File 1408629456

  • View
    213

  • Download
    1

Embed Size (px)

DESCRIPTION

http://wbooks.com/media/custom/upload/File-1408629456.pdf

Transcript

  • Carel van Gestel

    Het spoor in nederland verbeeld

    Er kan nog een trein komen

    Er kan nog een trein komen Carel van Gestel

    Het spoor in nederland verbeeld

    Er kan nog een trein komen

    De fascinerende wereld van de spoorwegen, vol techniek en romantiek, spreekt bij jong en oud tot de verbeelding. Daarbij is het niet alleen het rollend materieel dat de beeldvorming bepaalt. Alles op en rond het spoor draagt er een steentje aan bij. Geen wonder dat de spoorwegen een geliefd onderwerp zijn voor fotografen. De sfeer van de fotos is daarbij afhankelijk van het spel van licht en donker, het moment van de dag, de mensen, het weer en het seizoen.

    Carel van Gestel (Zeist, 1946) is een van de beste spoorwegfoto-grafen van Nederland. Sinds zijn jeugd is hij geboeid door het reilen en zeilen op het spoor. Bijzonder aan zijn fotos is dat hij niet alleen oog heeft voor het rollend materieel, maar ook voor de veranderende omgeving. Een selectie van de vele fotos die hij de afgelopen veertig jaar maakte, is in dit boek opgenomen. De grote variatie aan onderwerpen, de bijzondere invalshoeken en de opmerkelijke contrasten maken dit boek uniek in zijn soort.

  • 40 jaar spoorwegfotografie

    Carel van gestel

    Het spoor in nederland verbeeld

    Er kan nog een trein komen

  • 2

  • 3woord vooraf

    Spoorwegfotografie is een aparte richting in de beeldende kunst. Het onderwerp kan documentair worden benaderd: een foto van een (spoorweg)object ten voeten uit waarop dan ook weinige of geen andere zaken te zien zijn. De tweede mogelijkheid die zeker geldt voor een puur fotoboek is om het object te tonen met een zo groot mogelijk deel van de omgeving waarin het rijdt of staat.

    Dan is er nog een derde soort foto: de kunstzinnige. Dat kan bijvoorbeeld een hoop zand zijn van een opgebroken spoor waar nog een tot niets meer dienend rood/wit overweghek staat. Of een deel van een stoomlocomotief waar bij wijze van spreken het vet van de foto druipt. Het is niet elke fotograaf gegeven de spoorwegfotografie naar deze maatstaven te beoefenen. Gelukkig echter zijn er in verleden en heden gevestigde namen van fotografen gekomen die hebben gezorgd en ongetwijfeld nog zullen zorgen voor steeds maar weer nieuwe spoor- en tramgerelateerde boeken. Carel van Gestel is n van hen. Hij heeft in de afgelopen decennia vastgelegd hoe de railbedrijven zijn veranderd en daarbij zijn kunstzinnige inslag niet verloochend.

    Vaak zijn spoorweghobbyisten niet gelukkig met al die veranderingen, meestal op materieelgebied. Maar er is een Spoorwegmuseum met rijdende stukken en er zijn museumlijnen die je makkelijk kunt bezoeken en waar je zomaar tientallen jaren terugstapt in de tijd. En er is dit fraaie en zeker leerzaam te noemen fotoboek waarin veel verdwenen zaken voor de toekomst zijn vastgelegd. Aangenomen mag worden dat een grote schare lezers er vele plezierige uren aan zal beleven.

    L.J.P. Albers, Heiloo, april 2014

  • woord vooraf 3

    Inleiding 6

    GEEL En GRIJS 8

    Overzicht 10

    op Jacht 20

    Grens 26

    Volop 28

    Huisstijl 30

    OUD En nIEUw 32

    Komen en gaan 34

    Halfuurtje 36

    Regie 40

    Klassiek 44

    Platen 48

    neuzen 50

    Twaalfhonderd 52

    nog n keer 56

    Duizend 58

    Afgebroken 64

    Gevleugeld 66

    Opgeheven 72

    Stuiven 74

    Loodsen 76

    Reclame 78

    Benelux 80

    Elf-veertien 82

    Over de brug 84

    weerspiegeling 86

    Contrasten 88

    Jubileum 90

    GROOT En KLEIn 92

    Ruggegraat 94

    Op straat 96

    Avondzon 98

    Bui 102

    Survival 104

    mis 108

    BERmEn 110

    Vrijheid 112

    Doorkijkje 114

    Ontmoeting 116

    mens-beelden 118

    nIEUwE wEGEn 120

    Kleurrijk 122

    Hard 124

    Vitaal 126

    Hoog en laag 130

    Hopen 132

    Zand erover 134

    Bok 136

    Hoogstandjes 138

    winterkleed 140

    Verheven 142

    Lijnenspel 144

    Levend verleden 146

    Decor 148

    IJzer 150

    Hoofdrol 152

    Herfst 154

    Kleurloos 156

    Renie 158

    nieuw leven 160

    Koppen 164

    Voorbij 166

    inhoud

    < Twee treinstellen Plan V te Wolfheze, 2 januari 2008.

    5

  • 6Met het Agfa-boxje is het eigenlijk allemaal begonnen. Ik mocht het lenen van mijn moeder en ik weet nog goed dat ik er dankbaar gebruik van heb gemaakt. Vooral familieportretjes natuurlijk. Mijn oude schoolvriend Kees mocht op een dag het toestel van zijn vader lenen en samen spoedden we ons per tweewieler van Zeist naar Utrecht. Het Centraal Station, daar moest je zijn! We zullen een jaar of elf zijn geweest en we hadden besloten er een fotowedstrijd van te maken. Wie de mooiste treinenfoto maakte, die had gewonnen. Helaas was er bij het toestel van Kees iets niet helemaal goed gegaan, zodat ik automatisch de winnaar was. Maar een onvergetelijke dag was het wl. Een paar van de plaatjes die ik toen, in 1957,

    gemaakt heb, vindt u hier op deze paginas. Het perronkaartje heb ik niet meer...Later mocht ik het dure toestel van mijn vader lenen en gebruikte ik dat tijdens vakanties, allerlei evenementen en voor de fotoclub van het lyceum. En dan had ik nog een opa die de nodige raadgevingen voor me had. Hij was rechercheur en fotograaf bij de politie. Als je een foto maakt van een huis en je kunt de steentjes niet tellen, dan is het een slechte foto. Nou, die kon ik in mn oren knopen! Ik hoor het hem ng zeggen.Later in mijn tienerjaren en tijdens mijn studietijd is het van fotos maken niet echt meer gekomen. Maar eenmaal getrouwd en met een vaste baan laaide het vuur begin jaren zeventig weer op, het was niet te blussen. Vooral de trolley- en dieselbussen van het GVA in Arnhem moesten het in eerste instantie ontgelden, tussendoor een enkele trein. In 1974 kwam ik de trein pas goed op het spoor en sindsdien is daar geen verandering in gekomen. Nu, veertig jaar later, veertig jaar ouder, is het tijd om terug te kijken...Dit boek heb ik niet samengesteld met het doel er een naslagwerk van te maken, een geschiedenisboek of een compleet overzicht van materieel of infrastructuur. Het is mijn opzet geweest om met mijn fotos te laten zien hoe het spoor in Nederland zich de afgelopen veertig jaar heeft ontwikkeld, hoe de aanblik ervan is veranderd. Maar bovenal om te laten zien hoe mijn fotografische blik op het spoor zich heeft ontwikkeld in die tijd. Was het in het begin de

    InLEIDInG

  • 7bedoeling om gewoon een trein op de foto te zetten, net zolang tot ik alles compleet had, al gauw zocht ik mogelijkheden om het net even wat anders te doen, om het platgetreden pad te verlaten. Bij het doorbladeren van het boek zult u zien wat ik daarmee bedoel. De teksten bij de fotos zijn in de meeste gevallen informatief, maar gaandeweg worden ze soms wat meditatief of potisch van aard. Waarom? Omdat ik zelf in die veertig jaar k een ontwikkeling heb doorgemaakt. Als dat in de fotos en teksten tot uiting komt, dan is mijn opzet geslaagd.Het leek me een goed idee om naast de terugblik op de laatste veertig jaar ook verder terug te gaan in de tijd door middel van een aantal flashbacks, fotos van Jan Bonthuis uit mijn archief. Want in

    de veertig jaar vr 1974 was er ook al het een en ander gebeurd! Daarnaast wilde ik ook ruim aandacht schenken aan het materieel uit die tijd dat nog bewaard is gebleven. Wie kon ik daar beter voor inschakelen dan machinist Bernd-Jan Kraan? Zijn kijk op de dingen sluit namelijk prachtig aan op die van mij. Ik wens u menig aangenaam uurtje met dit boek. Hopelijk is het niet mijn laatste boek, want het spoor blijft mateloos fascinerend, in al zijn aspecten. Ook tegenwoordig. En de camera aan de wilgen of spoorbomen hangen zie ik mezelf ook nog niet zo gauw doen. Ik kijk wel uit. Er kan immers ng een trein komen!

    Carel van Gestel, Driel, april 2014

  • 20

    op jacht

    Zaterdag 31 januari 1976 was een mooie dag om per trein naar het zuiden des lands te reizen, daartoe aangemoedigd door een artikel in Op de rails, het maandblad van de NVBS, over de jacht op Duizenden. Want hoofdzakelijk in het zuiden kon je toen die machtig mooie machines vinden,

    tussen Roosendaal en Venlo. En ongetwijfeld zou er nog wel meer voor de lens komen! Het was in de tijd dat je, na je netjes aangemeld te hebben, vrijwel ongestoord over emplacementen kon lopen. Kom daar nu eens om! Op deze en volgende paginas een kort fotoverslag van die dag.

    a. Tweewagenstel 351 te Nijmegen, een van de weinige groene Hondekoppen die er nog waren.

    b. Een ongekende locomotievenshow in Venlo, met van rechts naar links de 1005, 1505, 1139 en 1135.

    > De viertjes 686 (Mat 46) en 754 (Mat 54) onder de seinbrug te Nijmegen, waar de reis begon.a

    b

  • 21

  • 36

    halfuurtje

    Alles op de foto zetten wat voorbijkomt. Een boeiende bezigheid, zeker op de drukker bereden lijnen. Op deze en volgende bladzijden is te zien

    wat er op 8 juni 1982 passeerde aan de zuidzijde van de Rijnbrug bij Arnhem tussen zeven uur en half acht s avonds. Variatie genoeg in ieder geval.

    a. Mat 54 tweewagenstel 359.

    b. Eloc 1132 met Plan E uit Vlissingen.

    c. Diesel-twee 166 uit Tiel.

    > Mat 46, met voorop tweewagenstel 297.

    a

    c

    b

  • 37

  • 40

    regie

    Waar tegenwoordig de regie gevoerd wordt vanuit de centrale verkeersleidingspost, daar was vroeger het hele land bezaaid met seinhuizen. Vanuit deze in vorm en omvang zeer verschillende bouwwerken werd het treinverkeer ter plaatste geregeld. Met behulp van hendels en trekdraden werden vanuit zon seinhuis (ook wel

    post genoemd) de seinen en wissels bediend. De post van de treindienstleider werd aangeduid als post T, de andere post