Egipat - treci medjuperiod

  • View
    713

  • Download
    18

Embed Size (px)

Text of Egipat - treci medjuperiod

  • 1. Trei meuperiod iPozno dobaLiteratura:BARD, K.A., An Introduction to the Archaeology of Ancient Egypt,Oxford 2007, 263-288.

2. Treimeuperiod 21-25. dinastija Podela zemlje Granica: el-Hiba 21. dinastija sedite Tanis Izgubljena kontrolanad jugoistonomAzijom i Nubijom 3. Teba Izgradili utvrenja kod el-Hibe Tebanski teokratski vladari nominalno priznaju vlast Tanisa zapravo nezavisni u 20. i 21. dinastiji Smanjen znaaj predaka; ukljumujui kraljevske Sa opljakanih kraljevskih mumija skidani skupoceni predmeti, tela ponovo sahranjivana u zajednika skrovita (cach) Privatne grobnice Novog carstva, opljakane u 20. dinastiji, se koriste kao porodine grobnice Prestaje izgradnja velikih kraljevskih grobnica u Dolini kraljeva i naselje u Deir el Medini se gasiTanis Kraljevi Tanisa sahranjivani na prostoru hrama okruenogmasivnim zidinama 4. Sedita 22, 23. i 24 dinastije u razliitimmestima u Delti. Vladaju delom istovremeno Problemi u pogledu utvrivanja hronologije Poreklo Smendesa, osnivaa 21. dinastijenejasno Ostali vladari Treeg meuperioda - libijskoporeklo 25. dinastija nubijska (iz Napate u Kuu) 5. Ve u 19. dinastiji (Ramzes II ) izgraena nova prestonica uDelti Od Treeg perioda nadalje (izuzev u 25. dinastiji) Delta je svevanija kao centar moi, iz kog se kontrolie dravaLibijci Osorkon Stariji, koji postaje kralj (21. dinastija) je bio sinpoglavara libijskog plemena Meveh. eonk I, iz Bubastisa, prvi vladar 22. dinastije, svojulegitimnost ojaava enidbom erkom Psusenesa II,poslednjeg vladara 21. dinastije, inae tebanskogprvosvetenika. eonk vlada iz Tanisa. Svog sina postavlja za prvosvetenikaAmona i glavnokomandujueg armije, to postaje model zakasnije, radi kontrolisanja Tebe eonk podigao Bubsatiski portal u Tebi belei kampanjuprotiv drava Izrael i Juda, koja je zabeleena u Starom zavetu( I Knjiga kraljeva 14: 25-26) 6. Politika situacija Sve vea politika fragmentacija zemlje Naslednost birokratskih poloaja u porastu Pojava polu-nezavisnih kraljevina 23. dinastija ve nezavisna u vreme eonka II (22. dinastija) Kraljevine u Bubastisu i Leontopolisu u Delti Kraljevine Herakleopolis i Hermopolis u Srednjem Egiptu Nezavisne grupe etiri velika poglavara Meveh-a i Princ zapada iz Saisa Tebanci vladaju jugom, ne priznaju nijednog od kraljeva sa severa. Utvren Medinet Habu, utvrenja od erpia u Gornjem i srednjem Egiptu svedoe o politikoj nestabilnosti 7. Tanis (San el-Hagar) Sedite kraljeva i luka u 21. i 22. dinastiji U grad preneti i uzurpirani brojni stariji spomenici sa drugihlokaliteta (npr. Piramese*) Istraivanja u 19.v.: O. Meriet, F. Pitri; danas: F. Briso Ostaci grada na veoj od dve gezire na kojoj je grad izgraenimaju povrinu od 177 ha, ali je malo istraeno van kompleksahrama Amona*Piramese je po M. Bitakunaputen kada je rukavac nakome je bio grad (u bliziniPeleuzijskog rukavca) nestao,zasut nanosima mulja. 8. Hram Amona u Tanisu Osnovan u 21. dinastiji(Psusenes I) Korieni kameni blokovigraevina iz Piramezea, ali isa drugih lokaliteta igraevina iz Novog,Srednjeg i Starog carstva Kompleks okruen masivnimzidinama, debljine 15m (uokviru kojih je i pozniji hramHorusa, zapoet u 30.dinastiji, zavrili Ptolemeji). 9. Hram Amona u Tanisu Na zapadnoj strani kapijaeonka III, povezana sahramovskim pilonom alejomsa obeliscima Ramzesa II. Pjer Monte 1939. otkriopodzemnu funerarnugraevinu u okviru hrama Iznad bile kue iz poznijeg 1.milenijuma p.n.e. Kraljevski pogrebnikompleks koji se sastojao oddevet grobnica (2 iz 21. i 7 iz22. dinastije) Naen veliki broj bogatihgrobnih priloga i opreme 10. Psusenes Ieonk I General Undebaunded 11. Neki delovi kompleksa opljakani uantici Grob Psusenesa I (grobnica 3)nedirnut, Imao je predvorje, dve sobeod krenjaka i dve granitne grobneodaje, od kojih je severna bilakraljeva. Sahranjen u uzurpiranomgranitnom sarkofagu iz Dolinekraljeva (Merenptahov), u kome jebio drugi od granodiorita, a u njemusrebrni koveg Spoljna i untranja strana uzurpiranog sarkofaga 12. Psusenes I Srebrni kovegUnutranji sarkofagZlatna maska 13. Psusenes I 14. eonk II 15. Osorkon II 16. Nalazi iz grobnica u TanisuUndebaundedova zlatnamaska i zdele 17. Nalazi iz grobnica u Tanisu 18. Nubija Malo podataka o periodu po prestanku egipatske kontrole nadNubijom krajem Novog carstva Izmeu 11. i 9. veka nastaje nezavisna politika zajednica uoblasti oko i nizvodno od 4. katarkte, sa seditem u Napati(Gebel Barkal) i koja uspeva da zavlada itavom Nubijom Kralj Kata zapoeo osvajanje Egipta sredinom 8. veka p.n.e.,njegov sin Pije osvojio Memfis. Pije postavlja svoju sestru Amenirdis I za boansku supruguAmona 25. dinastija, nubijska, vlada i veim delom Egipta, uz sukobesa libijskim vladarima iz Delte, a kasnije, zajedno saEgipanima, sa Asircima koji napadaju Nominalno vladali zemljom, ostavili na poloaju mnogelokalne vladare 19. abaka, reljef izKarnaka 20. Odlike prikazivanja vladara XXV, nubijske dinastije: - kratka kosa ili priljubljena kona kapa - dvostruki ureus - iroka dijadema sa dvostrukim ureusom -ogrlica: mulet u obliku glave ovna, na uzici iji krajevi padaju na grudi Nubijski vladar (NN)Amulet kakav su nosili Dvostruki ureusnubijski vladari 21. Tutmes III abakaTaharkaOdlike prikazivanja nubijskih vladara:-Kratka kosa ili priljubljena kona kapa--dvostruki ureus-iroka dijadema sa dvostrukim ureusom-Amulet u obliku glave ovna, na uzici iji krajevi padaju na grudi 22. abaka 23. Nubijska i egipatska vojska u Palestini sukobsa Asircima, pod vostvom Senaheriba, kaopodrka Jezekiji iz Jude U doba Taharko-a (690-664 p.n.e.) tri prodoraAsiraca u Egipat, uz povlaenje Nubijaca. Nubijac Tanutamani ulazi u Egipat Asircikao odmazdu razruili Tebu i Tanutamani sepovlai 24. U 25. dinastiji Memfis je sedite nubijskih vladara I u Egiptu i u Nubiji gradili hramove egipatskog stila,ispisane hijeroglifskim pismom Ipak: sahranjivani u Nubiji, u el-Kurru-u, u bliziniGebel Barkala Najranije grobnice osoba najvieg statusa veliki tumuli, kakvi su bili ranije u Kermi Pijeva grobnica piramida strmih stranica Veina kasnijih nubijskih vladara sahranjena na drugoj strani reke, na lokalitetu Nuri Tela vladara mumifikovana, stavljana u kovege, a za dekoraciju zidova koristili tematiku iz pogrebnih odaja kraljeva Novog carstva 25. Selektivno usvajanje egipatskihverovanja i kraljevskih simbola,transformisali ih i ugraivali usopstvenu kulturu Potovali egipatske bogove, osobito Ptaha i Amona, Zadrali i svoja verovanja (npr. sahranjivanje konja uz kraljevske grobove) Nubijski kraljevi Egipta esto prikazivani sa karakteristinom konom kapom (umesto egipatskih kruna) sa dvostrukim ureusom Taharka 26. Nubijska dinastija: Potovanje egipatskih bogovaKralj TaharkaKralj tantamani 27. Napata Sudan Gebel Barkal 28. Prvi hram Amena u Gebel Barkalu Tutmes III,dograivan kasnije 29. Istraivanja Timotija Napata Kendala od kraja 20. veka Grad imao i palatu i druge Istraivanja Italijana ihramove panaca; Nastavljena gradnja i posle Stambene etvrti ne-elitnog25. dinastije, odnosnostanovnitva i privrednerazaranja i paljenja gradaetvrti nisu poznate, time ni(verovatno Psamtek II, iz 26. plan veeg dela gradadinastije). Sedite kraljeva i znaajnikultni centar Prva velika iskovanja kodGebel Barkala: DordRajzner 1916-1920, znaajnaza razumevanje faza u gradnjihrama Amona 30. Sanam ekonomski i proizvodni centar? Na drugoj obali Nila, nasuprot Napati Iskopavao Oksfordski univerzitet 1912-13 (F.L. Griffith) Otkriven veliki hram Zanatske radionice za izradu abtija i drugih sitnih predmeta Riznica duga 250m, sa po 17 skladita s obe strane sredinjeghodnika; Tragovi paljenja (gomile spaljene slonovae u jednoj prostoriji) moda skladite egzotine robe za trgovinu Ca 1300 sahrana razlilitog tipa (i statusa) istraivano u Sanamu Sahrane egipatskog tipa podzemne prostorije, mumificirana tela ukovezima, keramika raena na vitlu i predmeti egipatskog stila modaEgipani Opruena tela u pravougaonim jamama, keramika raena na vitlu modaegiptizirano lokalno stanovnitvo nieg statusa zgrenci i runo raena keramika kao i viestruke sahrane bez prilogamoda nubijska ne-elita 31. Sanam 32. Sanam 33. Lokaliteti u Gornjoj Nubijiod Treeg meuperiodanadalje 34. Kerma nalaz pohranjenih statua 35. El Kurru i Nuri kraljevske grobnice D. Rajzner otkrio grad opasan zidom (po miljenjuT. Kendala, rano sedite Kuitske dinastije) Rajzner iskopao 16 grobnica preci kralja Pija.Grobnica Ku 8 pripadala Kati, pretku Pija Najranije grobnice su kameni tumuli sa podzemnomodajom za sahranjivanje (slino C-grupi iz Drugogmeuperioda) Kasniji tumuli imaju potkoviasti ograeni prostor,kod jednog ouvana i kapela od erpia Deset grobnica etvrtaste nadzemne konstrukcije,skoro sve sa kapelama; male dimenzije moda zasupruge kraljeva i sl. Rajzner smatrao da su mastabe,Kendal da su piramide 36. El Kurru 37. Tanutamanijeva grobnica 38. Presek i plan piramide Taharkoau Nuriju 39. http://www.nyu.edu/isaw/exhibitions/nubia/checklist.html 40. Pozni period Psamtek I, sin Nekau-a, koji nije podrao Nubijce uborbi protiv Asiraca, postao isprva vazal Asiraca, akada njih na matinoj teritoriji ugroze Vavilonci iMeani, postaje im protivnik koji uspeno ujedinjujeEgipat pod svojom vlau, ime se okonava Treimeuperiod. 26. dinastija (664-525. p.n.e.) poreklom iz Saisa, useverozapadnoj Delti Tokom 27. dinastije, Egipta je satrapija persijskogcarstva (525-404. p.n.e.). Persijanci preuzimali ulogufaraona, ali vladali iz Persije. 41. Pobune Egipana protiv Persijanaca Po zbacivanju persijske vlasti, tri dinastije, sveiz Delte (28., 29. i 30 dinastija) su teile dakontroliu Egipat Kratak period Druge persijske vladavine (343-332. p.n.e.), tj. 31. dinastije okonan jeosvajanjim Aleksandra Makedonskog ikolapsom Persijskog carstva. 42. 26. dinastija (664-525p.n.e.) Saiska dinastijaPsamtek I- vladao 54 godine, do 610.- Oko 656. ima celu zemlju pod kontrolom- Ki Nitikret postala Boanska suprugaAmona- Vani deo