte Hoop. Steeds meer Hollandse schepen werden de dupe van de wraakgierige Fries, die elke niet-Fries overboord zette of onthoofde. Daarvoor had gebruikte hij zijn ruim twee meter lange zwaard, waarmee hij tegelijker-tijd meerdere mensen een kopje kleiner kon maken. Zijn manier om vriend en vijand uit elkaar te houden was de tongbreker Buter, brea en griene tsiis, wat dat net sizze kin is gjin oprjochte Fries. Gevangenen die dit niet konden uitspreken waren t haasje. In 1517 was de Arumer Zwarte Hoop een leger geworden van ruim 4000 leden en was er geen schip meer dat zich in de buurt van de Friese kust waagde. Maar ook de overkant was niet veilig. Ze plunderden Medemblik en de dorpen in de omgeving en staken de boel in brand. De stad Asperen werd hun uitvals-basis. In 1518 werden de schepen van Grutte Pier aangevallen door elf Hollandse schepen. Voor de kust van Hoorn werden de Hollanders verslagen door de Friese piraten. Vlak na deze overwinning versloeg Pier een leger van 300 Hollanders bij Hindeloopen.

    Een waarzegster voorspelde dat Pier ten onder zou gaan op zee, waarop hij besloot te stoppen met zijn strijd op de Zuiderzee. In 1519 verhuisde Pier naar Sneek maar zijn hart lag bij de zee. Hij verteerde in de stad en een jaar later, op veertigjarige leeftijd stierf. Er zijn meerdere exemplaren van het enige echte zwaard van Grutte Pier, zoals in het Friesch Museum in Leeuwarden in de Her-berg Piers Stee in Kimswerd. Zijn helm wordt bewaard in het Stadhuis van Sneek.

    Het Vrouwtje van Stavoren

    Stavoren was in vroeger tijden de rijkste stad van Friesland. Een machtige handelsstad, waar ook de Friese koningen hun verblijf hiel-den. Stavoren had in die tijden het alleenrecht op de handel met de landen rond de Oostzee. Maar na de dertiende eeuw begon de rijkdom af te nemen. Stavoren werd overvleugeld door andere handelssteden. Meer en meer verloor de trotse Hanzestad daardoor haar monopoliepositie.

    Er woonde te Stavoren een rijke koopmans-weduwe. Ze bezat meer schepen dan alle kooplieden van de stad samen en werd met de dag rijker. Ondanks haar enorme rijkdom was ze niet tevreden, ze wilde het kostbaar-ste bezit dat er te vinden was en stuurde een schipper er op uit om dat te halen. Deze kwam na lang zoeken thuis met een lading graan uit Danzig, dat hem waardevoller dan goud leek. Het vrouwtje zag het niet als het waardevolste dat er bestond.

    Woedend vroeg ze: Aan welke zijde heb je het graan ontvangen?, Aan stuurboord-zijde., Gooi het dan aan bakboordzijde in zee! Een voorbijganger die dat hoorde zei haar dat niet te doen; zou ze ooit zelf in de bedelstand vervallen, dan zou haar het graan wel goud toeschijnen. Hierop haalde zij de gouden ring van haar vinger en gooide hem met een grote boog in zee.

    Ze voegde hieraan toe, Net zo min dat ik deze gouden ring ooit nog terug zal zien, zal ik in de bedelstand vervallen. Op een dag kwam een van haar dienaren naar haar toe met een gevangen vis, met in de maag van die vis haar eigen gouden ring. Vanaf dat moment keerde haar lot. Ten slotte eindigde zij in grote armoede.

    Stavoren war in der Antike die reichste Stadt von Friesland.Sie war zu jener Zeit ausschlieli-che auf den Handel spezialisiert.Leider verlor die Stadt im dreize-hnten Jahrhundert an Reichtum.Mehr und mehr verlor die stolze Hansestadt somit seine Mono-polstellung. Es lebte in Stavoren eine reiche Kaufmanns Witwe.Sie hatte mehr Schiffe, als jederandere Kaufman der Stadt zusammen und wurde mitjedemTag reicher. Trotz ihrer enormen Reichtum,war sie nichtzufrieden.Sie wollte das Kostbar-ste Gut,was man nur findenkonnte und schickte so einen Seemann los,um es zu finden.Nach langer Zeit gesucht zu haben, kehrte der Seemann mit einer Ladung Korn zurck,denn er dachte,es sei kostbarer dan Gold. Wtend fragte sie ihn:,,Auf welcher Seite hast du das Korn bekommen? ,,Auf der Steuerbordseite antwortete der Seemann. ,,Schmei es an der Bakbordseite wieder ins Meer!Ein vorbei laufenderMann,gab ihr den Rat,es nicht zu tun.Wenn sie einst nicht mehr so reich sein sollte, wrde das Korn Gold wert sein. Daraufhin,nahm sie ihren goldenen Ring vom Fin-ger und wurf ihn ber Bord mit den Worten: ,,Das ich meinen Reichtum verliere, passiert mirgenau so wenig wie ich diesen Ring jemals wieder sehen werde,Niemals! Eines Tages erschien ein Diener,mit einem gefangenen Fisch,der in seinem Magen ihren Ring hatte.So geschah es,das im laufe der Zeit ihr Reichtum endete in groer Armut.

    Vrijwel in elke plattelandsprovincie kom je ze tegen, de volksverhalen over spoken, heksen, reuzen en kabouters. Zo ook in Friesland. Een van de be-kendste helden uit de Friese overlevering is Grutte Pier.

    ZOMERINFO MAGAZINE 27

    Stavoren

  • ZOMERINFO MAGAZINE28

    Shantykoren, muziekkorpsen en skotsploechen (traditionele dansgezelschappen) zijn weliswaar geen exclusief Fries feno-meen, maar er bestaat nog steeds een levendige cultuur van blaaskapellen en zangkoren in Friesland, niet zelden vanuit de Christelijke historie zo gegroeid.

    Sneek herbergt de wereldkampioen Advendo, dat in juli haar titel mag verdedigen tijdens de World Music contest in Kerkrade.

    In veel steden en dorpen, waaronder Sneek, Woudsend, Lemmer, Workum, Hindeloopen, en Makkum, worden jaarlijks shantyfestivals gehouden waarin de zee, rum, mooie vrouwen en verloren liefdes de hoofdrol spelen. Voor de data verwijzen we graag naar de evenemen-tenkalender.

    Van Shanties tot blaaskapellen

    Jazeker bestaat die nog. alhoewel, zoals bij alle klederdrachten het geval is ge-weest, die van Friesland in de afgelopen twee eeuwen ook met de mode is meege-gaan. Tegenwoordig zie je de authentieke Friese klederdracht alleen nog maar bij feestelijke gelegenheden in de evenemen-tensfeer en bij ceremonies.

    De typisch Friese dracht, die bij allerlei gele-genheden nog getoond wordt, denk bijvoor-beeld aan het ringrijden, is gebaseerd op de kleding van halverwege de negentiende eeuw.

    Opvallend is de ontwikkeling van de hoofd-dracht met de zo karakteristieke oorijzers. Deze werden in de loop van de negentiende eeuw steeds groter en ontwikkelden zich tot een formaatje helm die bijna het volledige hoofd bedekte. Het oorijzer kon van goud zijn , maar ook van koper, afhankelijk van de positie van de draagster. Aan weerszijden zaten de uitsteken-de knoppen.

    Aald Hielpen

    Een groep waar je in Friesland niet omheen kunt is Aald Hielpen. Niet alleen omdat de Hin-delooper cultuur opgenomen is op de lijst van immaterieel erfgoed, maar ook omdat bij deze groep zo goed naar voren komt dat Hindeloo-pen, of Hielpen, zoals de inwoners zelf zeggen, in Friesland een buitenbeentje is. Het kleine stadje aan het IJsselmeer heeft niet alleen zijn eigen taal, maar ook zijn eigen kunst en zelfs de klederdracht wijkt volledig af van de Friese klederdracht, die veel ingetogener is.

    Aald Hielpen, n van de oudste klederdracht groepen in Nederland, werd opgericht in 1912. De kleurrijke klederdracht, de bijzondere liede-ren en de oude gebruiken en gewoonten van Hindeloopen mochten volgens de oprichters niet verloren gaan.

    In de eerste jaren gaf de vereniging alleen klederdrachtshows. Maar al vrij snel werd de voorstelling uitgebreid met het zingen van liederen in de Hindelooper taal, later werden oude dansen en nog later, toneelspel aan het repertoire toegevoegd.

    Gemiddeld trekt de groep hiervoor 25 keer per jaar het Hindelooper kostuum aan. In Hinde-loopen kunt u ze elke zomer een paar keer op het knusse Vondelingenplein of op de gezellige Havenkade zien dansen.

    Fryske klederdracht

  • ZOMERINFO MAGAZINE 29

    Van Shanties tot blaaskapellen Eigenlijk is het een raar fenomeen, fierljeppen (afkomstige van het Engelse Far Leaping). Met een lange houten stok over slootjes springen, terwijl er 20 meter verder een hek staat waar

    je zo overheen klimt zonder een nat pak te riskeren. Want daar komt de huidige vorm van het fierljeppen vandaan zoals we dat vandaag de dag kennen.

    Hierbij wordt door topsporters vanaf een speciale schans gesprongen met een lange polsstok van een kleine veertien meter. Vroeger van hout, daarna van aluminium, maar nu is het sterkere, lichtere en vooral stijvere carbon het materiaal waarvan de polsen worden ge-maakt. Na een explosieve aanloop springt de atleet zo hoog mogelijk in de maximaal 13,50 meter lange pols en begint te klimmen.

    Het liefst wanneer de pols op, of net over, zijn dode punt is, zodat hij optimaal tijd heeft om zo hoog mogelijk te klimmen. Eenmaal over het dode punt, als de pols in de buurt van de overkant van de brede waterbak is, springt hij met een forse afsprong zo ver mogelijk in het zandbed. Bij de hoogste klasse van de heren komt de magische 22-meter grens steeds dichterbij.

    Maar de oorsprong van deze sport ligt bij de boeren en eierzoekers die vaak gewapend met een pols het land in gingen naar het perceel waar ze een eitje vermoedden. En de snelste weg tussen twee punten is nog altijd een rechte lijn, dus over de slootjes en geen omwegen via hekken.

    De Friezen hebben zich het kaatsen eigenlijk toegeigend, want van origine is het een sport (toen meer een tijdverdrijf) die door de Hollandse dijkwerkers naar Friesland is gebracht.

    Kaatsen wordt gespeeld door parturen. Dit zijn teams van drie spe-lers. Gaat de geschiedenis van de Kaatsbond ruim een eeuw terug, die van kaatsen gaat nog veel verder. Onderzoek heeft aangetoond dat het kaatsspel al in de middeleeuwen in Frankrijk werd beoefend. Ook de Noordelijke en Zuidelijke Nederlanden streden in die tijd menige strijd met de kaatsbal uit.

    Toen was kaatsen nog een elite sport. Het werd gespeeld op de speciale kaatsbanen, waarvan er in de 16e eeuw in Parijs alleen al 250 te vinden waren. Na geruime tijd werd het kaatsspel ook door de gewone man ontdekt, die wegens het gebrek aan geld voor een kaatshal, het spel noodgedwongen op straten en kerkpleinen speelde.

    Ook in Friesland wekte de kaatssport de nodige beroering. Dankzij vijf Franeker notabelen is het kaatsen hier niet uitgestorven. Zij or-ganiseerden een kaatswedstrijd in Franeker die zon succes had, dat men besloot er een jaarlijks terugkerend evenement van te maken. Hiermee was de Pc geboren. Nog steeds mag dit bloedstollend span-nende evenement zich op vele duizenden bezoekers verheugen.

    Het is een prachtig tafereel, het ringrijden, dat jaarlijks onder auspicin van de Vereniging Het Friese Tuigpaard in diverse Friese steden in met name het Zuidwesten van Friesland plaats vindt. Onder meer in Workum, Hindeloopen, Koudum, Stavoren en Sneek.

    De zwarte parels, prachtige trotse Friese paarden, ingespannen voor een rijk versierde krompanelen sjees van vaak meer dan een eeuw oud. De dame probeert met een houten pen zo veel mogelijk ringen te steken en aan de heer de taak om de combinatie van paard en

    sjees zo kundig mogelijk langs de op het parcours opgestelde stan-daards te mennen.

    Zowel de dame als de heer dragen het Friese kostuum, dat ongeveer stamt uit het jaar 1850. Alle combinaties hebben een Fries paard voor de authentieke sjezen gespannen. De ringrijders worden bijgestaan door een aantal juryleden en een speaker. Samen zorgen zij ervoor dat het folkloristische ringsteken, zoals dat vroeger ook zo vaak werd gedaan, in stand wordt gehouden

    Vroeger waren het de werkpaarden van Friesland, de rela-tief lange en smalle (denk aan de smalle vaarten) platbodems (ondiep water) met aan twee kanten een breed en relatief kort zwaard tegen het verlijeren (uit koers drijven) van het schip, de sktsjes. De schippers zeilden toen ook wel wedstrijden op de rustige momenten wanneer ze geen lading hadden.

    Tijdens deze wedstrijden bleek dat er snellere en minder snel-le sktsjes waren. Vooral de sktsjes van de Piip , ook wel een Piipster genoemd van de gebroeders Roorda uit Drachten bleken hele snelle jongens te zijn. Het sktsje van Sneek, dat de afgelopen twee jaar kampioen werd, is ook een Piipster. Met de komst van de gemotoriseerde vrachtvaart kreeg de zeilende vrachtvaart het steeds zwaarder en verdween uiteindelijk uit beeld.

    Tegen het eind van de Tweede Wereldoorlog namen enkele sktsje-fanaten het initiatief om het sktsjesilen weer zijn rechtmatige plaats

    op de Friese zeilkalender te laten innemen. En nu, meer dan vijftig jaar later, bloeit het evenement als nooit tevoren.

    Er bestaan in Friesland twee organisaties, die beide Friese Kampi-oenschappen organiseren, de SKS en de IFKS. De SKS of Sintrale Kommisje Sktsjesilen, is de officile organisatie, die in augustus met een zeilend circus van 14 sktsjes twee weken lang door het Friese Merengebied trekt en vele duizenden mensen naar de waterkant lokt.

    De IFKS, de Iepen Fryske Kampioenskippen, is de organisatie die de Open Friese Kampioenschappen organiseert. Hieraan doen jaarlijks wel 60 sktsjes mee, zodat deze in vier klassen worden ingedeeld.

    Om de strijd zo gelijkwaardig mogelijk te maken zijn de originali-teitseisen met name bij de SKS erg streng en worden de sktsjes aan de hand van een ingewikkelde formule aan een maximum aan zeiloppervlak gebonden.

    Fierljeppen

    Kaatsen

    Ringrijden

    Sktsjesilen

  • ZOMERINFO MAGAZINE30

    It slukje daar wordt mee bedoeld: het Beerenburg-je, en de Weduwe is de Weduwe Joustra die in 1864 begint met het maken van Beerenburg naar receptuur van Hendrik Beerenburg.

    In 1645 begon Hendrik Beerenburg aan de Stroomarkt 9 te Amsterdam een groothandel in kruiden. De schippers op de Friese vrachtschepen (sktsjes) kochten deze pakketjes en lieten ze trekken op jenever of brandewijn. Het aftreksel kreeg de naam van de ontdekker Beerenburg en werd gebruikt als medicijn. Volgens de bijsluiter waren deze Opregte Maag-Kruiden het ideale middel tegen vele kwalen.

    In 1864 is Anjenette Joustra, nadat haar man op veel te jonge leeftijd was overleden, aan het Kleinzand in Sneek begonnen met het maken van Beerenburg. Zij deed dit met de kruiden n de receptuur van Hendrik Beerenburg onder de naam Weduwe Joustra Beerenburg.

    Nu, bijna 150 jaar later, maakt haar achter achter achter kleindochter nog steeds haar Beerenburg met zijn kruiden. En met een medicinale werking, want de bijsluiter zegt nog steeds: Het is verstandig iets van dit medicijn in te nemen voordat men denkt onwel te worden.

    Het is ook daarom dat veel watersporters vaak op het punt staan om onwel te worden, maar dat gelukkig onder de duim weten te houden met it slukje fan de Weduwe.

    Je drinkt pas echt Beerenburg wanneer je het nuttigt uit een fgelt-sje. Het fgeltsje is een glas met kelk en steel, maar zonder plateau er onder om het neer te kunnen zetten. Het dateert uit de tijd dat de boeren door landarbeiders werden geholpen met het binnenhalen van de oogst. Het was dan goed gebruik om de arbeiders regelmatig een

    Frysk slukje aan te bieden. Maar een glaasje op een poot valt om op het ongelijk-matige land en drankverspil-ling staat in Friesland gelijk aan een doodzonde. Dus werd het onderste deel van de poot er af gebroken zodat het glas met het steeltje ge-makkelijk en zonder gevaar voor omvallen, in het land kon worden geprikt.

    Het fgeltsje ziet er nu wel anders uit dan vroeger en heeft geen afgebroken poten, maar een mooi dun steeltje onder aan het glaas-je. Bovendien kan het glas worden neergezet in een blokje hout dat erbij geleverd wordt.

    Het dorp Koudum is ligt op een uiterst strategische plaats in Friesland. Ener-zijds dicht bij het water van de Flues-sen en de Morra, anderzijds ook dicht bij de bossen van Gaasterland en de Gaasterlandse kliffen. Vandaar ook dat veel toeristen deze plaats in Friesland weten te vinden. Koudum ligt op een een stuwwal (morene) uit de ijstijd. De Koudumer bult steekt op het hoogste punt zon 6 tot 10 meter uit boven het omringende land.

    De tuinderij, waar de beroemde Koudumer Beantsjes (sperziebonen) vandaan komen, vindt men vooral aan de zuid- en oostkant. Volgens de telers maken de op het zuiden gelegen helling en het zwarte zand voor een belangrijk deel het verschil met andere streken. Maar waarom die befaamde Koudumer Beantsjes beter smaken dan die van elders, daar hebben ook de experts geen antwoord op.

    Feit is dat de klanten van heinde en ver komen, speciaal naar Koudum, voor in het bijzonder de Koudumer Beantsjes. Er schijnen zelfs klanten te zijn, die kunnen vertellen van welk perceel in en rondom Koudum de Beantsjes geplukt zijn!

    Jaarlijks wordt er in Koudum een groot dorps- en streekproducten-feest geor-ganiseerd rond de eerste oogst van de beantsjes en de persoon die zich dat jaar op een onderscheidende manier verdienstelijk heeft gemaakt voor het dorp wordt benoemd tot Beantsje van het Jaar.

    It slukje van de Weduwe

    It Fgelstje

    ZOMERINFO MAGAZINE

    Koudumer beantsjes

  • ZOMERINFO MAGAZINE 31

    Een andere lekkernij voor bij de koffie of thee zijn de Fryske Dmkes, een typisch Fries streekgerecht, zoete koekjes uit de oven.

    Recept Fryske Dmkes

    1 ei150 gram boter175 gram lichtbruine basterdsuiker50 gram gehakte hazelnoten1 theelepel kaneelgemberpoeder1 eetlepel anijszaad150 gram bloemzout (naar smaak)

    Bereidingswijze

    Meng de boter met de suiker. Doe het ei erbij en daarna het zout, de hazelnoten en de kruiden. Meng de bloem erdoor totdat er rolletjes van een vinger lengte van kunnen worden gedraaid. Leg deze op een ingevet bakblik. Druk met de duim de uiteinden even plat en bak ze in een matig warme oven (150 - 175 graden C) in 20 tot 25 minuten gaar en bruin. Eet smakelijk!

    Koudumer beantsjes

    Waterpoortjes

    Fryske Dmkes

    Als je Sneek zegt, zeg je in n adem: de Weduwe Joustra Beerenburg, Snitserbitter,

    Hagas Drabbelkoeken en Sneeker Zoethoudertjes. Vanaf nu is daar een nieuwe specialiteit

    aan toegevoegd, het Sneeker Waterpoortkoekje. Gerrit Dijkstra, eigenaar van banketbakke-

    rij de Korenbloem in de Galigapromenade in Sneek, die dit jaar zijn 25 jarige jubileum viert

    als eigenaar, vond het hoog tijd dat het oudste gebouw van Sneek, dat nota bene in 2013

    zijn 400e verjaardag viert, in of op een lekkernij verscheen. Wat na een flinke tijd ontwik-

    kelen resulteerde in het Sneeker Waterpoortkoekje. De Snekers zeggen: Don mij mar un

    sakje Waterpoorterkes.

    www.kaasenworst.nl

    www.schaatsmuseum.nl

  • ZOMERINFO MAGAZINE32

    K i j k o p d e we b s h o p : w w w

    . K a a s E n W o rs t . n l

    Culinair genieten met

    streekproducten van KaasEnWorst.n

    l

  • ZOMERINFO MAGAZINE 33

    In Friesland is het goed gebruik om een kop koffie of thee te flankeren met een flink stuk reepkoek. In veel gevallen, vooral in Zuidwest Friesland, zal dit een stuk Molkwarder Koeke zijn.

    De grondlegger van deze Friese reepkoeken was Cornelis de Boer uit Molkwerum rond het jaar 1916. Om zich te onderscheiden van zijn plaatselijke en regionale concurrenten maakte hij gebruik van een oud Molkwerums recept: een vanillekoek. En deze koek vindt vandaag de dag nog steeds gretig aftrek, ook buiten Friesland.

    Naar de overkantCornelis de Boer was een vooruitstrevend man. Zo veranderde hij zijn bakkerij al snel in een kleine fabriek en probeerde hij een zo breed mogelijke afzetmarkt te vinden. In Noord Holland bijvoor-beeld werd Molkwarder Koeke minstens zo populair als in Friesland. Bewaard gebleven ansichtkaarten wijzen dat uit. Daarop stond het verzoek nog wat van die lekkere koeken te sturen met de Staverse boot naar Enkhuizen. Ook leverde de Boer zijn koeken aan levens-middelenzaken, vrij uniek voor die tijd.

    MolkwerumMolkwerum (Molkwar) zelf is de moeite van een bezoek waard. Het is een sfeervol dorp met een boeiende historie. Door enthousiaste dorpsbewoners worden op afspraak rondleidingen georgani-seerd, waarin de koekfabriek is opgenomen en het in oude staat teruggebrachte bakkerswinkeltje annex koffie/theeschenkerij.

    Voor een rondleiding kunt u reserveren bij Baukje Reitsma, tel. 0514-681475. Tijdens het vakantieseizoen is het bakkerswinkeltje vrij toegankelijk op de woensdag, donderdag en zaterdag van 14.00 tot 16.30 uur.

    Een Oranjekoek (Fryske Oranjekoeke) is een typisch Friese lek-kernij. De oranjekoek dankt zijn naam aan de gekaramelliseerde sinaasappelsnippers die op de oranjekoek zijn aangebracht. Het is traditioneel een vierkante plaatvormige koek, met daarop roze glazuur en een crmeversiering. Op deze crmeversiering zijn als finishing touch de gekaramelliseerde vruchten en sinaasappels-nippers aangebracht.

    In de loop der tijden is de koek steeds meer het imago van gebak gaan krijgen, niet in de laatste plaats omdat er door de banketbakkers in plaats van crme ook wel slagroom wordt toegepast en de koek wordt gevuld met amandelspijs of banketbakkersspijs.

    Gerrit Dijkstra van Banketbakkerij de Korenbloem en zijn team hebben in 2012 het predicaat: Lekkerste Oranjekoek van Friesland gewonnen. Je zou dus kunnen zeggen dat hij daarmee meteen wereldkampioen is, want Friesland is de enige plaats waar deze versnapering wordt gemaakt.

    Molkwarder Koeke, een begrip

    Oranjekoek

  • ZOMERINFO MAGAZINE34

    www.westfriese-kaashandel.nl

    Dinsdagochtend Sneek 8:00 tot 12:30 Grootzand

    Dinsdagmiddag Mantgum 14:15 tot 17:45 De Dobbe

    Woensdagochtend Harlingen 08:00 tot 12:30 Voorstraat

    Woensdagmiddag Franeker 13:30 tot 17:00 Voorstraat

    Donderdag Bolsward 08:00 tot 12:30 Appelmarkt

    Vrijdag Leeuwarden 08:00 tot 17:00 Zaailand

    Zaterdag Sneek 08:00 tot 17:00 Grootzand

    Wijde Noorderhorne 158601 EB Sneek

    Tel: 0515 - 423214

    Buon A

    ppetito

    Gelegen in het hart van Sneek, proeft men de

    sfeer van de "Venetiaanse gezelligheid".

    Bezorglijn: 0515 - 423214

    Friese Streekmarkt 4 aug - 1 sep - 6 okt

    Eerste zondag van de maand vanaf 10.00 tot 17.00 uurTelefoon: 06-23351180

    Flinkeboskje 2 te HEMELUMwww.itflinkeboskje.nl

  • Met een knipoog naar het Pompebld-beeldmerk in de Friese vlag

    hebben enkele Friese ondernemers De Pompepet gelanceerd.

    Een luxe Friese pet/baret in de vorm van een Pompebld. De pet

    is gemaakt van 50% merino wol en 50% acryl, wat behandeld is

    zodat het niet kriebelt. Het is hoogwaardig, kleurvast materiaal, dat

    niet gaat pillen. Van binnen is de pet gevoerd met een rode satijnen

    glansstof. (zie op www.pompepet.nl)

    Suikerbrood, of Fryske Skerble, zoals de Friezen zeggen, is

    zoet, kleverig en bij voorkeur voorzien van een fijne laag room-

    boter, absoluut niet goed voor de lijn. Maar oh, wat is het lekker.

    Daar wegen alle nadelen ruim- en ruimschoots tegenop.

    Suikerbrood is vooral populair in Friesland, waar de vorm in de

    loop der tijd veranderde van een rondbrood naar een rechthoekig

    busbrood. Het Friese suikerbrood bevat 40% suiker en er wordt

    kaneel aan toegevoegd. Ook in andere delen van Nederland wordt

    er wel suikerbrood gebakken, zoals in Limburg en de Klontjesmik

    in Noord-Brabant, maar dit is minder zoet omdat het een kleinere

    hoeveelheid suiker (25%) bevat en er geen kaneel aan toe wordt

    gevoegd.

    In Friesland werd het brood cadeau gegeven aan moeders, die een

    meisje hebben gekregen (krentencake bij een jongetje). Maar het

    wordt door Friese bedrijven, die hun identiteit willen onderstrepen ook

    wel, al dan niet in een totaalpakket van Friese producten, gebruikt als

    relatiegeschenk.

    Pompepet

    Skerble, hl zoet en hl lekker

    35

  • ZOMERINFO MAGAZINE36

    Plezier Producten.nl

    Plezierproducten.nl staat voor vakantie plezier,vaar plezier, fiets plezier en het bosrijke Gaasterland en Kuinre bos

    nodigen zeker uit tot wandelplezier. Onze comfortabele vakantie bungalow, welke in 2010 volledig werd ge-renoveerd, bevind zich op een kleinschalig lommerrijk bungalowpark,

    gelegen achter de Ijselmeerdijk te Lemmer.

    Plezier Producten - Plattedijk 39-7 - 8530 NB Lemmer Tel: 0514 - 569116 - Mail: [email protected]

    MINERALOGISCH MUSEUM GROU

    MINERALEN EN EDELSTENEN

    VOOR JONG EN OUD!

    OPEN: 1 MEI - 1 NOV : 11.00 - 17.00 UUR

    1 MEI - 30 JUNI: ZATERDAG EN ZONDAG 1 JULI - 31 AUG: DINSDAG T/M ZONDAG 1 SEPT - 31 OKT: ZATERDAG EN ZONDAG

    BUITEN DEZE TIJDEN: OP AFSPRAAK

    LEECHLN 22 ( TUSSEN GROU EN WARTEN ) 0566 - 62 36 36

    WWW.MINERALENGROU.NL

    ***

    Franekerweg 6 - 8808 HA Dongjum/Franekertel. 0031(0)517-394342

    [email protected] - www.oppeklincke.nl

    Chocolaterie Koldewijn | Nieuwstad 21 | 8713 JL Hindeloopen | Telefoon: 0514 52 26 44 | 06 107 49 725 E-mail: [email protected] | www.chocolateriekoldewijn.nl

    Chocolaterie Koldewijn maakt diverse chocoladeproducten op ambachtelijke wijze. In onze winkel de Theebonbonnerie waant u zich terug in de tijd. Deze authentieke winkel heeft naast de eigengemaakte chocoladeproducten nog een uitgebreid theeassortiment met keuze uit meer dan 40 soorten thee.

    Chocolaterie Koldewijn is tevens gespecialiseerd in het geven van workshops en High tea.

  • ZOMERINFO MAGAZINE 37

    Alleen al de gemeente Sdwest-Frysln telt 656

    rijksmonumenten en 130 gemeentelijke monu-

    menten. Daarnaast zijn er dorpjes en stadjes die

    eigenlijk als heel dorp een monument vormen

    zoals bijvoorbeeld Hindeloopen, Workum en

    Sloten.

    Daarnaast kennen al die dorpen en steden een

    karrevracht aan kleine en vaak op een specifiek

    onderwerp gerichte musea en oudheidskamers.

    Het gaat te ver om deze allemaal op te sommen

    in het kader van dit Zomer Info Magazine zodat

    we ons beperken tot een greep uit...

    HISTORISCHE STEDEN

    MUSEA

    FRIESE PARELTJES

    Fries erfgoed

  • ZOMERINFO MAGAZINE38

    De Italiaanse kookkunst is voor kenners een van de beste en fantasierijkste van de wereld.

    In Nederland is vooral de pizza in trek, maar ook ander Italiaanse specialiteiten vallen meer en meer in de

    smaak. Wij zijn daarom ook blij, ook U kennis te laten maken met de culinaire cultuur van Itali.

    Omdat tal van specifiek Italiaanse ingredinten en wijnen in Nederland tegenwoordig goed verkrijgbaar zijn, kunnen wij U een gevarieerde kaart aanbieden.

    Antonello * Zilverstraat 43 * 8801 KB Franeker Tel: 0517 391661 * www.antonello.nl

    Voor verhuur van

    (Elektrische)Fietsen Tandems Hometrainers

    HuureenfietsenverkenhethistorischstadscentrumvanFranekerofontdekdehavenstadHarlingen,maarookdenabijeomgevingiszekerdemoeitewaard.Hieroverinformerenwijugraag.Erbestaattevensookdemogelijkheidomeenfietsarrangementbijonsteboeken,zowelindividueelalsvoorgroepen.Reserverenkantelefonischofviahetcontactformulieroponzewebsite.

    L.Homanstraat4,8802XWFranekerT:(0517)397038/0623471710 I:www.zandbergfietsen.nl

  • ZOMERINFO MAGAZINE 39

    Museum Martena is gevestigd in een prachtig middel-eeuws stadskasteel in het hart van de historische binnen-stad van Franeker. Het museum besteedt aandacht aan de tijd dat Franeker een universiteitsstad was, waar de Franeker loskoppen, zoals de studenten toen genoemd werden, de vele kroegen bezochten. Oud-bewoner van het stadskasteel Anna Maria van Schurman heeft een be-langrijke plaats in de collectie, als eerste vrouw die in de zeventiende eeuw aan een universiteit studeerde. Verder zijn er ingerichte kamers, zilver en porseleinverzamelingen en op zolder staan twee heel bijzondere mechanische kunstwerken, een miniatuurkermis en een voorstelling van Salomos Oordeel. In het museum is zes keer per jaar een tijdelijke tentoonstelling te zien. Deze kan gaan over Friese hedendaagse kunst of over een historisch onderwerp dat direct met Franeker te maken heeft.

    Museum Martena voorstraat 35 8801 La Franeker

    Tel. 0517-392192 [email protected] www.museummartena.nl

    Openingstijden: dinsdag tot vrijdag 10-17 uur, zater-dag, zon- en feestdagen 13-17 uur, maandag gesloten.

    audiotour in nederlands, Fries, Duits en Engels aan-wezig.

    voor bezoekers is er de mogelijkheid een voordelige combikaart te kopen voor Museum Martena en het Koninklijk Eise Eisinga Planetarium!

    Franeker, dat sinds 1474 stadsrechten heeft is een stad met een rijke geschiedenis, hetgeen zich heden ten dage nog weerspiegelt in de vele prachtige historische gebouwen en de rijke cultuur in de vorm van musea en bezienswaardigheden.

    De naam is afgeleid van frana (van de heer) en eker (do-meingebied). In 1585 werd de Franeker Academie geves-tigd in het klooster Jeruzalem. Dit zou het nieuwe Athene worden. Een wetenschapstempel met vier faculteiten met als belangrijkste de nieuwe theologie. Door de malaise ten tijde van de Franse revolutie verlieten veel hooglera-ren de stad en nam het aantal studenten drastisch af. In 1811 viel het doek voor de academie.

    KaaTSEnMet Franeker is van oudsher niet alleen een academie stad maar ook een echte kaatsstad. Waarover elders in dit magazine meer. Een van de belangrijkste monumen-ten, waar Franeker zijn bekendheid aan te danken heeft is het Planetarium.

    MOnuMEnTEnFraneker biedt meer dan alleen het historische planeta-rium. Ook de vele monumenten herinneren aan een rijk verleden, hoewel rond 1850 veel uit de middeleeuwen stammende stadspoorten en de stadsomwalling werden afgebroken vanwege de hoge onderhoudskosten, zijn er vele monumenten bewaard gebleven. Franeker heeft veel moois te bieden. Een bezoek aan deze stad is dan ook meer dan de moeite waard.

    Kunst in een stadskasteel

    Franeker, meer dan vijf eeuwen stad

  • ZOMERINFO MAGAZINE40

    Ambachtelijke chocolade uit Duitsland, uit eigen productie!

    Nieuw in Sneek

    Gedempte Pol 7 8601 BX Sneek

  • ZOMERINFO MAGAZINE 41

    Elk jaar rond eind juli/begin augustus vindt de PC plaats; niet alleen d hoogtijdag van de kaatssport, maar ook de oudste jaarlijkse sportklassieker van Nederland en de grootste kaatspartij ter wereld. Uit de entourage en rituelen die tot de PC-dag behoren valt op te maken dat de PC een evenement is dat geworteld is in een andere tijdgeest, met gebruiken van weleer.

    De Pc-dag begint precies om 8.00 uur, wanneer de voorzitter van de Permanente commissie begint met zijn redevoering. Rond 9.00 uur vindt de rijtoer plaats naar het toernooiveld en om 9.30 uur begint de wedstrijd. De regerend Pc-koning doet op het Sjkeln (het terrein waar de Pc zich afspeelt) afstand van de koningsbal als hij deze overhandigt aan de voorzitter van de Permanente commissie, die de koningsbal vervolgens voor iedereen zichtbaar ophangt in de Pc-koepel.

    Na de ceremonile openingshandelingen beginnen de eerste twee partijen. De finale valt meestal rond de klok van 17.00 uur, afhankelijk van het wedstrijdverloop.

    Direct na de finale vindt eerst de prijsuitreiking plaats en roept vervolgens de voorzitter van de Permanente commissie de nieuwe Pc-koning uit. Hierna is de Pc-dag afgelopen.

    PC in KaatsMekka Franeker

    Het is alweer bijna 240 jaar geleden dan Eise Eisinga, die van beroep wolkammer was, begon aan de bouw van een uniek Planetarium. Zeven jaren heeft hij er in zijn vrije tijd aan gewerkt, van 1774-1781. Hij bouwde het in de woonkamer van zijn grachtenhuis in het centrum van Franeker. Aan het plafond werd het zonnestelsel op schaal n mm is n miljoen km zo uit-gebeeld, dat op elk moment van de dag de actuele stand van de planeten kan worden afgelezen.

    Daarnaast heeft Eise Eisinga boven de kasten en bedstee een groot aantal maan- en zonne-wijzers aangebracht die de dag, datum en de op- en ondergang van de zon en maan zicht-baar maken. Maar ook elke zons- of maansver-duistering waar ook ter wereld is afleesbaar in het Eisinga Planetarium.

    Eise Eisinga heeft dit alles gebouwd naar aan-leiding van een voorspelling dat de wereld zou vergaan. Dat zou plaats vinden op 8 mei 1774 als gevolg van een samenstand van vier plane-ten in het sterrenbeeld Ram. Naar aanleiding van die samenstand werd enkele maanden daarvoor een boekje uitgegeven, geschreven door Een liefhebber van de Waarheid. Deze liefhebber was, naar later bleek, een dominee uit het plaatsje Boazum. Hij beweerde dat op

    die dag de planeten op elkaar zouden botsen, waardoor de aarde uit haar baan zou geraken en uiteindelijk in de poel des vuurs, dat was de zon, ten onder zou gaan.

    Het boekje veroorzaakte zoveel paniek en angst onder de bevolking dat de overheid besloot het in beslag te nemen. Eisinga, die zag dat de mensen er werkelijk in geloofden en zelf wist dat het verhaal niet klopte, heeft toen besloten het Planetarium te bouwen als een stukje publieksvoorlichting. Het gegeven dat het nu al meer dan tweehonderd jaar in beweging is, dwingt groot respect af. En dan te bedenken dat het gehele raderwerk is gemaakt van on-geveer tachtig eikenhouten hoepels en schijven met da