Neguko solstizioa

  • View
    617

  • Download
    12

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Gabonetatik inauterietara bitarte, neguko hainbat ospakizunditugu. Olentzero eta Errege Magoak. San Anton, San Blas etaSanta Ageda. Inauteriak. Beren tradizioez, lokalismoez etapertsonaiez hornituta datozen neguko jai horien egutegiaeuskal etnografian gehien deskribatu eta ikertu direngaraietako bat dela esan daiteke.Sancho el Sabio Fundazioak bere egoitzan antolatu duenerakusketa txikian, neguko jaietako usadioak eta ohiturakdeskribatzen dituen dokumentu sorta bat dugu. GehienakGasteizko eta Arabako jaiei lotutakoak dira.Monografiak, aldizkako argitalpenetan agertutako artikuluak,eta argazkiak. Autoreak, hala nola Gerardo Lpez de Guereu,Blas Arratibel eta Juan Garmendia Larraaga. Tituluak, halanola Ohitura eta Sancho el Sabio Erakundearen antzinakobuletina. Arquek, Salinasek sinatutako argazkiak. Sancho elSabio Fundazioaren dokumentu-funtsen aberastasunaezagutzera emateko argazkiak dira.

Transcript

  • 1. NEGUko SOLSTIZIOA Erakusketa2011ko urtarrilaren 20tik martxoaren 31arte

2. Fundacin Sancho el Sabio FundazioaPortal de Betoo 2301013 Vitoria-Gasteizwww.fsancho-sabio.esTel.: 945 2739322 3. AURKEZPENAGabonetatik inauterietara bitarte, neguko hainbat ospakizunditugu. Olentzero eta Errege Magoak. San Anton, San Blas etaSanta Ageda. Inauteriak. Beren tradizioez, lokalismoez etapertsonaiez hornituta datozen neguko jai horien egutegiaeuskal etnografian gehien deskribatu eta ikertu direngaraietako bat dela esan daiteke.Sancho el Sabio Fundazioak bere egoitzan antolatu duenerakusketa txikian, neguko jaietako usadioak eta ohiturakdeskribatzen dituen dokumentu sorta bat dugu. GehienakGasteizko eta Arabako jaiei lotutakoak dira.Monografiak, aldizkako argitalpenetan agertutako artikuluak,eta argazkiak. Autoreak, hala nola Gerardo Lpez de Guereu,Blas Arratibel eta Juan Garmendia Larraaga. Tituluak, halanola Ohitura eta Sancho el Sabio Erakundearen antzinakobuletina. Arquek, Salinasek sinatutako argazkiak. Sancho elSabio Fundazioaren dokumentu-funtsen aberastasunaezagutzera emateko argazkiak dira.Neguko solstizioa Sancho el Sabio Fundazioaren 2011ko lehenerakusketa da. Programa baten lehen ekitaldia da erakusketa.Programa horretan, Fundazioko guztiok hartu dute partehautatzen, iruzkinak egiten, maketatzen, muntatzen etazabaltzen. Halaber, Fundazioaren lanaren erakusgarri daerakusketa, eta lana bera jarri da ikusgai. 3 4. 1 NA 117833Arrese Beitia, FelipeNeguari : (amalauduna) / Felipe Arreseta Beitia. Texto en euskera vizcanoEn: Euskal-Erria San Sebastin. -- T. 12(1o sem. 1885), p. 16 I. Ttulo. II. Euskal-Erria.891.69-1 Arrese Beitia, Felipe (046)Felipe Arrese Beitia (Otxandio, Bizkaia,1841-1906), lanbidez eskultorea bazenere, XIX. mendearen amaierako idazleemankorra izan zen, eta herriarensentimenduak maisutasunez adierazten asmatu zuen; kasuhonetan, neguari buruzko olerki lirikoa idatzi zuen.002 ATV 12552Satrstegui Zubeldia, Jos MaraSolsticio de invierno : (fiestas populares, olentzero, tradiciones de Navidad) / Jos Mara Satrstegui. - Iruea : [s.n.], 1988 (Lizarra) 198 p.; 19 cm. - (Sobre etnografa vasca ; 3) DL NA. 1456-1988. - ISBN 84-85112- 15-6 1. Euskadi-Usos y costumbres. I. Ttulo. II. Serie. 398.332.416(460.15)Neguko solstizioa. Ezaugarrinagusiak, hala nola sua, mozorroak, kantu eta dantzak, diru-biltzeak, sinbologiak, errituak eta abar, zehaztasunez jasodira ale honetan, udazkenetik udaberrira bitarteko4 5. ospakizunak noiz egiten diren eta zergatik egiten dirensakonagotik aztertzeko.SAN ANTNSan Anton, urtarrilaren 17a, orain bi mende baino lehenagotikospatzen da Gasteizen San Antonio Abadearen ohorez,animalien babeslea dena; hortik, animaliak bedeinkatzekousadioa sortu zen. Santuaren ikonoa oinetan txerri bat duelairudikatu da betidanik, eta horren haritik San Antonenzozketa sortu zen, gaur egun arte iraun duena Udaletxeanegiten den zozketarekin, bolak eta zenbakiak zurezkokaxetatik ateratzeko prozedura tradizionalari jarraiki. Errituosoaren osagarri, Sokonusko ospetsuaren ekitaldirabertaratzen direnei harrera beroa egiten zaie .003 NA 149935Vitoria-Gasteiz. AlcaldeLa Tradicional rifa de San Antn : discurso del alcalde conmotivo de cumplirse el 25o. aniversario del restablecimientodel sorteo en la Casa Consistorial / [Luis Ibarra Landete]. -En: Boletn municipal deVitoria Vitoria. -- N. 6 (jul. 1961), p.[17-18]1. Beneficencia-Vitoria-Gasteiz-Artculos periodsticos. 2. Vitoria-Gasteiz-Usos y costumbres-Artculos periodsticos. I. IbarraLandete, Luis. II. Ttulo. III. Boletnmunicipal de Vitoria.364.4(460.156Vitoria-Gasteiz)(046)39(460.156Vitoria-Gasteiz)(046) 5 6. 004 NA 152503San Anton egunean txerria protagonista : urtarrilaren 17antxerriaren zozketa egiten da behartsuen alde urtero. -Es continuacin de: Boletn de informacin municipal. - Otrott.: Gaceta municipal de Vitoria-Gasteiz. - Incluye resumen enespaolEn: VG : Vitoria-Gasteiz : gaceta municipal Vitoria-Gasteiz. -- N. 61 (20 en. 1996), p. 131. Beneficencia-Vitoria-Gasteiz-Artculos periodsticos. 2. Cerdos-Usos y costumbres-Vitoria-Gasteiz-Artculos periodsticos. 3. Vitoria-Gasteiz-Usos y costumbres-Artculosperiodsticos. I. VG. II. Gacetamunicipal de Vitoria-Gasteiz.364.4(460.156Vitoria-Gasteiz)(046)39(460.156Vitoria-Gasteiz)(046)637.5:39(460.156Vitoria-Gasteiz)(046)39:637.5(460.156Vitoria-Gasteiz)(046)005 NA 169669 Mocoroa Soto, Baleriano San Anton antzian ___ eta San Anton gaur / [B.]. - En: Euskalzale Bilbo [2. urtea, 3. geia] (1898 urtarrilaren 20an), p. 20-21 1. Antonio Abad, Santo-Culto- Artculos periodsticos. 2. Fiestas religiosas-Usos y costumbres- Artculos periodsticos. I. Ttulo. II. Euskalzale. 248.159.4AntoniodeAbad(046) 6 7. 398.33(046)006 NA 187192Irazbal Juez, Francisco JavierTradiciones de San Antn : patrn de los animales domsticos/ Javier Irazabal Juez. -Incluye el artculo: Bendito, s, rifado noEn: Gaceta municipal = Udal kazeta : Vitora-Gasteiz Vitoria-Gasteiz. -- 2a poca, n. 12 (en. 2002), p. 341. Beneficiencia-Vitoria-Gasteiz-Artculosperiodsticos. 2. Vitoria-Gasteiz-Usos ycostumbres-Artculosperiodsticos. I. Ttulo. II.Gaceta municipal (Vitoria-Gasteiz). III. VG. IV.Bendito, s, rifado, no.364.4(460.156Vitoria-Gasteiz)(046)39(460.156Vitoria-Gasteiz)(046)007 ATA 106Lpez de Guereu Galarraga, GerardoCalendario alavs : vida, usos,costumbres, creencias y tradiciones /autor, Gerardo Lpez de Guereu. -Vitoria : Caja de Ahorros Municipal deVitoria, 1970403 p., [13] h. de fot.; 25 cm. - (Boletnde la Institucin Sancho el Sabio ; Ao14, t. 14)DL VI. 21-19581. lava-Usos y costumbres- 7 8. Calendarios. I. Caja de Ahorros Municipal de Vitoria. II. Ttulo.III. Boletn de la Institucin Sancho el Sabio. IV. Serie.39(460.156)(059.3)www.memoriadigitalvasca.es/handle/10357/2307Gerardo Lpez de Guereu Galarragak (Gasteiz, 1904 - 1992),argazkilari, etnografo eta Euskaltzaindiako kide izan zenak,Arabako zenbait herritako urte oso bat jaso du zehatz-mehatz, egunez egun, BISSaren zenbaki monografikohonetan: erlijio-jaiak, familia- eta talde-giroa, kontzejuenerabilera zaharrak eta abar. XVI. mendetik aurrerakoeguneroko bizimodua jaso du horrenbestez, hainbateskuizkribu, udal-ordenantza, udaletako kontu-liburu,elizetako fabrika-liburu eta abar zehatz-mehatz aztertuondoren, ahoz jasotako hainbat albiste ere aintzat hartudituelarik.SAN BLASEztarrian arrain-hezur bat trabatuta zuela itolarrian zegoenhaur baten bizitza salbatu zuen San Blasek, eta horregatik,mirariz sendatzeko dohain horrengatik alegia, egin zenezagun. Harrezkero, San Blas egunean, otsailaren 3an alegia,eztarriak bedeinkatu egiten dira lepoan kordoia jartzearekinbatera. San Blasen ospakizunen barruan, halaber, txerri-hilketatik eratorritako janariak bedeinkatzen dira, baitabaserrietan sortutako produktuak ere, denboraldi osoanfamiliaren mantenua osatzen zutenak.8 9. 008-1 ATA 6371Fiestas y tradiciones en lava / [direccin, coordinacin ydiseo, Xabide ; documentacin,Elvira Ocio... (et al.)]. - [Vitoria-Gasteiz] : Diario El Correo, [2002]176 p.: fot.; 28 cmCartonDL SS. 440-20021. Fiestas-lava. 2. lava-Usos ycostumbres. I. Xabide (Vitoria-Gasteiz)394.2(460.156)398(460.156)008-2 ATA 7183San Blas feria : 2005 : Laudio, urtarrilaren 29an. - [s.l. : s.n.],[2005][37] p.: fot.; 16 x 16 cmLaguntzaileak, Laudioko AranNoblearen Udala = Ayuntamiento del Noble Valle de Llodio,Kot. Antolatzailea, Kukutxe San Blas Feria Elkartea. - Texto eneuskera y espaol. - Rstica. - Tt. tomado de la cub.1. Productos agrcolas-Ferias-Llodio (lava) 2. Ferias-Llodio(lava). I. Kukutxe San BlasFeria Elkartea (Llodio, Alava) II.Llodio (lava). Ayuntamiento.061.43:633/636(460.156Llodio)633/636:061.43(460.156Llodio)9 10. 009 NA 92625Jimnez, JoaqunEl Alavs : carcter y costumbres / Joaqun Jimnez. -En: lava en sus manos [Vitoria-Gasteiz] ; Caja Provincial delava = Arabako Kutxa, D.L. 1983 T. II ; p. 41-721. Fiestas-lava. 2. lava-Usos y costumbres. I. Ttulo. II. lavaen sus manos.39(460.156)394.2(460.156)Inauteri-igandearen aurrekoostegunean, LarderokoOsteguna ospatzen da, AiaranOilarraren jaia deitzendutena. Herriko neska-mutilekbizirik dagoen oilar beltz batpaseatzen dute herrikokaleetatik, kaiola bateansartuta. Gaizkiaren ordezkaria da oilarra, eta azkeneanmeriendaren plater nagusia izango da, etxez etxe jasotakogainerako jakiekin batera.Jai horrek kristau jatorria dauka. Merienda, txerrikietanoinarritua normalean, Garizumari aurre egiteko indargarrimoduko bat zen.SANTA AGUEDAUrtero-urtero, otsailaren 4a Santa Agataren eguna ospatzenda. Siziliako birjin eta martiri hori torturatu egin zuten, etabularrak ebaki ere egin zizkioten Erromako senatariKintilianoren aginduz; neskatxaren plazerrak ez lortzeagatikmendeku hori hartu zuen senatariak. Gazte koadrilak herrikokaleetatik ibiltzen dira euskal jantzi tipikoak soinean, eta,makila batez, biribilean jarrita kantatutako melodienerritmoa markatzen dute. Antzinako ohitura batean izan 10 11. lezake jatorria jai pagano horrek: Ama Lurrari egindako deialitzateke, hain zuzen ere, udaberriarekin batera, fruituoparoak eman ditzan eskatzeko egindako deia. Behin kantuaamaiturik, opariak bildu egiten dituzte ondoren meriendaegiteko.Arabako folklorea oso oparoa da, probintzia osoan barrenabizirik dirauten askotariko kantek egiaztatzen dutenez. Honahemen kanta horien erakusgarri moduko bat.010 COL APUNTES 9Laburu, Jon GotzonSanta Agueda y sus tradiciones / Jon Gotzon Laburu, MariCarmen Baza. - [Vitoria-Gasteiz] : Diputacin Foral de lava,Departamento de Cultura =Arabako Foru Aldundia, KulturaSaila, D.L. 1995116 p.: fot.; 23 cm. - (Apuntes =Oharrak ; 9)RsticaDL VI. 25-1995. - ISBN 84-7821-203-51. Agueda, Santa-Culto. 2. Fiestasreligiosas-Usos y costumbres. 3.Santa Agueda (Fiesta). I. Baza,Mara del Carmen. II. Alava.Departamento de Cultura. III.Ttulo. IV. Apuntes.394.26:235.3Agueda, Santa398.33Santa Agueda11 12. 011 ATA 2605Rondas de Santa Agueda. - Vitoria : Caja de AhorrosMunicipal de Vitoria, D.L. 1979(Egaa)[4] p.; 16 cmRsticaDL VI. 78-19791. Fiestas-Euskadi. 2. SantaAgueda (Fiesta) 3. Cancio