Friedrich Nietzsche Deccal

  • View
    5

  • Download
    0

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Friedrich Nietzsche Decca

Transcript

  • der antichrist

    FRIEDRICH N IETZSCHE

    DeccalHrstiyanla Lnet

    Trkesi:ORU ARUOBA

  • Metin zerine not

    Burada sunulan eviri, Nietzschenin yayna hazr kitap tasars olarak tamamlayp, 30 Eyll 1888 tarihini ve Antichrist/Fluch auf da Christenthum baln att metnin, 1961de (Podach) ve 1969da (KGW), elyazmasna dayanlarak gerekletirilen gvenilir basmlardan yaplm evirisidir. Kitap, bu basmlardan nce, eitli nedenlerle eitli metinsel bozukluklar ierir biimlerde yaynlandndan, nceki yaynlanlar burada hesaba katlmamtr.

    Metin ve yaynlanmasnn tarihiyle ilgili baz noktalar ve kaynaklarn gnderileri, evirenin Notlarna konmutur. Ayn ekilde, deyimlerle ilgili aklamalar ile metinde yabanc dillerde braklan yerlerin anlamlar, cildin sonundaki Notlara, blm says belirtilerek, eklenmitir.

    O R U A R U O B A, stanbul, ubat 1986

    kinci baskya not

    kinci bas iin metin yeniden dizilmi, eviri gzden geirilmi, ilk basda bulunan az sayda dizgi hatas dzeltilmi, Notlar biraz geniletilerek baz yeni aklamalar eklenmitir.

    O R U A R U O B A, stanbul, Kasm 1987

    n baskya not

    nc baskda offset tekniine geilmi, metin yeniden dizilmi ve K G W metni ile (yeniden) karlatrlm; nceki baslarda ortaya km nemli baz atlamalar ve yanllar dzeltilmitir. Bu karlatrma srasnda bana yardmc olan dostum Kln Alkana teekkr ederim.Bu bask da, Notlar blmne baz yeni aklamalar eklenmitir.

    O R U A R U O B A, stanbul, Aralk 1995

    Drdnc baskya not

    Drdnc bas iin metin yeniden dizilmitir; Notlara az sayda yeni amlama eklenmitir.

    O R U A R U O B A, stanbul, Auston 2000

  • F R I E D R I C H N I E T Z S C H E

    Friedrich Wilhelm Nietzsche, 15 Ekim 1844'de, Kuzey Dou Almanya'nn, babasnn

    papaz olduu kk bir kasabasnda, Rcken'de dodu. Be yandayken babas lnce,

    annesi, kzkardei, eitli teyze ve halalaryla birlikte Naumburg'a giden kk Fritz, orta

    retimini nl 'klasik' okul Schulpforta'da tamamlad. Yksek renimi iin nce teoloji

    okumaya balayan Nietzsche, hocas olan nl bilgin Ritschl'n etkisiyle, filolojiye, zellikle

    de Eski Yunan incelemelerine kayd. Bonn ve Leipzig niversitelerinde okuduktan sonra,

    henz doktorasn bile vermemiken, 1869 ylnda (yirmibe yandayken) svire'nin Basel

    niversitesinin Klasik Filoloji Krssne olaanst Profesr olarak arld.

    Bu sralarda Schopenhauer'in felsefesi ve Wagner'in mziine hayranlk besleyen gencin

    ilk yapt, Musikinin Ruhundan Tragedyann Douu, getirdii yepyeni kltr anlay ve

    adalk yorumuyla, hem ilgi uyandrd hem de zerine imekler ekti. Bunu, zellikle

    ahlak konularnda younlaan eitli kitaplar izledi.

    1879'da, gnll olarak katld 1870 Alman - Fransz savanda geirdii hastalklarn

    iyice artmasyla, niversitedeki grevinden emekliye ayrlarak, saln koruyabilecei bir

    yer aray iinde, klar talya kylarnda, yazlar svire dalarnda yaayarak, kendini

    tamamiyle yazlarna verdi. 1883'de, bir yl nce tant Rus asll kadn air Lou

    Salome'nin de verdii ycelme duygusuyla, Byle Buyurdu Zerdt 'n ilk kitabn yazd.

    Bunu 1885'e dek, ikinci, nc ve drdnc kitaplar ile, Zerdt 'n ieriine 'dzyaz'

    olarak yaklaan yi ve Ktnn tesinde (1885) ve Ahlakn Soykt (1887) izledi.

    Zerdt sonras dneminde, eitli zamanlarda eitli balklar tasarlayarak, bir Byk

    Yapt yazmaya girien Nietzsche, son retken yl olan 1888'de, srasyla Wagner Olay,

    Putlarn Bat, Deccal, Ecce Homo ve Dionysos Dityramboslar adl kitaplarn yazd.

    1889 ylnn ilk gnlerinde, Torino'da, sokakta krbalanan bir st beygirinin boynuna

    sarlp alamaya balayan dnr, rencilik yllarnda ald frengi mikrobu sonucu

    olduu tahmin edilen lgnla gmld. 1900 ylna dek tinsel karanlk iinde bitkisel

    denebilecek yaamn srdren Nietzsche, kendisinden sonraki yzylda etkileri en yaygn

    olacak dnce rnlerini geride brakarak 25 Austos'da 'bengilie' gt...

  • NSZ

    Bu kitap en azlarndr. Belki de onlardan hibiri yaamyor daha. Onlar, benim Zerdt'm

    anlayanlar olacaklar : kendimi, daha bugnden iitilecek kulaklar bulanlar ile nasl kartrabilirdim

    ki? Ancak brgndr benim olan. Kimileri ldkten sonra doar.

    Kiinin beni anlamasnn, hem de zorunlukla anlamasnn koullar, bunlar pek iyi bilirim.

    Benim yalnzca itenliime, tutkuma dayanabilmek iin, dnsel konularda katlk kertesinde

    drst olmas gerekir kiinin. Dalarda yaamaya, alkn olmas gerekir an siyasetinin ve

    halklarn karclklarnn sefil gevezeliini kendi altnda grmee. Aldrmaz olmu olmas gerekir,

    hi sormamas gerekir, doruluk yararl mdr diye, bir kt kader olup kar m diye... Bugn

    kimsenin sorma yrekliliini gstermedii sorulara sertliin verdii yatknlk; yasaklanm olana

    yreklilik; labirente nceden-belirlenmilik. Yedi yalnzlkta edinilmi bir deneyim. Yeni bir

    mzik iin yeni kulaklar. En uzaklar iin yeni gzler. imdiye dek sar kalnm dorular iin yeni

    bir vicdan. Ve yce slubun iktisat istemi: gcn, heyecanlanmalarn derli-toplu tutmak... Kendi

    kendine sayg; kendi kendine sevgi; kendi kendisi karsnda koulsuz bir zgrlk...

    te! Bunlardr benim okurlarm ancak, benim sahici okurlarm, benim nceden belirlenmi

    okurlarm: geri kalan neye yarar ki geri kalan, insanlktr yalnzca. Kiinin, gcyle, ruhunun

    yksekliiyle, insanla tepeden bakmas gerekir hor gryle...

    F R I E D R I C H N I E T Z S C H E

  • 1.

    Kendimizi aldatmayalm. Hiperborlularz biz, pekl biliriz ne denli kopuk yaadmz. Ne karadan ne de denizden bulabilirsin Hiperborlulara giden yolu : bunu daha Pindaros bilip sylemiti bizim iin. Kuzeyin tesinde, buzun, lmn tesinde bizim yaammz, bizim mutluluumuz... Mutluluu kefettik biz, yolu biliyoruz artk, binlerce yln labirentinden k bulduk. Baka kim bulabilirdi ki bu k? Modern insan m? Ne ettiimi bilmiyorum; ne ettiim bilmeyen hereyim ben diye i geirir modern insan... Bu modernlikti bizi hasta eden, tembel barlar, korkak tavizler, modern Evet ve Hayr'n btn erdemli kirliliiydi. Hereyi kavradndan dolay hereyi balayan bu hogr, bu manda - yreklilik, bizim iin scirocco'dur. ada erdemler ile teki gney yelleri arasnda yaamaktansa, buzlar iinde yaamak yedir!... Yeterince yrekliydik, ne kendimizi ne de bakalarn esirgedik: ama, uzun sre, yrekliliimizi nereye ynelteceimizi bilemedik. Karamsarlatk, durgunlatk; bize yazgc dediler. Bizim yazgmz doluluktu, gerilimdi, glerin birikimiydi. imee, eyleme atk, zayflarn mutluluundan, boyuneiten uzaktk... Gmzde saanak vard; doa, bizim doamz, bulutlanyor, kararyordu nk hi yolumuz yoktu. Mutluluumuzun forml : Bir Evet, bir Hayr, dz bir izgi, bir hedef ...

    2.

    yi nedir? nsanda g duygusunu, g istemini, gcn kendisini ykselten herey.Kt nedir? Zayflktan doan herey.Mutluluk nedir? Gcn byd duygusu bir engelin ald duygusu.Doygunluk deil, daha ok g; genel olarak bar deil, sava; erdem deil, yetenek

    (Rnesans tarz erdem, virt, moralinsiz erdem).Zayflar, nasibi ktlar yklp gitmelidir: bizim insan sevgimizin ba ilkesi. Ve onlara yklp

    gitsinler diye de yardm edilmelidir.Herhangi bir gnahtan daha zararl olan nedir? Nasibi ktlara, zayflara duyulan acmadan

    doan eylem Hristiyanlk.

    3.

    Burada ortaya koyduum sorun, varlklar sralamasnda insanln yerini ne almaldr sorunu deildir (insan bir sondur) : sorun, hangi tip insann, daha yksek deerlidir, yaamaya daha deerdir, gelecei daha salamdr diye. yetitirilmesi -gerektii, istenmesi gerektii sorunudur.

    Bu yksek deerli tip bundan nce de sk sk ortaya kmtr: ama bir mutlu raslant olarak, istisna olarak; hibir zaman da istenerek deil. Tersine, daha ok korkulmutur ondan, imdiye dek korkun olann ta kendisi olmutur neredeyse; ve bu korkudan dolay da onun kart olan tip istenmi, yetitirilmi, elde de edilmitir: evcil hayvan olan, sr hayvan olan, hasta hayvan olan insan, Hristiyan...

    4.

    nsanlk, bugn inanld gibi, daha iyiye ya da daha glye ya da daha yksee doru bir gelime gstermemektedir, ilerleme, modern bir dncedir yalnzca, yani, yanl bir dnce. Bugnn Avrupals, deerlilik bakmndan, Rnesans Avrupalsnn fersah fersah altnda kalr; ileriye doru gelime, herhangi bir zorunlukla, ykselme, ycelme, glenme deildir hi de.

  • Bir baka anlamda, yeryznn en farkl yerlerinde, en farkl kltrlerde tek tek durumlarda bir baarya ulama hep grlr, bu baarya ulaanlar da sahiden bir yksek tip olutururlar: insanlk toplamna gre bir eit stinsan... Bylesi ansl, byk basar rnekleri hep olanakl olmutur, hep de olacak belki. Hatta, btn bir soy, bir kavim, bir halk, baz durumlarda bylesi isabetler olarak ortaya kabilir.

    5.

    Hristiyanl cicileyip bicileyip, allayp pullamamal: Hristiyanlk bu yksek tip insana kar lmne bir sava vermitir, bu tipin btn temel igdlerini yasaklam, bastrm, bu igdlerden, kty, ktnn ta kendisini imbiklemi, szp karmtr, zerine su atlan tipik insan olarak gl insan, lanetli insan. Hristiyanlk btn zayflarn, dknlerin, nasibi ktlarn yann tutmu, gl yaamn ayakta duru koullarnn eliiinden bir ideal karmtr; tinselliin en st deerlerinin gnahkrlk, sapklk, ayartlma olarak duyulmalarn reterek, tinsel bakmdan gl doallarn bile akllarn yozlatrmtr. En sefil rnek Pascal'n yozlamas, aklnn kaltsal ilk gnaha yozlatrldma inanan Pascal'n; oysa Hristiyanlndan baka birey deildi akln yozlatran!

    6.

    Ac verici, tyler rpertici bir oyundu karma kan : insann yozluunun nndeki perdeyi ektim, atm. Bu szck, benim azmda, en azndan bir kukuya kar korunmutur: insan konusunda ahlaksal bir yaknma ierdii kukusuna. Bu szck yeniden altn izmek istiyorum m o r a l i n s i z bir anlamdadr : ylesine ki, bu yozluu en gl bir biimde, duyduum yer, imdiye