Barra tatimore në Shqipëri e Ballkan 2017

  • View
    187

  • Download
    3

Embed Size (px)

Transcript

  • Dita e Liris Fiskale 2017 n Shqipri, Kosov, Ballkan

    Barra tatimore n Shqipri dhe Kosov, sipas qarqeve/regjioneve

    1

    Barra tatimore n Shqipri, 2017

    Dita e Liris Fiskale n Shqipri, Kosov dhe Ballkan

    Barra tatimore n Shqipri dhe Kosov, sipas qarqeve/regjioneve

    Barra tatimore mes vendeve t Ballkanit dhe investimet e huaja

  • Dita e Liris Fiskale 2017 n Shqipri, Kosov, Ballkan

    Barra tatimore n Shqipri dhe Kosov, sipas qarqeve/regjioneve

    2

    ALTAX CENTER

    Studime Fiskale Shqiptare Nr. 2017/03/01 www.al-tax.org

    altax@consultant.com Dat 13.03.2017 Tiran, Shqipri

    Barra tatimore n Shqipri, 2017

    Dita e Liris Fiskale n Shqipri, 2017 Dita e Liris Fiskale n Kosov, 2017 dhe Dita e Liris Fiskale n Ballkan 2017 Barra tatimore n Shqipri dhe Kosov, sipas qarqeve/regjioneve Barra tatimore mes vendeve t Ballkanit dhe investimet e huaja

    ALTAX CENTER

    DITA E LIRIS FISKALE N SHQIPRI, KOSOV DHE BALLKAN 2017 Studime Fiskale Shqiptare

    Edicioni 5t

    Qendra ALTAX sht nj nism studiuesish shqiptar me synimin e nj qasje t re n ndihm t politiks fiskale dhe

    ekonomike shqiptare me qasje drejt politiks fiskale evropiane. Qllimi kryesor sht q t promovoj edukimin me sistemin

    fiskal dhe pershtatjen e tij sipas ambjentit ekonomik, t ndihmoj tatimpaguesit dhe palt e interesuara (studentt, ekspertt

    n terren, studiuesit) nprmjet ekspertizs t jen t informuar mbi ambjentin fiskal dhe klimn ekonomike. Nga ana tjetr

    bashkpunimi me akademik dhe ekspert fiskale ndihmon pr t zgjeruar dhe pr t krijuar nj audienc t plot n ndihm

    t rritjes s kapaciteteve fiskale n Shqipri dhe Kosov.

    NE JU NDIHMOJM T PAGUANI TAKSAT. NE JU NDIHMOJM T MOS PAGUANI BAKSHISH PR TAKSAT!

    www.al-tax.org altax@consultant.com Mars 2017

    Tiran, Shqipri

    http://www.al-tax.org/mailto:altax@consultant.comhttp://www.al-tax.org/mailto:altax@consultant.com

  • Dita e Liris Fiskale 2017 n Shqipri, Kosov, Ballkan

    Barra tatimore n Shqipri dhe Kosov, sipas qarqeve/regjioneve

    3

    ALTAX Studime Fiskale Shqiptare Mars 2017

    Prgatitja dhe shprndarja

    A. Gjokutaj

    Qendra ALTAX

    Barra tatimore n Shqipri, 2017

    Dita e Liris Fiskale n Shqipri, 2017 Dita e Liris Fiskale n Kosov, 2017 dhe Dita e Liris Fiskale n Ballkan 2017 Barra tatimore n Shqipri dhe Kosov, sipas qarqeve/regjioneve Barra tatimore mes vendeve t Ballkanit dhe investimet e huaja

    Fjal ky: 2017, barra tatimore, Shqipria, Kosova, Ballkan, tatime, taksa, qark, rajon, shkalle tatimore, liri

    fiskale

    Dokumenti sht prgatitur nga ekspertt e ALTAX, n serin e prmbledhjeve tematike, me synimin q t kthehet n nj burim diskutimi pr gjith t interesuarit, ose pr ta prdorur n funksion t diskutimeve dhe analizave t politikave pr shprndarjen e barrs tatimore dhe zbatimin n praktik n kuadr t politiks decentralizimit dhe forcimit t financave lokale. Autorsia sht e ALTAX. Cilido q do t prdor t dhna apo pjes nga ky botim, sht i detyruar t shnoj autorsin si referenc n publikimet q do t prdor. Dokumenti gjendet te faqja n internet www.al-tax.org Nse keni krkesa apo pyetje drgojini te altax@consultant.com

    http://www.al-tax.org/mailto:altax@consultant.com

  • Dita e Liris Fiskale 2017 n Shqipri, Kosov, Ballkan

    Barra tatimore n Shqipri dhe Kosov, sipas qarqeve/regjioneve

    4

    PRSHKRIM

    N serin e publikimeve q tashm jan br nj tradit pr barrn tatimore, ashtu si edhe publikimi tjetr mbi

    boshllkun tatimor, Qendra ALTAX prezanton edhe kt vit, edicionin e pest Barra tatimore n Shqipri,

    2017, pr secilin qark n Shqipri, regjion n Kosov duke br edhe klasifikimin pr barrn m t ult dhe

    barrn tatimore m t lart, sipas peshs q ato mbajn n raport me buxhetin dhe prodhimin e brendshm

    rajonal.

    Me qllimin pr t par nj vlersim m global t barrs tatimore, n studim prezantohet edhe barra tatimore

    n vendet e rajonit ballkanik.

    Nj vend t veant dhe pr her t par mban barra tatimore edhe pr Kosovn duke e trajtuar n nivel shteti

    dhe regjionesh.

    Qllimi i studimit sht trheqja e vmendjes s politiks dhe studiuesve, medias fiskale, politikes fiskale dhe

    administrimit, si dhe kritikve q mund t rezervojn komente pr vlersimin apo kan pyetje n lidhje me

    llogaritjet dhe faktet e prezantuara n dokument.

    T dhnat e prdorura pr llogaritjet jan marr nga burime statistikore zyrtare, nga financat, tatimet dhe

    organizata q mbajn t baza t dhnash dhe publikojn, si brenda dhe jasht Shqipris. Nj pjes e t dhnave

    jan prpunuar dhe prdorur nga ekspertt e ALTAX pr t krahasuar dhe shrbyer si referenc kryesore pr

    prezantimin.

  • Dita e Liris Fiskale 2017 n Shqipri, Kosov, Ballkan

    Barra tatimore n Shqipri dhe Kosov, sipas qarqeve/regjioneve

    5

    Shkurtime dhe prkufizime

    Barr Tatimore

    Shuma totale e tatimeve t paguara, si dhe detyrimeve doganore dhe sigurimeve shoqrore e shndetsore, sipas bazs t t ardhurs t tatimit prkats (tatimet mbi kapitalin, mbi punn dhe tatimet mbi konsumin) nga nj grup i caktuar tatimpaguesish, industrie, rajoni, shteti etj., t krahasueshme me far paguajn grupet, industrit, rajonet, shtetet, etj.

    Ngarkesa Gjithsej

    e Shkallve

    Tatimore

    Shkallt tatimore gjithsej llogariten si ngarkes e tatimeve, taksave dhe kontributeve t detyrueshme pr tu llogaritur dhe paguar nga bizneset dhe individt. Kjo barr tregon m s miri peshn q vendos politika fiskale e nj vendi mbi rezidentt dhe jorezidentt. Tatimet n burim (t tilla si tatimi mbi pagen) ose taksat dhe tatimet e mbledhura me agjent tatimor (t tilla si TVSH, tatimi mbi shitjen) jan t prjashtuara.

    Tatimet mbi t

    ardhurat

    Tatim direkt mbi t ardhurat. Megjithse termi prgjithsisht zbatohet pr nj tatim mbi individt (ku ai mund t prcaktohet si tatim mbi t ardhurat personale ose tatim mbi t ardhurat individuale), ai gjithashtu prdoret n disa vende pr nj tatim mbi personat juridik, si p.sh. shoqrit. Tatimi prgjithsisht zbatohet n baz vjetore, d.m.th. mbi t ardhura t nxjerra n, ose lidhur me, nj vit fiskal t caktuar. Mund t dallohen dy sisteme kryesore t tatimit mbi t ardhurat: nj sistem tatimor global dhe nj sistem tatimor tabelar mbi t ardhurat. Megjithat, edhe n sistemet e tatimit global, n pikpamjen e prkufizimeve t ndryshme teorike t t ardhurave, shumica e vendeve i specifikojn postet q prbjn t ardhura pr qllime tatimore. Shkallt e tatimit mbi t ardhurat mund t zbatohen me shkall progresive ku shkalla e tatimit rritet me rritjen e t ardhurave ose me shkall fikse. Mund gjithashtu t vendoset nj mbipages. Shumica e vendeve vendosin tatim mbi t ardhurat pr totalin e t ardhurave n shkall botrore t rezidentve dhe pr t ardhurat nga burime brenda vendit n rastin e jorezidentve. Disa vende, megjithat, e kufizojn tatimin mbi t ardhurat n t ardhurat me burim t brendshm si pr rezidentt ashtu edhe pr jorezidentt sipas parimit t territorit.

    Tatimi mbi punn

    N kt grup prfshihen tatimet q lidhen drejprdrejt me t ardhurat e krijuara nga puna. T ardhura t tilla jan tatimi mbi t ardhurat nga punsimi dhe kontributi i sigurimeve shoqrore dhe shndetsore.

    PBB Prodhimi i Brendshm Bruto

    Tatim mbi

    kapitalin

    Termi prdoret pr qllime statistikore nga Kombet e Bashkuara pr tiu referuar detyrimeve kapitale (d.m.th. ato tatime t vendosura n intervale t parregullta dhe shum t rralla mbi vlerat e aktiveve ose pasurin neto n pronsi t njsive institucionale) dhe tatimeve mbi transferimet e kapitalit (d.m.th. tatimet mbi vlerat e aktiveve t transferuara ndrmjet njsive institucionale si rezultat i trashgimis, dhurimeve me gjallje (inter vivos) (d.m.th. kur donatori sht gjall) ose transferime t tjera.

    Investimet e

    Huaja Direkte

    Neto

    Investimet e huaja direkte Neto jan diferenca mes hyrjeve dhe daljeve t investimeve nga vendi, pr t marr nj fitim n nj ndrmarrje q vepron n nj ekonomi t ndryshme nga ajo e investitorit.

  • Dita e Liris Fiskale 2017 n Shqipri, Kosov, Ballkan

    Barra tatimore n Shqipri dhe Kosov, sipas qarqeve/regjioneve

    6

    PRMBAJTJA

    Parathnie Faqe 7

    Burimi t dhnave Faqe 9

    I Barra tatimore n Ballkan Faqe 10

    Normat tatimore n Shqipri, Kosov dhe vendet e tjera

    t Ballkanit, 2017 Faqe 15

    Investimet e Huaja Direkte dhe ndikimi nga barra tatimore Faqe 19

    II Barra Tatimore n Shqipri Faqe 22

    Efekti i politiks fiskale dhe qasja e administrimit Faqe 25

    Pesha e t ardhurave tatimore rajonale ndaj prodhimit t brendshm

    n Shqipri Faqe 28

    Llogaritja e barrs tatimore pr Qarqet Faqe 32

    Qarqet me barrn tatimore m t ult Faqe 33

    Qarqet me barrn tatimore m t lart Faqe 34

    III Barra Tatimore n Kosov Faqe 35

    Pesha e t ardhurave tatimore regjonale ndaj prodhimit t brendshm

    n Kosov Faqe 35

    Regjionet me barrn tatimore m t ult Faqe 36

    Regjionet me barrn tatimore m t lart Faqe 37

    IV Indeksi i Liris Fiskale 2017 Faqe 39

    Metodologjia Faqe 39

    Dita e Liris Fiskale n Ballkan, 2017 Faqe 40

    Dita e Liris Fiskale n Shqipri, 2017 Faqe 41

    Dita e Liris Fiskale n Kosov, 2017 Faqe 43

    Prmbledhje Faqe 44

    Shtojca Faqe 47

    Referenca Faqe 50

  • Dita e Liris Fiskale 2017 n Shqipri, Kosov, Ballkan

    Barra tatimore n Shqipri dhe Kosov, sipas qarqeve/regjioneve

    7

    Parathnie

    Zhvillimi i politikave fiskale n funksion t modeleve ekonomike dhe sociale sht i varur n korrektsin

    e politiks, si reflektim i ambjentit ekonomik dhe social. N rajonin e Ballkanit, ashtu si n gjith botn