Studija Za Razvoj Na Zanaetcistvo

Embed Size (px)

Text of Studija Za Razvoj Na Zanaetcistvo

J J J

Skopje, oktomvri 2002

Avtori: D-r Marija Zarezankova-Potevska, Ministerstvo za ekonomija na Republika Makedonija, Sektor za mali i sredni pretprijatija i zanaet~itvo Dipl. pravnik Sne`ana Denkovska, Zdru`enie na zanaet~ii i samostojni vr{iteli na Grad Skopje, Republika Makedonija D-r Dejan Pendev, Univerzitet "Sv. Kiril i Metodij", Ekonomski Institut, Skopje, Republika Makedonija Du{an Stojanovski, Ministerstvo za ekonomija na Republika Makedonija, Sektor za mali i sredni pretprijatija i zanaet~itvo Recenzija: Prof. D-r Blagoja Nanevski Nara~atel: Prof. D-r. Ralph Ganter, Geschftsfhrer der "Dr. Ganter GmbH", Neustadt (an der Weinstrae), Germany; Website: ganter.ws Finansirano od: GTZ Deutsche Gesellschaft fr Technische Zusammenarbeit GmbH, Eschborn, Germany; www.gtz.de GTZ-Proekten koordinator vo Republika Makedonija: Dipl. pravnik Veronika Efremova Prevod: Petar \or|iev : ... -

SODR@INA Voved...................................................................................................................................................................................7 1. Zanaet~istvoto vo periodot do osamostojuvaweto na zemjata vo 1991 godina ...................................91.1. Zakonska ramka.............................................................................................................................................. 9 1.2. Izvori za finansirawe na zanaet~istvoto vo ramkite na maloto stopanstvo......................... 15 1.3. Dano~ni osloboduvawa i olesnuvawa za zanaet~iskata dejnost i za maloto stopanstvo vo celina ............................................................................................................................................................ 17 1.4. Ekonomski odnosi so stranstvo na samostojnite stopanstvenici................................................. 18 1.5. Reformski zafati vo funkcija na razvojot na privatnata inicijativa vo stopanstvoto ..... 18

2. Zanaet~istvoto kako del na maloto stopanstvo vo periodot po 1991 godina.................................. 232.1. Makroekonomski ambient za razvoj na zanaet~istvoto i na maloto stopanstvo...................... 23 2.1.1.Stopanski sistem............................................................................................................................... 24

2.1.2.

Makroekonomska politika........................................................................................................ 26

2.2. Finansiska poddr{ka na zanaet~istvoto i na maloto stopanstvo ............................................... 31 2.3. Drugi vidovi poddr{ka............................................................................................................................. 36

3.

Sostojba vo zanaet~istvoto vo Republika Makedonija....................................................................... 393.1. Normativna postavenost na zanaet~istvoto .......................................................................................39

3.1. Registracija na zanaet~iite kako fizi~ki i kako pravni lica ........................................... 393.1.2. Statisti~ka nomenklatura.....................................................................................................................................................42

3.1.3.Organiziranost na zanaet~iite......................................................................................................... 42 3.1.4.Nastap na saemi i izlo`bi .................................................................................................................. 42 3.1.5.Obrazovanie na zanaet~iite................................................................................................................ 433.2. 3.3. 3.4. 3.5. Problemi vo razvojot na zanaet~istvoto............................................................................................. 44 Zanaet~ii koi vr{at dejnost kako fizi~ki lica.............................................................................. 49 Broj i vidovi na zanaet~iski pretprijatija trgovski dru{tva.................................................. 52 Sektorski aspekti na zanaet~istvoto vo Republika Makedonija................................................. 54

3.5.1.

Analiza na zanaet~istvoto spored registriranite delovni subjekti trgovski dru{tva........................................................................................................................................................ 54 3.5.2. Struktura na organiziranost na delovnite subjekti- trgovski dru{tva i struktura na sopstvenost ...................................................................................................................... 54 3.5.3. Struktura na zanaet~iski trgovski dru{tva po op{tini na 1000 lica aktivno naselenie..................................................................................................................................................... 56 3.5.4. Rabotna sila vo zanaet~iskiot sektor .................................................................................... 58 3.5.5. Bruto doma{en proizvod............................................................................................................ 603.6. Aktivni zanaet~iski trgovski dru{tva po stopanski dejnosti ................................................. 61 3.7. Ocenka na uspe{nosta na zanaet~iite- fizi~ki i pravni lica .................................................... 67 3.8. Analizi i zaklu~oci za finansiskite rezultati vo zanaet~istvoto soglasno finansiskite izve{tai ............................................................................................................................ 69

3.8.1.Broj na pretprijatija vo zanaet~iskiot sektor........................................................................... 69 3.8.2.Indikator za ostvarenata dobivka na zanaet~iskite trgovski dru{tva - 1996-2000 godina ........................................................................................................................................................... 70 3.8.3.Indikator za iska`anite zagubi - 1996-2000 godina................................................................... 71 3.8.4.Indikator za danok i pridonesi od dobivka - 1996-2000 godina............................................. 72 3.8.5.Indikator za prose~niot broj na vraboteni vo zanaet~iskite trgovski dru{tva 1996-2000 godina........................................................................................................................................ 723

3.8.6.Prose~ni mese~ni bruto plati - 1996-2000 godina ...................................................................... 73 3.8.7.Prose~na mese~na neto plata po vraboten..................................................................................... 74 3.8.8 Vkupen prihod - 1996-2000 godina ....................................................................................................... 75 3.8.9.Vkupni rashodi - 1996-2000 godina..................................................................................................... 75 3.8.10. Tro{oci za danoci, socijalno i penzisko osiguruvawe - 1998-2000 godina............... 76 3.8.11. Amortizacija - 1996-2000 godina ................................................................................................76 3.8.12. Pasiva - 1996-2000 godina .............................................................................................................. 77 3.8.13. Kapital i rezervi - 1996-2000 godina........................................................................................ 77 3.8.14. Odnos na dobivkata za finansiskata godina i vkupnata aktiva vo % - 1996-2000 godina............................................................................................................................................................ 78 3.8.15. U~estvo na postojnite sredstva vo vkupnata aktiva vo % - 1996-2000 godina........... 79 3.8.16. Stepen na otpi{anost na materijalnite sredstva - 1997-2000 godina......................... 79 4. Pretpostavki i osnovi a razvoj na zanaet~istvoto na lokalno nivo............................................ 814.1. Unapreduvawe na integralnoto programirawe na zanaet~istvoto ...............................................81 4.2. Novi sfa}awa za pretpriemni{tvoto i zanaet~iostvoto (osnovi za programirawe na razvojot za pretpriemni{tvo i zanaet~iski pretprijatija na lokalno nivo) .........................81 4.3. Lokalo nivo i zanaet~istvoto ................................................................................................................82 4.4. Osnovni principi za nacrt na programiraweto na razvojot na zanaet~istvoto na lokalno-op{tinsko nivo ..........................................................................................................................84 4.5. Zanaet~iski pretprijatija spored vidot na dejnosta .......................................................................87

4.5.1.Na~in na `iveewe" - zanaet~iski pretprijatija ...................................................................... 87 4.5.2.Profitabilni zanaet~iski pretprijatija .................................................................................... 88 4.5.3.Zanet~iski potfati so mnogu visok rast i so visok rizik...................................................... 88 4.5.4.Iinterpriemni{tvo i zanaet~istvoto........................................................................................... 89 5. 6. 7. Razvoj na zanaet~istvoto na nacionalno nivo ........................................................................................ 91 Zaklu~ok ............................................................................................................................................................... 99 Dodatok....................................