Adjuwanty i szczepionki dośluzówkowe page 1
Adjuwanty i szczepionki dośluzówkowe page 2
Adjuwanty i szczepionki dośluzówkowe page 3
Adjuwanty i szczepionki dośluzówkowe page 4

Adjuwanty i szczepionki dośluzówkowe

  • View
    213

  • Download
    1

Embed Size (px)

Text of Adjuwanty i szczepionki dośluzówkowe

  • 1

    Rne rodzaje

    adjuwantw

    Szczepienie: Historia

    Wiek XVIII: Jenner uy wirusa krowianki

    jak szczepionki przeciwko czarnej ospie

    Wiek XIX: mikroorganizmy powodujce choroby byy

    po raz pierwszy wyizolowane i rozpoczy si prace

    nad szczepionkami

    Wiek XX: wydawao si, e dziki szczepionkom

    i antybiotykom problem chorb zakanych zosta

    rozwizany

    Przeom XX/XXI wieku: pojawienie si nowych chorb

    wirusowych (AIDS, SARS, Ebola, Dengue) przeciwko

    ktrym produkcja skutecznych szczepionek jest bardzo

    trudna

    Dr hab. Andrzej Myc

    Michigan Nanotechnology Institute

    for Medicine and Biological Sciences

    University of Michigan, Ann Arbor, MI

    Adjuwanty i szczepionki doluzwkowe

    Streszczenie

    Szczepionki odniosy bezprecedensowy sukces w medycynie XX wieku. Zastosowanie

    szczepionek przyczynio si do cakowitego wyeliminowania czarnej ospy a w niektrych

    regionach wiata rwnie odry

    i polio oraz istotnej redukcji

    miertelnoci spowodowanej

    takimi chorobami jak dyfteryt,

    tec czy koklusz. Cigle

    jednak na choroby zakane,

    ktrym dziki szczepionkom

    mona zapobiec umiera rocznie

    okoo 10 milionw dzieci

    poniej pitego roku ycia.

    Wraz z dostpem do nowych

    szczepionek przeciwko

    wirusowi rota czy zakanemu

    zapaleniu puc znaczna cz

    dzieci jest obecnie ochroniona

    przed mierci czy nawet

    zachorowaniem. Dalszy rozwj

    programu szczepie na caym wiecie moe znacznie ograniczy zachorowalno

    i umieralno na takie choroby jak odra, tec, koklusz, Haemophilus influenzae typ b.

    Nic wic dziwnego, e szczepienia s jedn z form najbardziej efektywnych i stosunkowo

    tanich interwencji medycznych. Potrzeba nowych ochronnych szczepionek przeciwko

    bakteryjnym, wirusowym i grzybiczym patogenom

    jest spowodowana wzrostem odpornoci patogenw

    na leki, wzrostem populacji ludzkiej na wiecie

    i sposobem ycia.

    Idealna szczepionka powinna by bezpieczna

    i ochronna (tzn. indukowa zarwno neutralizujce

    przeciwciaa jak i siln odpowied komrkow).

    Bezpieczna to znaczy taka, e sama nie powoduje

    choroby albo powika (alergia czy zesp Guillain

    Barr) a tym bardziej mierci. Szczepionki powinny

    chroni szczepionego przed chorob zakan.

    Ochrona szczepionego przed chorob powinna

    trwa przynajmniej przez kilkanacie lat a najlepiej

    przez cae ycie. W kocu taka szczepionka

    powinna by tania i bezinwazyjna.

    To oczywicie s pobone yczenia, bo obecnym szczepionkom jest daleko do ideau.

    Bezpieczestwo szczepionki jest problemem samym w sobie. Nie mona udowodni,

  • 2

    Przeywalno myszy szczepionych donosowo przeciwko

    wirusowi krowianki (zinaktywowany wirus krowianki

    z nanoemulsj) i zakaanych wirusem krowianki

    posiadajcym gen na lucyferaz (VV-WR-Luc)

    Schemat czsteczki nanoemulsji

    Schemat czsteczki nanoemulsji

    e jakikolwiek medyczny zabieg jest cakowicie bezpieczny, dla wszystkich ludzi

    i w kadych okolicznociach. Zawsze istnieje jaki stopie zagroenia, tak jak np.

    przy prowadzeniu samochodu. Problem drugi to brak szczepionki, ktra by indukowaa

    dugotrwa ochron przed chorob w caej ludzkiej populacji. Ludzie starzy, niemowlta czy

    ludzie z uszkodzonym ukadem immunologicznym bd odpowiada na szczepionk inaczej

    (zwykle gorzej) ni populacja ludzi modych i zdrowych. Z tego te powodu potrzebne s

    rne rodzaje szczepionek w zalenoci od warunkw zdrowotnych czowieka.

    Zasadniczo szczepionki skadaj si z jakiego rodzaju antygenu i innych dodatkw takich

    jak adjuwanty, ktre czyni szczepionk bardziej

    skuteczn. Istniej cztery typy szczepionek: zawierajce

    osabiony patogen, zawierajce zinaktywowany patogen,

    zawierajce dobrze zdefinowane biaka patogenu, w

    kocu szczepionki DNA. Szczepionki zawierajce

    osabiony patogen, ktry nie moe wywoa choroby,

    ale moe wyindukowa odpowied odpornociow moe

    nie by bezpieczny, szczeglnie przy szczepieniu ludzi z

    uszkodzonym ukadem immunologicznym. Szczepionki

    zawierajce zinaktywowane patogeny s bardziej

    bezpieczne, ale mog nie by w peni ochronne. Z kolei

    szczepionki z dobrze zdefiniowanym antygenem mog

    nie by ochronne szczeglnie przeciwko patogenom,

    ktre mutuj antygeny z wysok czstotliwoci albo ukrywaj si wewntrz komrek

    gospodarza. W kocu szczepionki DNA, ktre s cigle na etapie eksperymentw i nie s

    atwo dostpne, mog powodowa przewleke zapalenia i alergie. Pomimo tych wszystkich

    problemw kada nowa generacja szczepionek jest bardziej bezpieczna i skuteczna.

    W cigu ostatnich lat prowadzone s intensywne badania nad szczepionkami przeciwko

    nowym gronym patogenom, takim jak wirusy Dengue czy Ebola. Prowadzone s rwnie

    badania, aby nowe szczepionki

    byy podawane w miejsca, poprzez

    ktre najczciej dochodzi do

    zakae. Uwaa si e nowe

    szczepionki byyby bardziej

    skuteczne od tradycyjnych

    podawanych podskrnie,

    rdskrnie czy dominiowo,

    gdyby podawano je donosowo,

    doodbytniczo czy dopochwowo.

    Na uwag tutaj zasuguje fakt,

    e wikszo patogenw zakaa

    czowieka poprzez ukad

    oddechowy, ktrego powierzchnia

    jest ogromna (90 m2). Szczepienia

    ochronne poprzez nos byyby tu

    bardzo wskazane. Takie

    szczepionki wymagaj jednak

    nowych adjuwantw ni

    powszechnie stosowane sole

    aluminium, ktre s bezuyteczne

  • 3

    Mechanizm dziaania szczepionek luzwkowych z nanoemulsj

    Mechanizm dziaania szczepionek luzwkowych z nanoemulsj

    w szczepionkach luzwkowych (donosowych). Obecnie naukowcy pracuj nad kilkoma

    innymi rodzajami adjuwantw: liposomy, np. wirosomy, emulsje, ligandy dla receptorw

    takich jak TRL, RLR, NOD2, nad osabionymi skadowymi toksyn i enterotoksyn oraz nad

    hybrydowymi adjuwantami zawierajcymi cytokiny (IL1, IL2, IL12).

    W naszych wasnych badaniach skoncetrowalimy si na nanoemulsjach jako potencjalnym

    adjuwancie szczepionek luzwkowych (donosowych). Wyprodukowalimy emulsje

    o wielkoci czsteczek mniejszych od mikrometra (std w nazwie jest nano), ktre skadaj

    si z oleju, obojtnego i dodatnio naadowanego emulgatora, organicznego rozpuszczalnika

    i wody. Wytworzone nanoemulsje charakteryzoway si stabilnoci a niektre z nich miay

    waciwoci nieswoistych adjuwantw.

    Takie nanoemulsje byy przez nas uyte jako skadowa donosowych szczepionek.

    W ten sposb otrzymane szczepionki zawierajce rne antygeny (rozpuszczalne

    i czsteczkowe) byy testowane na wielu gatunkach zwierzt (myszy, szczury, psy, krliki,

    winki morskie i fretki) na toksyczno i skuteczn indukcj odpowiedzi immunologicznej.

    Badane nanoemulsje wykazyway znikom toksyczno w koncentracji do 20% i indukoway

    swoist i ochronn

    odpowied

    immunologiczn.

    Bya to odpowied

    humoralna

    i komrkowa,

    zarwno

    systematyczna jak

    i luzwkowa.

    Kliniczne badania

    potwierdziy, e

    do-nosowa

    szczepionka

    skadajca si

    z nanoemulsji

    i antygenu

    (sezonowa szcze-

    pionka przeciwko grypie zaaprobowana przez FDA) jest bezpieczna i skuteczna

    w szczepieniu donosowym ludzi. Adjuwant w kombinacji ze szczepionk okaza si

    bezpieczny i bez adnych istotnych skutkw ubocznych. Najwysza dawka 20% nanoemulsji

    zmieszana z 10 g swoistego antygenu indukowaa klinicznie istotn odporno mierzon

    w surowicy testem HAI; GMT and 70% odpornoci przeciwko wszystkim trzem szczepom

    grypy w szczepionce, jak rwnie zaobserwowano wysze miano swoistych przeciwcia

    klasy IgA w popuczynach z nosa, co wiadczy, e po pojedynczej dawce szczepionki

    donosowej mona byo wyindukowa zarwno systematyczn jak i luzwkow odpowied

    immunologiczn.

    Pomimo bezprecedensowego sukcesu szczepionek w zapobieganiu chorobom zakanym,

    w ostatnich latach mona odnotowa wzmoon akcj przeciwko szczepionkom. Ludzie,

    ktrzy s przeciwko szczepionkom i szczepieniu nie zawsze s dobrze poinformowani,

    bo swoj wiedz z reguy czerpi ze rde zamieszczanych w internecie, gdzie nie mog

    sprawdzi wiarygodnoci rda. Czsto s tam prezentowane pprawdy, nierzetelnie

    przedstawiane wyniki bada nad szczepionkami przez osoby, ktre podaj si za autorytety

  • 4

    a ktrymi nie s, w kocu zwyke kamstwa, ktre maj ludzi przestraszy przed

    stosowaniem szczepionek.

    Jednym z nieporozumie, jeli chodzi o szczepionki jest ocena skutecznoci szczepionek

    z dwch perspektyw jednoczenie, z perspektywy jednostki i spoeczestwa. Z perspektywy

    jednostki moe si zdarzy, e szczepionka okae si nieskuteczna czy wrcz szkodliwa,

    z perspektywy spoeczestwa szczepionki istotnie obniaj zachorowalno i miertelno

    populacji. Z perspektywy jednostki szczepionka moe pomc albo nie, z perspektywy

    spoecznej trzeba policzy bilans strat i zyskw i zobaczy, czy szczepionka jest korzystna

    dla spoeczestwa czy nie. Jeeli kto decyduje o bezpieczestwie wikszej iloci ludzi

    (prezydent, premier, minister), to jest zobowizany do podejmowania okrelonych decyzji dla

    bezpieczestwa caej spoecznoci, bez wzgldu na to czy ta decyzja moe zaszkodzi

    pojedynczemu czowiekowi.

    Innym wanym aspektem szczepie jest brak zaufania czci spoeczestwa do rzdw i firm

    farmaceutycznych. Ludzie boj si, e decydenci mog da si przekupi firmom

    farmaceutycznym, aby podj niekorzystne dla spoeczestwa decyzje, w tym wypadku

    niepotrzebnie szczepi cae spoeczest