Cội nguồn cảm hứng

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Tac gia: Nguyen Tran BatNguon: Chungta.com

Text of Cội nguồn cảm hứng

I.

Ci ngun cm hng

Bi Quang Minh Hanoi Software JSC

Cng bit nhiu v bn thn mnh... chng ta cng t do. a s mi ngi u cm nhn cm tnh rng quyn t do l quan trng vi bn thn, nhng h rt thiu nim c th v t do l g v a s nhm ln t do vi v chnh ph. n nay, cn rt nhiu ngi cha t ti trnh nhn thc rng t do l nn mng h tr thnh Con Ngi, l trnh lm ngi mc cao nht. Do truyn thng, do mc mun mn tip cn khi nim t do, do t duy u tr cha c t do soi ri vo cuc i mnh, m s ng chng ta khng t trau di v t do, khng pht hin ra hin tng no quanh ta t do khng c coi trng, thiu t do. Cng khng thiu ngi b ch p ln t do, mt quyn c bn ca mnh m khng my may nhn ra, phn ng li. iu phn nh chng ta ang thiu t duy ng v t do, v nhn vn lm ngi, v chnh ci ht nhn ca cuc sng; v cng chnh l chng ta ang sng m thiu gi tr t do, chng ta ang cn tm v n thc tnh bn thn, pht huy mi vai tr v gi tr c nhn khc. cng l thc trng chung biu hin s hn hp ca vn ha phng ng trong vic hiu bit sc so gi tr nn tng nht ca vn minh phng Ty - nay l vn minh ton nhn loi.Nhng ngi ng t b mt cht t do tm kim s an ton th khng xng ng c hng t do v an ton, v h s mt c hai th ... (Benjamin Franklin)

Trong Tuyn ngn nhn quyn ca Lin Hp Quc nu ngay trong phn u ni dung khng nh t nim tin cc gi tr c bn nht ca con ngi, h tr cho s tin b x hi thit lp nn nhng iu kin tt p nht cho s t do c m rng nht: " Nhn thc rng, vic tha nhn phm gi vn c ca tt c cc thnh vin gia nh nhn loi v nhng quyn bnh ng khng th tc b ca h, to dng nn nn tng ca t do, cng l v ho bnh trn th gii. Nhn thc rng, vic chi t v mit th nhng quyn con ngi dn n nhng hnh ng man r, n thch thc lng tm nhn loi v s ng quang mt th gii, y, nhng thnh vin nhn loi s c t do ngn lun v t do tn ngng, thot khi s khng b v khn cng, c tn xng nh nguyn vng cao c nht ca con ngi. Nhn thc rng, tht cn thit nhng quyn con ngi phi c bo v bi mt th ch lut php, sao cho h khng phi b p buc cu vin n ci tt cng l s ni dy chng li chuyn ch v p bc. ... " Cng khng nh mnh, cng nhn thc su sc hn gi tr t do, con ngi cng c thng hoa, t n hnh phc. Trong qu trnh suy tng hin thc x hi, i su vo ni tm, nhiu ngi khm ph ra t do nh mt gi tr Thng ban cho chng ta c c nn mng tr thnh con ngi. S khm ph y to nn cm hng, kht vng v

ng lc hin thc mi tim nng pht trin ca c nhn, vn ln t ti gi tr cao p nht cho bn thn. Mt trong s l tc gi Nguyn Trn Bt, ngi thm m tinh thn t do cao qu v dnh nhiu thi gian v tinh thn thc tnh, thu hiu, yu qu gi tr t do v chia s ti bn c. Qu trnh khm ph t do, cm hng v t do, i n t do c tc gi c c kt trong tc phm mi "Ci ngun cm hng", NXB Hi Nh vn, 11/2008. Cun sch hn 400 trang ny ng nh t tn l T do sinh ra con ngi. Sau Tuyn ngn c lp, vi ti, lu lm ri, Vit Nam li c mt tc phm, mt cun sch trn vn, su sc, c v t tng ln ngh thut v T do, gi tr nhn vn, nhn quyn. C th coi tc phm "Ci ngun cm hng" l mt s c gng ca tc gi gn vic m t, t duy v t do v gn vai tr ca n vi cht lng s phn mi ngi, vi nh gi cht lng t chc ca nh nc. Trong tc phm him c ny, tc gi khng nh h thng v nht qun mt x hi c tnh cht lng c bn l phi gip con ngi hnh thnh v khng nh tt c cc quyn ca c nhn h c th c bn lnh hiu, sng v i ph, hon thin cuc sng bn thn. Theo tc gi, con ngi cng nhn thc c t do cng phi cm thy mnh c trch nhim hn vi mnh, c trch nhim hn vi x hi t gic m khng b ai p t, khng a dua theo ai. Cun sch "Ci ngun cm hng" kn ngi c bi n lp lnh nhiu t tng trit hc. l mt tc phm tuyt vi, hon ho, li cun bt c ai v T do, v khm bn bn cht ca chnh chng ta v con ng mi ngi, chng ta, loi ngi tr nn sng t do hn, hnh phc hn. Bi vy, ti xin nhng bt bn c tm n cun sch, soi ri c nhn, x hi mnh vi quan im, t tng ca nn vn minh nhn loi, vi trnh pht trin hin i ca nhn loi. Tc gi Nguyn Trn Bt ca nhng li ca vi tnh yu t do ca mnh. cng l cch thc th hin mc t do cao nht ca ngi tr thc - hnh thc ngh thut, thm thy. Ti tin rng li ca s tip tc thi bng ln "Ci ngun cm hng" ca mi ngi Vit chng ta nh tinh thn bt khut ca Nelson Mandela, mt biu tng vn ha ca t do v bnh ng nhn loi: "S chin u l cuc i ti. Ti s tip tc chin u v t do cho n ngy cui cng ca cuc i ti" (Bi Quang Minh, Hanoi Software JSC)

Mc lcLi tc gi Chng 1. Khi nim t do I. T do - gng mt p nht II. Nhng cm gic ca t do (Tnh yu t do, Tm hn v l phi, Cm hng v sng to, Danh d, Hnh phc) Chng 2. Khng gian tinh thn I. Ci Ti (Khi nim ci Ti, Min nng lc ca ci Ti, Ci Chng ta) II. Cu trc ca i sng tinh thn III. Nng lc hay gii hn ca t do IV. Tn gio v lng tin Chng 3. Gp vn t do I. Kh c x hi II. Ti sn tinh thn III. Ngi nh ca t do Chng 4. T do sinh ra con ngi I. Trng thi Tin con ngi hay l trng thi con ngi khng hon chnh II. Quy lut hnh thnh gi tr c nhn III. T do v cc quyn con ngi IV. Nhng phm hnh: T do, Bnh ng, Bc i Chng 5. Hnh trnh i tm t do Chng 6. Nhng thc t ph bin I. Trng thi n l mi II. Cc gii hn nhn to ca t do (Nh nc, H t tng, Vn ha, S ngho i) III. Khuyt tt ca i sng hin i (S tha ha ca ci Ti, Tham nhng, Bc lt, Lng hnh) Chng 7. Bin chng ca qu kh I. Con ngi v thi gian II. S chuyn ha ca qu kh (nh kin v nui tic, Thnh tu v tm l dng dng, Trin vng v tt yu) III. Nng lc i ti tng lai (Nng lc t gii phng, Nng lc ra khi qu kh ca cng ng, Nng lc trin vng) Chng 8. Hnh phc

I. Hnh phc l g? (1. Hnh phc c phi l s tha mn? 2. Hnh phc nh l l phi tm hn) II. Min trin vng v hnh phc bn vng (1. Th no l hnh phc bn vng? 2. Hnh phc bn vng - min chung sng gia thnh tu v trin vng) III. S ha hp ca nhng khng gian t do - iu kin ca hnh phc Chng 9. Khng c s pht trin no i trc t do I. Con ngi - trung tm ca s pht trin II. T do v s pht trin III. Nhng chng ng pht trin Chng 10. C hi th t - Ton cu ha I. Ton cu ha, t sc p n c hi II. T do trong thi i ton cu ha (1. Nhn quyn, trng thi t do mang tnh ton cu, 2. S dch chuyn ca cc dng nng lc ) III. Nng lc t ch Chng 11. Chnh tr hc ca t do I. Nhng khng gian t do c bn II. Khuynh hng chnh tr ch o ca thi i Chng 12. T chc v rn luyn nn dn ch I. T chc v rn luyn nn dn ch, vn chung ca nhn loi II. Bin hiu bit v quyn thnh kht vng lm ch ca ngi dn III. Nh nc v gii hn ca hng dn chnh tr IV. Xy dng x hi dn s l khi phc trng thi t nhin ca x hi V. T chc phn bin x hi nh l yu t phc sinh cm hng x hi Li kt

Li tc giKhi t bt vit quyn sch ny, ti nh con chim ht nhng ting ht c khch l bi m thanh t do ca cc bc tin bi nh John Locke, Baron de Montesquieu, Voltaire, Jean Jacques Rousseau, John Stuart Mill... Nhng ting ht y cn mang m hng ca dn tc Vit Nam, mt dn tc c lch s lu di, quyt lit trong vic ginh t do. Nhng ting ht y cht cha tnh yu i vi con ngi v thn phn con ngi. Nhng ting ht y l s trn tr trong qu trnh i tm nhng nhn t nh hng n i sng con ngi v s hnh thnh cc gi tr con ngi. Ti vit bng c tm lng ca mnh, bn ngoi mi ng c, k c ng c hn lm. Ti xin by t lng bit n i vi gio s Hong Ngc Hin, gio s Trn Ngc Hin v cc nh hot ng x hi khc, nhng ngi c nhng gp khoa hc cho cun sch ny. Ti xin by t lng bit n i vi Nh xut bn Hi nh vn k cng bin tp v a ra nhng gp xc ng. Ti cng xin cm n tt c nhng ngi ng h v to mi iu kin cun sch ny ra i. "... Nu chng ta dng cm, ti tn, t nhin th chng ta lun tm c nhng th cn cho cuc sng ca mnh. Nu chng ta d phng qu, cn thn qu, mc cm vi tng lai nhiu qu th chng ta khng vt i c nhng th khng cn gi tr. Con ngi cn c nim tin vo cuc sng ca mnh, mnh dn vt b nhng th khng cn cho tng lai. Hnh trang tng lai cng nh cng tt. Tng lai c hnh trang ca n v n cung cp ngay ca mi mt ngy cho chng ta..."

Chuong 1: Khi nim t doI. T do - gng mt p nht II. Nhng cm gic ca t do (Tnh yu t do, Tm hn v l phi, Cm hng v sng to, Danh d, Hnh phc) I. T do - Gng mt p nht T xa n nay, t do lun l mt khi nim b n v tru tng i vi con ngi. ng nh tn gi, t do khng chu khun mnh vo bt k chic khung no, ngay c trong nhng n lc ca cc nh trit hc, cc nh khoa hc mi thi i nhm m t v l gii khi nim t do. C l v th, cho n nay, t do l ci g quen thuc m vn xa l i vi con ngi. Nhn thc ca nhn loi v t do mi ch dng li nhng pht hin ca cc nh trit hc thi k Khai sng. Trong khi , vi t cch l mt i tng trit hc quan trng, bn cnh nhng ni dung nguyn thu, khi nim t do vn ang khng ngng vn ng v ngy cng cha ng thm nhiu ni dung mi. T do va l bn cht t nhin, va l kht vng thng trc ca mi ngi. Ai cng yu t do, ai cng khao kht t do. T do mnh m v v i ch tm kim n tr thnh bn nng sng cn ca con ngi. Cng thiu t do, con ngi cng khao kht t do, ging nh s thm mun b thi thc bi cn kht khi khng c nc. Chnh v th, khng mt con ngi no yn phn sng trong s n dch ca ngi khc v khng mt dn tc no cam chu sng trong s km kp ca dn tc khc. Cc cuc khng chin chnh l gii phng con ngi ra khi s n dch v kim to. S mnh lit ca kht vng tm kim t do l mt trong nhng tiu chun o c s lnh mnh ca mt dn tc. Trong lch s pht trin ca nhn loi, Phng Ty l mnh t u tin c t do, kht vng t do ca con ngi c p ng v chnh s gp g ca con ngi vi t do to ra trng thi pht trin rc r. Kt qu ca qu trnh pht trin lu di ca vn minh phng Ty l: t do, vi t cch nh mt i tng th ca, c m t nh nhng thin thn bay bn trn i sng tinh thn con ngi; v, t do, vi t cch nh mt i tng trit hc, c c th ho thnh nhng nguyn tc cu to ra x hi, cu to ra nh nc. Quan im v t do ca phng Ty c th c tm tt nh sau: t do c coi l quyn t nhin ca con ngi, l khng gian vn c ca mi con ngi. Con ngi sinh ra c t do, t do nh ti sn hay vn t c ca mi ngi. Ct li ca vn ho phng Ty chnh l nhng t tng, quan im v ch ngha c nhn, thc nhn quyn v th ch dn ch. Da trn tinh thn tuyt i ca t do c nhn, phng Ty coi t do l cht xc tc c bn ca i sng, l nng lng to ra i sng con ngi v l tt yu, tr thnh linh hn ca mi s tin b v pht trin. T do ch c th ny n vng t m nhng nhn thc v t do cng nh mi quan tm

dnh cho t do c m rng v khi su. iu ny ng vi phng Ty, ni cc hc gi bn v t do mt cch si ni v y cm hng, trong khi phng ng th gn nh xy ra iu ngc li, bi l hu ht cc hc gi u c khuynh hng thu hp khng gian t do ca con ngi. Khoa hc nhn thc phng ng cha lm r c khi nim t do cng nh xy dng phm tr t do ng n. Chnh v th, ngi phng ng cha hiu ng bn cht ca t do, vn xem t do nh mt ci g bn ngoi, bn trn cuc sng. Trong quan nim ca h, t do l ci cho php hay l ci c ban pht t trn xung, nh l mt n sng ca ng ti cao trao cho con ngi. Nhng nhn thc lch lc v m h nh th v t do lm hn ch rt nhiu nng lc pht trin ca mi c nhn cng nh ca c cng ng. Hay ni cch khc, phng ng lc hu v