Metody fizyczne

  • View
    214

  • Download
    1

Embed Size (px)

Transcript

Zalecenia dotyczce eutanazji

2EUTANAZJA ZWIERZT DOWIADCZALNYCH1EUTANAZJA ZWIERZT DOWIADCZALNYCHZalecenia dotyczce eutanazji zwierzt dowiadczalnych: cz 1.

Opracowane przez Zesp: Pani Bryony Close (przewodniczca), Dr Keith Banister, Dr Vera Baumans, Dr Eva-Maria Bernoth, Dr Niall Bromage, Dr John Bunyan, Profesor Dr Wolff Erhardt, Profesor Paul Flecknell, Dr Neville Gregory, Profesor Dr Hansjoachim Hackbarth, Profesor David Morton i Pan Clifford Warwick

Adres do korespondencji: Pani B Close, Battleborough Croft, Battleborough Lane, Brent Knoll, Highbridge, Somerset TA9 4DS, UK

Dokument ten zosta opracowany dla programu DGXI Komisji Europejskiej w celu zastosowania razem z zarzdzeniem 86/609/EEC z 24 listopada 1986 roku pod tytuem Przyblienie praw, regulacji i zarzdze administracyjnych, obowizujcych w Krajach Czonkowskich, dotyczcych ochrony zwierzt stosowanych w dowiadczeniach i innych celach naukowych (nr L 358, ISSN 0378-6978). Dotyczy to w szczeglnoci Artykuu 2(1) opublikowanego przez Komisj Europejsk w padzierniku 1995 roku, ktry definiuje humanitarne metody umiercania jako umiercanie zwierzcia przy minimalnym cierpieniu fizycznym i psychicznym, odpowiednio dostosowane do danego gatunku.

70 CLOSE I WSPPRACOWNICYDokument ten jest opublikowany w dwch czciach. Cz pierwsza zawiera rozdzia pierwszy i drugi oraz spis pimiennictwa. Trzeci rozdzia, razem ze spisem wszystkich cytowanych w obydwu czciach publikacji i omwieniem materiau szkoleniowego, bdzie opublikowany w styczniowym numerze Laboratory Animals w 1997 roku. Odbitki obydwu czci raportu bd dostpne pod adresem: Mrs S E Wolfensohn, Supervisor of Veterinary Services, University of Oxford, Veterinary Services, c/o University Laboratory of Physiology, Parks Road, Oxford OXI 3PT, UK

(Tel: +44(0)1865-272545,

Fax:+44(0)1865-272118,

Email: sarah.wolfensohn@vet.ox.ac.uk).Spis treci czci 1Podzikowania 2Przedmowa 2Wstp 3

1.1 Zasady eutanazji 3 1.2 Wyjanienie nazewnictwa 3 1.3 Oznaki blu i stresu 4 1.4 Rozpoznanie i potwierdzenie mierci 5 1.5 Personel i jego szkolenie 5 1.6 Zasady postpowania i ograniczenia ruchw zwierzt 6 1.7 Wyposaenie 6 1.8 Zasady utylizacji zwok 6

Uwagi oglne na temat

metod eutanazji 6 2.1 Dopuszczalne metody eutanazji 6 2.2 Metody dopuszczalne do eutanazji zwierzt nieprzytomnych 14 2.3 Niedopuszczalne metody eutanazji 16Spis pimiennictwa 18Podzikowania

Chcielibymy podzikowa Komisji Europejskiej DGXI za sponsorowanie tego raportu oraz Laboratory Animals Ltd za jego opublikowanie i szerok dostpno.Za uwagi i pomoc w redagowaniu raportu chcielibymy podzikowa nastpujcym osobom i organizacjom:Dr J Anderson (Animals (Scientific Procedures) Inspectorate, UK Home Office), Dr N Baudrihaye (European Federation of Pharmaceutical Industries Association), Profesor J Bourne (Institute for Animal Health, Anglia), Dr D Forbes (Laboratory Animal Science Association, Anglia), Profesor K Grtner (Medizinische Hochschule Hannover, Niemcy), Pan J A Gregory (Institute of Animal Technology, Anglia), Profesor O Hnninen (Sekretarz Generalny, ICLAS), Pani R Harrison (Anglia), Dr F R Homberger (University of Zurich, Szwajcaria), Pan T D Hornett (Glaxo Research and Development, Anglia), Dr K Iwarsson (Karolinska Institutet, Szwecja), Dr T Jeneskog (National Board for Laboratory Animals (CFN), Szwecja), Dr M Jennings (Royal Society for the Prevention of Cruelty to Animals, Anglia), Dr HG Mahouy (Institut dHmatologie, Universit de Paris, Francja), Profesor R Murison (University of Bergen, Norwegia), Pan P Nowlan (University of Dublin, Irlandia), Profesor C Rehbindre (National Board for Laboratory Animals (CFN), Szwecja), Pan A Sainsbury (Institute of Zoology, Londyn), Profesor P Schambye (Board of Animal Experiments Inspectorate, Dania), Dr W Scharmann (Bundesgesundheitsamt, Niemcy), Profesor U Schatzmann (Universitt Bern, Szwajcaria), Dr D Straughan (Anglia), Dr P Terpstra (CRC Contract Research Center, Belgia), Profesor J E van Dijk (University of Utrecht, Holandia), Pan D Wilkins (Eurogroup for Animal Welfare), Dr J Wong (Canadian Council on Animal Care).

Przedmowa

Dokument ten zosta opracowany w celu uatwienia personelowi pracujcemu ze zwierztami wykorzystywanymi w dowiadczeniach i w innych celach naukowych, wyboru metody eutanazji najbardziej humanitarnej i odpowiedniej dla osobnikw danego gatunku. Przedstawiono krtki opis kadej metody oraz przesanki do ich akceptacji lub odrzucenia. Nie opisywano szczegw technicznych kadej z metod. Mona je znale w publikacjach zebranych w spisie pimiennictwa. Metody zaklasyfikowane jako dopuszczalne to te, ktre uznane zostay za humanitarne w przypadku zwierzt przytomnych lub poddanych dziaaniu sabych rodkw uspokajajcych. Inne metody mog by dopuszczone tylko w przypadku zwierzt w peni upionych lub nieprzytomnych. W zasadzie wszystkie metody mog by stosowane w przypadku zwierzt nieprzytomnych za wyjtkiem tych, ktre s niebezpieczne dla personelu lub, jeli istnieje ryzyko, e zwierz odzyska przytomno zanim nastpi mier. Najczciej stosowane s w praktyce metody objte kategori dopuszczalne tylko w przypadku zwierzt nieprzytomnych. Ostatnia kategoria: metody niedopuszczalne nie powinna by stosowana ze wzgldw okrelanych dla kadego indywidualnego przypadku.Dokument ten skada si z trzech rozdziaw. Rozdzia 1 zawiera oglny opis wymogw prawnych dotyczcych eutanazji, uchwalonych w 1986 roku przez Rad Nadzorcz EEC, wyjanienie nazewnictwa oraz opis innych czynnikw, ktre powinny by brane pod uwag przy umiercaniu zwierzt dowiadczalnych. Rozdzia 2 zawiera informacje na temat metod eutanazji stosowanych do umiercania krgowcw i jest podzielony na: dopuszczalne metody fizyczne i chemiczne, metody dopuszczalne tylko w przypadku zwierzt nieprzytomnych i metody niedopuszczalne. Rozdzia trzeci omawia metody umiercania osobnikw poszczeglnych gatunkw, od ryb do naczelnych i dostarcza oglnych informacji na temat waciwego z nimi postpowania, wcznie z informacjami o postpowaniu z zarodkami i larwami. Opisano i krtko przedyskutowano metody eutanazji, a na kocu kadej czci dotyczcej danego gatunku umieszczono tabel podsumowujc zalecane dla niego metody.Dodatkowo sporzdzono przystpne spisy cytowanego i dodatkowego pimiennictwa (podzielone na oglne i dotyczce grup gatunkowych), a take informacje na temat materiaw do szkolenia audiowizualnego, ktre mog by wykorzystane w programach szkoleniowych w zakresie humanitarnych metod eutanazji. Zaleca si, aby cay personel zapozna si z rozdziaem 1. Potrzebne informacje dotyczce poszczeglnych metod znale mona w rozdziale 2, a dotyczce poszczeglnych gatunkw w rozdziale 3.

1 Wstp

W laboratoriach i orodkach hodowlanych zwierzta umierca si z rnych powodw: na kocu dowiadczenia lub, gdy mog wystpi utrwalone niepodane skutki;by uzyska krew lub inne tkanki w celach badawczych;kiedy bl, dyskomfort i cierpienie zbliaj si do niedopuszczalnego poziomu;gdy zagroone jest zdrowie lub dobrostan zwierzt;kiedy nie s one duej zdolne do rozmnaania;gdy dana grupa zwierzt nie posiada wymaganych cech, np. odpowiedniej pci.

24 listopada 1986 roku ukazaa si Ustawa Rady (Komisja Wsplnoty Europejskiej 1986) na temat regulacji prawnych i administracyjnych dotyczcych ochrony zwierzt uywanych do dowiadcze i w innych celach naukowych w Krajach Czonkowskich Wsplnoty (86/609/EEC). Wyjtkiem od tej Ustawy jest umiercenie zwierzcia zgodnie z prawn definicj dowiadczenia (art. 2 (d)), jeli jest ono przeprowadzone z uyciem najmniej bolesnej, dopuszczalnej we wspczesnej praktyce metody i w zgodzie z naukowym celem pobrania krwi i innych tkanek od umierconych zwierzt. Dokument ten zosta opracowany by uatwi wszystkim osobom, ktre pracuj ze zwierztami dowiadczalnymi podjcie decyzji, co do wyboru najbardziej humanitarnej i odpowiedniej dla istoty danego dowiadczenia metody eutanazji. Poniewa ustawa ta chroni krgowce, niniejszy raport dotyczy wycznie eutanazji krgowcw. Art. 2 (1) okrela humanitarne metody umiercania jako umiercanie zwierzcia (dostosowane do danego gatunku) przy zachowaniu minimalnego cierpienia fizycznego i psychicznego. Mimo, i dokument ten zawiera wskazania dotyczce eutanazji zwierzt dowiadczalnych, zaleca si rwnie branie pod uwag norm i regulacji prawnych ujtych w innych ustawach Wsplnoty Europejskiej dotyczcych eutanazji zwierzt (np. w ustawie Rady 93/119/EC (Komisja Wsplnoty Europejskiej 1993)).

Zasady eutanazji

Podstawowe kryteria dotyczce wyboru metod eutanazji i zachowania dobrostanu zwierzt podkrelaj, e naley stosowa tak metod, ktra pozwala na zminimalizowanie blu, na byskawiczne osignicie stanu nieprzytomnoci i mierci, na ograniczenie do minimum braku swobody i zdenerwowania zwierzcia. Wybrana metoda powinna by odpowiednia do wieku, gatunku i stanu zdrowia zwierzcia. Powinna rwnie ogranicza do minimum niepokj i fizjologiczny stres zwierzcia, by skuteczn, powtarzaln, nieodwracaln, atw do wykonania (w niewielkich dawkach, jeli to moliwe) i bezpieczn dla osoby wykonujcej zabieg, oraz do przyjcia z estetycznego punktu widzenia.

Wyjanienie nazewnictwa

Sowo eutanazja oznacza agodn mier i powinno by rozumiane jako akt humanitarnego umiercenia przy ograniczeniu do minimum blu, strachu i dyskomfortu.

Przytomno to stan wiadomoci zwierzcia, w ktrym moe ono odbiera bodce ze rodowiska zewntrznego i odpowiada na nie normalnym zachowaniem, typowym dla przytomnego osobnika. Okrelenie brak przytomnoci bdzie uywane w przypadku stwierdzenia braku wraliwoci na bodce zewntrzne, tak jak obserwuje si to w przypadku piczki lub podczas znieczulenia oglnego. O braku wraliwoci mona mwi wtedy, gdy stwierdza si zarwno brak reakcji fizycznej na stosowane