23
Wykład 2 Metody i formy realizacji procesu wychowania fizycznego- jak nauczyciel WF uwzględnia potrzeby i możliwości rozwojowe dzieci i młodzieży szkolnej JAK UCZY SIĘ CZŁOWIEK? Informacje jakie docierają do naszego mózgu podczas procesu uczeniu to potężny strumień danych, przetwarzany przez nasze własne detektory zmysłowe: - wzrok, słuch, węch, smak i dotyk. Każdy z tych zmysłów wysyła sygnały różnymi drogami do różnych części mózgu. Jednak proces sam proces uczenia się i zapamiętywania integruje i przetwarza informacje przychodzące z różnych zmysłów równocześnie. Nauczanie powinno się zatem odbywać za pomocą technik polisensorycznych, które umożliwiają uczniowi odbiór rozległych informacji za pomocą różnych zmysłów Nawyk ruchowy Nawyk ruchowy- wyuczona czynność spostrzeżeniowo- czuciowa, oparta o mechanizmy neurofizjologiczne, zapewniające uzyskiwanie z góry przewidzianych wyników działania z dużą pewnością, sprawnie, z minimalną stratą czasu i energii i często w stanie nieświadomości wtórnej (Czajkowski ) Jest indywidualną formą reakcji i działalności, charakteryzującą się zautomatyzowanym przebiegiem i tym, że jej wykonanie nie wymaga jakiejś specjalnej koncentracji uwagi i myślenia; nawyk nie oznacza samej czynności, tylko nabytą zdolność do wykonania określonej czynności Według Schmidta (1975, 1988, 1991) uczenie się motoryczne wiąże się z wewnętrznymi procesami wynikającymi z ćwiczenia lub z nabytego doświadczenia, które prowadzą do względnie stałych zmian w zdolnościach służących rozwojowi umiejętności ruchowych Każde działanie wiąże się z procesami spostrzeżeniowymi, umysłowymi i decyzyjnymi. Każde działanie zawiera: postrzeganie, przyjęcie bodźców, przetwarzanie informacji, podejmowanie decyzji, wybór działania i sam ruch. METODY STOSOWANE W PROCESIE WYCHOWANIA FIZYCZNEGO METODA – (grec. methodos) droga, sposób postępowania - Sposób osiągania celu poprzez uporządkowanie czynności (Pszczołowski) - Sposób postępowania, dobór rodzaju działania /dobór i kolejność czynności składowych działania złożonego /świadomie stosowany /lub przyjęty do stosowania /z możliwością powtórzenia go we wszystkich przypadkach danego typu (Kotarbiński) - Określony sposób pracy nauczyciela z uczniami, umożliwiający uczniom opanowanie wiedzy wraz z umiejętnością stosowania jej w praktyce, jak również rozwijanie zdolności i zainteresowań umysłowych (Okoń) Metody odpowiadają na pytanie „Jak uczyć?” Metoda z naukowo-metodycznego punktu charakteryzują takie cechy jak: 1) Uświadomione kierowanie na cel 2) Kolejność czynności działania

Wykład 2 Metody i formy realizacji procesu wychowania … WF/Katedra... · 2016-07-12 · Źródłem inspiracji aktywności ruchowej ucznia jest fabuła zabawy lub przepis gry Fabuła

  • Upload
    others

  • View
    0

  • Download
    0

Embed Size (px)

Citation preview

Page 1: Wykład 2 Metody i formy realizacji procesu wychowania … WF/Katedra... · 2016-07-12 · Źródłem inspiracji aktywności ruchowej ucznia jest fabuła zabawy lub przepis gry Fabuła

Wykład 2 Metody i formy realizacji procesu wychowania fizycznego- jak nauczyciel WF uwzględnia potrzeby i możliwości rozwojowe dzieci i młodzieży szkolnej JAK UCZY SIĘ CZŁOWIEK? Informacje jakie docierają do naszego mózgu podczas procesu uczeniu to potężny

strumień danych, przetwarzany przez nasze własne detektory zmysłowe: - wzrok, słuch, węch, smak i dotyk. Każdy z tych zmysłów wysyła sygnały różnymi drogami do różnych części mózgu.

Jednak proces sam proces uczenia się i zapamiętywania integruje i przetwarza informacje przychodzące z różnych zmysłów równocześnie.

Nauczanie powinno się zatem odbywać za pomocą technik polisensorycznych, które umożliwiają uczniowi odbiór rozległych informacji za pomocą różnych zmysłów

Nawyk ruchowy Nawyk ruchowy- wyuczona czynność spostrzeżeniowo- czuciowa, oparta o

mechanizmy neurofizjologiczne, zapewniające uzyskiwanie z góry przewidzianych wyników działania z dużą pewnością, sprawnie, z minimalną stratą czasu i energii i często w stanie nieświadomości wtórnej (Czajkowski )

Jest indywidualną formą reakcji i działalności, charakteryzującą się

zautomatyzowanym przebiegiem i tym, że jej wykonanie nie wymaga jakiejś specjalnej koncentracji uwagi i myślenia; nawyk nie oznacza samej czynności, tylko nabytą zdolność do wykonania określonej czynności

Według Schmidta (1975, 1988, 1991) uczenie się motoryczne wiąże się z wewnętrznymi procesami wynikającymi z ćwiczenia lub z nabytego doświadczenia, które prowadzą do względnie stałych zmian w zdolnościach służących rozwojowi umiejętności ruchowych

Każde działanie wiąże się z procesami spostrzeżeniowymi, umysłowymi i decyzyjnymi. Każde działanie zawiera: postrzeganie, przyjęcie bodźców, przetwarzanie informacji, podejmowanie decyzji, wybór działania i sam ruch. METODY STOSOWANE W PROCESIE WYCHOWANIA FIZYCZNEGO METODA – (grec. methodos) droga, sposób postępowania

- Sposób osiągania celu poprzez uporządkowanie czynności (Pszczołowski) - Sposób postępowania, dobór rodzaju działania /dobór i kolejność czynności

składowych działania złożonego /świadomie stosowany /lub przyjęty do stosowania /z możliwością powtórzenia go we wszystkich przypadkach danego typu (Kotarbiński)

- Określony sposób pracy nauczyciela z uczniami, umożliwiający uczniom opanowanie wiedzy wraz z umiejętnością stosowania jej w praktyce, jak również rozwijanie zdolności i zainteresowań umysłowych (Okoń)

Metody odpowiadają na pytanie „Jak uczyć?” Metoda z naukowo-metodycznego punktu charakteryzują takie cechy jak: 1) Uświadomione kierowanie na cel 2) Kolejność czynności działania

Page 2: Wykład 2 Metody i formy realizacji procesu wychowania … WF/Katedra... · 2016-07-12 · Źródłem inspiracji aktywności ruchowej ucznia jest fabuła zabawy lub przepis gry Fabuła

3) Systematyczność 4) Powtarzalność PODZIAŁY METOD-w zależności od przyjętego kryterium podziału:

1/ Realizacja treści programowych

• M. ROZWIJANIA SPRAWNOŚCI MOTORYCZNEJ • M. NAUCZANIA RUCHU • M. PRZEKAZU WIEDZY • M. WYCHOWAWCZE • M. REALIZACJI ZADAŃ RUCHOWYCH

2/ Wspomagające realizację treści programowych :

• M. PERCEPCJI ZMYSŁOWEJ • M. INTWNSYFIKUJĄCE LEKCJĘ WF

METODY ROZWIJANIA SPRAWNOŚCI MOTORYCZNEJ- stosowane w szkole: 1/ Metody kształtowania szybkości:

a) metoda powtórzeniowa - zakłada powtarzanie ćwiczeń z maksymalną prędkością, przy czym ściśle określony jest czas trwania ćwiczenia, ilość powtórzeń, czas i charakter przerw wypoczynkowych;

b) metoda treningu na prędkościach submaksymalnych charakteryzuje się wykonaniem ćwiczeń z intensywnością 85 – 95 % aktualnych możliwości ćwiczącego ; ewentualne zmniejszenie intensywności należy łączyć ze zwiększeniem czasu pracy (wydłużenie odcinków, zwiększenie ilości powtórzeń oraz skrócenie czasu przerw wypoczynkowych); 2/ Metody kształtowania wytrzymałości: a) metoda ciągła - stała i umiarkowana intensywność pracy o wydłużonym czasie jej trwania; b) metoda powtórzeniowa - charakteryzuje się intensywnością pracy, zmienną liczbą powtórzeń, optymalnym czasem przerw wypoczynkowych i służy głównie w osiąganiu wytrzymałości krótkiego czasu; c) metoda interwałowa - polega na wyraźnym, precyzyjnym określaniu wielkości obciążeń, jednoznacznym wyznaczaniu intensywności pracy, zmiennych ale zawsze określonych przerwach wypoczynkowych oraz na określaniu ilości powtórzeń. W metodzie tej ważne jest, aby każde powtórzenie zachodziło jeszcze w warunkach zmęczenia po wysiłku poprzednim. 3/ Metody kształtowania siły: a) metoda krótkotrwałych maksymalnych wysiłków; b) metoda wielokrotnych wysiłków zwana metodą maksymalnych ilości powtórzeń, posiadająca kilka wariantów: - ilość serii jest niewielka, przy czym do granic możliwości wykonuje się ćwiczenia w

jednej serii, - do granicznego zmęczenia wykonuje się ćwiczenia tylko w ostatniej serii, - każdą serię wykonuje się do granicznego zmęczenia,

Page 3: Wykład 2 Metody i formy realizacji procesu wychowania … WF/Katedra... · 2016-07-12 · Źródłem inspiracji aktywności ruchowej ucznia jest fabuła zabawy lub przepis gry Fabuła

c) metoda powtórzeniowa - wielokrotne powtarzanie ćwiczenia o jednakowej intensywności. METODY NAUCZANIA RUCHU 1/ Metoda syntetyczna (nauczania ćwiczeń w całości) polega na ujęciu całościowym, nie naruszającym zasadniczego schematu ruchu ani jego wewnętrznego układu. Jest to najbardziej naturalna metoda nauczania. Stosuje się ją przy nauczaniu ruchów i czynności naturalnych, takich jak bieg, skok, rzut, a także w zabawach i innych dziedzinach sportu. Słabą stroną tej metody jest możliwość, przy niewłaściwym postępowaniu, utrwalania zbędnych i niepotrzebnych nawyków, które potem bardzo trudno wyeliminować. Nie nadaje się ona zasadniczo do nauczania ćwiczeń złażonych i trudnych, wymaga wnikliwego dozoru zadań ruchowych oraz właściwej kolejności w nauczaniu poszczególnych aktów ruchowych. 2/ Metoda analityczna (metodę nauczania ćwiczeń częściami)

• polega na rozczłonkowaniu ruchu w części składowe, wyuczenie każdej z nich z osobna następuje poprzez połączenie wyuczonych elementów w całość

• nauczając tą metodą dążymy do ułatwienia nauczania złożonych ćwiczeń poprzez naukę prostych elementów składowych, a następnie połączenie ich w całość

• stopień rozczłonkowania ćwiczenia jest zależny od indywidualnego stopnia usprawnienia ćwiczących

• stosując tę metodę musimy pamiętać, że poszczególne elementy nie stanowią ćwiczenia samego w sobie, że dopiero w połączeniu z innymi przyjmują zamkniętą i sensowną postać ruchawą

• metodą tą posługujemy się zwykle przy nauczaniu trudnych ćwiczeń gimnastycznych, pewnych elementów gier sportowych, lekkiej atletyki, pływania, jazdy figurowej na lodzie itp.

3/ Metoda kompleksowa polega na połączeniu dwu poprzednich metod w sposobie dochodzenia do celu. Początkowo naucza się całościowo, aby następnie wyodrębnić złożone elementy i doskonalić je metodą częściową a potem znowu powrócić do nauczania całościowego. METODY REALIZACJI ZADAŃ RUCHOWYCH Zadanie pedagogiczne

Page 4: Wykład 2 Metody i formy realizacji procesu wychowania … WF/Katedra... · 2016-07-12 · Źródłem inspiracji aktywności ruchowej ucznia jest fabuła zabawy lub przepis gry Fabuła

Sw- Sytuacja wyjściowa, Sk- Sytuacja końcowa, Bcz- Błąd czynności, Bw-Błąd wynikuStruktura zewnętrzna zadania (S. Strzyżewski, 1986)

Struktura zadania (J. Poplucz, 1978)

Page 5: Wykład 2 Metody i formy realizacji procesu wychowania … WF/Katedra... · 2016-07-12 · Źródłem inspiracji aktywności ruchowej ucznia jest fabuła zabawy lub przepis gry Fabuła

METODY REALIZACJI ZADAMETODY REALIZACJI ZADAŃŃ RUCHOWYCH RUCHOWYCH I.I. METODY REPRODUKTYWNE (odtwMETODY REPRODUKTYWNE (odtwóórcze):rcze): Metoda naśladowcza-ścisła

Metoda zadaniowa-ścisła

Metoda programowanego uczenia się

Zadania ściśle określone – wymagające ścisłego sterowania zewnętrznego – TECHNIKA i TAKTYKA SPOR., KOREKCJA POSTAWY CIAŁA, REHABILITACJA POURAZOWA, ROZWÓJ ZDOLNOŚCI MOTORYCZNYCH

II. METODY PROAKTYWNE (usamodzielniajII. METODY PROAKTYWNE (usamodzielniająące):ce): Metoda zabawowo-naśladowcza

Metoda zabawowo-klasyczna

Metoda bezpośredniej celowości ruchu

Metoda programowanego usprawniania się

Zadania częściowo określone – uczeń skłaniany jest do wewnętrznego samodzielnego sterowania się w osiąganiu celu, zadania które uczeń może wykonywać sam

III. METODY KREATYWNE (twIII. METODY KREATYWNE (twóórcze):rcze): Metoda ruchowej ekspresji twórczej

Metoda problemowa

Zadania problemowe, innowacyjne – wymagające pełnej inwencji twórczej uczniów

S. Strzyźewski - jego klasyfikacja metod została oparta na kryteriachpsychologiczno - pedagogicznych

METODY REPRODUKTYWNE (odtwórcze) •naśladowcza – ścisła• zadaniowa – ścisła•programowanego uczenia się

METODY PROAKTYWNE (usamodzielniające)• zabawowo - naśladowcza • zabawowo - klasyczna• bezpośredniej celowości ruchu• programowanego usprawniania się

METODY KREATYWNE (twórcze) • ruchowej ekspresji twórczej (Labana, Orffa)• problemowa.

METODY REALIZACJI ZADAŃ RUCHOWYCH

Page 6: Wykład 2 Metody i formy realizacji procesu wychowania … WF/Katedra... · 2016-07-12 · Źródłem inspiracji aktywności ruchowej ucznia jest fabuła zabawy lub przepis gry Fabuła

ETAPY UCZENIA SIĘ CZYNNOŚCI RUCHOWYCH- wg P. Weinberga i J. P. Galperina ETAP Treść etapu Chrakterystyka

I WYJAŚNIENIE ORIENTACYJNEJ PODSTAWY CZYNNOŚCI

Uczeń rozpoznaje zadanie; ogólną strukturę czynności, warunki uczenia się, Określenie celu działania, oswojenie ze środkami, poznanie obiektywnych możliwości działania;

II CZYNNOŚĆ RUCHOWA JAKO ZMATERIALIZOWANE DZIAŁANIE NA POZIOMIE WYOBRAŻENIA RUCHÓW I CZYNNOŚCI

Czynność staje się konkretna, materializuje się, powstaje wyobrażenie czynności, algorytmu ruchuu (informacje werbalne i wizualne); Korekta i autokorekta, mowa wewnętrzna;

III CZYNNOŚCI RUCHOWE NA POZIOMIE MATERIALNEJ CZYNNOŚCI I WYKONANIA

Próby praktyczne, przetworzenie wyobrażenia w czynność, ujęcie poszczególnych operacji i całej czynności w słowa, rola analizatora kinstetycznego, uaktywnienie syst. emocjonal.

IV CZYNNOŚĆ RUCHOWA NA POZIOMIE UMIEJĘTNOŚCI

Uwaga zwrócona nie na działanie (elementy) ale na jego efektywność; kontrola i ocena wyników (ćwiczenie); stabilizacja działania, „powtarzanie bez powtórek”

V CZYNNOŚĆ RUCHOWA NA POZIOMIE PLANOWANEJ STRATEGII

Interioryzacja działania; uczenie się zachowań społecznych (partner, przeciwnik); postępowanie ruchowe- strategia działania

METODA NAŚLADOWCZO-ŚCISŁA - Nauczyciel stawia uczniów w sytuacji zadaniowej w wyniku nakazów i poleceń, ściśle określa zadanie (ćwiczenie) a uczniowie ściśle je odtwarzają naśladując pokazany (lub powiedziany) ruch. - Wierne odtwarzanie jest nagradzane a odstępstwo karane (najbardziej prymitywny system motywacyjny) Cechy charakterystyczne: - Ścisłe odtwarzanie pokazanego wzorca ruchu wg formuły S - R - Zadanie jest ściśle określone i ma tylko jedno rozwiązane – takie jakie założył nauczyciel (jedyny decydent) - Uczeń jest przedmiotem zabiegów dydaktycznych – sterowany przez nauczyciela - Za pomocą tej metody można stosunkowo w krótkim czasie uzyskać efekty w nauczaniu. Zastosowanie: zadania ściśle określone, sytuacje gdy czynności motywujące N są zbyteczne albo nie odniosły zamierzonego skutku

Page 7: Wykład 2 Metody i formy realizacji procesu wychowania … WF/Katedra... · 2016-07-12 · Źródłem inspiracji aktywności ruchowej ucznia jest fabuła zabawy lub przepis gry Fabuła

METODA ZADANIOWO–ŚCISŁA - Nauczyciel stawia uczniów w sytuacji zadaniowej ścisłej, w której uczniowie odczuwają potrzebę osiągnięcia ściśle określonego przez nauczyciela celu. Nauczyciel: uświadamia uczniom stan ich braków lub nieumiejętności wyzwala w nich chęć zmiany tego stanu rzeczy, opisuje objaśnia ćwiczenie podając jednocześnie jego cel i wartości (motywacja), naprowadza, koryguje błędy, zabezpiecza. Uczeń: jest wewnętrznie motywowany, wie, że ma braki i musi je usunąć lub dostrzega wartość ćwiczenia Zadania podane przez nauczyciela stają się osobistymi, wewnętrznie akceptowanymi zadaniami uczniów – uczeń staje się podmiotem sytuacji zadaniowej i działa ukierunkowany na osiągnięcie celu – współpraca nauczyciela z uczniami. Zastosowanie: zadania ściśle określone, raczej trudne i złożone jak: opanowanie elementarnych technik i taktyk , rozwój konkretnych zdolności motorycznych, wzmocnienie konkretnych grup mięśniowych (raczej dla młodzieży i dorosłych) POSTAWIENIE UCZNIOW W SYTUACJI ZADANIOWEJ; uświadomienie uczniom stanu ich nieumiejętności, czy braków (motywacja

wewnętrzna) określenie celu i jego wartości (motywacja wew.)

wewnętrzna akceptacja zadania przez uczniów

uczeń jest podmiotem sytuacji zadaniowej (chce osiągnąć cel)

uczniowie osiągają zamierzone umiejętności i nawyki, wiadomości w wyniku

świadomego i aktywnego udziału kształtowanie wyobrażenia ruchu

uczeń opanowuje zadanie poprzez wielokrotne powtórzenia połączone z usuwaniem

błędów uczeń utrwala i doskonali technikę ruchu przez powtarzanie z jednoczesnym

korygowaniem formy ruchu oraz skuteczności działania

Page 8: Wykład 2 Metody i formy realizacji procesu wychowania … WF/Katedra... · 2016-07-12 · Źródłem inspiracji aktywności ruchowej ucznia jest fabuła zabawy lub przepis gry Fabuła

METODA ZADANIOWA- ŚCISŁA postawienie uczniów w sytuacji zadaniowej; uświadomienie uczniom stanu ich

nieumiejętności, czy braków (motywacja wewnętrzna)

określenie celu i jego wartości (motywacja wew.)

wewnętrzna akceptacja zadania przez uczniów

uczeń jest podmiotem sytuacji zadaniowej (chce osiągnąć cel)

uczniowie osiągają zamierzone umiejętności i nawyki, wiadomości w wyniku świadomego i aktywnego udziału

kształtowanie wyobrażenia ruchu uczeń opanowuje zadanie poprzez

wielokrotne powtórzenia połączone z usuwaniem błędów

uczeń utrwala i doskonali technikę ruchu przez powtarzanie z jednoczesnym korygowaniem

formy ruchu oraz skuteczności działania

METODA NAŚLADOWCZA- ŚCISŁA ścisłe odtwarzanie pokazanego wzorca ruchu wg

formuły B-R ćwiczenie jest ściśle określone i ma jedno

rozwiązanie uczeń jest przedmiotem zabiegów

dydaktycznych- sterowany bodźcami zewnętrznymi

proces nauczania techniki ruchu przebiega wg ściśle sprecyzowanej technologii (ciągów metodycznych)

aby osiągnąć cel (nawyk ruchowy) uczeń powtarza ćw. setki razy

stosowanie systemu kar i nagród (motywacja zew.)

negatywne skutki stosowania: - obniżenie u ucznia zdolności sterowania sobą, zapotrzebowanie na zew. impulsy dla podtrzymania aktywności - brak zdolności do zmiany postępowania w nowych okolicznościach - bierność, brak inicjatywy, niesamodzielność - schematyczność postępowania, trudności w tworzeniu nowych form zachowań - dominujące zachowanie reaktywne - brak wewnętrznych warunków do kształtowania się pozytywnych POSTAW WOBEC KF

OPIS ĆWICZEŃ GIMNASTYCZNYCH (METODĄ ZADANIOWO- ŚCISŁĄ) pozycja wyjściowa nazwa ruchu i sposób wykonania kierunek ruchu pozycja końcowa

przykład- ćw. kształtujące rr i nn: pw- rozkrok, rr w dół półprzysiad z jednoczesnym powolnym wznosem rr bokiem w górę wyprost nn i powolny opust rr przodem w dół

sposób zapisania zadań w toku lekcyjnym (różnymi metodami): 1/ podać cel zadania 2/ opisać treść zadania:

ćwiczenie: określenie pozycji wyjściowej, przebiegu i pozycji końcowej ćwiczenia

Page 9: Wykład 2 Metody i formy realizacji procesu wychowania … WF/Katedra... · 2016-07-12 · Źródłem inspiracji aktywności ruchowej ucznia jest fabuła zabawy lub przepis gry Fabuła

zabawa: nazwa, ustawienie uczniów w pożądanej pozycji wyjściowej, krótkie objaśnienie przebiegu zabawy gra: ustawienie, przebieg METODA ZABAWOWA- NAŚLADOWCZA Stosowana w pracy z dziećmi w młodszym wieku szkolnym jest atrakcyjna,

zrozumiała i adekwatna do rozwoju psychicznego małego dziecka (strukturalnie związana z gimnastycznymi formami ruchu)

Stawianie dzieci w sytuacji zadaniowej- wywołanie określonego myślowego obrazu

przedmiotu czy zjawiska, którego istotą jest ruch- naśladowanie go Nie należy poprawiać wykonywanych przez dzieci ćwiczeń, lecz dążyć do poprawy

samego ruchu poprzez zadziałanie na wyobraźnię dziecka i odwoływanie się do jego doświadczeń i przeżyć

Objaśnienie ruchu winno być krótkie, zrozumiałe, obrazowe, na bazie przyswojonych

przez dzieci pojęć METODA ZABAWOWA- KLASYCZNA Źródłem inspiracji aktywności ruchowej ucznia jest fabuła zabawy lub przepis gry

Fabuła zabawy sterują działalnością ruchową dziecka i zabawa kończy się na sygnał

nauczyciela Gra ruchowa toczy się wg ściśle określonych przepisów, ma charakter

współzawodnictwa drużynowego, kończy się w chwili wygrania przez jednostkę lub zespół

Na skuteczność stosowania metod zabawowych ma wpływ: odpowiedni dobór, wybór

miejsca, kierowanie grupą, przestrzeganie bezpieczeństwa, właściwe wykorzystanie przyborów i sytuacji wychowawczych, postawa prowadzącego

METODA BEZPOŚREDNIEJ CELOWOŚCI RUCHU (ZADANIOWA, KTÓREJ PREKURSOREM BYŁ R. CZYŻEWSKI) Ćwiczenia te polegają na samodzielnym rozwiązywaniu przez dziecko postawionego

zadania Kształtuje to świadomy stosunek do ruchu, pozwala na zrozumienie jego sensu oraz

opanowanie najkorzystniejszej formy ruchu Formę tę stosujemy głównie w pracy z dziećmi 9 – l0 letnimi, lecz może być

wprowadzona już wcześniej Jest formą przejściową od ruchów naśladowczo-zabawowych do stosowanych

wykonywanych ściśle wg prawideł i z należytą precyzją ruchów gimnastycznych

Page 10: Wykład 2 Metody i formy realizacji procesu wychowania … WF/Katedra... · 2016-07-12 · Źródłem inspiracji aktywności ruchowej ucznia jest fabuła zabawy lub przepis gry Fabuła

Polega na wyrozumowanym zestawieniu odpowiednio dobranej pozycji wyjściowej z podanym ruchem (wyzwolonym) o z góry zapowiedzianym celu bezpośrednim

Do realizacji celu bezpośredniego należy stosować przybory pomocnicze: piłeczki,

krążki, linki, skakanki.. Wykonanie przez ucznia celu bezpośredniego spełnia głębsze cele edukacyjne znane

tylko nauczycielowi (fizjologiczno- wychowawcze) Nie stosujemy pokazu- (tylko młodszym dzieciom pomaga nauczyciel w ruchach

trudniejszych)- zapobieganie bezmyślnemu wykonywaniu poleceń. METODY ROZWIJANIA EKSPRESJI RUCHOWEJ - powtórka z semestru 3

LABANOWSKI TANIEC WYRAZISTY

• NOWOCZESNY TANIEC WYCHOWAWCZY

• GIMNASTYKA PRZYRZĄDOWA

Jak to działa?

RUDOLF LABAN (1879-1958) badał motorykę człowieka, stworzył własną teorię ruchu. ze względu na koordynację czynności kory mózgowej, układu mięśniowego i

nerwowego w ruchu tanecznym podzielił ruchy na 3 grupy: naprężenia, napięcia i wymachy;

ze względu na miejsce (okolice przepony) i sposób powstania ruchu- wprowadził pojęcie impulsu- ruch promieniujący na wszystkie kończyny, rządząc harmonią ciała, duszy i umysłu

Page 11: Wykład 2 Metody i formy realizacji procesu wychowania … WF/Katedra... · 2016-07-12 · Źródłem inspiracji aktywności ruchowej ucznia jest fabuła zabawy lub przepis gry Fabuła

3 składniki ruchu: energia (siła mięśni), czas (rytm, tempo), przestrzeń (fikcyjna bryła dwudziestosześcianu- ikosaeder). różne sposoby łączenia tych składników zamknął Laban w 12 „skalach ruchowych”-

stworzył system zapuisu ruchu - kinetografia. kinetogramy- jest to zapis tańca poprzez znaki oznaczające każdy ruch i gest na

pionowej pięciolinii z podziałem taktowym. teoretyczna nauka o tańcu – choreologia. doswiadczenia dla badań naukowej zdobywał Laban jako tancerz, choreograf,

baletmistrz. labanowski taniec wyrazisty podkreślał potrzebę i znaczenie wychowania społecznego

poprzez rozwijanie indywidualnosci, osobowości, twórczości, zaangażowania psychicznego, przeżywania, odczuwania, wzbudzanie artystycznych emocji.

Rudolf von Laban – ojciec i prekursor tańca ekspresjonistycznego stworzył podstawy nowego tańca opierając się na jego trzech częściach składowych,

które można analizować i opisywać. Są to: przestrzeń, czas i ciężar NOWOCZESNY TANIEC WYCHOWAWCZY- UJĘCIE TEMATYCZNE: temat i: wyczucie (swiadomość) własnego ciała temat ii: wyczucie (swiadomość) ciężaru i czasu temat iii: wyczucie (swiadomość) przestrzeni temat iv: rozwijanie wyczucia płynności ruchów i ciężaru ciała w przestrzeni i czasie temat v: adaptacja ruchów własnych do ruchów partnera temat vi: użycie własnego ciała jako narzędzia w czynnościach użytkowych temat vii: rozwijanie izolowanych akcji ruchowych o zasadniczym znaczeniu temat viii: kształtowanie wyczucia rytmu pracy temat ix: kształtowanie formy ruchu temat x: kombinacje poprzednio wymienionych tematów i-ix temat xi: wyrabianie orientacji w przestrzeni temat xii: angażowanie w pracy różnych partii ciała temat xiii: unoszenie ciała nad ziemia temat xiv: pobudzanie i rozwijanie uczuć społecznych temat xv: uporządkowanie zespołu ćwiczebnego (w sensie swobodnego

manewrowania grupą) temat xvi: doskonalenie wyrazistosci (ekspresji) ruchu

PRZYKŁADY ĆWICZEŃ Z GIMNASTYKI R. LABANA

Temat IV : Rozwijanie wyczucia płynności ruchów i ciężaru ciała w przestrzeni i czasie swobodny taniec, indywidualny z towarzyszeniem muzyki, w czasie przerwy w

muzyce przyjęcie pozycji zastygłej w bezruchu

Temat V : Adaptacja ruchów własnych do ruchów partnera lub grupy w rytmie znanej melodii jedno dziecko tańczy, a drugie , okrążając swego partnera,

tańczy wysoko ( zmiana ),

Page 12: Wykład 2 Metody i formy realizacji procesu wychowania … WF/Katedra... · 2016-07-12 · Źródłem inspiracji aktywności ruchowej ucznia jest fabuła zabawy lub przepis gry Fabuła

wszyscy tańczą, a gdy muzyka cichnie, każdy dotyka dowolną częścią ciała swojego sąsiada tworząc „statuetkę” .

GIMNASTYKA PRZYRZĄDOWA: rozwój sprawności ogólnej przydatnej w praktycznych sytuacjach codziennego życia

przez ćwiczenia indywidualne, ze współćwiczącym lub w grupie, z użyciem przyborów i przyrządów

pobudzanie do zrozumienia i doskonalenia ruchu oraz rozwijania inwencji twórczej i

zdolności do wykonywania określonych akcji ruchowych zalecenia metodyczne: „szukaj rozmaitych rozwiązń ruchowych w czasie

wykonywania podjętej akcji”; powtarzaj akcję ruchową w różnych wersjach i z rozmaitą szybkością”

stosowane przyrządy: ławeczki, tramy, drabinki, skrzynie, materace, kraty, drabinki

sznurowe, kółka, drążek, poręcze; przyrząd może być przeszkodą do pokonania lub możemy łączyć kilka przyrządów w

cały zestaw wymagający bardzo złożonych akcji ruchowych. CARL ORFF (1895-1982) - NIEMIECKI KOMPOZYTOR, PEDAGOG I DYRYGENT. Carl Orff opracował własną metodę wychowania muzycznego dzieci, której głównym elementem jest śpiew i gra na prostych instrumentach perkusyjnych (tzw. instrumentarium Orffa, w skład którego wchodzą: bębenki, tamburyna, kołatki, grzechotki, trójkąty, dzwonki melodyczne). Duży nacisk kładzie się na improwizację i rozwijanie ekspresji, najważniejszym elementem w muzykowaniu jest rytm. Praca szkolna Orffa jest rozpowszechniana przez Instytut Orffa, działający przy Mozarteum w Salzburgu. założenie, że “muzyka, słowo i ruch” są od początku istnienia związane przez zjawiska RYTMU, który współtowarzyszy zarówno dźwiękom i głosom, jak również elementom ruchowym". Rytm w gimnastyce K. Orffa przybiera początkowo formę rytmicznych gestów, czynności zabaw ruchowych, tanecznych i inscenizowanych, a także improwizacji ruchowej bez muzyki i z muzyką. Naśladowanie osób, zwierząt, ptaków, roślin, odtwarzanie ruchem figur geometrycznych, liter, partnera są to przykłady bogatego wyboru form, jakimi posługuje się K. Orrff. Improwizacje rytmiczne i melodyczne, to proste np. rytmizowanie nazw kwiatów,

drzew, imion, wierszy, śpiewanie tych zrytmizowanych tekstów według własnych pomysłów melodycznych.

Twórczość uczniów to np. wszyscy uczestnicy zastanawiają się wspólnie jak można opracować prosta melodię, którą skomponował jeden z nich, jakie nadać jej tempo, dynamikę, dodać akompaniament, jak ten utwór zinstrumentować.

Ta wzbudzająca maksymalna aktywność metoda „ wywoływania w dzieciach muzyki „ daje im radość i wpływa na rozwój pamięci, wyobraźni ogólnej i muzycznej.

Page 13: Wykład 2 Metody i formy realizacji procesu wychowania … WF/Katedra... · 2016-07-12 · Źródłem inspiracji aktywności ruchowej ucznia jest fabuła zabawy lub przepis gry Fabuła

Karol Orff wykorzystywał improwizację wokalną i instrumentalną. W skład instrumentarium Orffa wchodzą liczne instrumenty perkusyjne zarówno o określonej wysokości dźwięku ( dzwonki, metalofony, ksylofony ), jak i te o nieokreślonej wysokości dźwięku ( tamburyn, marakasy, bębny, kastaniety, klawesyn, pudełka akustyczne, trójkąty itd. ) . K Orff poleca też flety proste, gitary, viole i wiolonczele. W sumie instrumentarium Orffa daje szeroką skalę, pełną chromatykę, interesujące brzmienie, różnorodne METODA PROBLEMOWA- NAUCZANIE PROBLEMOWE Nauczanie problemowe- zespół takich czynności, jak: zorganizowanie sytuacji problemowych, formułowanie problemów, udzielanie uczniom niezbędnej pomocy w rozwiązywaniu ich i sprawdzanie tych rozwiązań oraz kierowanie procesem systematyzowania i utrwalania tak uzyskiwanej wiedzy (Okoń 1964). Problem- rodzaj zadania, którego podmiot nie może rozwiązać za pomocą posiadanych wiadomości, umiejętności i nawyków. Rozwiązanie problemu wymaga tworzenia informacji zupełnie nowych dla podmiotu (myślenie produktywne) (Kozielecki, 1978. Rodzaje sytuacji problemowych Struktura problemu posiada 2 zasadnicze elementy: Cel- do którego człowiek zmierza

Dane początkowe- informacje zawarte w sytuacji problemowej

Typy problemów- rodzaje zadań problemowych

Wiele rozwiązań

problemy dywergencyjne

Jedno rozwiązanie

problemy konwergencyjne

cel –liczba poprawnychrozwiązań

Ilość informacjiW sytuacji początkowej

Dywergencyjno- otwarte

Konwergrncyjno-otwarte

Brak jest potrzebnych informacji

Zadania otwarte

Dywergrncyjno-zamknięte

Konwergrncyjno-zamknięte

Dane są wszystkie potrzebne informacje

Zadania zamknięte

Page 14: Wykład 2 Metody i formy realizacji procesu wychowania … WF/Katedra... · 2016-07-12 · Źródłem inspiracji aktywności ruchowej ucznia jest fabuła zabawy lub przepis gry Fabuła

Fazy rozwiązywaniaproblemów

1. Dostrzeganie problemu:Podmiot uświadamia sobie, że zasób posiadanej wiedzy nie wystarcza do osiągnięcia celów

2. Analiza sytuacji problemowej:

3. Wytwarzanie pomysłów rozwiązania:- pomysły cząstkowe-ogólny kierunek-hipoteza

2a. Analiza celu: sformułowanie celu ostatecznego i celów

cząstkowych

2b. Analiza danych początkowych:Wyodrębnienie ważnychdanych i odrzucenie nieistotnych(czynności interpolacyjne-wypełnienie luk; Czynności ekstrapolacyjne-odkrywanie danych)

4. Weryfikacja pomysłów:-zdolność samodzielnegooceniania swoich pomysłówi czynności

Stopnie nauczania problemowego

Nauczanie podające:N: stawia problem, formułuje go, rozwiązujeU: zapamiętuje rozwiązanie

Nauczanie problemowe- I stopień:N: stawia problem, formułuje goU: rozwiązuje problem

II stopień:N: stawia problemU: formułuje problem, rozwiązuje go

III stopień:N: organizacja, kontrola i umiejętne kierowanieU: uświadamia sobieproblem, formułuje go, rozwiązuje

Page 15: Wykład 2 Metody i formy realizacji procesu wychowania … WF/Katedra... · 2016-07-12 · Źródłem inspiracji aktywności ruchowej ucznia jest fabuła zabawy lub przepis gry Fabuła

UWAGI O STOSOWANIU METOD zajęcia ruchowe- struktura kolejno następujących po sobie zadań pedagogicznych

prowadzacych do osiągnięcia celów edukacyjnych diagnoza- cele = zadanie (treść)= strategia realizacji:

- metoda(y) - forma(y) organizacyjne - środki dyfaktyczne - warunki środowiskowe NAUCZYCIEL musi znać granice stosowalności danej metody metoda nie jest zła ani dobra- może być optymalnie (lub nie) zastosowana do zadania i

warunków metody służą rozwiązywaniu problemów (zadań) a nie odwrotnie- nie należy zadań

podporządkowywać metodom w zajęciach rekreacyjnych należy stosować wiele różnych metod (zgodnie z zasadą

zmienności pracy fizycznej i umysłowej). METODY INTENSYFIKUJĄCE LEKCJE WYCHOWANIA FIZYCZNEGO

Tory przeszkód

Zadańdodatkowych

Małych obwodów

ćwiczebnych

stacyjna

obwodowa

Metody intensyfikujące

zajęcia

Metoda zadań dodatkowych może być stosowana na wszystkich typach lekcji. Polega ona na wprowadzeniu ćwiczeń, których celem jest zmniejszenie momentów

przestoju (w kolejce do przyrządu), zwiększanie intensywności i efektywności zajęć. Stosujemy ją każdorazowo po ćwiczeniach zasadniczych (głównych) ich celem jest

angażowanie innych grup mm, niż pracujących w zadaniu głównym Struktura ruchu nie powinna być diametrialnie różna niż wprowadzona w zadaniu

głównym

Page 16: Wykład 2 Metody i formy realizacji procesu wychowania … WF/Katedra... · 2016-07-12 · Źródłem inspiracji aktywności ruchowej ucznia jest fabuła zabawy lub przepis gry Fabuła

Można przydzielić jedno lub więcej zadań dodatkowych w zależności od czasu oczekiwania na kolejne ćwiczenia.

Ćwiczenia dodatkowe muszą być łatwe, proste i bezpieczne. Mogą one spełniać rolę wyrównawczą lub uzupełniającą w stosunku do głównego zadania lekcji, mogą też mieć charakter odprężających czy też rozwijających zdolności motoryczne (siłę, szybkość, skoczność, zwinność, gibkość, wytrzymałość).

Mogą występować w formie ćwiczeń wolnych, z przyborem, ze współćwiczącymi, a także na przyrządzie.

Zasada- wprowadzamy je po objaśnieniu i wykonaniu co najmniej raz zadania głównego

Wykonanie zadań dodatkowych należy poprzedzić demonstracją Liczba zadań dodatkowych może być rożna (1-3) Podtrzymują aktywność uczniów i zainteresowanie zadaniami lekcji przez

zastosowanie przyborów i przyrządów (piłki, szarfy, dętki, krążki, drabinki, ławeczki, skrzynie, kozły, kraty…

Dobór ćwiczeń zależny jest od aktualnych potrzeb, które nauczyciel powinien wnikliwie przemyśleć, gdyż ćwiczenia dodatkowe nie są wcale marginesowe, winny być stosowane świadomie i celowo, często dostosowane do sprawności poszczególnych uczniów.

Metoda obwodowa Służy do kształtowania sprawności motorycznej o charakterze wytrzymałościowo-

siłowym polega na kolejnym wykonywaniu różnych dobranych ćwiczeń (indywidualnie) na

poszczególnych stanowiskach (8-12), rozmieszczonych na obwodzie koła, Rodzaj ćwiczeń, ilość i tempo wykonywania zależą od wieku, płci oraz możliwości

ćwiczących (o,5-1 min) – brak przerw wypoczynkowych Pełny wypoczynek (bierny) po wykonaniu zadań całego obwodu- ponowne wykonanie

(3 serie- po każdej wypoczynek) Dużą zaletą tej metody jest to, że można ją stosować w każdych warunkach,

różnicować zakres i natężenie ćwiczeń i dostosowywać do różnych potrzeb wychowania fizycznego.

Metoda stacyjna Stosuje się ją do nauki lub doskonalenia umiejętności ruchowych (także sprawności

motorycznej: siła. zd. koord.) Polega na ustawieniu stanowisk ćwiczebnych (4-6 stacji), na których uczniowie

ćwiczą w zespołach kilkuosobowych, należy uwzględnić płeć i stopień sprawności (4-5 min)

Umożliwia ona na doskonalenie i indywidualną korektę wielu zróżnicowanych czynności ruchowych w lekcji

Stwarza nauczycielowi warunki do skutecznej korekty błędów w trakcie nauki nowe czynności (nauka przebiega na 1 stacji wg ciągu metodycznego)

Po wykonaniu ćwiczeń na danej stacji- czynna przerwa wypoczynkowa (ok. 1’)- ćw. międzystacyjne (oddechowe, rozluźniające, rozciągające mm, korekcyjne)

Umożliwia racjonalne wykorzystanie przyrządów i przyborów Należy zadania opisać na tablicach instruktażowych

Page 17: Wykład 2 Metody i formy realizacji procesu wychowania … WF/Katedra... · 2016-07-12 · Źródłem inspiracji aktywności ruchowej ucznia jest fabuła zabawy lub przepis gry Fabuła

Ponadto jest ona atrakcyjna i powinna być wprowadzana już od najmłodszych lat.

Metoda małych obwodów ćwiczebnych Metoda małego obwodu składa się z 3-4 obwodów Strukturę jednego obwodu stanowią 3-4 czynności ruchowe ksztaltowane wg zasady-

od ćwiczenia prostego, do coraz trudniejszego. Ostatnie ogniwo to konkretne zadanie dydaktyczne Ogniwa od 1 do 3, w każdym obwodzie, stanowią czynności ruchowe będące

wszechstronnym przygotowaniem organizmu do zadania w ogniwie ostatnim danego obwodu

Page 18: Wykład 2 Metody i formy realizacji procesu wychowania … WF/Katedra... · 2016-07-12 · Źródłem inspiracji aktywności ruchowej ucznia jest fabuła zabawy lub przepis gry Fabuła

METODY WYCHOWANIA METODY WPŁYWU OSOBISTEGO

1. WYSUWANIE SUGESTII2. PERSWAZJA3. DZIAŁANIE PRZYKŁADEM OSOBISTYM4. WYRAŻANIE APROBATY I DEZAPROBATY

METODY WPŁYWU SYTUACYJNEGO

1. NAGRADZANIE WYCHPWAWCZE2. KARANIE WYCHOWAWCZE3. INSTRUOWANIE4. ORGANIZOWANIE DOŚWIADCZEŃ

WYCHOWANKA5. UŚWIADAMIANIE ANTYCYPACJI ZACHOWAŃ

SPOŁECZNYCH6. PRZYDZIELANIE FUNKCJI I RÓL SPOŁECZNYCH7. ĆWICZENIE METODY WPŁYWU SPOŁECZNEGO

1. MODYFIKACJA CELÓW ZESPOŁU2. KSZTAŁTOWANIE NORM

POSTEPOWANIAOBOWIĄZUJĄCYCH W ZESPOLE

3. PRZEKSZTAŁCANIE STRUKTURY WEWNĘTRZNEJ ZESPOŁU

4. NADAWANIE WŁAŚCIWEGO KIERUNKUDZIAŁANIA KONTROLI SPOŁECZNEJ

METODY KIEROWANIA SAMOWYCHOWANIEM- STRUKTURA

1. IDEALIZACJA2. POZNANIE3. SAMOOCENA WSTĘPNA4. ASPIRACJE PERFEKCJONISTYCZNE5. DECYZJE SAMOREALIZACYJNE6. DZIAŁANIA SAMOWYCHOWAWCZE7. SAMOOCENA KOŃCOWA

Metody przekazu wiedzy na temat KF

METODY PRZEKAZYWANIA WIEDZY UCZNIOM: POKAZ OPOWIADANIE WYKŁAD POGADANKA

METODY ZDOBYWANIA WIEDZY PRZEZ UCZNIÓW: DYSKUSJA POSŁUGIWANIE SIĘ KSIĄŻKĄ OPISYWANIE I RYSOWANIE POSTACI WYWIAD PRAKTYCZNE WYKONYWANIE ZADAŃ

Page 19: Wykład 2 Metody i formy realizacji procesu wychowania … WF/Katedra... · 2016-07-12 · Źródłem inspiracji aktywności ruchowej ucznia jest fabuła zabawy lub przepis gry Fabuła

FORMY ORGANIZACYJNE

FORMA NAUCZANIACZYNNIKI

DETERMINUJĄCE CZASOWO-

PRZESTRZENNO-ORGANIZACYJE WARUNKI PROCESU WF;

1. LEKCJA SZKOLNA2. WYCIECZKA3. ZAJĘCIA SPORTOWE4. IMPREZY

SPORTOWO-REKREACYJNE

5. ZAJĘCIA ŚRÓDLEKCYJNE, MIĘDZYLEKCYJNE

FORMY PRACY Z UCZNIAMI

FORMY PODZIAŁU UCZNIÓW:1. ZASTĘPY STAŁE2. ZASTĘPY SPRAWNOŚCIOWE3. ZASTĘPY SPRAWNOŚCIOWE ZMIENNE4. DRUŻYNY, GRUPY, PARY

FORMY PORZĄDKOWE:1. USTAWIENIA PODSTAWOWE2. USTAWIENIA ĆWICZEBNE3. ODLICZANIE ORAZ ZWROTY W MIEJSCU

FORMY PROWADZENIA ZAJĘĆ:1. FORMA FRONTALNA2. FORMA ZAJĘĆ W ZESPOŁACH3. FORMA ZAJĘĆ W ZESPOŁACH Z DODATKOWYMI

ZADANIAMI4. FORMA STACYJNA5. FORMA OBWODU ĆWICZEBNEGO6. FORMA INDYWIDUALNA

Powtórka treści z wykładów semestru 3 „Forma” zewnętrzny kształt czegoś, w dydaktyce na formę nauczania składa się wiele współczynników determinujących czasowo- przestrzenno- organizacyjne zewnętrzne warunki, w których urzeczywistnia się wszelka metoda nauczania (J. Szaniawski, 1965). W szerokim rozumieniu formami nauczania, kształcenia czy wychowania są: lekcja szkolna, wycieczka, zajęcia w sekcji SKS, zajęcia rekreacyjne, impreza sportowo- rekreacyjna, zajęcia śródlekcyjne, zajęcia międzylekcyjne. W rozumieniu wąskim (w ramach czy wewnątrz wymienionych form) wyróżnia się organizacyjne formy pracy z uczniami w procesie dydaktyczno- wychowawczym:

• formy podziału uczniów • formy porządkowe • formy prowadzenia zajęć.

I. FORMY PODZIAŁU UCZNIÓW

• ZASTĘPY STAŁE • ZASTĘPY SPRAWNOŚCIOWE • ZASTĘPY SPRAWNOŚCIOWE ZMIENNE • DRUŻYNY • GRUPY • PARY

ZASTĘPY STAŁE

Page 20: Wykład 2 Metody i formy realizacji procesu wychowania … WF/Katedra... · 2016-07-12 · Źródłem inspiracji aktywności ruchowej ucznia jest fabuła zabawy lub przepis gry Fabuła

• są ustalane na dłuższy okres, w zależności od wielkości grupy ćwiczebnej dzieli się ją na 3 do 5 zastępów (6-10 ćwiczących);

• przy podziale bierze się pod uwagę relacje między uczniami, Anie sprawność, płeć czy parametry wysokościowo- wagowe;

• jest to podział ważny z punktu widzenia wychowawczego- ćwiczący uczą się odpowiedzialności zespołowej, kierowania innymi, udzielania pierwszej pomocy, dyscypliny;

• dobór ćwiczących powinien być taki, aby jedni wpływali pozytywnie na drugich; ZASTĘPY SPRAWNOŚCIOWE

• są to zastępy jednorodne pod względem sprawnościowym: • - można obciążenia ćwiczeń optymalnie dostosować do grupy, sprawności wszystkich

ćwiczących w tym zastępie • - trudność zadań jest dostępna dla uczniów mało sprawnych, jak i bardzo sprawnych,

co wpływa na chętniejszy udział w zajęciach ZASTĘPY SPRAWNOŚCIOWE ZMIENNE

• w różnych dyscyplinach sportowych czy rekreacyjnych ćwiczący są zróżnicowani pod względem umiejętności;

• skład osobowy zastępu powinien się zmieniać w zależności od zaawansowania w konkretnym temacie czy dyscyplinie sportowej, czy zadaniach o dużej trudności technicznej (taktycznej);

• daje to możliwość stawiania wymaga n adekwatnych do realizowanych zadań na zajęciach;

Należy stosować wszystkie trzy formy; celowe jest, aby najpierw wykorzystać formę zespołów stałych (podział wg kryterium wychowawczego), potem formę zespołów sprawnościowych (wg kryterium osiągniętego poziomu sprawności ogólnej) i formę zastępów sprawnościowo- zmiennych (wg kryterium osiągniętego poziomu zaawansowania w poszczególnych dyscyplinach, tematach, zadaniach ruchowych) charakterystyczne dla pracy w zespołach jest wyznaczanie poszczególnym osobom funkcji zastępowego oraz stworzenie warunków do samodzielnej pracy i samowychowania w zespole. DRUŻYNY

• w celu przeprowadzenia rozgrywek w grach ruchowych i sportowych tworzone są „na gorąco” drużyny; przy podziale obowiązuje zasada dzielenia klasy na zespoły o podobnej sprawności i umiejętnościach

GRUPY

• ten podział jest losowy i obowiązuje tylko w jednej godzinie zajęć; • stosuje się ten podział, gdy zadania są stosunkowo łatwe (w grach i zabawach,

ćwiczeniach muzyczno- ruchowych, zabawach i grach terenowych..) PARY

• forma ta jest stosowana, gdy partner zapewnia pomoc lub ochronę, służy drugiemu jako swego rodzaju przyrząd lub jako balast, korpartner w ćwiczeniu…

• partnerzy powinni odpowiadać sobie ciężarem ciała, wysokością ciała, siłą i podobnymi cechami.

Page 21: Wykład 2 Metody i formy realizacji procesu wychowania … WF/Katedra... · 2016-07-12 · Źródłem inspiracji aktywności ruchowej ucznia jest fabuła zabawy lub przepis gry Fabuła

II. FORMY PORZĄDKOWE

• ustawienia podstawowe • ustawienia ćwiczebne • odliczanie oraz zwroty w miejscu i ruchu

USTAWIENIA PODSTAWOWE szereg, dwuszereg, rząd, dwurząd, szyk marszowy USTAWIENIA ĆWICZEBNE luźna gromadka, uliczka, półkole, czworobok, trójkąt, koło czołem do wewnątrz, koło czołem do zewnątrz, kolumna ćwiczebna III. FORMY PROWADZENIA ZAJĘĆ

• forma frontalna • forma zajęć w zespołach • forma zajęć w zespołach z dodatkowymi zadaniami • forma stacyjna • forma obwodu ćwiczebnego • forma indywidualna

FORMA FRONTALNA

• wszyscy uczniowie w tym samym czasie wykonują te same ćwiczenia stojąc frontalnie w stosunku do nauczyciela; wykonują na tempo pokazane przez niego ćwiczenia;

• zalety: uczniowie ćwiczą równocześnie z dużą intensywnością, odpoczynek i obciążenia uczniów są bezpośrednio sterowane, organizacja jest łatwa

• skutki niekorzystne; ograniczona jest samodzielność ćwiczących, ograniczona jest możliwość dozowania obciążeń stosownie do indywidualnych możliwości ćwiczących;

FORMA ZAJĘĆ W ZESPOŁACH

• zajęcia odbywają się w kilku zespołach, przy czym uczniowie każdego zespołu wykonują zadania pojedynczo lub w parach i zaraz wstępują z powrotem do zespołu (np. w gimnastyce przyrządowej..)

• warianty: • - tryb równoległy • - tryb zmienny; • równoległy tryb zajęć występuje wtedy, gdy zespoły nie zmieniają się przy

poszczególnych przyrządach, urządzeniach, ale realizowane zadania mogą być te same lub różne (ćwiczący we wszystkich zastępach mogą wykonywać przewrót w przód z miejsca, albo różnie ze względu na poziom zaawansowania: w I zastępie- przewrót w przód z miejsca, w II zastępie- z marszu, w III- z biegu)

• tryb zmienny zajęć w zastępach ma miejsce wtedy, gdy zespoły zmieniają się przy poszczególnych stanowiskach (różne zadania) (I zastęp wykonuje rzut piłeczką, drugi skok w dal, trzeci start niski; zmiana zadań)

• każdy zastęp posiada swojego zastępowego, który kieruje zajęciami wewnątrz zastępu,

nauczyciel natomiast kieruje praca wszystkich; zastępy lub grupy są powoływane w trybie losowym tylko na czas jednej lekcji;

FORMA ZAJĘĆ W ZESPOŁACH Z DODATKOWYMI ZADANIAMI

Page 22: Wykład 2 Metody i formy realizacji procesu wychowania … WF/Katedra... · 2016-07-12 · Źródłem inspiracji aktywności ruchowej ucznia jest fabuła zabawy lub przepis gry Fabuła

• po wykonaniu zadania zasadniczego, czekając w kolejce, ćwiczący wykonują indywidualnie zadanie dodatkowe; celem jest likwidacja przestojów martwych punktów z powodu czekania w kolejce na podejście do przyrządu;

• zadania dodatkowe powinny być stosunkowo proste i dobrze opanowane, bezpieczne i atrakcyjne, nastawione głównie na rozwijanie zdolności motorycznych i odpowiednich grup mięśniowych (zmienność pracy mięśniowej po wykonaniu zadania zasadniczego);

FORMA STACYJNA

• uczniowie ćwiczą strumieniem na wielu stacjach. które składają się na obwód stacyjny; stosuje się w celu utrwalania umiejętności i nawyków lub rozwijania zdolności motorycznych (przez stację rozumie się stanowisko ćwiczebne);

• forma obwodu stacyjnego- ujęcie wielu stacji w jeden zorganizowany ciąg, na którym wykonywane są zadania (ćwiczenia); zastępy zaczynają ćwiczyć przy różnych stacjach jednocześnie;

dwojaki przebieg:

• obwodów stacyjnych jest tyle, co zastępów czy grup i każdy zespół ćwiczy na jednym z nich

• wszystkie stacje są włączone do jednego wielkiego obwodu, na którym ćwiczy cała

klasa FORMA OBWODU ĆWICZEBNEGO

• stosuje się w rozwijaniu zdolności motorycznych o charakterze zdolności siłowo- wytrzymałościowym;

• na poszczególnych stanowiskach ustawia się małe grupki uczniów, określa liczbę powtórzeń i daje znak na równoczesną zmianę ćwiczących;

• praca kończy się po wykonaniu zadań na wszystkich stacjach; FORMA INDYWIDUALNA

• każdy uczeń wykonuje zadania oddzielnie, po swojemu; • ćwiczący samodzielnie wykonują rozgrzewkę, samodzielnie inscenizują ruchem jakiś

temat (metoda ekspresji ruchowej), samodzielnie rozwiązują zadania problemowe (metoda problemowa), , samodzielnie opanowują zadania techniczne (metoda programowanego uczenia się)…

• nauczyciel zapewnia ćwiczącym odpowiednie warunki materialne (urządzenia, przybory);

FORMY PROWADZENIA ZAJĘĆ RUCHOWYCH

• służą racjonalnemu organizowaniu zajęć ruchowych; • dobra organizacja zajęć wiąże się z optymalnym wykorzystaniem czasu na lekcjach; • polega na oszczędzaniu czasu na czynnościach organizacyjno- porządkowych przed

lekcją oraz na dobrej organizacji w toku trwania zajęć. Piśmiennictwo

• Strzyżewski S. (1986) Proces wychowania w kulturze fizycznej, Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa.

Page 23: Wykład 2 Metody i formy realizacji procesu wychowania … WF/Katedra... · 2016-07-12 · Źródłem inspiracji aktywności ruchowej ucznia jest fabuła zabawy lub przepis gry Fabuła