12
Κεφάλαιο 5 Από τη φαντασία στην πραγματικότητα: Νοερή απεικόνιση Σύνοψη Η τεχνική της νοερής απεικόνισης έχει ως στόχο τη δημιουργία θετικών εικόνων μέσα στο μυαλό των αθλητών. Οι εικόνες αυτές πλάθονται με τη βοήθεια της φαντασίας και απεικονίζουν γεγονότα του παρελθόντος ή γεγονότα που θα ήθελαν οι αθλητές να βιώσουν στο μέλλον. Η νοερή απεικόνιση μπορεί να βοηθήσει στην προσπάθεια του αθλητή ως προς τη διευκόλυνση της μάθησης και τη βελτίωση και μεγιστοποίηση της απόδοσης του με διάφορους τρόπους, όπως για παράδειγμα, ενισχύοντας την αυτοπεποίθηση και βελτιώνοντας την επικέντρωση της προσοχής. Στο κεφάλαιο αυτό, περιγράφονται μεταξύ άλλων τεχνικές και ασκήσεις για την απεικόνιση της ιδανικής τεχνικής, την απεικόνιση προηγούμενων πετυχημένων αποδόσεων, την απεικόνιση του αγώνα και την απεικόνιση χαλαρωτικών καταστάσεων. Επίσης, παρουσιάζονται παραδείγματα χρήσης της τεχνικής αυτής στο μάθημα της Φυσικής Αγωγής στο σχολείο, και σε προγράμματα άσκησης για λόγους υγείας. Προαπαιτούμενη γνώση Όλα τα άτομα σε πλήθος καταστάσεων της καθημερινής τους ζωής φαντάζονται, ονειρεύονται, σχεδιάζουν στο μυαλό τους σενάρια, πιθανές ενέργειες. Στις διαρκείς αυτές νοητικές διεργασίες, μετατρέπουν πολύ συχνά τις σκέψεις τους σε εικόνες, άλλες φορές σε εικόνες ασαφείς και αόριστες, και άλλες φορές σε εικόνες συγκεκριμένες, με ροή και συγκεκριμένη κατάληξη. Όλος ο κόσμος και ιδιαίτερα οι αθλητές και οι αθλήτριες ονειρεύονται φανταστικές επιτυχίες. Όσο αφορά τα σπορ, πολύ συχνά οι αθλητές και οι αθλήτριες φαντάζονται πώς θα είναι το γήπεδο στο οποίο θα μεταβούν για να προπονηθούν ή να αγωνιστούν, τι ρούχα θα φορούν, πώς θα είναι οι θεατές και ο αγωνιστικός χώρος. Επίσης, περισσότερο εστιάζουν στο να φαντάζονται σκηνές από το άθλημά τους, τις κινήσεις του σώματός τους, ή τις κινήσεις των άλλων αθλητών. Σχεδιάζουν πιθανά σενάρια και συγκεκριμένες καταστάσεις του αγώνα, πώς θα ήθελαν ακριβώς να αγωνιστούν και τι επιδόσεις θα έχουν. Φαντάζονται συγκεκριμένες τεχνικές που εφαρμόζουν, συγκεκριμένες δεξιότητες και πώς ακριβώς τις εκτελούν, συγκεκριμένες τεχνικές και κινήσεις του σώματός τους. Για παράδειγμα, φαντάζονται πώς ακριβώς θα εκτελέσει το σώμα τους μια ελεύθερη βολή στο μπάσκετ, ένα σερβίς στο τένις ή στο βόλεϊ, ένα άλμα σε μήκος ή σε ύψος, και βολή στο ακόντιο ή στο δίσκο, μια τρίπλα ή ένα πέναλτι στο ποδόσφαιρο. Ένας διάσημος παλιός Βρετανός ποδοσφαιριστής περιγράφει: «Την παραμονή του αγώνα ξάπλωνα στο κρεβάτι μου, σχεδιάζοντας τι θα έκανα την επόμενη μέρα. Συχνά, φανταζόμουνα να περνώ την μπάλα ανάμεσα από τα πόδια του αμυντικού που ήξερα πως θα με μάρκαρε την επόμενη μέρα. Στο παιχνίδι επαναλάμβανα ακριβώς το ίδιο» (George Best, βετεράνος ποδοσφαιριστής). Τενίστες σχεδιάζουν νοερά στο μυαλό τους τη στρατηγική και το στυλ που θα ακολουθήσουν στο παιχνίδι τους. Δρομείς αποστάσεων σχεδιάζουν και φαντάζονται ακριβώς τη στρατηγική που θα ακολουθήσουν στην κούρσα τους, προσαρμόζουν τα πλάνα τους και σχηματίζουν νοερές εικόνες, με βάση το επίπεδο και τον τρόπο με τον οποίο γνωρίζουν ότι αγωνίζονται οι αντίπαλοί τους. Άλτες αναπαριστούν στο μυαλό τους κάθε λεπτομέρεια ολόκληρης της προσπάθειας, κλπ. Ο ψυχολογικός όρος αυτής της διαδικασίας στην αγγλική γλώσσα αναφέρεται ως «imagery», την οποία οι συγγραφείς αυτού του βιβλίου την αποδίδουμε ως νοερή απεικόνιση. Νοερή απεικόνιση στα σπορ είναι κάθε φανταστική αναπαράσταση καταστάσεων στα σπορ, όπως αυτές παρουσιάστηκαν παραπάνω. Πιο συγκεκριμένα, είναι κάθε φανταστική επανάληψη μιας φυσικής δεξιότητας, ή φανταστικών κινήσεων του σώματος, χωρίς όμως στην πραγματικότητα το σώμα εκείνη τη στιγμή να κινείται. Είναι μια εμπειρία παρόμοια με τις εμπειρίες που έχουμε από τις αισθήσεις (όραση, ακοή, αφή), αλλά συμβαίνει χωρίς την παρουσία των συνηθισμένων εξωτερικών ερεθισμάτων. Οι αθλητές δεν προσπαθούν απλά να αναπαράγουν εικόνες ή να δημιουργήσουν νέες, αλλά προσπαθούν να τις φανταστούν με μία ή και με όλες τις αισθήσεις τους. Προσπαθούν να φανταστούν το σώμα τους να εκτελεί μια άσκηση, ή προσπαθούν να φανταστούν το σώμα τους και ταυτόχρονα να φανταστούν πως ακούν τον ήχο των βημάτων τους ή τον θόρυβο των θεατών. Άλλες φορές, προσπαθούν να φανταστούν την αίσθηση της κούρασης, ή του ιδρώτα στο σώμα τους. Ιδιαίτερα σημαντικές για τους αθλητές είναι η όραση, η ακοή και η κιναίσθηση. Προσπαθούν δηλαδή να δημιουργήσουν εικόνες ζωντανές και ρεαλιστικές.

Κεφάλαιο 5 Από τη φαντασία στην πραγµατικότητα Νοερή ...Κεφάλαιο 5 Από τη φαντασία στην πραγµατικότητα:

  • Upload
    others

  • View
    1

  • Download
    0

Embed Size (px)

Citation preview

Page 1: Κεφάλαιο 5 Από τη φαντασία στην πραγµατικότητα Νοερή ...Κεφάλαιο 5 Από τη φαντασία στην πραγµατικότητα:

Κεφάλαιο 5 Από τη φαντασία στην πραγµατικότητα: Νοερή απεικόνιση

Σύνοψη Η τεχνική της νοερής απεικόνισης έχει ως στόχο τη δηµιουργία θετικών εικόνων µέσα στο µυαλό των αθλητών. Οι εικόνες αυτές πλάθονται µε τη βοήθεια της φαντασίας και απεικονίζουν γεγονότα του παρελθόντος ή γεγονότα που θα ήθελαν οι αθλητές να βιώσουν στο µέλλον. Η νοερή απεικόνιση µπορεί να βοηθήσει στην προσπάθεια του αθλητή ως προς τη διευκόλυνση της µάθησης και τη βελτίωση και µεγιστοποίηση της απόδοσης του µε διάφορους τρόπους, όπως για παράδειγµα, ενισχύοντας την αυτοπεποίθηση και βελτιώνοντας την επικέντρωση της προσοχής. Στο κεφάλαιο αυτό, περιγράφονται µεταξύ άλλων τεχνικές και ασκήσεις για την απεικόνιση της ιδανικής τεχνικής, την απεικόνιση προηγούµενων πετυχηµένων αποδόσεων, την απεικόνιση του αγώνα και την απεικόνιση χαλαρωτικών καταστάσεων. Επίσης, παρουσιάζονται παραδείγµατα χρήσης της τεχνικής αυτής στο µάθηµα της Φυσικής Αγωγής στο σχολείο, και σε προγράµµατα άσκησης για λόγους υγείας. Προαπαιτούµενη γνώση Όλα τα άτοµα σε πλήθος καταστάσεων της καθηµερινής τους ζωής φαντάζονται, ονειρεύονται, σχεδιάζουν στο µυαλό τους σενάρια, πιθανές ενέργειες. Στις διαρκείς αυτές νοητικές διεργασίες, µετατρέπουν πολύ συχνά τις σκέψεις τους σε εικόνες, άλλες φορές σε εικόνες ασαφείς και αόριστες, και άλλες φορές σε εικόνες συγκεκριµένες, µε ροή και συγκεκριµένη κατάληξη. Όλος ο κόσµος και ιδιαίτερα οι αθλητές και οι αθλήτριες ονειρεύονται φανταστικές επιτυχίες.

Όσο αφορά τα σπορ, πολύ συχνά οι αθλητές και οι αθλήτριες φαντάζονται πώς θα είναι το γήπεδο στο οποίο θα µεταβούν για να προπονηθούν ή να αγωνιστούν, τι ρούχα θα φορούν, πώς θα είναι οι θεατές και ο αγωνιστικός χώρος. Επίσης, περισσότερο εστιάζουν στο να φαντάζονται σκηνές από το άθληµά τους, τις κινήσεις του σώµατός τους, ή τις κινήσεις των άλλων αθλητών. Σχεδιάζουν πιθανά σενάρια και συγκεκριµένες καταστάσεις του αγώνα, πώς θα ήθελαν ακριβώς να αγωνιστούν και τι επιδόσεις θα έχουν. Φαντάζονται συγκεκριµένες τεχνικές που εφαρµόζουν, συγκεκριµένες δεξιότητες και πώς ακριβώς τις εκτελούν, συγκεκριµένες τεχνικές και κινήσεις του σώµατός τους. Για παράδειγµα, φαντάζονται πώς ακριβώς θα εκτελέσει το σώµα τους µια ελεύθερη βολή στο µπάσκετ, ένα σερβίς στο τένις ή στο βόλεϊ, ένα άλµα σε µήκος ή σε ύψος, και βολή στο ακόντιο ή στο δίσκο, µια τρίπλα ή ένα πέναλτι στο ποδόσφαιρο.

Ένας διάσηµος παλιός Βρετανός ποδοσφαιριστής περιγράφει: «Την παραµονή του αγώνα ξάπλωνα στο κρεβάτι µου, σχεδιάζοντας τι θα έκανα την επόµενη µέρα. Συχνά, φανταζόµουνα να περνώ την µπάλα ανάµεσα από τα πόδια του αµυντικού που ήξερα πως θα µε µάρκαρε την επόµενη µέρα. Στο παιχνίδι επαναλάµβανα ακριβώς το ίδιο» (George Best, βετεράνος ποδοσφαιριστής).

Τενίστες σχεδιάζουν νοερά στο µυαλό τους τη στρατηγική και το στυλ που θα ακολουθήσουν στο παιχνίδι τους. Δροµείς αποστάσεων σχεδιάζουν και φαντάζονται ακριβώς τη στρατηγική που θα ακολουθήσουν στην κούρσα τους, προσαρµόζουν τα πλάνα τους και σχηµατίζουν νοερές εικόνες, µε βάση το επίπεδο και τον τρόπο µε τον οποίο γνωρίζουν ότι αγωνίζονται οι αντίπαλοί τους. Άλτες αναπαριστούν στο µυαλό τους κάθε λεπτοµέρεια ολόκληρης της προσπάθειας, κλπ.

Ο ψυχολογικός όρος αυτής της διαδικασίας στην αγγλική γλώσσα αναφέρεται ως «imagery», την οποία οι συγγραφείς αυτού του βιβλίου την αποδίδουµε ως νοερή απεικόνιση. Νοερή απεικόνιση στα σπορ είναι κάθε φανταστική αναπαράσταση καταστάσεων στα σπορ, όπως αυτές παρουσιάστηκαν παραπάνω. Πιο συγκεκριµένα, είναι κάθε φανταστική επανάληψη µιας φυσικής δεξιότητας, ή φανταστικών κινήσεων του σώµατος, χωρίς όµως στην πραγµατικότητα το σώµα εκείνη τη στιγµή να κινείται. Είναι µια εµπειρία παρόµοια µε τις εµπειρίες που έχουµε από τις αισθήσεις (όραση, ακοή, αφή), αλλά συµβαίνει χωρίς την παρουσία των συνηθισµένων εξωτερικών ερεθισµάτων.

Οι αθλητές δεν προσπαθούν απλά να αναπαράγουν εικόνες ή να δηµιουργήσουν νέες, αλλά προσπαθούν να τις φανταστούν µε µία ή και µε όλες τις αισθήσεις τους. Προσπαθούν να φανταστούν το σώµα τους να εκτελεί µια άσκηση, ή προσπαθούν να φανταστούν το σώµα τους και ταυτόχρονα να φανταστούν πως ακούν τον ήχο των βηµάτων τους ή τον θόρυβο των θεατών. Άλλες φορές, προσπαθούν να φανταστούν την αίσθηση της κούρασης, ή του ιδρώτα στο σώµα τους. Ιδιαίτερα σηµαντικές για τους αθλητές είναι η όραση, η ακοή και η κιναίσθηση. Προσπαθούν δηλαδή να δηµιουργήσουν εικόνες ζωντανές και ρεαλιστικές.

Page 2: Κεφάλαιο 5 Από τη φαντασία στην πραγµατικότητα Νοερή ...Κεφάλαιο 5 Από τη φαντασία στην πραγµατικότητα:

Όπως ένας άνθρωπος µπορεί να λύσει ένα πρόβληµα µε τη σκέψη, χωρίς να το εκφράσει µε λόγια, έτσι µπορεί να σχεδιάσει µια κίνηση, καθώς και την εξέλιξή της, και να φανταστεί το αποτέλεσµά της χωρίς να την εκτελέσει. Ο Orlick ορίζει την νοερή απεικόνιση ως ένα τρόπο αντιµετώπισης προβληµάτων, ή γεγονότων µε τη σκέψη, προτού το αντιµετωπίσει κανείς στην πραγµατικότητα. Η αλήθεια είναι ότι οι νοερές εικόνες και η συστηµατική χρήση της τεχνικής αυτής από τους αθλητές και τις αθλήτριες, τους βοηθάει πραγµατικά. Τους βοηθάει ακόµα, να συγκεντρώνονται καλύτερα, να βελτιώνουν την τεχνική και την αυτοπεποίθησή τους, και τέλος να βελτιώνουν την απόδοσή τους. Ποιός είναι ο µηχανισµός εκείνος που ερµηνεύει την αποτελεσµατικότητα της νοερής απεικόνισης; Για το ζήτηµα αυτό της ερµηνείας των επιδράσεων της νοερής απεικόνισης, έχουν διατυπωθεί διάφορες σχετικές θεωρίες (Morris, Spittle, & Watt, 2005, Papaioannou & Hackfort, 2014).

Ψυχονευροµϋική θεωρία. Σύµφωνα µε τη θεωρία αυτή, κατά τη σχετική εγκεφαλική διεργασία, η ενεργοποίηση των σχετικών νευροµυϊκών συνάψεων καταγράφεται, αυτοµατοποιώντας την κίνηση. Η ενεργοποίηση των σχετικών νευροµυϊκών συνάψεων φτάνει µέχρι τα άκρα των σχετικών µυών που εµπλέκονται στην ενεργοποίηση της αντίστοιχης κίνησης του σώµατος. Για παράδειγµα, η φανταστική κίνηση λυγίσµατος του χεριού, ή ανύψωσης βάρους είναι δυνατόν να προκαλέσει µικρές συστολές των αντίστοιχων µυών του χεριού που συµµετέχουν στις κινήσεις αυτές.

Θεωρία συµβολικής µάθησης. Σύµφωνα µε τη θεωρία της συµβολικής µάθησης, στο κεντρικό νευρικό µυϊκό σύστηµα δηµιουργείται το πρότυπο της κίνησης. Η συστηµατική νοερή επανάληψη µιας συγκεκριµένης κίνησης συµβάλλει ώστε το πρότυπο της σωστής εκτέλεσης της κίνησης να καταγράφεται στο κεντρικό νευρικό σύστηµα. Εργασίες έχουν δείξει ότι η χρήση της νοερής εξάσκησης φαίνεται να αποδίδει καλύτερα σε δεξιότητες που έχουν περισσότερα γνωστικά-διανοητικά χαρακτηριστικά, παρά κινητικά στοιχεία. Καθώς οι περισσότερες δεξιότητες στον αθλητισµό έχουν ταυτόχρονα κινητικά και γνωστικά στοιχεία, φαίνεται ότι η νοερή απεικόνιση είναι αποτελεσµατική και αναγκαία σε πλήθος δεξιοτήτων (Gould & Damarjian, 1996, Morris et al., 2005).

Σε συνάρτηση µε τα παραπάνω, και σύµφωνα µε την κοινωνική γνωστική θεωρία (Bandura, 1997), η παρακολούθηση µοντέλων, πραγµατικών ή νοερών, ενισχύει τη µάθηση και την απόδοση µε την παρακάτω διαδικασία:

• Το άτοµο συγκεντρώνεται στο µοντέλο. Αυτό απαιτεί από τον παρατηρητή γνωστικές ικανότητες, επίπεδο διέγερσης και προσδοκίες.

• Το άτοµο διατηρεί την κίνηση του µοντέλου στη µνήµη του, µε τη νοερή επανάληψη, µε χρήση αναλογιών, καθώς και µε λεκτικές επαναλήψεις των κυριοτέρων σηµείων.

• Το άτοµο αναπαράγει την κίνηση µε τη συνεργασία του σώµατος και των σκέψεων, µε τη συστηµατική εξάσκηση και τη σταδιακή προετοιµασία των δεξιοτήτων.

• Το άτοµο παρακινείται να προσέχει, να θυµάται και να εξασκείται σε αυτό που βλέπει από το µοντέλο, ώστε να το εκτελέσει µε ακρίβεια. Υπόθεση των ψυχολογικών δεξιοτήτων. Σύµφωνα µε την υπόθεση των ψυχολογικών

δεξιοτήτων, η νοερή απεικόνιση λειτουργεί µέσω της ανάπτυξης και ενδυνάµωσης των ψυχολογικών δεξιοτήτων. Η νοερή απεικόνιση βοηθάει στη βελτίωση της αυτοσυγκέντρωσης, στον περιορισµό του άγχους, στην αύξηση της αυτοπεποίθησης, στην εξάσκηση και στην εκµάθηση δεξιοτήτων. Όλοι αυτοί οι παράγοντες µε τη σειρά τους βοηθάνε στη µεγιστοποίηση της αθλητικής απόδοσης (Papaioannou & Hackfort, 2014, Weinberg & Gould, 2007).

1. Τύποι νοερής απεικόνισης

Εσωτερική νοερή απεικόνιση είναι όταν ο αθλητής φαντάζεται τον εαυτό του να εκτελεί, δηλαδή να «βλέπει» αυτά που θα έβλεπε µε τα µάτια του αν εκτελούσε πραγµατικά την κίνηση. Η «εσωτερική» νοερή εξάσκηση θεωρείται ότι είναι κυρίως κιναισθητική στη φύση της. Ο αθλητής φαντάζεται ότι είναι µέσα στο σώµα του, νιώθει και αισθάνεται το σώµα του και για τον λόγο αυτό αποτελεί µια περισσότερο ρεαλιστική µορφή νοερής απεικόνισης.

Εξωτερική νοερή απεικόνιση είναι όταν ο αθλητής φαντάζεται ως παρατηρητής του εαυτού του, δηλαδή «βλέπει» τον εαυτό του µε τα µάτια κάποιου άλλου. Αυτή είναι κυρίως µια οπτική αίσθηση, στην οποία ο αθλητής προσπαθεί ως θεατής να παρακολουθήσει την κίνηση του. Η εξωτερική απεικόνιση µπορεί να δώσει µια πιο ολοκληρωµένη εικόνα, επειδή ο αθλητής µπορεί να δει µέρη του σώµατος του που δεν µπορεί να δει µε την εσωτερική απεικόνιση.

Page 3: Κεφάλαιο 5 Από τη φαντασία στην πραγµατικότητα Νοερή ...Κεφάλαιο 5 Από τη φαντασία στην πραγµατικότητα:

Υπάρχει διάσταση απόψεων για το ποια από τις δυο µορφές εξάσκησης είναι πιο αποτελεσµατική. Θα µπορούσαµε να πούµε ότι και οι δύο µορφές έχουν πλεονεκτήµατα και µειονεκτήµατα. Οι αθλητές µπορούν να πειραµατίζονται και µε τις δύο µορφές νοερής εξάσκησης και στη συνέχεια να χρησιµοποιούν ένα συνδυασµό και των δύο, ή να επιλέγουν αυτή που είναι περισσότερο αποτελεσµατική για τους ίδιους. 2. Βιντεοσκοπηµένη διάλεξη 2.1 Θεωρία και χρήση της νοερής απεικόνισης Στο βίντεο αναφέρονται µε απλά λόγια οι αρχές της τεχνικής της νοερής απεικόνισης. https://youtu.be/vlvTQH_tBOw Video 5.1 Νοερή απεικόνιση 3. Άλλες κατηγοριοποιήσεις της νοερής απεικόνισης Εκτός από τις παραπάνω κατηγοριοποιήσεις της νοερής απεικόνισης, υπάρχουν και ορισµένες ακόµα οι οποίες δίνουν έµφαση σε περισσότερο εξειδικευµένες λειτουργίες, οι οποίες ενδιαφέρουν τους αθλητές ή τις αθλήτριες. Έτσι:

• Η «συγκεκριµένη γνωστική» λειτουργία ενεργοποιείται όταν το άτοµο φαντάζεται τη διαδικασία για την επίτευξη µιας συγκεκριµένης δεξιότητας, δηλαδή συγκεκριµένες στρατηγικές, τεχνικές ή τακτικές, για παράδειγµα το στυλ του τρεξίµατος.

• Η «γενική γνωστική» λειτουργία ενεργοποιείται όταν το άτοµο φαντάζεται στρατηγικές, πλάνα παιχνιδιού, ρουτίνες.

• Η «συγκεκριµένη παρακινητική» λειτουργία ενεργοποιείται όταν το άτοµο φαντάζεται στόχους και συµπεριφορές που πρέπει να επιτευχθούν.

• Η «γενική παρακίνηση για διέγερση» λειτουργία ενεργοποιείται όταν εστιάζει στον έλεγχο του στρες, της διέγερσης και του άγχους.

• Η «Γενική παρακίνηση κατοχής» λειτουργία ενεργοποιείται όταν εστιάζει στην αντιµετώπιση δύσκολων καταστάσεων, τη διατήρηση της αυτοπεποίθησης σε σοβαρές αγωνιστικές καταστάσεις, κλπ, (Hall, Mack, Paivio, & Hausenblas, 1998). Συµπερασµατικά, η νοερή εξάσκηση µπορεί να εξυπηρετήσει πολλούς σκοπούς. Είναι πηγή

παρακίνησης, βοηθάει στην αύξηση της αυτοπεποίθησης, βοηθάει στη βελτίωση της αυτοσυγκέντρωσης, στον έλεγχο των συναισθηµάτων, στην εξάσκηση ψυχολογικών δεξιοτήτων, στην εξάσκηση της τεχνικής των αθληµάτων, στη διόρθωση λαθών, στην εξάσκηση στη στρατηγική του αγώνα και τα λοιπά. 4. Πότε χρησιµοποιείται η νοερή απεικόνιση;

Η έρευνα έχει δείξει ότι οι αθλητές χρησιµοποιούν τη νοερή εξάσκηση περισσότερο για γνωστικούς σκοπούς στην αρχή της αγωνιστικής περιόδου, για να φαντάζονται τη σωστή εκτέλεση των δεξιοτήτων ή στρατηγικές του παιχνιδιού, ή του αθλήµατος. Κατά τη διάρκεια της αγωνιστικής περιόδου, χρησιµοποιούν περισσότερο τη νοερή εξάσκηση για λόγους παρακίνησης, δίνουν δηλαδή έµφαση σε καταστάσεις και στόχους που θέλουν να πετύχουν.

Η νοερή απεικόνιση χρησιµοποιείται κυρίως πριν ή µετά την προπόνηση, ή την εξάσκηση µιας δεξιότητας. Ωστόσο, αρκετοί αθλητές επιλέγουν να εξασκούν τη νοερή απεικόνιση το πρωί που θα ξυπνήσουν, το βράδυ πριν κοιµηθούν, ή σε κάποια στιγµή ελεύθερου χρόνου ή ξεκούρασης. Παρόλα αυτά, είναι σηµαντικό για τους αθλητές και τις αθλήτριες να χρησιµοποιούν την τεχνική αυτή πριν, κατά τη διάρκεια ή µετά τον αγώνα. Σε άλλες περιπτώσεις, η χρήση της είναι ουσιαστική κατά τη διάρκεια του αγώνα, όταν υπάρχει σχετικά διαθέσιµος χρόνος, όπως για παράδειγµα λίγα δευτερόλεπτα πριν από ένα σερβίς, ένα άλµα, µία ρίψη, ή µία εκκίνηση. Άλλοτε, µπορεί να είναι ουσιαστική για τον αθλητή πριν ή µετά τον αγώνα, σε ένα διάλειµµα του αγώνα, σε έναν κενό χρόνο, ή λίγα δευτερόλεπτα πριν από µια µεγάλη προσπάθεια. Όσο αφορά στη συχνότητα της χρήσης, η καλύτερη οδηγία θα ήταν πως όσο πιο συχνά τόσο πιο καλά, ενώ παράλληλα σηµαντικό ρόλο παίζει και η επανάληψη. Πολλοί

Page 4: Κεφάλαιο 5 Από τη φαντασία στην πραγµατικότητα Νοερή ...Κεφάλαιο 5 Από τη φαντασία στην πραγµατικότητα:

µεγάλοι αθλητές φαντάζονται τους αγώνες τους εκατοντάδες ή χιλιάδες φορές πριν την πραγµατική τους συµµετοχή σε αυτούς.

4.1 Πώς ακριβώς συµβαίνει; Πριν αρχίσει κανείς να εκτελεί νοερές ασκήσεις, είναι χρήσιµο να προηγείται µια τεχνική χαλάρωσης. Στην νοερή απεικόνιση, θα πρέπει να υπάρχει και η σωστή εκτέλεση και το ιδεατό αποτέλεσµα. Ο χρόνος της νοερής απεικόνισης πρέπει να προσοµοιάζει στον πραγµατικό χρόνο εκτέλεσης. Για παράδειγµα, ο αθλητής µπορεί να φαντάζεται ότι εκτελεί άψογα την τεχνική στη σφαίρα και η συγκεκριµένη βολή να του χαρίζει το χρυσό µετάλλιο. Επίσης, ο αθλητής µπορεί να κλείνει τα µάτια του και να φαντάζεται ότι τρέχει τα 800 µέτρα σε 1.58’’ και ο χρόνος που φαντάζεται την κούρσα να είναι πραγµατικά 1.58’’. Η χρήση της νοερής εξάσκησης είναι αποτελεσµατική όταν την χρησιµοποιεί κανείς πολύ συχνά. Απαιτείται συστηµατική εξάσκηση πολλών χρόνων για να φέρει αποτέλεσµα. Για να έχετε µια πραγµατική εικόνα του πώς ακριβώς εφαρµόζεται η νοερή απεικόνιση, παρακολουθήστε τα επόµενα βίντεο.

Για µια εισαγωγική άσκηση στην τεχνική της νοερής απεικόνισης, δείτε το παρακάτω βίντεο (βλέπε παραπάνω 2. Βιντεοσκοπηµένη διάλεξη). Στην συνέχεια, εκτελέστε και εσείς την ίδια άσκηση. Όταν την ολοκληρώστε θα παρατηρήσετε ότι καθώς εκτελείτε την άσκηση, σας είναι εύκολο να φανταστείτε ότι µπορείτε να σηκώσετε βάρος 1 κιλού, ή 5 κιλών. Είναι όµως δύσκολο να φανταστείτε ότι µπορείτε να σηκώσετε βάρος 10 ή 20 κιλών. Πώς το ερµηνεύετε αυτό; Σκεφτείτε. Μπορέσατε να φανταστείτε ότι σηκώσατε τα 20 κιλά; Ήταν εύκολο ή δύσκολο; Τι ακριβώς συνέβη; Πώς το ερµηνεύετε; 5. Παραδείγµατα και ασκήσεις στον αγωνιστικό αθλητισµό Με βάση τις οδηγίες της αθλητικής ψυχολογίας οι αθλητές και αθλήτριες µπορούν: Να εξασκούνται νοερά σε καθηµερινή βάση. Να χρησιµοποιούν όλες τις αισθήσεις τους ώστε να δηµιουργούν ζωντανές εικόνες. Να αναπτύσσουν έλεγχο των εικόνων. Να εκτελούν νοερή εκτέλεση σε συνδυασµό µε τεχνικές χαλάρωσης. Να κάνουν νοερή εξάσκηση και στην προπόνηση και στον αγώνα. Να δίνουν έµφαση στην δυναµική κιναισθητική νοερή απεικόνιση. Να φαντάζονται σε πραγµατικό χρόνο. Να χρησιµοποιούν ηµερολόγια καταγραφής των εµπειριών και της προόδου τους (Gould & Damarjian, 1996). Ένα παράδειγµα µε έµφαση στο βόλεϊ:

• Παρακολουθήστε προσεκτικά αυτό το βίντεο που δείχνει ένα σερβίς στο βόλεϊ. • Αν σας ενδιαφέρει, βρείτε ένα άλλο βίντεο µε µια άλλη άσκηση, ανάλογα µε τα ενδιαφέροντά σας,

το άθληµά σας, κλπ. Δείτε για παράδειγµα ένα άλµα σε µήκος ή ύψος, µια βολή στο µπάσκετ, µια ρίψη στο στίβο, ένα σερβίς στο τένις, κλπ.

• Προσπαθήστε να φανταστείτε ότι εσείς εκτελείτε αυτή τη δεξιότητα µε ανάλογο τρόπο. Πώς νιώθετε;

• Προσπαθήστε να φανταστείτε αυτή την εικόνα 5,10 ή 20 φορές. • Αµέσως µετά, συµπληρώστε το παρακάτω ερωτηµατολόγιο για να αξιολογήσετε την ικανότητά

σας να σχηµατίζετε νοερές εικόνες.

Απάντησεγρήγορακαιαυθόρμητατιςπαρακάτωερωτήσεις

Σίγουραναι

Ναι Έτσικιέτσι

Όχι Σίγουραόχι

1. Είδεςκαθαράτονεαυτόσουναεκτελείτηνάσκησηαυτή;

2. Άκουσεςθορύβους,ταβήματάσου,ήκάτιάλλο;

Page 5: Κεφάλαιο 5 Από τη φαντασία στην πραγµατικότητα Νοερή ...Κεφάλαιο 5 Από τη φαντασία στην πραγµατικότητα:

3. Φαντάστηκεςότιεκτελείςμεσιγουριάκαιαυτοπεποίθηση;

4 Φαντάστηκεςότιεκτελείςμεεπιτυχίατηνάσκηση;

5. Ήτανκαλήηδιάθεσήσου;

6. Μπόρεσεςναφανταστείςόλοτοπεριβάλλονγύρωσου;

7. Μπόρεσεςνανιώσειςότιτοσώμασουήτανσανναεκτελούσεπραγματικάτηνάσκηση;

Πίνακας 5.1 Ερωτηµατολόγιο αξιολόγησης ικανότητας σχηµατισµού νοερών εικόνων

• Μεταβείτε στον αντίστοιχο αγωνιστικό χώρο. Προσπαθήστε να φανταστείτε ότι εκτελείτε τη δεξιότητα και στη συνέχεια εκτελέστε τη στην πραγµατικότητα.

• Κάντε όσο γίνεται περισσότερες προσπάθειες. • Όµως, πριν από κάθε προσπάθεια, αφιερώστε λίγα δευτερόλεπτα και φανταστείτε τη δεξιότητα

πριν την εκτελέσετε. • Στο τέλος, συµπληρώστε το επόµενο ερωτηµατολόγιο.

Απάντησεγρήγορακαιαυθόρμητατις

παρακάτωερωτήσειςΣίγουραναι

Ναι Έτσικιέτσι

Όχι Σίγουραόχι

1. Μπορούσεςπριντηνπροσπάθειαναφανταστείςκαθαράτονεαυτόσουναεκτελείτηνάσκησηαυτή;

2. Σεβοήθησεαυτόναεκτελείςπιοσωστάτηντεχνικήτηςάσκησης;

3. Σεβοηθούσεαυτόναεκτελείςμεσιγουριάκαιαυτοπεποίθηση;

4. Σεβοηθούσεαυτόναεκτελείςμεεπιτυχίατηνάσκηση;

5. Ήτανκαλήηδιάθεσήσου;

Πίνακας 5.2 Ερωτηµατολόγιο (α) αξιολόγησης νοερής απεικόνισης

• Παραδείγµατα νοερής απεικόνισης µε έµφαση στους δροµείς Οι αθλητές για να µην νιώθουν κούραση, την ώρα που τρέχουν, µπορούν:

• Να διαχωρίζουν τη σκέψη από το σώµα µε τους παρακάτω τρόπους. • Να σκέφτονται ότι χτίζουν ένα σπίτι, ή να µετρούν. • Να φαντάζονται ότι τρέχουν πάνω σε ένα ποδήλατο. • Να φαντάζονται τον τερµατισµό. • Να φαντάζονται ότι τα πνευµόνια, ή ότι οι µυς τους λειτουργούν αποτελεσµατικά.

• Ένα παράδειγµα συνδυασµένης νοερή εξάσκησης µε έµφαση στο τένις

Η άσκηση αυτή αφορά το τένις. Φτιάξε µια παρόµοια για το δικό σου άθληµα. Μελέτησε ταυτόχρονα µια σχετική άσκηση από το βιβλίο Ψυχολογική Υπεροχή στον Αθλητισµό προσαρµοσµένη στο µπάσκετ (Θεοδωράκης, Γούδας, & Παπαϊωάννου, 2003). Κλείσε τα µάτια σου και φαντάσου την παρακάτω άσκηση: Στο σχετικό σχήµα είσαι ο παίχτης Α. Βρίσκεσαι στο γήπεδο του τένις και παίζεις µε έναν συγκεκριµένο αντίπαλο. Εκτελείς ένα πολύ καλό σερβίς. Ο αντίπαλος σου στέλνει την µπάλα δεξιά σου, και απαντάς µε ένα χτύπηµα φόρχαντ. Στέλνεις την µπάλα στην αριστερή δεξιά πλευρά του αντιπάλου σου. Αυτός σου στέλνει την µπάλα πίσω στην αριστερή σου γωνία και απαντάς µε ένα µπάκχαντ.

Page 6: Κεφάλαιο 5 Από τη φαντασία στην πραγµατικότητα Νοερή ...Κεφάλαιο 5 Από τη φαντασία στην πραγµατικότητα:

Ανεβαίνεις στο φιλέ. Η µπάλα έρχεται πάνω σου και µε ένα ωραίο χτύπηµα βολέ, τελειώνεις τον πόντο και νιώθεις πολύ ωραία.

Εικόνα 5.1 Παράδειγµα νοερής απεικόνισης στο τένις Φαντάσου την ίδια εικόνα πολλές φορές, κάνοντας µικρές παραλλαγές ανάλογα µε το στυλ του παιχνιδιού σου, ή το στυλ του παιχνιδιού του αντιπάλου. Στη συνέχεια, αξιολόγησε µε ειλικρίνεια την ικανότητά σου αυτή. Πόσο καλά τα κατάφερες; Να είσαι σίγουρος και σίγουρη ότι όσο πιο ζωντανά σχηµατίζεις τέτοιες εικόνες, τόσο περισσότερες πιθανότητες έχεις να τα καταφέρεις στο γήπεδο σε πραγµατικές συνθήκες του αγώνα. Πολλοί σπουδαίοι αθλητές και αθλήτριες φαντάζονται παρόµοιες λεπτοµέρειες του αθλήµατός τους, γεγονός που τους βοηθάει σηµαντικά. Όσο πιο καθαρή η εικόνα της κίνησης που έχουν στο µυαλό τους, τόσο καλύτερα αγωνίζονται. https://youtu.be/vlvTQH_tBOw Video 5.1 Νοερή απεικόνιση 1. Απάντησεγρήγορακαι

αυθόρμητατιςπαρακάτωερωτήσεις

Σίγουραναι

Ναι Έτσικιέτσι

Όχι Σίγουραόχι

2. Είδεςκαθαράτονεαυτόσουναεκτελείτηνάσκησηαυτή;

3. Άκουσεςθορύβους,ταβήματάσου,ήκάτιάλλο;

4. Φαντάστηκεςότιεκτελείςμεσιγουριάκαιαυτοπεποίθηση;

5. Φαντάστηκεςότιεκτελείςμεεπιτυχίατηνάσκηση;

6. Ήτανκαλήηδιάθεσήσου; 7. Μπόρεσεςναφανταστείςόλο

τοπεριβάλλονγύρωσου;

8. Μπόρεσεςνανιώσειςότιτοσώμασουήτανσανναεκτελούσεπραγματικάτηνάσκηση;

Πίνακας 5.3 Ερωτηµατολόγιο (β) αξιολόγησης νοερής απεικόνισης

Page 7: Κεφάλαιο 5 Από τη φαντασία στην πραγµατικότητα Νοερή ...Κεφάλαιο 5 Από τη φαντασία στην πραγµατικότητα:

5.1 Χρήσεις της νοερής απεικόνισης σε συγκεκριµένες καταστάσεις στον αγωνιστικό αθλητισµό Για την καθηµερινή σας πρακτική αξιοποίηση των δυνατοτήτων της νοερής απεικόνισης, αξιοποιήστε την παρακάτω λίστα των δυνατοτήτων της, επιλέγοντας αυτό που εσείς θεωρείτε πως είναι το πιο σηµαντικό στο άθληµά σας. Εργαστείτε ατοµικά ή οµαδικά και περιγράψτε τι ακριβώς θα µπορούσατε να κάνετε, ή να σχεδιάσετε. Λίσταπιθανώνχρήσεωντηςνοερήςαπεικόνισης Περιγράψτετιακριβώςθακάνετεκαιπότε1 Σεπρογραμματισμένηβάση,πριν,κατάτη

διάρκειακαιμετάτηνπροπόνησηήτοναγώνα.

2 Στιγμιαίαεπισκόπησηπριντοναγώνα.

3 Σύντομηεκτέλεσηκατάτηδιάρκειατηςπροπόνησηςήτουαγώνα.

4 Επισκόπησητηςεκτέλεσηςμετάτοναγώνα.

5 Εξάσκησηκινητικώνδεξιοτήτων.

6 Εκμάθησηνέωνκινητικώνδεξιοτήτων.

7 Εξάσκησηψυχολογικώνδεξιοτήτων.

8 Έλεγχοςτωνφυσιολογικώνπαραμέτρων.

9 Αύξησητηςαυτοπεποίθησης.

10 Έλεγχοςτωνσυναισθημάτωνκαιτουάγχους.

11 Εξάσκησησεστρατηγικέςκαιτακτικέςτουαγώνα.

12 Υποστήριξητραυματισμένωναθλητών,αντιμετώπισητουπόνου.

13 Επίλυσηπροβλημάτων.

14 Παρακίνηση.

Πίνακας 5.4 Λίστα πιθανών χρήσεων της νοερής απεικόνισης

Page 8: Κεφάλαιο 5 Από τη φαντασία στην πραγµατικότητα Νοερή ...Κεφάλαιο 5 Από τη φαντασία στην πραγµατικότητα:

6. Παραδείγµατα και ασκήσεις σε προγράµµατα άσκησης υγιών και κλινικών πληθυσµών Για την καθηµερινή σας πρακτική αξιοποίηση των δυνατοτήτων της νοερής απεικόνισης, αξιοποιήστε την παρακάτω λίστα των δυνατοτήτων της, και επιλέξτε αυτό που εσείς θεωρείτε περισσότερο σηµαντικό σε προγράµµατα άσκησης και υγείας. Εργαστείτε ατοµικά ή οµαδικά και περιγράψτε τι ακριβώς θα µπορούσατε να κάνετε, ή να σχεδιάσετε.

■ ■ Μερικέςιδέες ■ Περιγράψτετιακριβώςθακάνετεκαιπότε

■ Γιαέναάτομοπουθέλειναχάσεικιλά

■ Τοάτομοφαντάζεταιπώςθαείναιτοσώματουανγυμνάζεται.

■ ■ Τοάτομοφαντάζεταιότιμπορείναπερπατάειχωρίςκουράζεταιγιαμεγάλοχρονικόδιάστημα.

■ ■ Τοάτομοφαντάζεταιότιμετάαπόμερικούςμήνεςσυστηματικήςάσκησης,τοσώματουπαρουσιάζεισαφώςκαλύτερηεικόνα.

■ ■ Τοάτομοφαντάζεταιότιεκτελείμεάνεσηέναπρόγραμμααερόμπικμεμουσικήκαιτακαταφέρνει.

■ ■ Γράψτεμιαδικήσαςιδέα.

■ Έναςασθενήςπουαναρρώνει

■ Τοάτομοφαντάζεταιότιαρχίζειναπερπατάεικαινιώθειόμορφα.

■ Γράψτεμιαδικήσαςιδέα.■

■ Έναάτομοπουδενέχειγυμναστείστηζωήτου

■ Τοάτομοφαντάζεταιότιαρχίζειναασχολείταιμεένασυγκεκριμένοσπορ(τένις,κολύμπι,χορό,τζόκινγκ,πινγκ-πονγκ,κλπ)καιτακαταφέρνει.

■ ■ Γράψτεμιαδικήσαςιδέα.■

■ Έναάτομομεπολύάγχοςήκατάθλιψη

■ Τοάτομοφαντάζεταιότιγυμνάζεταιμεάνεσηκαιότιηδιαδικασίααυτήτοκάνειναέχειέλεγχοτωνσυναισθημάτωνκαινανιώθειάνετα.

■ ■ Γράψτεμιαδικήσαςιδέα.

Page 9: Κεφάλαιο 5 Από τη φαντασία στην πραγµατικότητα Νοερή ...Κεφάλαιο 5 Από τη φαντασία στην πραγµατικότητα:

■ Έναάτομοπουέχειτραυματιστεί

■ Τοάτομοφαντάζεταιότιτοτραυματισμένομέλοςτουσώματόςτου,έχειαποκατασταθείκαικινείταιμεάνεση.

■ ■ Γράψτεμιαδικήσαςιδέα.

■ Γράψτεμερικάδικάσαςπαραδείγματα

Πίνακας 5.5 Λίστα αξιοποίησης των δυνατοτήτων της νοερής απεικόνισης 7. Παραδείγµατα και ασκήσεις στο µάθηµα της Φυσικής Αγωγής Όπως ένας µαθητής µπορεί να λύσει ένα πρόβληµα µε τη σκέψη, χωρίς να το εκφράσει µε λόγια, έτσι µπορεί να φανταστεί µια κίνηση στα σπορ χωρίς να την εκτελέσει. Αυτή είναι η τεχνική της νοερής εξάσκησης. Ο,τιδήποτε µαθαίνετε στο µάθηµα της Φυσικής Αγωγής είναι σηµαντικό να το έχετε πολύ καθαρά στο µυαλό σας. Πρέπει να φαντάζεστε καθαρά τις εικόνες. Να φαντάζεστε ότι εκτελείτε την άσκηση, σωστά και µε επιτυχία. Για να αναπτυχθεί η ικανότητα αυτή, θα πρέπει να επαναληφθεί πολλές φορές µέσα σας, 50, 100, 1000 φορές. Πριν από µια άσκηση, ένα σερβίς, µια κυβίστηση, µια βολή, ένα άλµα, ή µια ρίψη, πρώτα φανταστείτε και µετά εκτελέστε. Η νοερή εξάσκηση µπορεί να εφαρµοστεί και για τα άλλα µαθήµατα του σχολείου (Παπαϊωάννου, Θεοδωράκης, Γούδας, 2003). Μπορείτε να φανταστείτε νοερά ότι παρουσιάζετε άψογα ένα θέµα στην τάξη σας, προτού πάτε στο σχολείο. Να φανταστείτε ότι λύνετε µια άσκηση µαθηµατικών µε άνεση, ότι θα γράψετε στις εξετάσεις µε άνεση και χωρίς άγχος. Αρκεί βέβαια να έχετε διαβάσει πριν. Η νοερή εξάσκηση είναι αποτελεσµατική όχι µόνο στο µάθηµα της Φυσικής Αγωγής, αλλά και στα άλλα µαθήµατα του σχολείου.

7.1 Εικόνες και σκέψεις στις ρίψεις

Οι σκέψεις καθοδηγούν το σώµα σε κάθε στιγµή της εκτέλεσης µιας άσκησης. Προσπαθώντας να µάθουµε µια κλασική άσκηση όπως είναι η ρίψη µε µπαλάκι, µπορούµε να σκεφτούµε µε λέξεις ή εικόνες την κίνηση, τη στροφή του σώµατος πριν το πέταγµα και το άνοιγµα των χεριών. Πριν πετάξετε το µπαλάκι ή το ακόντιο σκεφτείτε την παρακάτω εικόνα: «Γύρνα πλάγια, άπλωσε τα φτερά σαν αετός, τέντωσε πίσω το χέρι και πέτα».

Ο παραπάνω τρόπος είναι ιδιαίτερα ελκυστικός. Μας θυµίζει ότι πρέπει να γυρίσουµε το σώµα πλάγια για να ρίξουµε το µπαλάκι και να ανοίξουµε τα χέρια µας. Η σκέψη ότι τα χέρια είναι φτερά του αετού, µας υπενθυµίζει να ανοίξουµε τα χέρια πολύ, ενώ ταυτόχρονα µας δίνει την εικόνα και την αίσθηση του δυνατού και επιβλητικού. Το τέντωµα του χεριού πίσω δίνει την τελευταία οδηγία για

Page 10: Κεφάλαιο 5 Από τη φαντασία στην πραγµατικότητα Νοερή ...Κεφάλαιο 5 Από τη φαντασία στην πραγµατικότητα:

σωστή εκτέλεση. Επιπλέον, κάνει την άσκηση φαντασία και παιχνίδι (Θεοδωράκης, Τζιαµούρτας, Νάτσης & Κοσµίδου, 2006).

7.2 Διαδραστικές ασκήσεις κατανόησης Για την καθηµερινή σας πρακτική αξιοποίηση των δυνατοτήτων της νοερής απεικόνισης, αξιοποιήστε την παρακάτω λίστα των δυνατοτήτων της, και επιλέξτε αυτά που εσείς θεωρείτε πιο σηµαντικά στο µάθηµα της Φυσικής Αγωγής. Εργαστείτε ατοµικά ή οµαδικά και περιγράψτε τι ακριβώς θα µπορούσατε να κάνετε, ή να σχεδιάσετε.

■ ■ Στηδιδασκαλίατων

αθλοπαιδιών,κάθεκινητικήδεξιότηταπουδιδάσκουμε,ζητάμεαπότουςμαθητέςναφανταστούνγιαλίγοτησωστήεκτέλεση.

■ Περιγράψτεμερικέςτέτοιεςδεξιότητεςκαιπώςακριβώςθατοκάνετε

■ 1 ■ Παράδειγμα:■ Διδασκαλίατουσερβίςστο

βόλεϊ.

1. Διδάσκωτοσερβίςμεβάσητησωστήτεχνική.

2. Ζητάωαπότουςμαθητέςναεκτελέσουν5προσπάθειες.

3. Ζητάωαπότουςμαθητέςπρώταναφαντάζονταιμέσατουςτησωστήεκτέλεσηκαιμετάναεκτελούν.

4. Ζητάωαπότουςμαθητέςναεκτελέσουν5προσπάθειεςμετονκαινούργιοτρόπο.

■ 2 ■ Γράψτεεδώ1δικόσαςανάλογοπαράδειγμααπόμιααθλοπαιδιά.

Αναλύστετο

3 Γράψτεεδώ1δικόσαςανάλογοπαράδειγμααπόάλλοάθλημα.

Αναλύστετο

■ 4 Ζητάμεαπότουςμαθητέςναφανταστούνότισυμμετέχουνσεέναπαιχνίδι,τακαταφέρνουνπερίφημα,νιώθουνόμορφα,νιώθουναυτοπεποίθησηκαισιγουριά.

Αναλύστετο

■ 5 Ζητάμεαπότουςμαθητέςναφανταστούνότιγράφουνεξετάσειςσεέναμάθημα,τακαταφέρνουνπερίφημα,νιώθουνόμορφα,νιώθουναυτοπεποίθησηκαισιγουριά.

Αναλύστετο

■ 6 Γράψτεεδώμιαδικήσαςιδέα

Αναλύστετην

■ 7 Γράψτεεδώμιαδικήσαςιδέα

Αναλύστετην

Page 11: Κεφάλαιο 5 Από τη φαντασία στην πραγµατικότητα Νοερή ...Κεφάλαιο 5 Από τη φαντασία στην πραγµατικότητα:

Πίνακας 5.6 Λίστα αξιοποίησης των δυνατοτήτων της νοερής απεικόνισης στη Φυσική Αγωγή 8. Οδηγίες για φοιτητές και για εκπαιδευτικούς

• Αναπτύξτε πλάνα νοερής απεικόνισης για τις δεξιότητες που µαθαίνετε ή θέλετε να βελτιώσετε.

• Προσπαθήστε να χρησιµοποιείτε όσο το δυνατόν περισσότερες αισθήσεις. • Εξασκηθείτε στη νοερή απεικόνιση συστηµατικά, τόσο κατά τη διάρκεια του µαθήµατος, όσο

και πριν ή µετά από αυτό. • Προσαρµόστε τη νοερή απεικόνιση στις ανάγκες και τις προτιµήσεις σας. • Αναπροσαρµόστε τα πλάνα νοερής απεικόνισης καθώς βελτιώνεστε και αλλάζετε στόχους.

9. Ανακεφαλαίωση Ακόµα και οι αθλητές και οι αθλήτριες που αµφιβάλλουν για την αξία της νοερής απεικόνισης, προσπαθούν να απεικονίσουν στο µυαλό τους την ιδανική τεχνική, σχεδιάζουν τη στρατηγική του αγώνα, παρακολουθούν σε βίντεο τον εαυτό τους για να καταλάβουν τι έκαναν, τι πρέπει να διορθώσουν, να θυµηθούν µια σπουδαία εκτέλεσή τους, ή να µελετήσουν και να µιµηθούν µια εκτέλεση ενός άλλου αθλητή, τον οποίο έχουν ως πρότυπο. Όλα αυτά είναι µορφές µη συστηµατικής νοερής απεικόνισης. Από την άλλη µεριά, πλήθος αθλητών και αθλητριών που χρησιµοποιεί συστηµατικά την τεχνική αυτή καταθέτει τα πλεονεκτήµατα της τεχνικής και τη σηµασία της στη βελτίωση της αθλητικής απόδοσης. Η νοερή απεικόνιση είναι µια δυναµική τεχνική, η οποία όταν εκτελείται συστηµατικά ως µέρος της καθηµερινής προπόνησης, καταφέρνει να οργανώσει και να οδηγήσει µε επιτυχία τις σκέψεις και τις πράξεις των αθλητών. 10. Βιντεοσκοπηµένη διάλεξη 10.1 Νοερή απεικόνιση σε µια άσκηση άρσης βάρους Στο βίντεο αυτό παρουσιάζεται µε απλό τρόπο η εφαρµογή της νοερής απεικόνισης µε στόχο την άρση ενός βάρους. https://youtu.be/eCsuBIYYrIA Video 5.2 Νοερή απεικόνιση παράδειγµα άρσης βάρους 11. Σχετικά βίντεο στο διαδίκτυο

• Στο βίντεο αυτό βλέπουµε µια αθλήτρια του ύψους (Allesia Trost, Ιταλία), η οποία φαντάζεται νοερά το άλµα της λίγο πριν ξεκινήσει την προσπάθεια. Ένα άλµα στα 2 µέτρα. Τη νοερή της αυτή προσπάθεια τη συνδέει και µε µια συγκεκριµένη σκέψη. Δείτε για το θέµα αυτό το κεφάλαιο της αυτο-οµιλίας.

Βίντεο στο youtube: https://www.youtube.com/watch?v=fDb7PnK4kQo • O Dr. Peter Schneider εξηγεί µε απλά λόγια γιατί και πώς λειτουργεί η νοερή απεικόνιση στη

βελτίωση της απόδοσης. Βίντεο στο youtube: https://www.youtube.com/watch?v=XWhl6J5LANc

12. Σχετικές ιστοσελίδες

• Εγκυκλοπαίδεια φιλοσοφίας του Stanford University. Πληροφορίες για τη νοερή απεικόνιση από την αρχαιότητα µέχρι σήµερα στην εγκυκλοπαίδεια φιλοσοφίας του πανεπιστηµίου Stanford. Ιστοσελίδα: http://plato.stanford.edu/entries/mental-imagery/

• Άρθρο στο περιοδικό Scientific American. Η ευεργετικές επιδράσεις της νοερής απεικόνισης στην ανάρρωση µετά από τραυµατισµό.

Page 12: Κεφάλαιο 5 Από τη φαντασία στην πραγµατικότητα Νοερή ...Κεφάλαιο 5 Από τη φαντασία στην πραγµατικότητα:

Ιστοσελίδα: http://www.scientificamerican.com/article/mental-imagery-may-hasten-recovery-after-

surgery/

Βιβλιογραφία

Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. New York: Freeman. Hall, C.R., Mack, D.E., Paivio, A., & Hausenblas, H.A (1998). Imagery use by athletes: Development

of the Sport Imagery Questionnaires. International Journal of Sport Psychology, 29, 73-89. Gould, D., & Damarjian, N. (1996). Imagery training for peak performance. In J.L. Van Raalte & B.W.

Brewer (Eds). Exploring sport and exercise psychology. American Psychological Association.Washington.

Morris, T., Spittle, M., Watt, A.P. (2005). Technical Aids to Imagery. In Imagery in Sport (pp. 237-266). Champaign, IL: Human Kinetics. Papaioannou, A., & Hackfort C. (2014). Routledge Companion to Sport and Exercise Psychology. Global Perspectives and Fundamental Concepts. London. Taylor & Francis.

Weinberg, R. & Gould, D. (2007). Foundations of sport and exercise psychology (4th ed.). Champaign, IL: Human Kinetics.

Θεοδωράκης, Γ., Γούδας, Μ., & Παπαϊωάννου, Α. (2003). Η ψυχολογία της υπεροχής στον αθλητισµό. Θεσσαλονίκη. Εκδόσεις Χριστοδουλίδη.

Θεοδωράκης, Γ., Τζιαµούρτας, Α., Νάτσης, Π., & Κοσµίδου, E. (2006). Φυσική Αγωγή για το Γυµνάσιο. Αθήνα. ΟΕΔΒ, Παιδαγωγικό Ινστιτούτο.

Παπαϊωάννου, Α., Θεοδωράκης, Γ., Γούδας, Μ. (2003). Για µια καλύτερη φυσική αγωγή. Θεσσαλονίκη. Χριστοδουλίδη