Thesis 2013

  • View
    378

  • Download
    0

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Research for my thesis was about experiences in our urban environment moving from a to b. What do we notice and what do we remember along the way? Movement like walking has a greater effect to the health, as does it to the mind. At this moment everything needs to go quicker. Walking is slower and calms us down and therefore we will notice and grow hopefully more respect for our surroundings.

Text of Thesis 2013

  • 1. Hoe wordt onze beleving in de ontworpen omgeving benvloed door de hedendaagse beweging? Melanie August de Meijer . HKU Urban Design . 2013 De weg ernaar toe Beleving door Beweging

2. 03 Inhoudsopgave Inleiding 05 1 Beleving 09 1.1 Wat is een beleving? 12 1.2 Bepaalt de omgeving de beleving? 13 1.3 Belevingen meegeven 20 1.4 Beleving in de ontworpen omgeving 21 1.5 Gedragsbenvloeding door Beleving 24 2 Het gebruik van de ontworpen omgeving 29 2.1 Waaraan moet een openbare ruimte voldoenden om de gebruiker tevreden te stellen? 32 2.2 De betekenissen van de openbare ruimte 33 2.3 Het gebruik van de openbare ruimte 36 2.4 De instinct van de gebruiker in de openbare ruimte. 40 2.5 De functies van stedelijke ontworpen openbare ruimtes 44 3 Gebruik en beleving 51 3.1 Gebruik en beleving in de ontworpen omgeving 54 3.2 De beleving van de ontworpen omgeving 55 3.3 Mental Maps 58 3.4 Relatie tussen mens en de ontworpen omgeving 59 3.5 Geluiden in de ontworpen omgeving 62 3.6 Vormgeving van de ontworpen omgeving 68 4 Bewegen in de ontworpen omgeving 77 4.1 Ik ben al lopend tot mijn beste gedachten gekomen. 80 4.2 Wie wandelt het best? Wandelen inspireert 86 4.3 De Flaneur 90 4.4 De Flaneuse 93 5 Beleving door Beweging 101 5.1 Hoe beleven wij onze ontworpen omgeving door beweging? 104 5.2 Waarom lijkt de terugweg altijd korter? 105 5.3 David Hockney. A Bigger Picture. 108 5.4 Beweging in de ontworpen omgeving 109 6 Onderzoek 113 De wandelingen van Utrecht 114 Vragenlijsten 120 Onderzoek conclusie 129 Conclusie 132 Notenlijst 136 Literatuurlijst 139 Afbeeldingenverantwoording 141 3. 05 Tijdens het lezen van een boek, word ik als het ware meegenomen in het verhaal. Is deze beleving te vertalen in iets tastbaars Zintuiglijke belevingen door geur, gehoor, zicht, gevoel, weersomstandigheden, temperatuur en licht. Zintuiglijke belevingen worden door iedereen anders ervaren. Bijvoorbeeld door toe- passingen in de buitenruimte. Materiaal- en beplantingsgebruik, de oppervlakte van de ruimte, perspectieven, bewegingen, hoogteverschillen en de menselijk maat ten opzichte van de op- pervlakte en kaders zoals bebouwing zijn hierin belangrijk. Wanneer ik een plek bezoek prikkelt het aanzicht van de omgeving iets in mij. Herinneringen van belevingen bevatten emotie, gevoel en zintuigelijke prikkelingen. De volgende keer dat ik een plek bezoek kan mijn beleving anders zijn. Dit kan door het moment van de dag zijn, hoe ik de plek heb bereikt en hoe de kleuren en geuren van het seizoen zijn. Een emotie of doel waarom ik terug ga naar een plek is omdat ik mij er fijn voel of omdat ik weet dat ik daar kan doen wat ik wil. Omdat ik er rustig een boek kan lezen, de zon daar fijn schijnt, de bomen een verkoelende effect hebben of omdat er genoeg zitplekken zijn om de mensen om mij heen te kunnen observeren. Een bezigheid die meer mensen fijn vinden. De geur van gemaaid gras doet mij denken aan mijn ouderlijk huis en het geluid van toeterende autos aan de drukke stra- ten van New York. Ik hoef mijn ogen maar te sluiten en ik ben terug in dat moment. Zintuigelijke belevingen bevredigen mijn verlangen naar herinneringen. Rustig lopen, snel lopen, rennen of stilstaan. Door de snelheid van mijn eigen beweging of van bewegingen om me heen ervaar ik mijn omgeving anders. Waar richt ik mijn ogen op? Blijf ik naar beneden kijken of kijk ik om me heen? Is het een plek met afwisselende of eentonige de- tails, loop ik over verhoogde of verlaagde oppervlaktes, heb ik een wijds of smal uitzicht? Dit alles benvloedt mijn beweging. Tegenwoordig moet alles sneller en veelzijdiger. Als persoon zijn we mobieler en afstandelijker. Hoe wij ons bewegen of worden bewogen is de laatste jaren mede door de industrile revolutie versneld. We zijn meer gericht op ons eind doel, van A naar B, dan de weg ernaar toe. Tijdens de weg ernaar toe zijn we meer afgeleid door ons mobiel, onze gedachtes of het boodschap- penlijst voor het avondeten dan dat we bewust zijn van onze omgeving. Details om ons heen zien we minder. De wereld om ons heen veranderd in een abstracte wereld van vlakken en lijnen. Ons tempo en de tempo waarin wij bewogen worden benvloed onze beleving van onze omgeving. Dus net als het lezen van een boek wil ik weten of zintuigelijke prikkels en details in de ontwor- pen omgeving ons benvloeden in ons beleving door beweging. Afb. pag 6,7: Jan Dibbits, Construction of a wood,1969 / Paolo Uuccello, Hunt in the forest, c1470 Inleiding De weg ernaar toe Beleving door Beweging 4. In 2010, tijdens mijn tweede jaar, kwam ik dit beeld tegen van Jan Dib- bes. Ik zag de vertaling van het schil- derij in de natuur, simpele witte vlak- ken op boomstammen aangebracht. Mijn vraag was toen kan een bele- ving van beweging worden vertaald naar een ontwerp in de natuur. Fascinatie . Inspiratie uit zeer rea- listische kunst . schilderwerk ver- taald / vertaling van / in de natuur of openbare ruimte. De wit geschil- derde stammen zijn de vertaling van de beweging van de personen in het schilderij. Het perspectief van in het schilderij is op een eenvoudig manier vertaald en aangebracht in de natuur. 5. 1 6. 1 Beleving 09 7. 1.1 Wat is een beleving? 12 Ruiken, voelen, zien, proeven en horen zijn de vijf zintuigen die een mens heeft. Beleving is een vaag en moeilijk meetbaar begrip maar door toename van belevingsonderzoeken door omge- vingspsychologen de afgelopen jaren is er steeds meer bekendheid gekomen. Bij het beleven gaat het om een set van wisselende factoren die mede bepalen hoe mensen over een plek denken. Het gaat om ervaringen, voorkeuren, waardering en sociale constructie. Beleving is een set van wisselende factoren die mede bepalen hoe mensen over een plek den- ken. Zintuiglijke belevingen door geur, gehoor, zicht, gevoel, weersomstandigheden, tempera- tuur en licht benvloeden hoe wij een omgeving beleven. Het ene onderzoek legt bij het meten van beleving de nadruk op de ervaringen die men in de omgeving opdoet en de betekenissen die men daaraan toekent terwijl het andere onderzoek meer gebaseerd is op de waardering van de omgeving waarbij voorkeur een centraal begrip is.1 Om belevingen in de buitenruimte vast te leggen begon ik met onderzoeken naar de beleving van geur. Het idee kwam door het lopen naast de patatkraam op Vredenburg in Utrecht. Zodra je die geur ruikt weet je waar je bent het is de geur van de plek. Net als het strand de geur van de zee of de geur van koffie door de Douwe Egberts fabriek in de schepenbuurt van Utrecht. Ik wilde deze geuren vastleggen. Mijn eerste onderzoek naar het vastleggen van geur wandelde ik langs de vijver naast mijn thuis. Ik verzamelde blaadjes, stukjes vuil en ving wat water uit de vijver in een potje. Dit zal vast wel ruiken naar de locatie. Helaas bleek dat niet zo te zijn en de geuren van de spullen die ik had verzameld waren niet zo uitgesproken over de plek. Ik vond het best jammer, maar mijn onderzoek leverde wel de duidelijkheid dat geur niet te vangen is. Geur is een moment opnamen. Een moment die gekoppeld is aan een herinnering. De kunstgeschiedenis lijkt een geurloze aangelegenheid. Toch is niets minder waar. Geen zintuig is zo goed in staat het verleden zo levendig terug te halen als de reuk, maar doordat geuren verdwijnen gaat een deel geschiedenis verloren zonder dat we dat beseffen. Tijdens de museumnacht op 3 november in het Rijksmuseum Amsterdam bezocht ik de tentoonstel- ling Ruiken in het Rijks. Een aantal geuren uit de zeventiende eeuw werden weer tot leven ge- bracht. Bij het schilderij De bocht van de Herengracht van Gerrit Adriaensz Berckheyde stond een medewerker met een flesje met de geur van de gracht. Vroeger gooide de bewoners al hun vuil in de grachten. Kijkend naar het schilderij en de geur van de gracht bracht mij terug in de 17e eeuw aan de Vijzelstraat kijkend naar de Herengracht. Afb. pag 10,11: Gary Winogrand, 1975 Afb. pag. 14,15: Gerrit Adriaensz Berckheyd, De bocht van de Herengracht, Amsterdam, 1671-1672 8. 13 De stad is mijn terrein. Soms hou ik ook best van de natuur maar in de stad is zoveel meer te zien en te ontdekken. In de stad wordt lelijk weer mooi, fabrieken steken hun torens tegen de skyline, vuilnis ziet er uit als een winkel van Sinkel, er kan altijd wat tussen liggen dat ik graag wil hebben. Ik kom ogen te kort. Meestal pak ik de fiets. Wandelen is natuurlijk de beste manier om goed om je heen te kijken, om inspiratie op te doen, om contact te maken. Maar ik hou van fietsen. Daarom wil ik ook niet verhuizen naar een ander land. Als een molletje met de metro, als een directeur in pak met de auto, niets voor mij. Ik hou van wapperende haren, regenpakken, een beetje strijd tegen re- gen en wind. Agressie en normen vliegen me steeds meer om de oren zodra ik buiten ben. De buitenruimte is een normerende machine, een plek waar je je moet gedragen. Ik ben voorzichtig want mensen spelen soms zelf voor rechter. De ontmoeting met anderen is tegelijkertijd juist het pluspunt van de deur uit, de straat op. Andere meningen, andere levens, andere smaken. De openbare ruimte is een vreemd dampig niets waarin de geur van friet is gemengd met die van gewassen of ongewassen kledingstukken, wolken parfum of adem met de geur van de knoflooksaus van gisteren. Een samen- gaan van flarden zonder substantie: ja dat is zeker openbaar! 3 Omgevingspsychologen houden zich bezig met de wederkerige relatie tussen de omgeving en het gedrag van mensen, dus zowel met de invloed van de omgeving op mensen als met de invloed van mensen op de omgeving. Zij kruipen daarbij in de huid van de eindgebruiker en bekijken het object (bijvoorbeeld een station) vanuit zijn perspectief. Een veel gebruikte term daarbij is placemaking. Dit beschrijft het proces van ontwerp van pleinen, parken, straten en overige verblijfsgebieden die een hoge attractiewaarde hebben. Beleving dus! Omgevingspsychologen doen o.a. onderzoek naar hoe mensen door een juiste inrichting van de om