of 47 /47
Osnove programiranja NC i CNC Osnove programiranja NC i CNC glodalica glodalica IV godina IV godina – Tehničar za kompjutersko upravljanje – Tehničar za kompjutersko upravljanje – Programiranje CNC mašina – Programiranje CNC mašina Vukašin Bratić Vukašin Bratić dipl.maš.inž. dipl.maš.inž. Aleksandar Jovanović Aleksandar Jovanović dipl.maš.inž dipl.maš.inž . . Vladan Bugarinović Vladan Bugarinović dipl.maš.inž dipl.maš.inž . .

Osnove programiranja nc cnc glodalica

Embed Size (px)

Text of Osnove programiranja nc cnc glodalica

  • Osnove programiranja NC i CNC glodalica IV godina Tehniar za kompjutersko upravljanje Programiranje CNC maina

    Vukain Brati dipl.ma.in.Aleksandar Jovanovi dipl.ma.in.Vladan Bugarinovi dipl.ma.in.

  • Nivoi upravljanjaNC numeriko upravljanje (upravljanje sa UJ u vidu buaa/itaa trake (sa potrebnom elektronikom) i informacijama u vidu redova izbuenih nizova otvora na pokretnoj traci nosau informacija),CNC raunarsko numeriko upravljanje (upravljanje sa UJ u vidu raunara i upravljakim informacijama u vidu digitalnih (analognih) vrednosti napona (logike nule 0V i jedinice najee 3V ili 5V) i nosioca informacija u vidu magnetnog diska ili drugog oblika trajne memorije),DNC direktno numeriko upravljanje (upravljanje sa UJ koja kontrolie i regulie rad vie NC/CNC maina, kod koje zadatak UJ nije samo sprovoenje upravljakih informacija ve i njihova sinhronizacija na vie pojedinanih obradnih sistema),AC adaptivno upravljanje (upravljanje sa korekcijom registrovanih vrednosti poremeaja npr. prekoraenjem temperature rezanja u zoni rezanja UJ koriguje reime obrade, ili puta drugi oblik SHP-a u zonu rezanja sve dok se temperatura ne zadri u zadatim granicama optimalnosti i sl.).

  • Struktura NC/CNC maine

  • Koordinatni sistemi

  • Karakteristine take NC/CNC- glodalica

  • Nulta taka maine fiksna taka definisana konstrukcijom maine,

    Referentna taka Ishodite uspostavljanja relacije tipa predmet obrade alat mainska nula. Referentna taka je najee definisana krajnjim poloajem klizaa po upravljanim osama (u tom poloaju maina nam na DRO-u daje koordinate R take u svom koordinatnom prostoru). Ukoliko maina ne poseduje mikroprekidae (senzore dodira) programer mora predvideti proizvoljnu taku u koordinatnom prostoru maine kao osnovnu ishodinu taku za dalju obradu HOME poziciju. Ona u tom sluaju predstavlja zamenu za taku M (taka M i R se tako poklapaju),

    Nulta taka predmeta obrade Taka na predmetu obrade iji poloaj definie programer-tehnolog. Ova taka je najbitnija za matematiko opisivanje kretanja alata u odnosu na predmet obrade. Njen poloaj se UJ zadaje merenjem pripremka i njegovim lociranjem u odnosu na odabranu taku steznog pribora i naknadnim premetanjem koordinatnog sistema iz referentne take R u taku na steznom priboru, pa zatim u taku W. Jednostavniji nain je da se direktnim tangiranjem predmeta obrade sa alatom uspostavi lokacija ove take i vana relacijska veza neophodna za tanu obradu (poloaj alata u odnosu na W se obavezno mora uneti u UJ),

    Kontrolna taka alata Taka u podnoju steznog pribora alata. Predstavlja osnovu za definisanje startne take alata (teorijskog vrha alata) unosom izmerenih dimenzija duina (visina) i prenika (irina) alata. U praktinim primerima u kojima se tangiranjem PO sa prvim alatom uspostavi relacijska veza, vrh prvog alata se uzima za kontrolnu taku (poklapa se sa startnom takom alata), a korekcije drugih alata su samo razlike duina u odnosu na prvi alat (korekcije 2, 3 i ostalih alata se unose u tablicu alata UJ, a utvruju se neposrednim tangiranjem radnog predmeta).

    Karakteristine take NC/CNC glodalica - objanjenje

    *

  • Sherline CNC glodalica didaktiko sredstvo

  • 5-osni obradni centar - CNC maine sa osnovom kinematske strukture konvencionalnih maina i kinematskom nadgradnjom dodatnim upravljanim osama rotacije i translacije

  • CNC glodalica izraena u radionicama Tehnike kole iz Smedereva

  • Tehnoloka dokumentacijaPlan operacija i zahvataPlan stezanja predmeta obradePlan alataPlan rezanjaProgramska lista

  • Plan operacija i zahvata

  • Plan stezanja predmeta obrade

  • Plan alata

  • Plan rezanja hodograf alata

  • Plan rezanja koordinate vornih taaka ekvidistantne konture, ili konture u sluaju upotrebe G42 (G41)

  • Programska lista programski list

  • Struktura NC koda (programa)

  • Znaci i vanije adrese%-POETAK I KRAJ PROGRAMA()-OZNAAVANJE KOMENTARAN-REDNI BROJ REENICE (BLOKA)F-BRZINA POMONOG KRETANJA (KORAK)S-BROJ OBRTAJAH-POZIV KOREKCIJE VISINE ALATAD-POZIV KOREKCIJE PRENIKA ALATAT-POZIV ALATAG-GLAVNE FUNCIJE (USLOVI PUTA)M-POMONE FUNKCIJE (TEHNOLOKE NAREDBE)

  • Adrese DIN 66025 / ISO 6983

  • G i M funkcijeG funkcije glavne funkcije koje opredeljuju kinematiku i geometriju obrade

    (linearna i kruna kretanja, Offset-i, izbor sistema mera, apsolutni ili relativni unos koordinata...)

    M funkcije pomone funkcije koje opredeljuju tehnoloku i upravljako-izvrnu stranu programiranja CNC obrade

    (ukljuivanje obrtanja glavnog vretena, programska pauza, stop, premotavanje programa, ukljuivanje SHP-a, poziv izmene alata...).

  • Tablica G funkcija

  • Tabela M funkcija

  • Hijerarhija G i M funkcija %Komentar () - npr. (Program uradio ... Vrednosti Offset-a UJ su x-5,Z5,z10 ...)Brojevi blokova (redova programa NC koda) N1, N2, N3...Inni (colovni) ili metriki sistem G20 (inch ), G21 (mm)Apsolutni ili relativni unos koordinata G90 (apsolutni), G91 (relativni)Iskljuivanje korekcija po polupreniku i gaenje svih cikllusa - G40, G80Izbor radne ravni (za glodanje startna ravan G17 XY ravan, za struganje G18 XZ ravan)Selekcija alata i definisanje korekcije M06 T01 (za struganje T0101 01 broj alata i 01 adresa korekcije)Ukljuivanje obrtanja vretena (M3, M4, S) i SHP-a (M7, M8)Offset-i (G54... Ili G92) premetanje koordinatnog sistema iz take B ili R u WRadni deo programa G00, G01, G02, G03, F...

    (Napomena: ukoliko su vorne take hodografa na obratku prethodno predvideti unos radijusa vrha alata u tablicu alata, funkcije G41 ili G42 )G28 Funkcija vraanja alata (startne take alata) u HOME poziciju Izmena alata i definisanje korekcije - M06 T02 (za struganje T0202 02 broj alata i 02 adresa korekcije ili T02 03 02 broj alata i 03 broj korekcije)

    (Napomena: Ukoliko nismo odabrali opciju Stop Spindle Wait For Cycle Start moramo uneti blok sa programskom pauzom M1 da bi smo mogli da izmenimo alat)Gaenje korekcija po visini G49 i po polupreniku (radijusu) G40 Gaenje obrtanja vretena i SHP-a (M5 i M9)G28 - Vraanje u HOME poziciju nakon zavrene obrade (R taku)

    (Napomena: ukoliko je u prvim redovima Offset W take zadat sa G92 programira se vraanje brzim hodom u R taku direktnim unosom dva bloka G00 Xr i G00 Zr prvo po X, a zatim po Z osi. Isti postupak se moe uraditi ponitavanjem trenutnog offseta G92.1 i unosom funkcije G28)Premotavanje ili kraj programa M30, M2 (M3)%

  • G90 (G91) - Izbor naina unosa koordinata vornih taaka hodografa alataG90 unos apsolutnih vrednosti koordinata vornih taaka u obradnom prostoru

    G91 unos relativnih (inkrementalnih) koordinata vornih taaka u obradnom prostoru

  • G17, G18, G19 - Izbor radne ravniG17 izbor XY radne ravniG18 izbor XZ radne ravni (radna ravan za struganje)G19 izbor YZ radne ravni

  • G20, G21 (G70, G71) - Izbor sistema mera (metriki ili inni-colovni)G20 izbor innog (colovnog) sistema mera (1 = 25,4mm)

    G21 izbor metrikog (milimetarskog) sistema mera

    Kod nekih upravljakih jedinica (ne vai za UJ i upravljaki program Mach3) izbor sistema mera se vri funkcijama:

    G70 izbor innog (colovnog) sistema mera (1 = 25,4mm)

    G71 izbor metrikog (milimetarskog) sistema mera

  • G54, G55... G59 (G53) Offset-i zadati u NC kodu i Fixtures tablici UJU blok programa se upisuje G54 (odnosno G55, G56... do G59), a u tablicu Fixtures vrednost Offset-a (pomeranje rastojanje take W u odnosu na startnu taku prvog alata B (odnosno referentnu taku R).Gaenje ove grupe Offset-a se vri sa upotrebom funkcije G53.

  • G92 (G92.1, G92.2, G92.3) Offseti zadati u NC kodu (G50)U blok programa se upisuje G92 Xr Yr Zr (pomeranje rastojanje startne take prvog alata B u odnosu na nulu predmeta obrade, taku W).Ova funkcija se u blokovima ponitava sa funkcijama G92.1 (UJ ponitava Offset-e u potpunosti bez mogunosti ponovnog poziva u istom programu) ili sa G92.2 (UJ trenutno ponitava Offset-e zadate sa G92 i moe ih ponovo vratiti sa upotrebom funkcije G92.3 bez novog navoenja Xr Yr Zr ).

    %G40 (iskljuivanje korekcije po polupreniku - radijusu zaobljenja strugarskog noa)G90 (Apsolutni unos koordinata)G21 (izbor metrikog sistema mera - koordinate su u mm)G80 (gaenje svih ciklusa obrade)G18 (ukljuivanje X-Z radne ravni)G92 x30 z4 (zadavanje poloaja startne take prvog alata u odnosu na taku "W")M06 T01 (poziv alata 1 sa korekcijom u redu 2 tablice alata UJ Tool Table)...G92.2 (trenutno iskljuivanje Offset-a sa zadravanjem rastojanja taaka "B" i "W" u memoriji UJ)G92.3 (ponovni poziv Offset-a take "B" u odnosu na taku "W" x30 z4 bez potrebe unosa istih koordinata)...G92.1 (brisanje Offset-a bez mogunosti njihovog ponovnog poziva u istom programu sa funkcijom G92.3)...G28 (povratak u HOME poziciju - referentnu taku)M30 (premotavanje programa)%

  • G00 Linearna interpolacija brzim hodomG0 Xkr Ykr Zkr -(Xkr Ykr Zkr koordinate ciljne tae u odnosu na prethodnu taku) ili G0 Xaps Yaps Zaps (Xaps Yaps Zaps- koordinate ciljne tae u odnosu na taku W)

    Bez navoenja rei F i numerikog podatka o brzini pomonog kretanja, jer UJ podrazumeva da se kretanje izvodi po liniji sa maksimalnom brzinom.N40 G90 (unoenje apsolutnih vrednosti koordinata)N50 G92 X-8 Y0 Z10 (postavljanje pozicije startne take alata)N60 G00 X-8 Y0 Z-2 (pozicioniranje u brzom hodu iz take B u taku 1), gde su: X, Y i Z koordinate take 1 u koordinatnom sistemu obratka

    N70 G91 ( unoenje vrednosti relativnih koordinata)N80 G92 X-8 Y0 Z10 (postavljanje pozicije startne take alata) N90 G00 X-8 Y0 Z-12 (pozicioniranje u brzom hodu iz take B u taku 1) gde su: X, Y i Z koordinate take 1 u odnosu na taku B.

  • G01 Linearna interpolacija radnim hodomG01 Xkr Ykr Zkr F -(Xkr Ykr Zkr koordinate ciljne tae u odnosu na prethodnu taku) ili G01 Xaps Yaps Zaps F (Xaps Yaps Zaps- koordinate ciljne tae u odnosu na taku W) Ako se u uvodnom delu programa iskoristi naredba G94, brzina pomonog kretanja definisana je u mm/min. Ako se u uvodnom delu programa iskoristi naredba G95, brzina pomonog kretanja definisana je u mm/obrtaju.

  • G01 Linearna interpolacija radnim hodomApsolutne koordinate hodografa teorijske take alata za obradu dela sa slike (glodalo F 10)Relativne koordinate hodografa teorijske take alata za obradu dela sa slike (glodalo F 10)

  • G2 Xkr Ykr I (numeriki podatak) J (numeriki podatak) F

    Odreivanje I i J (I - relativno udaljenje centra u odnosu na poetnu taku krunog kretanja po X osi, a J - relativno udaljenje centra u odnosu na poetnu taku krunog kretanja po Y osi)

    I (numeriki podatak) = Xcentra XpoetneJ (numeriki podatak) = Ycentra Ypoetne

    N G01 X10 Y40 Z5 F100N G02 X30 Y20 Z5 I20 K0 F100G02 Kruna interpolacija u smeru kretanja kazaljke na satu - gledana iz vrha 3. ose (za glodanje iz vrha Z ose) I, J

    G03 Kruna interpolacija u suprotnom smeru od kretanja kazaljke na satu - gledana iz vrha 3. ose

  • G02 Kruna interpolacija u smeru kretanja kazaljke na satu gledana iz vrha 3. ose (za glodanje iz vrha Z ose) I, J

    G03 Kruna interpolacija u suprotnom smeru od kretanja kazaljke na satu - gledana iz vrha 3. ose G2 Xkr Ykr R (+ ako je kretanje po krunom luku manjem od 180) FG2 Xkr Ykr R (- ako je kretanje po krunom luku veem od 180) F

    N G01 X10 Y40 Z5 F100N G02 X30 Y20 Z5 R-20 F100

  • G02 (G03) Zavojna interpolacija zadata preko parametara kruninterpolacije I, J i K N G01 X10 Y40 Z5 F100N G02 X30 Y20 Z-10 I20 K0 F100

  • G04 - Programiranje zastoja u sekundama ili milisekundamaG04 P (vrednost zastoja u sekundama ili milisekundama)

  • Definisanje vornih taaka konture kretanja alataDefinisanje vornih taaka konture kretanja alata u planu rezanja i NC kodu se moe vriti na 2 naina:

    Odreivanjem vornih taaka ekvidistante konture koja predstavlja geometrijski pomerenu (Offset-ovanu) konturu predmeta obrade za vrednost poluprenika glodala. Direktnim raunanjem korekcija hodografa kretanja alata i predvianjem iskljuivanja Offseta poluprenika glodala u NC kodu koji se zadaje sa funkcijom G41 ili G42

    Unosom vornih taaka konture obratka u hodograf alata u NC kodu uz definisanje poluprenika glodala u tablici alata (D adresa) i odreivanje pravca kretanja alata u odnosu na konturu obratka. Programiranjem funkcija G41 alat se odmie u levo za veliinu poluprenika od programirane putanje gledano u pravcu kretanja Programiranjem funkcija G42 alat se odmie u desno za veliinu poluprenika od programirane putanje gledano u pravcu kretanjaOvde treba voditi rauna da alat tangencijalno ulazi u zahvat sa obraivanom povrinom, tj. o koordinatama startne take alata pre programiranja funkcija G41 i G42

  • Programiranje putanje kretanja alata po ekvidistanti konture radnog predmeta primenom funkcija za linearnu i krunu interpolacijuN20 G00 X-6 Y-10 (pozicioniranje centra alata brzim hodom u taku ST)N21 G01 X-3 Y-3 F100 (pozicioniranje radnim hodom iz take ST u P)N22 G01 X-3 Y33 F100 (kretanje od P ka Q obrada konture AB)N23 G01 X58 Y33 F100 (kretanje od Q ka R obrada konture BC)N24 G01 X58 Y17 F100 (kretanje iz take R u taku S obrada konture CD)N25 G03 X38 Y-3 I-3 K-17 F80 (kretanje iz take S u taku T obrada konture DE)N26 G01 X-3 Y-3 F100 (kretanje iz take T u taku P obrada konture EA).Koordinate vornih taaka ekvidistante (offset-a) konture

    TakaPQRSTX-3-3585838Y-3333317-3

  • Primer programiranja putanje alata unosom i pozivom korekcije prenika alata (programiranjem funkcija G41 ili G42)N17 M06 T01 (pozivanje alata)N18 G00 X-6 Y-10 (pozicioniranje brzim hodom u taku ST)N19 G41 D1 (pozivanje korekcije poluprenika alata levo od pravca kretanja) N20 G01 X0 Y0 F100 (kretanje iz take ST u kontakt sa konturom u taki A)N21 G01 X0 Y30 F100 (kretanje iz take A u taku B)N22 G01 X55 Y30 F100 (kretanje iz take B u taku C)N23 G01 X55 Y20 F100 (kratanje iz take C u taku D)N24 G03 X35 Y0 I0 K-20 F80 (kretanje iz take D u taku E)N25 G01 X0 Y0 F100 (kretanje iz take E u taku A)N26 G01 X-6 Y-10 F100 (kretanje iz take A u taku ST)N27 G40 (gaenje korekcije poluprenika alata).Koordinate vornih taaka konture

    TakaABCDEX00555535Y03030200

  • Korekcija duine alata G43, G44 i G49Programiranjem funkcija G43 i G44 eliminie se razlika izmeu traene i stvarne duine alata Pozitivna korekcija se poziva programiranjem funkcije G43, adresom H i brojem datoteke korekcije alata iz tablice alata Negativna korekcija se poziva programiranjem funkcije G44, adresom H i brojem datoteke korekcije alata iz tablice alata Programiranjem funkcije G49 gasi se pozvana korekcija alata

    Format naredbe:NG43 H ili NG44 HPod adresom H se unosi broj datoteke korekcije alata

    Izgled tabele alata sa popunjenom datotekom br. 1

  • Deo programa sa naredbama za premetanje koordinatnog sistema i naredbama za kretanje alata po zadanim konturama glasi: N6 G55 (premetanje koordinatnog sistema iz take R u taku W2) N7 G00 X0 Y0 (dovoenje alata u poetnu taku obrade)N8 G01 X0 Y19 F100 (kretanje alata po konturi)N9 G01 X-13 Y19 F100 (kretanje alata po konturi)N10 G56 (premetanje koordinatnog sistema iz take R u taku W3)N11 G00 X0 Y0 (dovoenje alata u poetnu taku obrade)N12 G01 X0 Y19 F100 (kretanje alata po konturi)N13 G01 X-13 Y19 F100 (kretanje alata po konturi)N14 G57 (premetanje koordinatnog sistema iz take R u taku W4)N15 G00 X0 Y0 (dovoenje alata u poetnu taku obrade)N16 G01 X0 Y19 F100 (kretanje alata po konturi)N17 G01 X-13 Y19 F100 (kretanje alata po konturi)N18 G00 X-87 Y-54 (povratak u taku R)N19 G54 (definisanje poloaja nule predmeta obrade W1 u odnosu na taku R)

    Postavljanje vie nultih taaka na predmetu obrade

  • Ciklus buenja -G81 X, Y, Z koordinate krajnje take buenja - dubine buenja,R koordinate referentne ravni, iL broj ponavljanja ciklusa.Format : NG81 XYZRL

  • Ciklus dubokog buenja G83 Format: NG83 XYZRLQX, Y, Z koordinate krajnje take buenja - dubine buenja,R koordinate referentne ravni,L broj ponavljanja ciklusa, iQ dubina buenja u jednom radnom hodu.

  • Ciklus razvrtanja sa zastojem G86 Format: NG86 XYZRLP X, Y, Z koordinate krajnje dubine razvrtanja,R koordinate referentne ravni,L broj ponavljanja ciklusa, iP vreme zadrke u sekundama[s].

  • Pisanje NC-koda primenom potprograma

  • Priprema maine i alata za radPRIPREMA ALATA: Alate (glodala) potrebne za obradu postaviti u brzoizmenjljive navojne aure i dodeliti im brojeve po redosledu obrade.POSTAVLJANJE PRIPREMKA: Pripremak postaviti u stezni pribor tako da u toku obrade ne moe doi do kolizije alata i steznog pribora (ostaviti dovoljnu slobodnu visinu predmeta koja viri iz stege mora biti vea od dodatka za obradu te strane).ODREIVANJE KOREKCIJA ALATA:

    Prvim alatom T01 tangirati gornju povrinu i nulovati vrednost u DRO sa komandnim tasterom Zero Z.Tangiranjem iste povrine pripremka sa narednim alatima u DRO se oitavaju vrednosti korekcije alata po visini (H) za pripadajui alat.U tabelu alata (Tool Table) se unose vrednosti za korekciju alata i prenici alata.

    IZGLED POPUNJENE TABELE ALATA

  • POSTAVLJANJE NULTE TAKE PREDMETA OBRADE:

    Vri se prvim alatom T01 u JOG i MDI modu.

    Tangirati prvim alatom T01 bonu povrinu pripremka u pravcu X ose i nulovati pritiskom na komandni taster Zero X.

    Priprema maine i alata za rad

    Tangirati prvim alatom T01 bonu povrinu pripremka u pravcu Y ose i nulovati pritiskom na komandni taster Zero Y.

    Tangirati prvim alatom T01 gornju eonu povrinu pripremka u pravcu Z ose i nulovati pritiskom na komandni taster Zero Z.

    U MDI modu, unoenjem programskog bloka (npr. G0 Z10) podii alat na bezbedno rastojanje od obratka, a zatim u proizvoljnu referentnu taku R unosom naredbe G0 x0 y0 u isto polje (R x -D/2, y D/2 z 10).Pritisnuti respektivno komandne taster Tab-a Offsets Ref All Home i sva tri tastera Zero X - Y - Z te na taj nain sva polja sa koordinatama nulovati. U polja za prikazivanje poloaja alata u radnom prostoru, uneti koordinate take R (poloaj alata u odnosu na taku W. Ako je prenik alata 10mm uneti za X=-5, Y=5 I Z=10) Pritiskom na komandni taster REF ALL HOME automatski e se generisati vrednosti za HOME poziciju i vrednosti G54 Work Offset-a u odgovarajuim poljima tablice i ekrana Tab-a Offset.

  • Priprema maine i alata za radPOSTAVLJANJE NULTE TAKE PREMETA OBRADE:

    IZGLED DIJALOG PROZORA OFFSETS I TABELE WORK OFFSETS SA UNESENIM VREDNOSTIMA ZA FUNKCIJU G54

    *