Finext - Trendonderzoek financiele functie

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Afgelopen jaar heeft Finext ism HPO center onderzoek gedaan onder een financials. Dit is het artikel dat is verschenen in Tijdschrift Controlling in oktober 2013. Voor meer informatie: alwin.dooijeweerd@finext.nl Het wordt al langer aangekondigd, maar de financiële schandalen en de daarop volgende recessie gooiden roet in het eten. Maar nu gaat het toch echt gebeuren: de bright new future is eindelijk aangebroken voor de financiële functie. Blijkt dit echter ook uit grootschalig onderzoek naar de huidige ontwikkelingen?

Text of Finext - Trendonderzoek financiele functie

  • 1. Ontwikkeling financile functie Finance Function 3.0? Het wordt al langer aangekondigd, maar de financile schandalen en de daarop volgende recessie gooiden roet in het eten. Maar nu gaat het toch echt gebeuren: de bright new future is eindelijk aangebroken voor de financile functie. Blijkt dit echter ook uit grootschalig onderzoek naar de huidige ontwikkelingen? 14 oktober 2013 TIJDSCHRIFT CONTROLLING TIJDSCHRIFT CONTROLLING oktober 2013
  • 2. Tekst: Tekst: Andr de Waal, Eelco Bilstra, Jelle Kleijn Illustratie: Leon Mussche Dr. Andr de Waal mba is verbonden aan de Maastricht School of Management, academisch directeur van het Center for Organizational Performance (www.hpocenter.nl), en auteur van Hoe Bouw Je Een High Performance Organisatie?, drs. Eelco Bilstra en drs. Jelle Kleijn zijn organisatieadviseur bij Finext (www.finext.nl) Met dank aan dr. Robert Goedegebuure (Maastricht School of Management), drs. Alexander Berkhoff, Viktor Zeelt MScBA en Sander Koppen de Neve QC (allen Finext). Dit artikel is opgedragen aan de gewaardeerde en veel te vroeg overleden Finext-collega Jeroen Hansma Uitkomsten uit het trendonderzoek binnen de financile functie S inds het laatste decennium van de vorige eeuw zien we dat de nadruk in werkzaamheden van de financile functie aan het verschuiven is van transactieverwerking naar business partnering, en dat dit gebeurt tegen steeds lagere kosten. De tijd die de financile manager besteedt aan de traditionele activiteiten neemt af door de toenemende automatisering, en daarvoor in de plaats wordt meer tijd besteed aan het analyseren van data en het sparren en overleggen met de lijnmanagers in de organisatie. Weliswaar gooiden de laatste turbulente jaren zand in de raderen van dit proces, maar de verschuiving van puur financile administratie naar financial control en vervolgens business control lijkt nu toch onafwendbaar. Figuur 1 laat de verschuiving schematisch zien. Er is binnen organisaties sowieso een sterke behoefte aan wat Nathalie Calle, vp Finance van usg Professionals, tijdens de Nationale Controllersdag 2013 zo mooi de controller 3.0 noemde: weg van de transactie- en rapportagegerichte financial naar de interactiegerichte financile professional, met als competenties scenariodenken, adviseren, analyseren en anticiperen op organisatiegedrag. Hierbij transformeert de rol van controller van scheidsrechter naar spelverdeler op strategisch niveau, waarbij controllers een nieuwe taal leren beheersen, die van het durven aanspreken van beslissers in de organisatie als er veranderingen in de strategie nodig zijn. Kortom, de tijd van de finance function 3.0 is daar! matig belangrijk voor de organisatie worden gezien. Daarbij komt dat de volgorde van de vijftien trends in de belangrijkheidgrafiek uit 2003 nagenoeg gelijk is aan de volgorde in 2013. De vraag is dus of de toename in het aantal trends het zicht op wat echt belangrijk is wellicht belemmert. Trends Minder belangrijk Er zijn ook drie trends die statistisch significant minder belangrijk geworden zijn van 2007 naar 2013: 21. innovativi- oktober 2013 TIJDSCHRIFT CONTROLLING Strategische ondersteuning Tactische werkzaamheden Strategische ondersteuning Strategische ondersteuning Tactische werkzaamheden Strategische ondersteuning Tactische werkzaamheden Kosten Maar wellicht gaan we nu toch iets te snel. De uitkomsten van het recente trendonderzoek in de financile functie wijzen namelijk op een andere ontwikkeling. Omdat dit onderzoek voor de vierde keer werd gehouden (de vorige keren waren in 2003, 2005 en 2007) en er voldoende respondenten waren, is het mogelijk om zowel historische als statistisch significante uitspraken te doen. De financile functie blijft het drukker krijgen. Werden er ten tijde van het eerste trendonderzoek van 2003 in de vakliteratuur vijftien trends gedentificeerd, dit aantal liep bescheiden op naar twintig in 2005 en 33 in 2007, maar sprong in 2013 naar maar liefst vijftig stuks. Echter, het percentage belangrijke trends (wanneer het gemiddeld in een jaar 2.0 of hoger op de 3-puntsschaal scoort) blijft voor alle onderzoeken tussen de 60 en 65, wat betekent dat er voor de financile functie veel werkzaamheden bij zijn gekomen die wellicht wel gedaan moeten worden maar die niet als over- Belangrijker In dit kader is het interessant te zien dat acht van de vijftien in 2003 gedentificeerde trends statistisch significant belangrijker zijn geworden in de afgelopen tien jaar, en dat de overige zeven trends ongeveer even belangrijk zijn gebleven. Het betreft hier de trends (in volgorde van toename in belangrijkheid): 3. budgetteren efficinter maken; 6. vooruit kijken; 8. gedragsaspecten verbeteren; 9. strategische vaardigheden ontwikkelen; 14. kosten reduceren; 15. informatie betrouwbaarder maken; 5. enterprise intelligence ontwikkelen; en 12. e-finance function creren. Daarbij worden trends 5 en 12 door de respondenten niet als echt belangrijke trends gezien qua absolute score (score < 2.0), maar dat zullen ze in de toekomst waarschijnlijk wel gaan worden. Van 2005 naar 2013 worden twee van de vijf extra trends (17. outsourcen; 19. nieuwe wet- en regelgeving doorvoeren) statistisch significant belangrijker alhoewel beiden niet hoog scoren op belangrijkheidscore; van 2007 naar 2013 zijn dit drie van de dertien extra trends (22. best practices toepassen; 25. standaardisatie doorvoeren; 30. exceptierapportage invoeren, waarbij deze laatste trend nog niet als echt belangrijk beschouwd wordt). Tactische werkzaamheden Transactieverwerking 1990s Transactieverwerking eind 2000s Transactieverwerking 2010-heden Transactieverwerking Toekomst Figuur 1. Evolutie van de financile functie (Bron: De Waal, 2012) TIJDSCHRIFT CONTROLLING oktober 2013 15
  • 3. Ontwikkeling financile functie teit verhogen; 26. goede mensen aannemen; 29. prestatiebeloning invoeren. Dit zou alles met de recessie te maken kunnen hebben: er is minder geld voor zowel het aannemen van mensen, als voor het uitkeren van extra beloningen, als voor het investeren in innovativiteit (wat versterkt wordt door de Pavlov-reactie bij elke recessie: focussen op kostenverminderen en dus niet meer investeren). Daarnaast is te zien dat ink-model toepassen, rapporteren via xbrl, en het implementeren van de balanced scorecard in belangrijkheid laag scoren. Verklaringen hiervoor zijn dat het ink-model in de profit sector nauwelijks wordt gebruikt, xbrl vooral als een hyginefactor gezien wordt waarvan de strategisch toegevoegde waarde nog onduidelijk is, en dat de balanced scorecard gedateerd gevonden wordt. Effectiviteit Elf van de vijftien in 2003 gedentificeerde trends blijken in 2013 nog steeds tot de belangrijkste te behoren. Interessant is dan te zien of de financile functie (en de organisatie) effectiever is geworden in het omgaan met deze trends (zie figuur 2). Aangezien in het onderzoek van 2007 voor het eerst naar de effectiviteit gevraagd werd, kunnen we statistische vergelijkingen maken tussen dat jaar en 2013. Hieruit blijkt dat er, zoals verwacht mocht worden, een statistisch significante positieve relatie bestaat tussen belangrijkheid en effectiviteit. Dat wil zeggen, naarmate een trend als belangrijker gezien wordt, krijgt deze meer aandacht hetgeen een positieve invloed zou moeten hebben op het effectief omgaan met die trend. Dit laatste blijkt echter in de praktijk niet voor elke trend daadwerkelijk het geval te zijn. Van de 33 trends uit 2007 gaat de financile functie in 2013 met vijftien trends statistisch effectiever om (onder andere niet-financile informatie toevoegen, gedragsaspec- Onderzoek Vanuit de financile vakliteratuur zijn trends gedentificeerd die zijn opgenomen in de enqute Trends en ontwikkelingen in de financile functie. Een ontwikkeling werd een trend genoemd wanneer het meerdere malen in de afgelopen jaren werd behandeld in de literatuur. De enqute is 417 keer ingevuld, waarvan 358 volledig. Van de respondenten werkt 15 procent bij een organisatie met minder dan 100 werknemers, 32 procent bij een organisatie met 100 tot 1.000 medewerkers, 24 procent bij een organisatie met 1.000 tot 5.000 medewerkers, en 29 procent bij een organisatie met meer dan 5.000 medewerkers. Hierbij was 82 procent werkzaam in de profitsector, 12 procent in de non-profitsector en 5 procent bij de overheid. 32 Procent bekleedt een functie in het hoger management, 68 procent zit in het middenkader of lager management of is medewerker. Per trend is de respondenten gevraagd aan te geven in hoeverre ze deze belangrijk vinden, op een schaal van 0 (niet belangrijk) tot 3 (zeer belangrijk), en hoe effectief hun organisatie de trend heeft opgepakt, op een schaal van 0 (niet effectief) tot 3 (zeer effectief). De relatieve belangrijkheid en de effectiviteit van iedere trend is berekend door voor iedere trend het aantal punten op te tellen en de som te delen door het maximaal aantal te behalen punten (= aantal ingevulde vragenlijsten maal 3 punten) en daarna te vermenigvuldigen met honderd procent. De respondenten hebben ook vragen beantwoord over de functies van business en financial controller, en over de rol van de financile functie in het creren van de high performance organisatie. Meer details over de resultaten van het trendonderzoek zijn op te vragen bij Eelco Bilstra via eelco.bilstra@finext.nl. 16 oktober 2013 TIJDSCHRIFT CONTROLLING ten verbeteren, ict verbeteren, kosten reduceren, risk management versterken en innovativiteit verhogen), en met twee statistisch minder effectief. Daarbij zijn er zes trends die blijvend ineffectief worden opgepakt, en zes die in 2007 ineffectief werden