Sintaxe tradicional

  • View
    773

  • Download
    4

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Descricin dos aspectos bsicos da Sintaxe da lingua galega

Transcript

  • 1. AS UNIDADES SINTCTICASAS UNIDADES SINTCTICASORACINFRASE (ou sintagma)Palabra ou conxunto de palabras con significado completoque presenta unha marca especfica de predicacin (verbo)Palabra ou conxunto de palabras que desempea de maneiraunitaria unha funcinNunca encontraremos a resposta a ese enigmaOs mobles antigos foron transportados hoxe por persoas pouco preparadas

2. NominalAdxectivaAdverbialPreposicionalVerbalA sa denominacin refrese palabra que desempea afuncin de ncleo, con excepcin da frase preposicionalos mobles antigospouco preparadashoxepor persoas pouco preparadasForon transportados hoxe por persoas pouco preparadasTIPOS DE FRASESTIPOS DE FRASESsadvs adxs ns vsprep 3. Aquela que ten como ncleo un substantivo ou un pronomeEstrutura(DETERMINANTE + ) NCLEO ( + MODIFICADOR)festasaselapronomesubstantivoartigodemostrativo estasposesivo (as) miasindefinido algunhasnumeral daspopulares adxectivode inverno frase prepor sub adxque lembramosFRASE NOMINALFRASE NOMINALTT 4. FRASE ADXECTIVAFRASE ADXECTIVAAquela que ten como ncleo un adxectivoEstrutura(MODIFICADOR + ) NCLEO ( + MODIFICADOR)fartamoiadxectivoadverbio da televisin frase prepTT 5. Aquela que ten como ncleo un adverbioEstrutura(MODIFICADOR + ) NCLEO ( + MODIFICADOR)lonxeenormementeadverbioadverbio dos obxectivos buscadosfrase prepFRASE ADVERBIALFRASE ADVERBIALTT 6. Aquela que vai introducida por unha preposicinEstruturaRELACIONANTE TERMOdepreposicin tantas inxustizas frase nommoi lonxe frase advor sub substque non nos informenTTFRASE PREPOSICIONALFRASE PREPOSICIONAL 7. Aquela que ten como ncleo un verbo e constite o predi-cado dunha oracinEstruturaNCLEO ( + COMPLEMENTOS: funcins primarias)enormemente fatigadochegouenviouaos interesadosverbomoi felizC PREDICATIVOa altas horas da madrugadaC CIRCUNSTANCIALC DIRECTOun aviso urxenteFRASE VERBALFRASE VERBALC INDIRECTOest ATRIBUTO...TT 8. Enunciativa Expn unha informacin senningn matiz especialA proposta non foiaceptadaExclamativa Expresa con intensidade ossentimentos. Vai marcada porun signo de exclamacinQue gran pelcula!Dubitativa Expresa dbida ou posibilidade Talvez vaia de vaca-cins a PortugalInterrogativa Expn unha pregunta. Podeser total ou parcial, directa ouindirectaCres que chegaremos atempo?Desiderativa Expresa un desexo Oxal poidamos rema-tar a tempoExhortativa Expn unha orde, mandato oupeticinBscame canto antesesa informacinTIPOS DE ORACINSTIPOS DE ORACINSSegundo a actitude do falante11 9. Persoal O predicado presentasuxeito (explcito ouelptico)Estaban deitados sobre aherbaImpersoal O predicado carecede suxeitoAl estbase moi malTIPOS DE ORACINSTIPOS DE ORACINS2.12.1Segundo a natureza do predicado22 10. Copulativa Presenta verbo copu-lativoSemellaban unhas almasen penaPredicativa Presenta verbo noncopulativoTransportaron os feri-dosTIPOS DE ORACINSTIPOS DE ORACINS2.22.2Segundo a natureza do predicado22 11. Transitiva Acepta complementodirectoConvocaron o certameIntransitiva Non admite comple-mento directoO voo chegou ao aero-porto cun gran retrasoTIPOS DE ORACINSTIPOS DE ORACINS2.32.3Segundo a natureza do predicado22 12. Activa O suxeito realiza aaccin do verboAs vacas pacan tranqui-lamentePasiva O suxeito recibe aaccin do verboAs vacas foron transpor-tadas onteTIPOS DE ORACINSTIPOS DE ORACINS2.42.4Segundo a natureza do predicado22A PASIVA REFLEXAOnte transportronse as vacas 13. Simple Presenta un nicopredicadoAlexandra estuda Medi-cinaCompostapor coordi-nacinPresenta dous oumis predicados domesmo rango xerr-quicoAlexandra estuda Medi-cina e traballa de so-corristaSegundo a estrutura sintcticaCompostapor subor-dinacinPresenta dous oumis predicados, es-tando un deles inclu-do noutro ou depen-dendo sintacticamen-te delAlexandra estuda Medi-cina, que unha carreiramoi complicadaTIPOS DE ORACINSTIPOS DE ORACINS33 14. Son aquelas que aparecen no nivel xerrquico mis alto da oracinSUXEITOSUXEITOPREDICADOPREDICADOCOMPLEMENTO DIRECTOCOMPLEMENTO DIRECTOCOMPLEMENTO INDIRECTOCOMPLEMENTO INDIRECTOCOMPLEMENTO DE RXIME (ou suplemento)COMPLEMENTO DE RXIME (ou suplemento)COMPLEMENTO CIRCUNSTANCIALCOMPLEMENTO CIRCUNSTANCIALCOMPLEMENTO DE SOLIDARIEDADECOMPLEMENTO DE SOLIDARIEDADECOMPLEMENTO PREDICATIVOCOMPLEMENTO PREDICATIVOATRIBUTOATRIBUTOCOMPLEMENTO AXENTECOMPLEMENTO AXENTEDETERMINANTEDETERMINANTENCLEONCLEO MODIFICADORMODIFICADORRELACIONANTE (ou relator ou enlace)RELACIONANTE (ou relator ou enlace)TERMOTERMOAS FUNCINS SINTCTICASAS FUNCINS SINTCTICASFuncins primariasFuncins secundariasSon aquelas que se encontran no interior das frases 15. Frase nominal, con ncleo nominal ou pronominal ou outroelemento substantivadoOracin subordinada substantivaSUXEITOSUXEITOAAConstituntesResultoume desagradbel a ta reaccinElas recibiron as autoridadesPareceume excelente que quixeses colaborar desa maneira 16. O ncleo do suxeito e o do predicado estabelecen unha con-cordancia de nmero e persoaResultoume desagradbel a ta reaccinElas recibiron as autoridadesPareceume excelente que quixeses colaborar desa maneiraResultronme desagradbeis as tas reaccinsEla recibiu as autoridadesPareceume excelente a ta colaboracinParecronme excelentes as tas colaboracinsSUXEITOSUXEITOAAConstituntesSalvo que estea desempeado por unha subordinada. Nestecaso, para comprobar a relacin entre suxeito e predicado,podemos substitula por unha expresin equivalente 17. Cando o suxeito expresa un sentido partitivo ou colectivo, nece-sario manter a concordancia gramatical entre o ncleo do suxeitoe o ncleo do predicadoA metade das cuestins propostas careca de solucinA maiora dos froitos recollidos presentaba algunha eivaExceptanse as oracins copulativas pois nelas a calidade ouestado atribese a cada un dos membros e non ao conxuntodelimitado polo suxeitoAASUXEITOSUXEITOCasos especiais de concordanciaA metade das cuestins propostas eran insolbeisA maiora dos froitos recollidos estaban deteriorados1166 18. a nica funcin que ten como constitunte directo un verbo ouunha perfrase verbalPREDICADOPREDICADOAAConstitunteFrase verbal, que ten como ncleo un verbo ou unha pe-rfrase verbal, no interior da cal se encontran as funcinsprimariasAquel da estaba resultando demasiado longoRecoecemento 19. Frase nominal, con ncleo nominal ou pronominalReclamou os seus dereitosEstuda ben a tese antes de redactar as conclusinsPronomes que poden funcionar como CDCOMPLEMENTO DIRECTOCOMPLEMENTO DIRECTOAAConstituntes 11ME, TE, O, A, LO, LA, NO, NA, SENOS VOS OS, AS, LOS, LAS, NOS, NAS, SENon te levaron festaVestronse dun xeito inapropiado para a ocasin 20. O, A, OS, ASLO, LA, LOS, LASNon osos plantou no lugar axeitadoDetrs de formais verbais rematadas por -r ou -s, detrs dospronomes nos, vos e lles e detrs do adverbio interrogativo uTemos que desbotalolo necesariamenteNO, NA NOS NASDetrs de formas verbais rematadas por ditongo decrecenteEncontrounasnas moi desmelloradasCOMPLEMENTO DIRECTOCOMPLEMENTO DIRECTOAAConstituntes 11Frase nominal, con ncleo nominal ou pronominalEmprego dos pronomes de CD non reflexivos de 3 persoaNon llelolo preguntaron aos que o saban 21. un pronome Vino a ea el na raun nome de parentescoChamou a Xoanaa Xoana para que o axudaseun nome propioConvidei a teu paia teu pai festaTamn posible introducilo con preposicin para evitar ambigidadesMatou un soldado britnico un grupo de rebeldesMatou un soldado britnico a un grupo de rebeldesa un grupo de rebeldesMatou a un soldado britnicoa un soldado britnico un grupo de rebeldesEn calquera outro caso incorrecto o emprego da preposicinFoi visitar uns amigosuns amigosEscoitaban atentamente o profesoro profesorNunca se caracterizou por respectar como debido os seus rivaisos seus rivaisAACOMPLEMENTO DIRECTOCOMPLEMENTO DIRECTO22ConstituntesFrase preposicional introducida por a, cando o termo :Non vin a ninguna ningun al 22. Intentou inutilmente que o convocasen para o certameque o convocasen para o certamePode ser substitudo por algn dos pronomes tonos de 3 persoa:O, A, OS, AS, LO, LA, LOS, LAS , NO, NA, NOS, NASEnviaron os soldadosos soldados ao combate Environosos ao combateNon meme situaron no lugar apropiado Non oo situaron no lugar ...Cando o CD precede o verbo, habitual que apareza un pronomepleonstico (redundante)A XianaA Xiana non aa volveu a ver en toda a noiteAACOMPLEMENTO DIRECTOCOMPLEMENTO DIRECTO33Oracin subordinada substantivaConstituntesRecoecemento Intentouno inutilmente 23. Frase preposicional introducida por unha preposicin rexida polo verboAspiraba ao ttulo de mellor vendedor do mesao ttulo de mellor vendedor do mesSempre estaba a falar de ftbolde ftbol importante non confundilo co CC constitudo por unha frase pre-posicional. Neste caso, a preposicin non est rexida polo verboChegou con Carlos e con Iriacon Carlos e con Iria (CC)Normalmente, pode ser substitudo pola preposicin seguida do pro-nome neutro isoAspiraba a isoa isoSempre estaba a falar disodisoCOMPLEMENTO DE RXIME (SUPLEMENTO)COMPLEMENTO DE RXIME (SUPLEMENTO)AAConstitunteRecoecemento 24. Frase preposicional introducida por aFrase nominal pronominalPronomes que poden funcionar como CIME, CHE, LLE, NOS, VOS, LLES, SEEscribacheche unhas mensaxes preciosasEscribansese unhas mensaxes preciosasCOMPLEMENTO INDIRECTOCOMPLEMENTO INDIRECTOAAConstituntesOfrecemos aos seores clientesaos seores clientes a posibilidade de gaar un premio 25. Pode ser substitudo por algn dos pronomes tonos de 3 persoa:LLE, LLES habitual que apareza un pronome pleonstico (redundante) de CINon lleslles dixen s tas amigass tas amigas nada que as puidese ofenderCOMPLEMENTO INDIRECTOCOMPLEMENTO INDIRECTOAARecoecementoOfrecemoslleslles a posibilidade de gaar un premioOfrecemos aos seores clientesaos seores clientes a posibilidade de gaar un premioFrase preposicional introducida por aConstituntes 26. A diferenza do CI, no CS a accin do verbo non se refire 2persoa e pode ser suprimido sen que a oracin perda contidosemnticoNon cheche sabe falar unha palabria de inglsPois non lleslles est nada fra a auga este ano,